Blog

Ngritja e temperaturave në vend po i rrezikon së shumti personat me probleme kronike e që vuajnë nga sëmundjet shëndetësore. Për këtë, specialistët e mjekësisë familjare kanë dhënë këshilla për t’u mbrojtur nga temperatura e larta, raporton EO.

Shkak i rritjes së temperaturave, është rritur edhe numri i personave që kanë vizituar Qendrat e Mjekësisë Familjare, kryesisht personat e moshuar dhe me probleme kronike.

Specialistja e mjekësisë familjare, Vjollca Zeqiri, ka dhënë disa këshilla për t’u mbrojtur nga temperaturat e larta, në kohën kur në Kosovë temperaturat pritet të arrijnë rekord.

Në një intervistë për Ekonomia Online, Zeqiri ka thënë se ekspozimi ndaj temperaturave të larta në mënyrë të vazhdueshme krijon te organizmi i njeriut një stres fiziogjik komulativ, “që ndikon në përkeqësimin e gjendjeve shëndetësore ekzistuese si përkeqësimi i sëmundjeve kardiovaskulare, të frymëmarrje, diabetit apo veshkave”.

Ajo ka paralajmëruar se simptomat qofte edhe nga ekspozimi ndaj temperaturave të larta për kohë të shkurtër po i paraqet simptomat pas disa ditëve.

“Normalisht, sa më ngrohtë që të jetë, aq më të rënda do të jenë ndikimet e nxehtësisë në organizimin njerëzve, kafshëve apo edhe të mjedisit në përgjithësi. Periudhat e zgjatura të temperaturave të larta, shkaktojnë krijimin e një stresi fiziologjik komulativ në organizmin i cili pastaj e bën përkeqësimin e gjendjeve shëndetësore ekzistuese. Psh. pacientët që vuajnë nga shtypja e lartë e gjakut, personat që vuajnë nga sëmundjet kronike obstruktive, nga diabeti apo nga personat që vuajnë nga veshkat. Tek kjo kategori vjen deri te përkeqësimi i sëmundjeve ekzistuese. Normalisht, ne i kemi mekanizmat termorregullativ të cilët e rregullojnë temperaturën trupore, mirëpo periudhat e zgjatura dhe temperaturat e larta, kanë tendencë me e çrregullua këtë mekanizëm termorregullativ dhe si pasojë vjen deri te paraqitja e një numri të madh të problemeve shëndetësore, duke filluar nga dehidrimi për shkak të rritjes së temperaturës trupore, organizimi mundohet ta rregullojë temperaturën trupore dhe e shton djersitjen”, u shpreh Zeqiri.

Zeqiri ka bërë të ditur se disa nga simptomat janë dehidrimi (humbja e lëngjeve te organizmi i njeriut), urinimi i rralluar e shpeshtimi i problemeve për ata me sëmundje kardiovaskulare dhe kronike.

“Si pasojë e shtimit të djersitjes vjen deri te humbja e lëngjeve, humbja e letrolitëve dhe në këtë mënyrë vjen deri te dehidrimi, e cila manifestohet me lëkurë të thatë, me mukoza të gojës, hundës dhe fytit, pastaj urinimi është i rralluar dhe me ngjyrë të mbylltë. Pastaj, personat ndjehen të etur. Përveç kësaj, vjen deri tek goditja nga nxehtësia. Në këto raste vjen deri te ngritja e temperaturës trupore deri në 40 gradë celsius, që është një gjendje alarmante. Manifestohet me të përzierja, me të vjella, nganjëherë edhe me humbje të vetëdijes, prandaj është një gjendje alarmante dhe duhet të kërkohet menjëherë ndihma mjekësore”.

“Kemi një ngritje të lehtë të numrit të pacientëve, kryesisht moshat e shtyra, personat të cilët janë me probleme kronike të cilët vuajnë nga sëmundjet shëndetësore. Ata janë më të kujdesshëm dhe vijnë në vizita më të rregullta. Kështu që e kemi një ngritje më të lehtë. Gjithashtu kemi një numër të viruseve sepse edhe gjatë stinës së verës si gjatë dimrit, shtohen infeksionet me viruse të ndryshme dhe kemi një numër më të madh të rasteve me të vjellura, sidomos foshnjat dhe fëmijët”, ka thënë Zeqiri.

E specialisti i mjekësisë familjare, Rushit Ismaili, ka rekomanduar që prej orës 10 deri në 16, qytetarët t’i shmangin ekspozimit direkt në rrezet e diellit. Ndërkaq, ka apeluar që gjatë këtyre temperaturave të nxehta të konsumojnë sasi të mjaftueshme të lëngjeve.

Ai tregon se cilat janë dobitë e rrezeve të diellit si dhe efektet negative.

“Për nevojën që të kemi diell është fat që jemi një zonë me diell sepse ai ndikon që të përforcohet vitamina D që të rritet imuniteti edhe që të forcohen kockat, kështu që kemi shumë dobi nga prezenca e diellit mirëpo këto ditë kemi më shumë se sa kemi pasur herëve të kaluara edhe kjo ka ndikuar që pastaj njerëzit ta përjetojnë pak në mënyrë me të vështirë pasi që nëse ka temperatura shumë të larta kemi një avullim të tepërt të organizmit tonë qoftë nga avullimi vetvetiu, qoftë nga djersitja. Kjo ndikon që të bie shtypja e gjakut, edhe me të pastaj të shfaqen shenjat e humbjes së lëngjeve, mund të ketë mundim vjellje në raste ekstreme edhe humbja e vetëdijes”, u shpreh ai.

Krahas kësaj, ai ka folur dhe si ndikojnë temperaturat e larta tek gratë shtatzëna, fëmijët dhe tek të moshuarit. Tutje ai tregon se në cilën orë duhet t’i shmangemi daljes në diell.

“Nëse është e mundur që nga ora 10 deri ora 16 të mos dilet në ekspozim direkt të rrezeve të diellit mirëpo për ata që duhet të dalin patjetër le të përpiqen të gjejnë hapësira ku ka hije, le të përdorin ombrella dhe nëse patjetër duhet të qëndrojnë në diell le të përdorin kremra me faktor mbrojtës kurse disa kategori që sigurisht që nuk do të dalin në këto ore të ditës. Kur flas për foshnjat 6 muajsh, për gra shtatzëna, për njerëz të moshuar, duhet një vëmendje pak me e veçantë që duhet t’u kushtohet këtyre grupmoshave”, u shpreh Ismaili.

Policia e Kosovës, Drejtoria për Hetimin e Krimit të Organizuar dhe Krimeve të Rënda pas operacionit të suksesshëm të realizuar dje në rajonin e Pejës dhe Prishtinës, sot me datën 21.06.2024 ka vazhduar me aksionin e radhës në tri lokacione të ndryshme të rajonit të Gjilanit.

Ky operacion policor u realizua pas ndërmarrjes së veprimeve operative hetimore në bashkëpunim dhe koordinim me Prokurorinë Speciale të Republikës së Kosovës, me qëllim të identifikimit dhe arrestimit të personave të dyshuar të përfshirë në veprat penale “Fajde dhe Detyrim”.

Gjatë hetimit të këtij rasti janë arrestuar dy persona të dyshuar, një mbetet në kërkim policorë, si dhe janë gjetur prova se të dyshuarit dyshohet se kanë kryer veprat penale të fajdes dhe detyrimit për të cilat janë hetuar.

Personat e arrestuar dyshohet se në këtë rast kanë ushtruar presion dhe kërcënime ndaj viktimës me qellim të marrjes së interesit nga veprimtaria e fajdes dhe si rezultat i veprimeve të kundërligjshme personat e dyshuar i kanë shkaktuar dëme materiale viktimës në vlerën mbi 600.000 euro.

Gjatë operacionit policor në cilësi të provave materiale janë sekuestruar tri vetura, motorë sportiv, armë dhe municion, kartëmonedha euro, dokumente të ndryshme si dhe dëshmi tjera materiale të cilat do të përdoren në procedurën penale ndaj të dyshuarve.

Policia e Kosovës mbetet e përkushtuar në luftimin e të gjitha veprimtarive të kundërligjshme dhe sjelljen para organeve të drejtësisë së personave të dyshuar.

Presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani, ka shpërndarë një video në profilin e saj “Facebook” duke treguar Liqenin e Badovcit si atraksion turistik.

“Liqeni i Badovcit, Prishtinë #vizitoKosovën”-shkroi Osmani në Facebook.

Shpërndarja e kësaj video nga presidentja është promovimi i vendit për turistët e huaj që mund të shprehin dëshirë të vizitojnë Kosovën.

Një grua ditën e djeshme ka vdekur në Prizren.

H.V, 47-vjeçare ka rënë në ashensorin e banesës.

Rasti u konfirmua për Paparacin nga zëdhënësi i policisë për rajonin e Prizrenit, Shaqir Bytyqi.

“Ju informojmë se me datë 20.06.2024, rreth orës 20:50 kemi pranuar një informatë për një person të lënduar të dërguar nga Urgjenca në Emergjencen Spitalore. Pasi patrulla është angazhuar në rast, është vërtetuar që rasti kishte ndodhur në Prizren, deri te incidenti kishte ardhur pasi viktima kishte thirrur liftin për ta përdorur, dera e liftit ishte hapur dhe viktima kishte rënë në hapsiren e liftit nga kati i dytë dhe për pasoj viktima kishte pësuar lëndime të rënda trupore. Viktima nuk ka mundur t’u përballojë plagëve dhe kishte ndërruar jetë, nga mjekët e Emergjences êshtë konstatuar vdekja e personit H. V., femër, lindur me 1977 me banim në Prizren. Policia po heton rastin dhe do të veprohet sipas udhëzimeve të prokurorit”, tha Bytyqi për Paparacin.

Jo të gjithë pajtohen se investimet në Termocentralin Kosova A, që i parashikon Qeveria e Kosovës, janë të nevojshme.

Mbështetësit argumentojnë se ato duhen për të garantuar sigurinë energjetike, por kritikët nxjerrin në pah ndikimin në ndotjen e ajrit dhe infrastrukturën e vjetruar të termocentralit.

Termocentrali Kosova A – i cili gjeneron rrymë me thëngjill, është i vjetër me dekada dhe i ka dy blloqe jashtë funksionit – ka qenë e paraparë të mbyllej deri në vitin 2017 me Marrëveshjen e Komunitetit të Energjisë së Evropës Juglindore.

Kjo nuk ka ndodhur dhe Qeveria e tashme e Kosovës e ka përfshirë atë në Strategjinë për Energji 2022-2031, e cila parasheh investime.

Korporata Energjetike e Kosovës, e cila ka nën menaxhim Termocentralin Kosova A dhe Termocentralin tjetër Kosova B, nuk iu përgjigj pyetjeve të Radios Evropa e Lirë nëse kanë filluar investimet dhe sa do të jetë vlera e tyre.

Ngjashëm as Ministria e Ekonomisë e Kosovës, e cila ka hartuar Strategjinë për Energji.

Në vitin 2020, Kosova dhe vende të tjera të Ballkanit Perëndimor kanë nënshkruar Deklaratën për Agjendën e Gjelbër, përmes së cilës janë zotuar se, deri në vitin 2050, do t’i japin fund prodhimit të energjisë nga thëngjilli dhe do të kalojnë në burime të ripërtërishme.

Strategjia për Energji 2022-2031 e Kosovës përqendrohet tek investimet në këto burime, por një pjesë përfshin edhe Termocentralin Kosova A, përkatësisht investimet në së paku një njësi apo bllok të tij.

Në dokument thuhet se njëra njësi do të rinovohet deri në fund të vitit 2024, ndërsa vendimi për rinovimin ose mbylljen e njësisë së dytë do të merret më së voni më 2024.

“Njësia e riparuar do të punojë si rezervë strategjike nga viti 2028 deri në vitin 2030 dhe do të jetë në dispozicion në sezonin e ngrohjes, kur kërkesa për energji elektrike është më e lartë, ose në raste të krizave energjetike”, thuhet në dokument.

A ka Kosova alternativa?

Për Dardan Abazin, ekspert i politikave të energjisë në Institutin për Politika Zhvillimore në Kosovë, INDEP, investimi në blloqe të vjetruara, që do të shfrytëzoheshin në kohë krizash, është “argument i dobët”.

Ai thotë se prioritet duhet të kenë investimet në burimet e ripërtërishme, ndërsa në raste krizash alternativë mund të jenë vendet e rajonit.

“…sepse, Kosova e ka bashkuar tashmë tregun energjetik me Shqipërinë përmes bursës ALPEX”, thotë ai, duke iu referuar një marrëveshjeje të vitit 2020.

Me këtë marrëveshje, dy vendet, përmes Bursës Shqiptare të Energjisë (ALPEX), mund të sigurojnë energji për konsumatorët e njëra-tjetrës, me planifikim një ditë përpara.

Zeqir Veselaj, profesor i lëndës “Edukimi mjedisor për zhvillim të qëndrueshëm” në Universitetin e Prishtinës, problemin e investimit në termocentrale me thëngjill e sheh te ndotja e ajrit.

Këto termocentrale të Kosovës janë ndër ndotësit më të mëdhenj në Evropë, ka vlerësuarnë vitin 2019 grupi i OJQ-ve mjedisore në Evropën Qendrore dhe Lindore, “Bankwatch Network”.

“Kam rezerva se a mund të jenë produktive ato investime, me parametra të pranueshëm mjedisorë, në një termocentral që i ka mbushur më shumë se 50 vjet”, thotë Veselaj.

“Në kushte normale, Termocentrali Kosova A është dashur të hiqej nga përdorimi, ashtu siç është planifikuar vite më parë”.

Por, ish-drejtori i Korporatës Energjetike të Kosovës, Arben Gjukaj, konsideron se investimet në Kosovën A janë të nevojshme, meqë ajo mbulon rreth 35 për qind të nevojave për rrymë.

“Kosova ka burime të kufizuara alternative”, thotë Gjukaj.

“Vonesat në ndërtimin e njësive të reja do të kishin pasoja afatgjate për sektorin e energjisë, edhe ashtu të rënduar”, thotë ai për Radion Evropa e Lirë.

Në Institutin për Politika Sociale “Musine Kokalari” në Prishtinë vlerësojnë, po ashtu, se Kosova nuk ka as mundësi financiare e as resurse të tjera për të bërë një tranzicion të shpejtë në energjinë e ripërtërishme.

Andaj, thuhet në një deklaratë të këtij instituti për REL-in, është e rëndësishme që të investohet përkohësisht në termocentralet ekzistuese, por duke u vendosur elektrofiltra, që do të minimizonin ndotjen e ajrit.

Aktualisht, mbi 20 për qind e energjisë elektrike në Kosovë prodhohet nga burimet alternative, si: hidrocentralet, centralet me erë dhe panelet me diell.

Ministrja e Ekonomisë e Kosovës, Artane Rizvanolli, ka thënë më herët se synim i vendit është që pas vitit 2031, 35 për qind e energjisë elektrike të gjenerohet nga burimet e ripërtërishme.

Pse nuk është mbyllur Kosova A?

Në vitin 2017, kur është thënë se do të mbyllej Kosova A, ka qenë e paraparë të hynte në funksion termocentrali i ri Kosova e Re.

Ky projekt është rishikuar dhe shtyrë disa herë dhe në fund nuk është realizuar.

Banka Botërore, fillimisht, i ka dhënë mbështetje, por më pas është tërhequr, duke deklaruar se nuk do ta mbështesë më ndërtimin e një termocentrali me thëngjill.

Më pas është tërhequr edhe kompania fituese e tenderit për ndërtimin e tij, Contour Global.

Nevojat e Kosovës për energji elektrike i tejkalojnë kapacitetet e prodhimit, sidomos gjatë dimrit.

Kosova ka kapacitet të prodhojë rreth 800 megavate në orë, kurse nevojat e saj, në ditë dimri, arrijnë deri në 1.300 megavate në orë.

Këtë diferencë, ajo zakonisht e importon nga jashtë./rel

Mëngjesin e kësaj të premte, një tërmet me magnitudë 4.5 ballë, ka lëkundur ishullin e Kretës në Greqi.

Sipas EMSC, tërmeti ka qenë me një thellësi 9 km.

Lëkundjet janë ndjerë tek banorët e zonës, por nuk ka asnjë raportim për dëme materiale.

Katër persona vdiqën të enjten në rajonin e Prishtinës.

Policia rastet e ka iniciuar si “hetim mbi vdekjen” dhe trupat e pajetë janë dërguar për obduksion.

“Në rajonin e Prishtinës janë raportuar katër raste, të cilat janë trajtuar nga njësitë përkatëse policore. Lidhur me rastet, vdekjet e 4 viktimave meshkuj kosovarë i kanë konfirmuar mjekët kompetent. Me urdhër të prokurorit kujdestar trupat e pajetë janë dërguar në IML për obduksion”, ka njoftuar PK-ja në raportin 24-orësh.

Policia e Shtetit në Shqipëri ka arrestuar një kosovar në aeroportin e Rinasit, gjatë operacionit policor të koduar “Skanimi”, në kuadër të të cilit u godit një tentativë për të trafikuar armë zjarri nga Shqipëria në Itali.

Gjatë këtij aksioni u kap në flagrancë dhe u prangos, shtetasi kosovar D.G, 23-vjeç, nga Peja.

Nga kontrolli nëpërmjet skanerit, në çantën e këtij shtetasi, u gjet dhe u sekuestrua në cilësinë e provës materiale, 1 armë zjarri pistoletë me municion luftarak, njoftoi Policia.

“Materialet procedurale i kaluan Prokurorisë pranë Gjykatës së Shkallës së Parë të Juridiksionit të Përgjithshëm Tiranë, për veprime të mëtejshme, për veprën penale “Trafikimi i armëve dhe i municionit”.”

Pesë persona kanë vdekur dhe dhjetëra janë plagosur, teksa zjarret kanë kapluar disa fshatra në juglindje të Turqisë gjatë natës, bëri të ditur ministri i Shëndetësisë të Turqisë më 21 qershor.

“Pesë persona kanë vdekur dhe 44 janë plagosur, dhjetë prej tyre janë në gjendje serioze”, shkroi ministri i Shëndetësisë, Fahrettin Koca, në rrjetin X, që më herët njihej si Twitter.

Zjarret përfshin dy zona mes qyteteve të Dijarbakirit dhe Mardinit, thanë autoritetet turke.

Fotografitë e publikuara në rrjetet sociale shfaqën shtëllunga të mëdha tymi në qiell. Koca tha se katër ekipe të emergjencave dhe 35 autoambulanca janë dërguar në vendngjarje.

Ndërkaq, ministri i Brendshëm, Ali Yerlikaya, përmes një postimi në X tha se zjarri nisinë orët e vona të së enjtes në një zonë rreth 30 kilometra në jug të Dijarbakirit. Sipas tij, zjarri më pas u përhap me shpejtësi për shkak të erërave të fuqishme, duke përfshirë në flakë pesë fshatra.

Yerlikaya tha se tre banorë të Dijarbakirit dhe dy të Mardinit humbën jetën si pasojë e zjarreve.

Ndërkaq në veriperëndim të Turqisë, zjarrfikësit po punojnë që të shuajnë zjarret afër qytetit Ajvaçik në provincën Çanakala, raportoi agjencia shtetërore e lajmeve, Anadolu. Kjo provincë javën e fundit është përballur me disa zjarre për shkak të temperaturave të larta dhe erërave të fuqishme.