Blog

Janë arrestuar dy persona këtë të enjte në Prizren, pasi po dyshohen se kanë penguar dhe sulmuar zyrtarët policor.

Prokurori vendosi që njëri nga të dyshuarit të dërgohet në mbajtje, ndërsa tjetri u lirua me procedurë të rregullt.

Rasti u cilësua “Sulm ndaj personit zyrtar”, bën të ditur raporti 24-orësh i policisë.

Nga akademik. prof. Anastas Angjeli

Po t’i kthehemi historisë pas Luftës së Dytë Botërore, në periudha të ndryshme, kanë shpërthyer konflikte rajonale dhe vatra lufte, edhe pse ato kishin ndikime të kontrolluara në aspektin ekonomik. Situata e sotme është e ndryshme. Jemi përballë tri vatrave lufte shumë të nxehta (lufta Rusi-Ukrainë, lufta Izrael-Gaza, sulmi Iran-Izrael dhe reagimet e pritshme), të cilat duket se jo vetëm po kërcënojnë paqen globale, por kanë shkaktuar kriza ekonomike e financiare, me efektin domino dhe që kanë dhe po çojnë në ndryshime jo vetëm gjeopolitike dhe gjeoekonomike, duke vështirësuar edhe parashikimet e zhvillimeve të ekonomisë botërore.

Kujtojmë krizën, pasojat dhe ndryshimet që solli kriza e koronavirusit, pastaj ajo e luftës Rusi –Ukrainë, që solli një krizë të thelle ekonomike e financiare, me ndërprerje të zinxhirit të furnizimit, kriza ushqimore, (e drithërave), rritja e çmimit të energjisë, naftës dhe e efekti domino i saj, kriza e inflacionit etj.. Dhe kur mendohej se edhe pse lufta Rusi-Ukrainë vazhdon, kriza e çmimeve dhe e inflacionit po shkonte drejt stabilizimit, një vatër e re, lufta IzraelGaza dhe tashme ajo Iran–Izrael po tërheq vëmendjen, se një krizë e re ekonomie, financiare dhe e çmimeve mund të rishfaqet. Treguesi më i dukshëm është fillimi i rritjes së menjëhershme të çmimit të naftës.

Dhe është e natyrshme se vatrat e hapura të luftës kanë qenë dhe janë të lidhura jo vetëm me faktorë të tjerë të njohur, por gjithnjë kanë pasur dhe interesa të mëdha ekonomike, veçanërisht për burimet energjetike. Dhe jo vetëm ato. Por, sa herë që shpërthejnë vatra lufte rajonale, shpërthejnë edhe konflikte, edhe zhvillime në treg e mbi të gjitha analizohen parametrat e tri mallrave bazë naftës, arit dhe dollarit amerikan. Të gjithë që përpiqen të bëjnë parashikime në këto tre elemente, në fakt nuk japin numra, por intervale numrash, sepse e dinë shumë mirë që tregu edhe pse është shumë i monitoruar dhe i studiuar, mbetet gjithmonë i paparashikueshëm.

Pavarësisht nga kjo, në të gjitha analizat dhe botimet e fundit ekonomike prestigjioze kemi diskutime alternative dhe parashikime progresive dhe regresive për ecurinë e këtyre produkteve. Por këtu do të mundohemi t’u japim përgjigje pyetjeve që kanë të bëjnë me parashikimet për rritjen e çmimit të naftës, ndikimin që mund të sjellin në rritjen e çmimeve të tjera. A do rikthehet rritja e çmimeve dhe inflacionit për shkak të këtyre zhvillimeve? Cili duhet të jetë qëndrimi i politikës monetare etj.?

Një vështrim mbi parashikimin e çmimit të naftës për vitin 2024

Parashikimet për ecurinë e shumë parametrave ekonomikë, ndër të cilët janë edhe çmimet e lëndëve energjetike, të monedhave, të arit dhe të përqindjes së interesit, janë pjesë e parashikimeve që ekspertët bëjnë për shumë tregues të zhvillimeve ekonomike në çdo fundviti dhe fillim të vitit pasardhës. Pas luftës RusiUkrainë dhe tashmë të zgjerimit të konfliktit në Lindjen e Mesme, në qendër të vëmendjes është rivendosur çështja e çmimit të naftës. Për këtë duhet të kuptohen dy koncepte për llojet e naftës. “Brent” dhe “WTI” janë dy terma të përdorur për të treguar dy lloje të naftës dhe standardet përkatëse që ndjekin trendin e çmimit të naftës bruto. Për të dy indekset vlera e referencës është kostoja e naftës për fuçi. “Brent” është indeksi i referencës për Lindjen e Mesme, Evropën dhe Afrikën, ndërsa “WTI” (West Texas Intermediate) është një përzierje e llojeve të ndryshme të naftës që nxirret në Shtetet e Bashkuara, prandaj përfaqëson tregun amerikan. Vërtet të ndara si koncepte, por shumë të integruara si ndikime dhe të gjithë njohësit e fushës i tregojnë këto si dy ene komunikuese.

Parashikimet për çmimin e naftës në vitin 2024 u përllogariten nga ekspertët më të mirë të institucioneve prestigjioze në botë, bazuar në faktorë të ndryshëm si ecuria aktuale e konflikteve në Ukrainë dhe Lindjen e Mesme, sanksionet e lidhura me të nga Bashkimi Evropian dhe Shtetet e Bashkuara dhe mbledhjet periodike të organizatave si (OPEC+) etj.. Në mbledhjen e fundit të vitit të kaluar, anëtarët e OPEC+ u takuan për të diskutuar ndryshimet e mundshme në prodhimin kolektiv. Organizata e Vendeve Eksportuese të Naftës dhe aleatët e saj ranë dakord të reduktojnë prodhimin e “arit të zi” me një vlerë totale prej rreth 2.2 milionë fuçi. Këto shkurtime, të cilat sot duken larg realitetit, mund të përkeqësoheshin më tej në rast të një përshkallëzimi të konfliktit në Lindjen e Mesme, veçanërisht në rastin e përfshirjes së Iranit, prodhuesi i tretë më i madh i naftës në botë. Në këtë periudhë, kjo ngjarje ishte parashikuar, por propabiliteti që të ndodhte nga vetë anëtarët konsiderohej jo i lartë, megjithatë ishte një nga faktorët kryesorë që duhej të merrej parasysh. Në rast se do të ndodhte diçka e tillë dhe nëse vendi hynte në konflikt, vendet e (OPEC+) parashikonin një tronditje serioze të furnizimit me naftë me ndikim të madh në tregun botëror.

Sipas “Goldman Sachs”, nëse Irani nuk do të hynte në lojë, disponueshmëria totale globale do të reduktohej me rreth 20%. Pavarësisht kësaj, megjithatë, ekspertët e këtij institucioni mendonin se konflikti midis Izraelit dhe Hamasit nuk do të kishte një ndikim të rëndësishëm në çmimin e naftës. Por, një nga parashikimet më të përhapura për çmimin e naftës për vitin 2024 është se çmimi do të rritet. Disa analistë e parashikonin atë edhe pa filluar reagimi i Iranit në një kthim të shpejtë në 90 dollarë për fuçi. “Goldman Sachs”, në korrik të vitit 2024 duke përdorur modelet e saj të parashikimit, priste që çmimi i Brent të stabilizohej rreth 95 dollarë për fuçi.

Vlerësimi i “JP Morgan” është pak më optimist për çmimin e naftës në vitin 2024. Disa muaj më parë “JP Morgan” pohoi se çmimi i Brent nuk do të arrinte kurrë 100 dollarë për fuçi, duke përjashtuar ngjarjet e jashtëzakonshme gjeopolitike që, për fat të keq, megjithatë kanë ndodhur. Pavarësisht konfliktit në Lindjen e Mesme, parashikimet e “JP Morgan” për çmimin e Brent rezultuan deri tashti të jenë më të sakta se “Goldman Sachs”.

Sipas një nga eksperteve nga më të specializuara në parashikimin e çmimit të naftës, Natasha Kaneva, drejtuese e kërkimit material global për kompanitë shumëkombëshe, çmimi i naftës do të mbetet i qëndrueshëm në 83 dollarë për fuçi dhe më pas do të bjerë në vitin 2025. Kjo e parashikoi këtë çmim në dhjetor të vitit 2023 dhe u vërtetua deri në shkurt të këtij viti. Por…

Sipas vlerësimeve të fundit të publikuara nga Banka e Amerikës, nafta e papërpunuar Brent do të mbetet e qëndrueshme në vitin 2024, pavarësisht faktit se OPEC+ ka reduktuar ofertën globale që nga viti 2022 dhe ka të ngjarë të vazhdojë ta bëjë këtë vitin e ardhshëm. Francisco Blanch, kreu i sektorit të studimit të çmimeve të mallrave dhe derivateve BoA, pret një çmim Brent prej 90 dollarë për fuçi dhe atë të WTI të qëndrueshme në 86 dollarë, duke u mbajtur si parashikues shumë më i saktë se shumë institucione të tjera ndërkombëtare.

Së fundmi në një intervistë të nëntorit të vitit 2023, Edward L. Morse, i Citi BANK priste që nafta Brent të përfundonte vitin 2023 me 76 dollarë për fuçi. Morse nënvizoi paqëndrueshmërinë e mundshme të tregjeve të energjisë për shkak të paqëndrueshmërisë politike të disa prodhuesve si Irani, Iraku, Nigeria, Libia dhe Venezuela dhe rëndësinë e shqyrtimit të sanksioneve të reja ndaj Rusisë.

Këto ishin disa nga parashikimet më serioze që u bënë për çmimin e naftës në fund të vitit të kaluar dhe që të gjithë studiuesit e sotëm i konsiderojnë të vlefshme për analizat e situatës aktuale.

Efektet e konflikteve rajonale në çmimin aktual të naftës

Çmimi i naftës së papërpunuar WTI mund të rizgjohet këtë javë me një shtytje vendimtare në rritje të shkaktuar nga përkeqësimi i tensioneve në Lindjen e Mesme, drejt niveleve më të larta të kohëve të fundit prej 87.5 dollarë për fuçi dhe çmimi i naftës bruto WTI mund të rritet sërish pas mbylljes së fundit javore (java e dytë e prillit). Gjithçka do të varet nga reagimi i tregut në hapjen e bursës në javën e ardhshme, pas një mundësie reale të përshkallëzimit të konfliktit në Lindjen e Mesme dhe pas “Hakmarrjes Iraniane” në përgjigje të sulmit të mëparshëm izraelit në Siri.

Sipas analizës teknike të bërë me të dhënat, deri më datë 15 prill 2024, mendohet se është e qartë se shtytja rritëse mund të arrijë rezistencën e ndërmjetme prej 87.5 dollarë për fuçi dhe më pas objektivin e 88 dollarëve. Me tejkalimin e këtij niveli, në varësi të zhvillimeve, një kthim drejt çmimit prej 90 dollarë për fuçi as që do të na befasonte. Kjo është bazuar në analizat teknike e çmimit të naftës në bursat ndërkombëtare dhe analiza e statusit dhe tendencës së këtij fenomeni.

Këto analiza na lejojnë të gjykojmë se sa çmimi i naftës do të kushtëzohet nga nivelet e spekulimit dhe sa nga kërkesa dhe ofertat në treg. Të gjithë specialistet pranojnë se ende tregu i naftës nuk është kthyer në një treg spekulatorësh, por më shumë investitorësh dhe për pasojë rritjen e çmimit përveç uljes së sasive e lidhin me elemente të kostove shtesë që ka produkti. Kostoja kryesore shkesë është ajo e transportit. Nëse vendet perëndimore do të ruajnë dhe garantojnë transportin në rugët klasike ku kalon 80% e naftës, personalisht mendoj se çmimi i naftës do të stabilizohet tek 90 euro për fuçi në muajt e ardhshëm.

Meqenëse në tregun shqiptar veprimet në bursë janë të kufizuara dhe pothuajse inegzistente, vështirë se njerëzit dallojnë dot si konceptin e investitorit nga ai i spekulatorit. Spekulatori do ndryshime sa më të shpeshta dhe sa më të mëdha të çmimit të një produkti, sepse nga kjo fiton, ndërsa investitori kërkon stabilitet dhe rrjedhje normale të çmimeve mbi bazën e kostove. Aktualisht deri tashti vihet re se tregu i ka absorbuar më parë efektet e luftërave rajonale dhe ka marrë masa për të mos lënë spekulatorët t’i përdorin ato për përfitime të rastësishme. Sigurisht që nuk ka treg ku nuk funksionojnë spekulatorët, por gjendja e energjetike dhe mbi të gjitha çmimet e naftës kanë nga prapa edhe shtete që mundohen t’i kontrollojnë ato.

Ja një paralelizëm edhe me tregun e arit. Të gjithë e dimë së në raste pasigurie (lufte) të gjithë drejtohen te metalet e sigurta dhe të gjithë drejtohen nga ari. Edhe dy ditët e fundit ari nuk po kalon dot stekën e 1300 dollarëve për onc, gjë që tregon se deri më sot tregjet kanë absornuar efektin e luftërave lokale dhe reagimin e Iranit.

Këto parashikime, bazuar në studime dhe parashikime të studiuesve dhe e institucioneve më prestigjioze te çështjeve të naftës dhe çmimeve të saj nuk duhet të ulin “vigjilencën” e politikave ekonomike e financiare, veçanërisht të politikës monetare përballe të papriturave që mund të sjellin zhvillimet në Lindjen e Mesme, zgjerimit të konfliktit në këtë rajon, lidhjen e ngushtë me tregjet e naftës, efektet domino dhe rritjen e ndikimit të jashtëm në ekonominë tonë. Të panjohurat dhe risqet që mund të shfaqen, kërkojnë vëmendje, vigjilencë dhe gatishmëri për reagim.

Ambasada amerikane në Prishtinë ka vendosur numrat se ku mund të thërrasin viktimat e dhunës me bazë gjinore, duke përkujtuar se Kosova ka një ligj në fuqi që e dënon këtë krim.

“Kosova ka një ligj gjithëpërfshirës për parandalimin dhe mbrojtjen nga të gjitha format e dhunës në familje. Dhuna me bazë gjinore është një krim i dënueshëm – i dënueshëm nga ligji në fuqi. Raportoni në: 0800 11 112 ose 192”, ka shkruar ambasada.

Ky veprim i ambasadës vjen pas dy rasteve të fundit të femicidit që ndodhën brenda një jave.

#DidYouKnow that Kosovo has amended the Law on Prevention and Protection from Domestic Violence, Violence against Women and Gender Based Violence to include all forms of domestic violence, violence against women, and gender-based violence?
There is #NoExcuse for #GBV. Report it:… pic.twitter.com/pzqU4KJHiA

— U.S. Embassy Pristina (@USEmbPristina) December 11, 2023

Fondi për të Drejtën Humanitare Kosovë (FDHK) organizoi tryezë me temën “Perspektiva për drejtësinë për krimet e luftës – 25 vite më pas”, raporton Ekonomia Online.

Zv. Ministri i Drejtësisë Vigan Qorolli ka thënë se mijëra civilë të pafajshëm mbetën të vrarë e të masakruar barbarisht, mijëra vajza e gra të dhunuara seksualisht, qindra mijëra shtëpi të djegura të gjitha këto e më shumë se kaq, janë dëshmi e një përpjekje shoveniste.

“Mijëra civilë të pafajshëm mbetën të vrarë e të masakruara barbarisht, mijëra vajza e gra të dhunuara seksualisht qindra mijëra shtëpi të djegura të gjitha këto e më shumë se kaq janë dëshmi e një përpjekje shoveniste, për gjenocid e shtet armiqësor që i pengon sot e kësaj dite populli i Kosovës, qysh i pengon edhe shteti i Kosovës Republikë. Vuajtjet e shkaktuara të popullit të Kosovës nga Serbia janë vuajte që i mbajmë të ngulitura thellë në mendjet tona por të cilën asnjëherë nuk na dobësuan, përkundrazi gjetëm forcën që të bëhemi edhe më të fortë. Kosova është një storie për të gjithë botën për luftën e drejtë për çlirim dhe Republika jon po avancon me ritëm dinamik për familjen euro atlantike dhe duke i dëshmuar botës suksese të larta me arritjen e qytetarëve të saj, megjithatë Kosova nuk mund dhe nuk duhet të shkëputët nga e kaluara e saj, Kosova nuk mund të harrojë sakrificën që ka bërë ky populli ynë si rrjedhojë Kosova duhet të avancojë edhe më tej të avancoj në forcimin e drejtësisë dhe të angazhohet për dënimin e të gjithë atyre të krimineleve të luftës që fatkeqësisht shumica ata ende lëvizin lirshëm nëpër Serbi dhe jo vetëm. Ministria Drejtësisë në këtë drejtim është angazhuar për adresimin e shkeljeve të renda të drejtave të njeriut krimeve të luftës krimeve kundër njerëzimit duke zhvilluar bazën ligjore e cila kishte munguar për shumë vite njëkohësisht duke rritur kapacitetin e institucioneve për adresimin efikas të këtyre qështjeve me propozimin e qeverisë si rrjedhojë e kësaj është miratuar ligji për institutin e krimeve të kryera gjatë luftës në Kosovë”, ka thënë Qorolli.

Ndërsa Christoph Fuchs nga Ambasada e Zvicrës në Kosovë, ka thënë se implementimi i rekomandimeve pa dyshim që do të rrisë performancën dhe do t’ i përforcojë këto institucione të përfshira.

“Jam i nderuar të jem këtu pasi që jemi grumbulluar që të shohim progresin dhe sfidat e drejtësisë për krimet e luftës në Kosovë. Dua të falënderoj Fondin për të Drejtën e Humanitare për gjykimet e krimeve të luftës. Çdo gjykim i suksesshëm jo që e sjell të vërtetën në dritë por tregon që krimet e luftës nuk do të harrohen dhe kryerësit do të jenë përgjegjës. Implementimi i këtyre rekomandimeve pa dyshim që do të rrisë performancën dhe do të i përforcojë këto institucione të përfshira”, ka thënë.

Nga ana tjetër, Amer Alija Kordinator i Projektit në Fondin për të Drejtën Humanitare është shprehur se objektiv kryesor kanë prezantimin e punës së institucioneve të gjyqësorit. Ai ka shtuar se gjatë vitit 2023 janë arrestuar nëntë persona nën dyshimin e kryerjes së veprës penale krim i luftës kundër popullatës civile dhe të njëjtëve iu është caktuar edhe mesa e paraburgimit.

“Objektivi kryesor i këtij raporti është prezantimit i punës së institucioneve të gjyqësorit në këto raste rezultatet e arritura, gjetjet dhe rekomandimet për institucionet kompetente. Gjatë vitit 2023 janë arrestuar nëntë persona nën dyshimin e kryerjes së veprës penale krim i luftës kundër popullatës civile dhe të njëjtëve iu është caktuar edhe mesa e paraburgimit. Gjatë këtij viti, Zyra e PSRK-se ka ngritur pesëmbëdhjetë aktakuza në drejtim të veprës penale krim i luftës kundër popullatës civile. Prej 15 aktakuzave te ngritura, tetë prej tyre janë ngritur në mungese kundër 61 pjesëtareve të forcave serbe dhe shtatë aktakuza janë ngritur ndaj shtatë pjesëtareve të forcave serbe të cilët janë arrestuar nga Policia e Kosovës dhe të cilët ndodhen në paraburgim. Përmes titullit të raportit “Fillimi i një faze te re në gjykimin e krimeve të luftës”, FDHK-ja transmeton një mesazh drejt publikut dhe institucioneve përgjegjëse rreth gjendjes aktuale të rasteve të krimeve të luftës. Fillimi i gjykimeve në mungesë për krime të luftës në Kosovë shënon një kthesë të re në procedimin e rasteve të krimeve të luftës, duke paraqitur një sfidë të re për sistemin gjyqësor në Kosovë. Kjo faze do të jetë një test i rëndësishëm për aftësimin dhe pavarësinë e gjyqësorit kosovar për të ofruar drejtësi në raste të tilla të ndjeshme. Gjatë vitit 2023 në faza të ndryshme janë zhvilluar procedurat penale. 26 lëndë kundër 81 pjesëtarëve të forcave serbe dhe 1 pjesëtar i UÇK-së. Pra në këtë raport janë përfshirë analizat e të gjitha këtyre lëndëve gjyqësor të cilat janë trajtuar nga gjykatat e Kosovës, në instanca të ndryshme. Në departamentet speciale të Gjykatës Themelore në Prishtinë dhe të Gjykatës së Apelit është rritur efikasiteti i punës së gjyqtarëve, si dhe cilësia e përpilimit të vendimeve gjyqësore. Por në anën tjetër në Gjykatën Themelore të Mitrovicës kemi patur një stagnim të punës. Vonesa të tilla mund të rrezikojnë efikasitetin dhe kredibilitetin e një sistemi ligjor. Përmes gjetjeve të FHDK-së në kuadër të këtij raporti i kemi adresuar edhe ngecjet aktuale ne procesimin e rasteve të krimeve të luftës dhe i kemi rekomanduar disa hapa që duhet ti ndërmarrin institucionet dhe organet e gjyqësore të Kosovës me qëllim të tejkalimit të sfidave të cilat janë duke i shoqëruar këto procese gjyqësore që nga përfundimi i luftës në Kosovë”, ka thënë Alija.

Ndërsa, Albina Shabani – Rama kryetare e Gjykatës Themelore në Prishtinë ka potencuar se iu kanë dhënë prioritet trajtimit të rasteve të krimeve të luftës.

“Gjykata Themelore e Prishtinës, trajtimit të rasteve të krimeve të luftës iu ka dhënë prioritet absolut në raport me gjitha rastet që nga momenti i krijimit të njëjtit. Viteve të fundit është bërë një progres i jashtëzakonshëm, fakti që ka pas një efikasitet në trajtimin e këtyre rasteve, konsideroj se gjitha rastet që janë trajtuar kanë qenë në një afat të arsyeshëm. Fakti që prej vitit të kaluar kanë filluar të ngrihen aktakuzat në mungesë është një prioritet për viktimat që të trajtohen rastet që kanë pritur me vite të tëra e që për gjykatën ka qenë sfidë, por falë bashkëpunimit janë caktuar seancat e para dhe shumë shpejt do të kemi edhe aktgjykimet e para në mungesë”, ka thënë Shabani- Rama.

Atdhe Dema Prokuror Special është shprehur se çdo vit e më tepër ne kemi mësuar qoftë prej gabimeve tona, qoftë nga përvojat ndërkombëtare.

“Nga perspektiva e prokurorisë speciale mund të themi se ne kemi departament në kuadër të Prokurorisë Speciale, departament për krime të luftës, të cilët tentojmë që në shumicën e rasteve ti mbulojmë nga vetë prokurorët që janë pjesë e këtij departamenti, për momentin ne jemi 3 në pritshmëri që numri i prokurorëve do të rritet në drejtim të ndarjes së përgjithësive dhe detyrave që i kemi ne si prokuror. Çdo vit me rradhë ka ardhë në avancim rritje po edhe në përmirësim të kualitetit të akuzave. Vet fakti tregon që çdo vit e më tepër ne kemi mësu qoftë prej gabimeve tona qoftë nga përvojat ndërkombëtare. Puna ditore në çdo ditë ballafaqohemi zyra jonë pra prokuroria speciale ka mbi 1000 raste të krimeve të luftës të cilat ne i kemi marrë nga EULEXI, ne jemi në bashkëpunim të vazhdueshëm me Policinë e Kosovës, përfaqësuesin që e kemi këtu sot kapitenin Avni Vrajolli, në baza ditore kërkojmë që hetimet e tona të jenë sa më kualitative sa me të bindshme provat dhe sa më lehtë të bëhet puna për gjykatën për gjykimin e rasteve të krimit të luftës” ka thënë Dema.

Ministri i Financave, Punës dhe Transfereve, Hekuran Murati dhe Zëvendës Presidentja për Evropë dhe Azi Qendrore në Bankën Botërore, Antonella Bassani, kanë nënshkruar Marrëveshjen për Financimin e Politikave Zhvillimore për Politikën Fiskale, Konkurrueshmërinë dhe Rritjen e Gjelbër ndërmjet Republikës së Kosovës dhe Bankës Botërore.

Kjo marrëveshje i sjell Kosovës mbi 90 milionë euro me kushte të buta financimi.

“Ky financim kap vlerën prej 90 milionë euro dhe mundësohet pasi që Kosova i ka përfunduar veprimet që kanë qenë të dakorduara me Bankën Botërore, siç janë forcimi i stabilitetit fiskal dhe makroekonomik, rritja e efikasitetit të shpenzimeve publike, krijimi i një ambienti të favorshëm për investime dhe fillimi i tranzicionit drejt një ekonomie të gjelbër. Vendimi i Bankës Botërore për të mbështetur Republikën e Kosovës vërteton përkushtimin e Qeverisë për të mbështetur politikat zhvillimore si dhe për të vazhduar zbatimin e projekteve me interes për qytetarët e Kosovës”, thuhet në njoftim.

Kryetarja e Komisionit për të Drejtat e Njeriut, Duda Balje ka deklaruar se nuk po zbatohet ligji për aftësimin, riaftësimin profesional dhe punësimin e personave me aftësi të kufizuara. Përkundër legjislacionit, shton ajo, nuk janë zgjidhur problemet kryesore me të cilat ballafaqohen kjo kategori e personave. Edhe pse Kushtetuta parasheh përfshirjen në edukim, Balje pohon se jo të gjithë fëmijët me aftësi të kufizuara po vijojnë mësimin. Megjithatë, ajo për KosovaPress thotë se nuk posedojnë të dhëna të sakta për numrin e fëmijëve që shkojnë në shkollë.

Deputetja Duda Balje, e cila udhëheq Komisionin për të Drejtat e Njeriut pohon se personat me aftësi të kufizuara po jetojnë në kushte jo të mira.

“Jemi ende duke luftuar për udhëzimin administrativ për vlerësim, shumë takime kemi pasur me Handikos-in edhe me persona të cilët janë përgjegjës për gjendjen e personave me aftësi të kufizuara në Kosovë. Me secilin prej atyre me të cilët kemi folur, si çështje e parë është komisioni mjekësor i cili është duke bërë vlerësimin Paraplegjik dhe Tetraplegjik edhe të tjerët, edhe brenda këto edhe për përcjellësin. Kemi thirr edhe përfaqësuesin e qeverisë, Zyrën e Kryeministrit dhe Zyrën Ligjore të cilët e kanë obligim për të nxjerrë këtë rregullore. Kemi pasur premtim se do të ndodhë shumë shpejtë por në fakt ka kaluar shumë kohë dhe ne ende nuk kemi marrë informata a kanë përfunduar me këtë udhëzim administrativ apo jo”, deklaron Balje.

Personat me aftësi të kufizuara, siç shton Balje, po përballen me vështirësi edhe në rrugë e institucione.

“Nuk kemi gjetur zgjidhje për top tri problemet që personi me aftësi të kufizuar sot ka. Brenda këtij grupi, gratë janë edhe më të diskriminuara, sepse ato kanë edhe më shumë nevoja më specifike edhe këtu duhet të koncentrohet e gjithë energjia. Kemi ligjin që secili institucion është i obliguar në çdo të 50-tin punëtor të jetë i punësuar një person me aftësi të kufizuara. Jemi duke bërë monitorimin se a e kanë respektuar mjaftueshëm këtë vendim a jo. Nuk jemi të kënaqur. Në Kuvend po, kemi tamam persona me aftësi të kufizuara i cili meriton me qenë punëtor brenda Kuvendit. Këtë duhet ta bëjë secila ministri, secili institucion, secila adresë shtetërore për të ndihmuar, motivuar. Sepse vërtetë ata janë një prej kategorive më të ndjeshme në Kosovë”, shton ajo për KosovaPress.

Kryetarja e Komisionit për të Drejtat e Njeriut thotë se “pikë e zezë” për vendin është edhe ndërprerja e shkollimit të personave me aftësi të kufizuara.

“Është një pikë e zezë. Sepse secili prej neve në bazë të Kushtetutës kemi të drejtë për edukim falas dhe në fakt Kushtetuta është akti më i lartë juridik në një shtet. Duhet bashkëpunimi me komisionin me qenë më i madh. Se pavarësisht sa jemi duke e përcjellur ne nuk kemi informata prej terrenit si duhet. Edhe kemi arsyetim prej personave përgjegjës një lloj mbrojtje që pastaj ne në Kuvend nuk mundemi ta kundërshtojmë sepse nuk kemi informata në terren. Pa marrë parasysh sa jemi ne nëpër shkolla, ose të vizitojmë institucionet, nuk është mjaftueshëm”, thekson ajo.

Deputetja Duda Balje shpreson se me përfshirjen e Konventës për të Drejtat e Personave me Aftësi të Kufizuara në Kushtetutën e Kosovës, do të përmirësohet jeta e këtyre të fundit.

“Ne kemi monitoruar ligjin dhe në këtë pjesë dhe kemi punuar shumë për këtë udhëzimin administrativ bashkë me ta. Tash jemi duke pritur përgjigjen e komisionit. Konventa Ndërkombëtare për Personat me Aftësi të Kufizuara ka kaluar në komision, kemi kaluar edhe në kuvend, kemi punuar shumë që të jetë pjesë e Kushtetutës së Kosovës si Konventa e Stambollit. Por në mungesë të votave brenda sallës nuk kemi vota të mjaftueshme sepse duhet 2/3 të votave të komuniteteve. Këtu është arsyeja kryesore pse Konventa nuk mund të jetë pjesë e Kushtetutës. Nëse ne e kalojmë Konventën, krejt këto gjëra do të rregullohen shumë shpejt dhe do të jetë pjesë e Kushtetutës dhe asnjë institucion nuk kanë të drejtë për të devijuar diçka”, thotë ajo mes tjerash.

Kosova e ka miratuar që nga viti 2009 ligjin e veçantë, ku obligohet çdo institucion publik dhe privat që në çdo 50 punëtorë të ketë të punësuar një person me aftësi të kufizuar.

Ministri i Mbrojtjes i Kosovës, Ejup Maqedonci ka thënë se ka ngritur alarmin për stërvitjen ushtarake të planifikuar të Serbisë në kufirin me Kosovën të premten. Maqedonci tha të enjten se bllokimi i mbi 1500 shtetasve kosovarë në kufirin me Serbinë është urdhëruar nga presidenti serb Aleksandar Vuçiq për njësitet “Cobra”. Ai ngriti alarmin duke u bazuar në pretendimet e tij se “Serbia, me qasjen e saj hegjemoniste dhe agresive ndaj Kosovës, do të bëjë që tensionet të vazhdojnë”.

“Serbia i ka kamufluar të gjitha veprimet e saj (ushtarake) deri më tani si përgatitje mbrojtëse dhe militarizim. Nesër (e premte), Serbia do të testojë pajisjet sulmuese, jo mbrojtjen… Edhe pse vendosi 48 baza në kufirin e Kosovës në jug të territorit të saj, ajo vazhdoi të deklarojë se i gjithë ky mobilizim ishte për të përgatitur mbrojtjen e rajonit”, tha Maqedonci për A2 CNN, transmeton KosovaPress.

“Nesër do të jemi dëshmitarë të Serbisë duke testuar aftësitë e saj sulmuese, duke përfshirë mjetet kamikaze ajrore pa pilot të përdorura jo për qëllime mbrojtëse, por për të sulmuar të tjerët”, shtoi ai. Ai pohoi se stërvitja përbën një kërcënim për stabilitetin dhe sigurinë e rajonit.

“Mendoj se koha e stërvitjes dhe pajisjet dhe sistemet e armëve të përdorura në stërvitje përbëjnë kërcënim për stabilitetin dhe sigurinë në Ballkan. Serbia do të testojë pajisjet sulmuese, jo pajisjet mbrojtëse. Serbia të premten do të zhvillojë stërvitjen taktike me gjuajtje luftarake të ushtrisë serbe, ‘Whirlwind 2024’, në terrenin e përkohshëm të stërvitjes “Pester”.

Stërvitja do të udhëhiqet nga presidenti Aleksander Vuçiq, dhe komandanti turk i misionit paqeruajtës të NATO-s, KFOR, në Kosovë është i ftuar edhe nga ushtria serbe në stërvitjen “Whirlwind 2024”. Gjeneral Major Ozkan Ulutas është ftuar në Ditën e Vizitorëve të Nderuar të organizuar me rastin e Forcave të Armatosura të Serbisë.

Sipas mediave lokale, Ulutas do të marrë pjesë në stërvitje.

“Whirlwind 2024” është një stërvitje vjetore e zhvilluar nga Forcat e Armatosura të Serbisë. Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, më herët në mars ngriti alarmin me pamjet që ai shpërndau në X, duke treguar lëvizjet e ushtrisë serbe pranë kufirit me Kosovën.

Kurti ka thënë se ushtria serbe është në pritje të mundësive më të mira të mundshme për të pushtuar Kosovën.Ai gjithashtu i tha të përditshmes britanike ‘The Telegraph’ se Britania duhet të dërgojë më shumë trupa në Kosovë për ta mbrojtur atë nga një pushtim nga Serbia.

Misioni paqeruajtës i NATO-s në Kosovë është përgjegjës për sigurinë e vendit. Trupat turke që shërbejnë në mision vazhdojnë të patrullojnë rajonin kufitar ndërmjet Kosovës dhe Serbisë për të garantuar sigurinë. Shumë shpesh, fotografitë e aktivitetit të tyre patrullues janë shpërndarë në llogarinë e KFOR-it në mediat sociale.

Trupat e KFOR-it u vendosën në Kosovë më 12 qershor 1999 pas një vendimi të Këshillit të Sigurimit të OKB-së për të garantuar sigurinë dhe stabilitetin. Misioni ka më shumë se 4,500 personel ushtarak nga 27 vende, duke përfshirë 21 anëtarë të NATO-s dhe gjashtë vende partnere jo-NATO. Turqia ka kontigjentin e dytë më të madh në KFOR, me të paktën 780 ushtarë.

Kosova shpalli pavarësinë në vitin 2008 dhe u njoh nga shumë vende, përfshirë Turqinë. Por Beogradi nuk e ka njohur kurrë Kosovën dhe pretendon se ajo është pjesë e Serbisë fqinje./AA

Kryeministri Albin Kurti, ka thënë se ushtria serbe vetëm 30 kilometra larg kufirt të Kosovës është duke zhvilluar ushtrimit kryesore të tyre ushtarake, raporton Eo.

Ai ka thënë se ata janë duke bërë ushtrime me dronë luftarak kamikaz.

Ai ka thënë se këto ushtrime janë duke u zhvilluar vetëm 3 kilometra largë kufirit me Malin e Zi dhe se me këto sjellje Serbia po tregon që është aktori kryesor i përpjekjeve destabilizuese për rajonin e Ballkanit Perëndimor.

“30 kilometra larg kufirit të Kosovës në Pjeshtër të Sangjakut është duke u zhvilluar dita mbase kryesore e ushtrimit të tyre ushtarak të quajtur “Vihor 2024” ata sot do të bëjnë ushtrime me dronë luftarak kamikaz dhe vendi ku do të bëhen këto ushtrime përveq se është 30 km larg kufirit të Kosovës është vetëm 3 kilometra larg kufirit të Serbisë me Malin e Zi. Kjo është edhe një dëshmi që Serbia është autoriteti, instanca, faktori, aktori kryesor i përpjekjeve destabilizuese për rajonin e Ballkanit Perëndimor dhe paraqet kërcënim edhe për Republikën tonë të cilën nuk e njeh por edhe për sigurinë e të gjithë qytetarëve në rajonin tonë. Ushtrimi që po e behet në Peshtër të Sanxhakut, pra paraqet kërcënim, ndërkaq në anë tjetër, paraqet edhe ndotjen më të madhe të ajrit e tokës në Sanxhak”, ka thënë ai.

Kryeministri këto deklarime i bëri në ceremoninë e nisjes së punimeve për ndërtimin e rrugës Kjevë-Dollc.

“Në prillin që nuk njihte pranverë më të vështirë; në vend se t’i gëzohej triumfit të lirisë; atje lart në majat e ashpra të Koshares ra për të mos vdekur kurrë, Komandant Sali Çekaj – VETERANI”.

Kështu e ka përkujtuar kryetari i Lidhjes Demokratike të Kosovës, Lumir Abdixhiku, heroin Sali Çekaj, në 25 vjetorin e rënies së tij në Betejën e Kosharës.

Ai tha se në këtë ditë e nderojnë figurën e madhe të historisë së Kosovës, figurën e luftës dhe rezistencës së armatosur, intelektualin, politikanin dhe ushtarakun e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, Heroin Sali Çekaj.

“Ndonëse rreziqet e jetës e kishin shtyrë të ikte në mërgim, shtypjet që po i bëheshin popullit të tij e detyruan të kthehej në vendlindje veprimtarin e madh, Sali Çekaj për t’iu bashkuar shokëve, burrave e grave në radhët e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, atje në Alpet Shqiptare, në Koshare”.

LDK shkruan se Sali Çekaj, veprimtar i zellshëm politik për lirinë dhe pavarësinë e Kosovës, jurist e ushtarak vizionar, u detyrua të largohej nga vendi, për shkak të presionit e të përndjekjes sistematike që i bënte regjimi okupues. Rezistencën e tij politike e nisi përmes aktivitetit në Lidhjen Demokratike të Kosovës, krah Presidentit Historik dr. Ibrahim Rugova, ku bashkë me shumë veprimtarë të tjerë të çështjes kombëtare, u bë dhe organizator i jashtëzakonshëm i shqiptarëve për t’i ndihmuar ata materialisht e politikisht, për çlirimin e vendit. Megjithëse, fillet e angazhimit të Sali Çekajt për çështje kombëtare janë të hershme, ai qysh në fillim të viteve të 90-ta ia kishte vënë vetes objektiv çlirimin e Kosovës. Në vitin 1991 Sali Çekaj ishte përgjegjës për përgatitjen ushtarake të dy grupeve të para guerile në Shqipëri në mesin e të cilëve ishin Komandanti Legjendar, Adem Jashari, Zahir Pajaziti, Ilaz Kodra e shumë bashkëluftëtarë të tjerë.

“Ai bashkë me Agim Ramadanin ishin po ashtu edhe ideatorët e fitores së madhe të UÇK-së, në shpartallimin e forcave serbe dhe thyerjes së kufirit shqiptaro-shqiptar që kishte mbajtur padrejtësisht të ndarë një komb për vite të tëra. Sali Çekaj me punën dhe përkushtimin e tij, prej politikani e ushtaraku vizionar, do të mbetet përherë në piedestalin e historisë tonë, prandaj dhe Presidenti Historik Rugova e nderoi me urdhërin Hero i Kosovës. Sot, kujtojmë dhe nderojmë rolin, kontributin e sakrificën e tij sublime për liri e pavarësi. Lavdi jetës dhe veprës së Komandantit, Sali Çekaj!”.