ATV

Blog

  • Pse Shqipëria ishte një plan “B” për hebrenjtë në vitet 30-të

    Pse Shqipëria ishte një plan “B” për hebrenjtë në vitet 30-të

    Në mesin e viteve 30-të Gjermania naziste intensifikoi politikën antisemite, duke bërë që një numër i konsiderueshëm hebrenjshë të largoheshin nga territori i saj në mënyra të ndryshme. Ndërsa diaspora hebreje filloi të mendonte seriozisht për të gjetur një vend të sigurtë për instalimin e tyre.

    Një destinacion i rëndësishëm dhe më i preferuari në një plan afatgjatë pas projektit për krijimin e shtetit të Izraelit për diasporën dhe lobet hebreje, ishte Shqipëria. Në mesin e viteve 30-të ajo do të shihet si një plan “B”.

    Në një relacion të konsullatës shqiptare në Vjenë në dhjetor të vitit 1935 drejtuar Ministrisë së Jashtme thuhet se kishte një vit që Komiteti Qendror i emigrantëve hebrenj të Gjermanisë me qendër në Londër po bënte përpjekje për instalimin e mijërave emigrantëve në territorin shqiptar. Këto përpjekje ishin intesifikuar duke nisur nga shtatori i vitit 1935 kur qeveria gjermane në një mbledhje të saj në Nuremberg kishte vendosur për largimin e hebrenjve, duke i lejuar atyre që të merrnin me vete një sasi nga pasuria e tyre.

    Konsulli shqiptar në Vjenë kërkon që ndaj planit për ta kthyer Shqipërinë një Izrael të dytë, qeveria shqiptare të mbante një qëndrim të prerë, sepse, sipas tij, një vend që hynte nën influencën e tyre demoralizohej. Ai thekson, ndoshta i ndikuar nga propaganda e atyre viteve që shqiptari për nga natyra ishte antisemit. Në fakt, kjo nuk ishte e vërtetë. Në këtë periudhë apo edhe gjatë LDB shteti dhe populli shqiptar do të japë një kontribut të jashtzakonshëm për shpëtimin e hebrenjve.

    Plani për ta kthyer Shqipërinë në një Izrael të dytë vijoi të shqyrtohej seriozisht nga lobi hebre në Britani. Kryeministri i saj do ta diskutoi këtë çështje edhe me diplomatin shqiptar në Londër, Çatin Saraçi. Diskutime dhe tratativa do të zhvillohen edhe me Mbretin Zog, kundrejt premtimeve për të mbështetur rikthimin e tij në fron dhe investimet e tyre në industri dhe ekonomi. Por, për arsye të ndryshme ky plan dështoi.

    Gjithësesi, mbështetja që ju dha hebrenjve nga shteti dhe populli shqiptar duhet të jetë një homazh për t`i kujtuar atyre gjendjen e vështirë në të cilën ndodheshin në vitet 30-40, për të hequr dorë nga politika genocidale ndaj palestinezëve.

  • Pse Minecraft ishte filmi më i rëndësishëm i vitit 2025?

    Pse Minecraft ishte filmi më i rëndësishëm i vitit 2025?

    Oppenheimer është një dramë intelektuale me Cillian Murphy si shkencëtari që shpik bombën atomike. Një film Minecraft është një adaptim i çmendur i një loje video me Jack Black. Por të dy filmat kanë shumë të përbashkëta.

    Gjëja e dukshme është se secili prej tyre fitoi pothuajse 1 miliard dollarë në arkëtimet globale: Një film Minecraft është aktualisht filmi me fitimet më të larta të vitit 2025 në SHBA, si dhe filmi i katërt më i madh në botë, dhe Oppenheimer ishte filmi i tretë më i madh globalisht në vitin 2023.

    Por lidhja tjetër është se që të dy tregojnë se sa rrënjësisht ka ndryshuar vizita në kinema që nga pandemia Covid-19. Publiku ndërveproi me të dy filmat në mënyra të krahasueshme, që ndryshojnë kulturën – prandaj një film Minecraft është publikimi më i rëndësishëm kinema i vitit, shkruan BBC, transmeton ATV.

    Jo se suksesi i tij ishte një surprizë e plotë. Në vitin 2024, filmi i 10-të më i madh në botë ishte Sonic the Hedgehog 3, një tjetër adaptim i videolojërave. Në vitin 2023, filmi i dytë më i madh në botë – një vend mbi Oppenheimer – ishte The Super Mario Bros Movie . Gjithashtu në vitin 2023, Five Nights at Freddy’s ishte aq fitimprurës saqë një vazhdim doli në fillim të këtij muaji, dhe vitin tjetër mund të presim me padurim Mortal Kombat 2, Street Fighter dhe Super Mario Bros Galaxy. Ndërkohë, dy nga serialet televizive më të vlerësuara aktuale janë The Last of Us dhe Fallout.

    Tani që filmat me superheroj nuk janë aq pushtues sa ishin disa vite më parë, videolojërat janë pjesët e reja të preferuara të pronës intelektuale të Hollywood-it.

    Gjithsesi, Minecraft nuk ishte kandidati më premtues për t’u trajtuar në ekranin e madh. Nuk është se nuk është një fenomen kulturor: është loja video më e shitur e bërë ndonjëherë, dhe mallrat me ngjyra të ndezura dhe me kënd të drejtë janë kudo.

    Por fakti është se zhvillohet në një botë të përbërë tërësisht nga blloqe të pikselizuara që përfaqësojnë minerale të ndryshme, dhe puna e lojtarit është të thyejë ose “minojë” këto blloqe në mënyrë që të ndërtojë gjëra. Besimi i kësaj loje të çuditshme Jared Hess, regjisorit të komedive të çuditshme si Napoleon Dynamite dhe Nacho Libre, nuk dukej si mënyra e dukshme për të shitur më shumë bileta kinemaje sesa hyrjet e fundit në seritë Mission: Impossible dhe Jurassic World.

    Pastaj erdhën vlerësimet. Një film Minecraft mori 48% në Rotten Tomatoes, faqja e përmbledhjes së vlerësimeve, një vlerësim tipik ishte se ishte një “një spërkatje e shndritshme, që shkaktonte dhimbje koke… e propagandës komerciale”, siç e tha Kevin Maher në vlerësimin e tij për Times.

    Zhurma që shkaktoi

    Publiku nuk u pajtua. Filmi pati një performancë të shkëlqyer në fundjavën e hapjes në prill, me një raport të BBC News që vuri në dukje se argëtoi fëmijë dhe të rritur njësoj.

    “Kur baballarëve u pëlqen një film familjar, kjo është një gjë e mirë”, tha Steve Buck, drejtor strategjie në analistët e industrisë EntTelligence.

    Aspekti i pazakontë, megjithatë, ishte se shikuesit nuk po qeshnin vetëm me sjelljet e Black në një univers alternativ të quajtur Overworld. Ata po bashkoheshin. Të nxitur nga trailerët, dhe veçanërisht nga mënyra se si Black recitonte çdo frazë me entuziazëm maniak, fansat e lojës bërtisnin sa herë që njihnin një replikë ose një meme, hidhnin kokoshka në ajër dhe në përgjithësi silleshin sikur të ishin në një shfaqje në mesnatë të The Rocky Horror Picture Show.

    Momenti kyç që ngjalli trazira, i frymëzuar nga një personazh i rrallë i lojës, ishte kur një fëmijë zombi me lëkurë të gjelbër kërceu mbi shpinën e një pule (që në fakt dukej më shumë si rosë) dhe Black paralajmëroi, “Xhokej pule!” Adhuruesit e Minecraft u çmendën. Disa shikues të kinemasë në Utah madje sollën pulën e tyre të gjallë në një shfaqje. Dhe në disa shfaqje në SHBA, është raportuar se është thirrur policia, transmeton ATV.

    Serisë “Rocky Horror Picture Show” i janë dashur vite për të ndërtuar një kult ndjekësish; Një film i Minecraft e arriti këtë status brenda një fundjave.

    Siç pritej, rrëmuja nuk u prit mirë nga të gjithë.

    Një rubrikë në The Guardian titullohej: “Ka vend për pjesëmarrjen e publikut, por kaosi i ‘xhozit të pulave’ shkon shumë larg”; artikulli përfundonte me një qortim të ashpër: “Ndoshta është koha që të rriturit të vendosin ligjin”. Por, duke gjykuar nga shitjet e biletave, shumë të rritur e shijuan kaosin e xhozit të pulave.

    Një komedian britanik, Sam Avery, i tha BBC-së se të shikonte filmin “Një film Minecraft” me djemtë e tij ishte “sinqerisht përvoja më e gëzueshme në kinema që kam pasur ndonjëherë”.

    Momenti famëkeq i xhokeut të pulave në filmin Minecraft që e çmendi audiencën (Credit: Alamy)

    Përvoja në ndryshim e kinemasë

    E gjithë kjo na kthen te Oppenheimer. Kur u përhap lajmi se filmi biografik thellësisht serioz i Christopher Nolan do të dilte në të njëjtën ditë me Barbie në vitin 2023, përplasja e dy filmave kaq kontrastues u quajt Barbenheimer. Në fillim u supozua se shikuesit e kinemasë do të zgjidhnin të shihnin njërin film ose tjetrin; ajo që ndodhi në vend të kësaj ishte se shumë zgjodhën t’i shihnin të dy, njëri pas tjetrit, ndërsa visheshin me rozë ose të zeza për të shprehur besnikërinë e tyre. Barbenheimer u bë një ngjarje – një dalje për t’u shijuar me miqtë, të veshur me një veshje tematike dhe duke pirë një koktej tematik. Një film Minecraft kishte një lloj tërheqjeje të ngjashme. Dhe pronarët e kinemave ndoshta duhet të jenë mirënjohës.

    Pandemia e Covid-19 dhe rritja e transmetimit ishin të dyja katastrofike për kinematë, por ajo që industria dhe publiku po zbulojnë është se ndarja e një filmi me një turmë mund të jetë një botë krejtësisht e ndryshme nga shikimi i tij në televizion vetëm. Mund të jetë si të shkosh në një festë ose në një finale kampionati. Mund të jetë një rast. Shikoni se si po lulëzojnë filmat horror, me The Conjuring: Last Rites, Final Destination: Bloodlines, Sinners and Weapons, të gjithë në 20 më të mirët globalë të vitit 2025.

    Shkrimtari dhe regjisori i Sinners, Ryan Coogler, ka folur për dëshirën për të rikrijuar atmosferën elektrizuese të një koncerti rock, dhe në një intervistë në Screen International, ai shpjegoi se filmat horror përmirësohen duke u parë me të tjerë.

    “Mendoj se që nga pandemia, kjo i ka bërë të gjithë të rivlerësojnë atë që i bën ngjarjet e përbashkëta kaq të veçanta, dhe horrori, ashtu si komedia, është vërtet argëtues për t’u parë me një turmë”, tha ai.

    “Ka diçka emocionuese në të qenit i frikësuar në një dhomë plot me të huaj në errësirë… Ndoshta do të më zërë një shkëndijë, ose do të dëgjoj dikë tjetër të frikësohet. Bëhet një gjë reagimi rrethor. Ka një ndërveprim në një film që ka ato elementë horror që është vërtet i shkëlqyer”.

    Publikimi i dyfishtë i Barbenheimer ishte një ‘ngjarje’ e madhe kinematografike në vitin 2023 (Credit: Getty Images)

    Ngjarja e Kinemasë? Tmerri Rocky i Kinemasë? Sido që ta quani, ky ndërveprim ka kontribuar në fitimet në biletari të filmave nga Oppenheimer te Një Film Minecraft, nga Minions te Mëkatarët, që do të thotë se ka kontribuar në mbijetesën e kinemave pas pandemisë.

    Dhe me siguri do të ketë shumë më tepër të tilla në të ardhmen. Disa nga dredhitë që lidhen me pulat mund t’i bëjnë njerëzit të flasin me të madhe, por adhuruesit e arthouse-it mund të sigurohen se drama mesatare fituese e Palmës së Artë ndoshta nuk do t’i bëjë turmat të vishen me rroba të bukura dhe të këndojnë bashkë me to. Përveç kësaj, nëse njerëzit hedhin kokoshkat e tyre në ekranin ngjitur, mund të jetë pikërisht ajo që i duhet kinemasë për të vazhduar biznesin.

  • 5 janar 1555 – Përvjetori i ‘së shkruomit’ të Mesharit

    5 janar 1555 – Përvjetori i ‘së shkruomit’ të Mesharit

    Më 5 janar 1555, meshtari katolik shqiptar dom Gjon Buzuku përfundoi së shkruari librin e tij liturgjik Meshari, i cili njihet sot si vepra e parë e shtypur në gjuhën shqipe dhe njëkohësisht si monumenti i parë letrar i saj.

    Vetë autori shkruan në parathënien e Mesharit se e mbaroi “së shkruomi” veprën më 5 janar 1555. Kjo datë përbën një moment themelor në historinë e gjuhës dhe kulturës shqiptare.

    2025-a viti i krizës së librit, panairi pati më pak tituj të rinj në qarkullim
    Dom Gjon Buzuku, duke parë nevojën e madhe të besimtarëve të krishterë shqiptarë për të dëgjuar dhe kremtuar Fjalën e Zotit, liturgjinë dhe sakramentet në gjuhën amtare, vendosi të përpilonte këtë vepër, e cila u shërbente meshtarëve gjatë kremtimeve të ndryshme liturgjike në gjuhën e popullit.

    Për të përmbushur këtë nevojë shpirtërore dhe kombëtare, ai e nisi veprën më 20 mars 1554 dhe e përfundoi në janar 1555. Sipas të dhënave që gjenden në Meshar, po atë vit u krye edhe shtypja e librit. Dom Gjon Buzuku shkruan:
    “Ndë vjetët M.D.L.IV. njëzet dit ndë mars zuna nfill, e mbarova ndë vjetët M.D.L.V. ndë kallënduor v dit.”

    Deri më sot, nuk njihet asnjë libër tjetër më i vjetër i shtypur në gjuhën shqipe përpara Mesharit. Edhe pse rrethanat e sakta të shkrimit dhe botimit të tij nuk janë plotësisht të qarta, kjo vepër mbetet dëshmi madhore e përpjekjes së klerit të krishterë shqiptar për të ruajtur identitetin kombëtar e shpirtëror dhe për ta mbajtur popullin të lidhur me qytetërimin perëndimor dhe fenë e krishterë.

    Siç thekson vetë autori, Meshari u botua sepse “gjuha jonë nukë kish gjaa të endigluem en sëh shkruomit shenjtë”, pra nuk kishte përkthime të Shkrimit Shenjt në shqip, dhe mbi të gjitha “en sëh dashunit së botës sënë”, nga dashuria për popullin e vet. Kjo dëshmon se në atë kohë mungonin libra dhe shkrime fetare në gjuhën shqipe për edukimin fetar të besimtarëve.

    I nxitur nga kjo nevojë e madhe baritore dhe i frymëzuar nga librat liturgjikë të kohës, dom Gjon Buzuku përpiloi një libër që përfshinte pjesë të liturgjisë eukaristike, sakramentale dhe të Biblës, të destinuara kryesisht për priftërinjtë. Meshari përmban, ndër të tjera: Oficen e Zojës, Shtatë Psalmet pendestare, Litanitë e Shenjtorëve, pjesë të Ritualit (si Sakramenti i Martesës), Urdhërimet e Zotit, pjesë katekizmi dhe meshë për të gjithë vitin liturgjik, për festa të luajtshme dhe të paluajtshme. Fatkeqësisht, veprës i mungojnë disa faqe, veçanërisht në fillim dhe në disa pjesë të brendshme.

    Meshari është kryesisht një përkthim, por përmban edhe pjesë autentike të shkruara nga vetë Buzuku. Ai u përdor edhe nga meshtarë të tjerë shqiptarë, si dom Gjergji, dom Marku, dom Pjetri e të tjerë, gjë që dëshmohet në disa faqe të librit.

    Vepra mund të krahasohet me librat liturgjikë të Kishës Universale të mesjetës, si Comes, Epistolarët apo Leksionarët, të cilët përmbanin leximet biblike, ritet e sakramenteve dhe lutjet për vitin liturgjik.

    Meshari u zbulua rreth vitit 1743 nga imzot Gjon Kazazi (1702–1752), kryeipeshkëv i Shkupit, gjatë një qëndrimi të tij në Vatikan. Ai e gjeti librin në Kongregatën e Propagandës së Fesë dhe për këtë zbulim njoftoi Rektorin e Seminarit Arbëresh të Palermos, atë Gjergj Guxetën.

    Sot ekziston vetëm një kopje e Mesharit, e ruajtur dhe e restauruar në Bibliotekën Apostolike të Vatikanit. Vlera e kësaj vepre është studiuar nga shumë albanologë e studiues të shquar, si At Justin Rrota, M. Roques, G. Schirò, G. Petrotta, N. Jokl, E. Çabej, I. Zamputi, C. Tagliavini, N. Resuli, M. Camaj, E. Sedaj, V. Putaneci, T. Lladani, Bardhyl Demiraj, Evalda Paci, Matteo Mandalà e shumë të tjerë.

  • Manchester United shkarkon trajnerin Ruben Amorim pas 14 muajsh

    Manchester United shkarkon trajnerin Ruben Amorim pas 14 muajsh

    Manchester United ka vendosur të shkarkojë trajnerin Ruben Amorim nga pozicioni i trajnerit kryesor, me portugezin 40-vjeçar që do të largohet menjëherë pas 14 muajsh në krye të klubit.

    Vendimi vjen pas raportimeve për tensione midis Amorim dhe hierarkisë së klubit, përfshirë drejtorin e futbollit, Jason Wilcox. Gjatë mandatit të tij, rezultatet e Manchester United kanë qenë të paqëndrueshme, duke e lënë ekipin të luftojë për të sfiduar kryesimin e Premier Ligës.

    Darren Fletcher pritet të marrë drejtimin e përkohshëm të skuadrës, ndërsa klubi po kërkon një trajner të përhershëm për të stabilizuar performancën dhe drejtimin sportiv.

    Për momentin ‘Djajtë e Kuq’ mbajnë vendin e gjashtë në tabelë me 31 pikë. /ATVLIVE.TV

  • Ibrahim Tatlıses takon ish të dashurën pas 25 vitesh, qan me dënesë kur e sheh

    Ibrahim Tatlıses takon ish të dashurën pas 25 vitesh, qan me dënesë kur e sheh

    Ishte momenti më i përfolur i natës së ndërrimit të viteve! Ibrahim Tatlıses dhe balerina e famshme Asena janë parë bashkë në të njëjtën skenë pas një çerek shekulli “luftë” dhe distancë totale.

    Gjatë puntatës speciale të Vitit të Ri në “İbo Show”, Asena u shfaq papritur në studio. Ajo performoi kërcimin e saj të famshëm oriental, ashtu siç bënte dikur në vitet e arta të programit.

    Kur Tatlıses pa ish-partneren e tij të dikurshme, “Perandori” nuk i mbajti dot emocionet. Ai shpërtheu në lot, duke krijuar një nga skenat më prekëse televizive të viteve të fundit.

    Ishte një rikthim në kohë që askush nuk e priste, duke pasur parasysh ndarjen e tyre të stuhishme në fillim të viteve 2000.

  • 32 kubanezë u vranë gjatë aksionit për arrestimin e Maduros, Venezuela: Dhanë jetën në krye të detyrës

    32 kubanezë u vranë gjatë aksionit për arrestimin e Maduros, Venezuela: Dhanë jetën në krye të detyrës

    Rreth 32 shtetas kubanë janë vrarë gjatë sulmeve amerikane për të kapur presidentin venezuelian Nicolás Maduro.

    Venezuela u ka bërë homazhe viktimave, duke thënë se ata “dhanë jetën e tyre në krye të detyrës”.

    “Ky personel vepronte brenda kuadrit të bashkëpunimit midis shteteve sovrane dhe kryente detyra mbrojtjeje institucionale. Veprimet e tyre u dalluan nga guximi, disiplina dhe angazhimi i palëkundur për paqen dhe stabilitetin rajonal”, tha Ministria e Punëve të Jashtme e Venezuelës në një deklaratë të hënën.

    Qeveria e Venezuelës u qëndron pranë Forcave të Armatosura Revolucionare Kubane “dhe familjeve të luftëtarëve të rënë, sakrifica e të cilëve forcon lidhjet historike të vëllazërisë, sovranitetit dhe luftës së përbashkët midis kombeve tona”, tha ministria.

    Të dielën, qeveria kubaneze tha se qytetarët e saj u vranë “në veprime luftarake, duke kryer misione në emër të Forcave të Armatosura Revolucionare dhe Ministrisë së Brendshme, me kërkesë të homologëve të vendit të Amerikës së Jugut”./topchannel/

  • Burri në Deçan e bën për spital gruan, arrestohet e më pas lirohet

    Burri në Deçan e bën për spital gruan, arrestohet e më pas lirohet

    Një grua në Deçan është sulmuar fizikisht nga bashkëshorti i saj.

    Policia ka bërë të ditur se gruaja ka pranuar tretman mjekësor.

    Ndërkaq, burri është arrestuar dhe pas intervistimit me vendim të prokurorit është liruar në procedurë të rregullt.

    “Raportohet se pas një mosmarrëveshje viktima f/k, është sulmuar fizikisht nga bashkëshorti i saj i dyshuari mashkull kosovar. Viktima ka pranuar tretman mjekësor, ndërsa i dyshuari është arrestuar dhe pas intervistimit me vendim të prokurorit është liruar në procedurë të rregullt”, thuhet në raportin e policisë.

  • Ushqimi i mbetur në frigorifer: Sa ditë është i sigurt për t’u konsumuar?

    Ushqimi i mbetur në frigorifer: Sa ditë është i sigurt për t’u konsumuar?

    Pothuajse secili prej nesh e ka bërë të paktën një herë pyetjen nëse ushqimi i mbetur nga dita e djeshme është ende i sigurt për t’u konsumuar apo nëse duhet hedhur. Përgjigjja nuk është gjithmonë e njëjtë, pasi varet nga lloji i ushqimit dhe mënyra se si është ruajtur.

    Edhe pse frigoriferi ndihmon në ngadalësimin e prishjes, ai nuk e ndalon plotësisht shumimin e baktereve. Për këtë arsye, njohja e afateve të sigurta të ruajtjes së ushqimit është thelbësore për shëndetin.

    Në përgjithësi, shumica e ushqimeve të gatuara mund të ruhen në frigorifer për tre deri në katër ditë, nëse ftohen shpejt pas gatimit dhe ruhen në enë të mbyllura mirë. Në këtë kategori hyjnë gjellët e ndryshme, makaronat, orizi dhe perimet.

    Edhe mishi i pulës apo i viçit ka afat të ngjashëm, prej tre deri në katër ditësh pas gatimit. Po ashtu, produktet e përpunuara të mishit, si sallamet apo salsiçet, mund të konsumohen brenda këtij afati. Ndryshe qëndron situata me peshkun, i cili është më i ndjeshëm – ushqimet me peshk konsiderohen të sigurta vetëm për një deri në dy ditë.

    Vezët kanë një afat më të gjatë krahasuar me disa ushqime të tjera. Vezët e ziera mund të ruhen në frigorifer deri në shtatë ditë, ndërsa gatimet që përmbajnë vezë rekomandohet të konsumohen brenda tre deri në katër ditësh.

    Orizi kërkon kujdes të veçantë, pasi edhe pse duket i padëmshëm, mund të bëhet i rrezikshëm nëse nuk ruhet siç duhet. Ai mund të mbahet maksimumi një deri në tre ditë, vetëm nëse ftohet shpejt dhe ruhet në mënyrë të rregullt. Sallatat pa mish ose majonezë zgjasin rreth dy deri në tre ditë, ndërsa ato që përmbajnë mish ose majonezë duhet të konsumohen brenda një deri në dy ditësh.

    Sa i përket produkteve të qumështit, jogurti dhe kremi zakonisht janë të sigurt për tre deri në pesë ditë pas hapjes, ndërsa shumica e djathërave mund të ruhen pesë deri në shtatë ditë, varësisht nga lloji i tyre.

    Ekspertët këshillojnë që ushqimi të hidhet menjëherë nëse ka erë të pazakontë, teksturë të rrëshqitshme, myk të dukshëm ose nëse duket i dyshimtë. Në këto raste, instinkti shpesh është udhërrëfyesi më i mirë.

    Ruajtja e duhur e ushqimit ndihmon në mbrojtjen e shëndetit dhe në reduktimin e mbetjeve ushqimore. Megjithatë, kur ka dilemë, siguria duhet të ketë gjithmonë përparësi.

  • Myk dhe lagështi: Rreziku nga tharja e rrobave brenda shtëpisë

    Myk dhe lagështi: Rreziku nga tharja e rrobave brenda shtëpisë

    Tharja e rrobave në hapësira me ventilim të dobët mund të rrisë sasinë e mykut që rritet në shtëpi, dhe ky myk është i lidhur me probleme të shëndetit dhe, në disa raste, mund të shkaktojë edhe vdekje, shkruan Science Alert.

    Tharja e rrobave në hapësira me ventilim të dobët mund të rrisë sasinë e mykut që rritet në shtëpi, dhe ky myk është i lidhur me probleme të shëndetit dhe, në disa raste, mund të shkaktojë edhe vdekje, shkruan Science Alert.

    Kur myku rritet në shtëpi, ai mund të krijojë njolla të zeza ose të gjelbra nëpër mure dhe zakonisht lëshon erë të pakëndshme. Kjo nuk duhet të injorohet, sepse ekspozimi ndaj mykut për periudha të gjata mund të ketë pasoja të rënda për shëndetin.

    Myk është një term i gjerë që përfshin një grup kërpudhash që prodhojnë pjesë të vogla të quajtura spora. Këto kërpudha prodhojnë spora kur kushtet janë të përshtatshme për rritjen e tyre, siç janë temperaturat më të ulëta dhe lagështia e lartë. Kjo është arsyeja pse myku shpesh gjendet në tavane të banjave ose mure të lagura, ku ka më shumë ujë që mundëson rritjen e sporave të kërpudhave.

    Ekzistojnë shumë lloje të mykut. Llojet më të zakonshme që shkaktojnë probleme në shtëpitë me lagështi janë penicillium dhe aspergillus. Vlerësohet se njerëzit përmes frymëmarrjes thithin një numër të vogël sporash nga këto kërpudha çdo ditë.

    Fatmirësisht, sistemi imunitar i njeriut është shumë i mirë për të zbuluar dhe vrarë sporat e kërpudhave, duke kufizuar numrin e infeksioneve të mushkërive nga kërpudhat, edhe pse ne ekspozohemi vazhdimisht ndaj tyre. Qelizat imune të quajtura makrofagë ndodhen brenda hapësirave të ajrit në mushkëri (të quajtura alveola), dhe këto qeliza përthithin gjithçka që hyn në organizëm me frymëmarrje, përfshirë sporat e kërpudhave.

    Rreziqet që përbën myku për njerëzit me imunitet të dobët

    Megjithatë, ka shumë njerëz, sistemet imunitare të të cilëve nuk mund t’i largojnë sporat e kërpudhave, dhe në këto raste, kërpudhat mund të shkaktojnë infeksione të rrezikshme, ose probleme të tjera shëndetësore si astma.

    Njerëzit që kanë sisteme imunitare të dobëta janë më të rrezikuar nga infeksionet e rënda të kërpudhave. Kërpudha të tilla si aspergillus shkaktojnë infeksione te pacientët me funksion të kufizuar të imunitetit, ose që kanë dëmtime të mushkërive nga sëmundje si astma, fibroza cistike dhe sëmundja pulmonare obstruktive kronike (COPD) që është e lidhur me konsumimin e tepërt të duhanit.

    Te njerëzit me astmë, sistemi imunitar reagon tepër ndaj stimujve (përfshirë sporat e kërpudhave), duke shkaktuar inflamacion në mushkëri. Ky inflamacion e bën më të vështirë frymëmarrjen duke ngushtuar rrugët e frymëmarrjes.
    Në raste shumë ekstreme, sporet e kërpudhave jo vetëm që shkaktojnë inflamacion, por mund të pengojnë rrugët e frymëmarrjes dhe t’i bllokojnë ato, duke shkaktuar gjakderdhje në mushkëri. Kjo ndodh kur sporet bëhen të gjalla dhe formojnë projeksione të gjata, të ngjashme me merimangat, të quajtura mikcelium, që krijojnë mpiksje që bllokojnë rrugët e frymëmarrjes dhe dëmtojnë indet e ndjeshme të mushkërive.

    Rritja e rezistencës ndaj ilaçeve

    Infeksionet nga aspergillus trajtohen me ilaçe antifungale të quajtur azole, të cilat parandalojnë që qelizat kërpudhore të formohen. Azole janë shumë efektivë, por janë raportuar gjithnjë e më shumë raste të rezistencës ndaj tyre në aspergillus, një shqetësim i madh.

    Kemi një gamë të kufizuar ilaçesh antifungale për të trajtuar infeksionet nga kërpudhat, dhe kur zhvillohet rezistenca, kjo mund të ulë në mënyrë drastike opsionet që një pacient ka për trajtim.

    Rezistenca ndaj ilaçeve si azole mund të zhvillohet te pacientët që i përdorin këto ilaçe për periudha të gjata, por studimet e fundit kanë treguar se rezistenca zhvillohet më shpesh në mjedise ku gjenden kërpudhat. Kjo do të thotë se, edhe para se një pacient të diagnostikohet me një infeksion nga aspergillus, mund të jetë tepër vonë që ilaçet antifungale apo antikërpudhore të jenë efektive.

    Zhvillimi i rezistencës ndaj ilaçeve në kërpudhat mjedisore është lidhur me përdorimin e azole dhe ilaçeve të tjera antifungale në bujqësi. Infeksionet kërpudhore janë një problem i madh për bimët, dhe ato kanë nevojë për mbrojtje nga këto infeksione njësoj si njerëzit. Fatkeqësisht, të njëjtat ilaçe që përdoren për njerëzit, përdoren edhe në bujqësi.

    Ndryshimi i klimës mund shtyjë gjithashtu rezistencën ndaj ilaçeve te kërpudhat mjedisore. Ekspozimi ndaj temperaturave të larta është zbuluar së fundmi si një faktor që ndihmon kërpudhat të zhvillojnë rezistencë ndaj ilaçeve antifungale të zakonshme.

    Dëmet shëndetësore që shkaktohen nga ekspozimi ndaj mykut

    Ndërsa një sistem imunitar i shëndetshëm do të thotë që ekspozimi tipik ndaj sporave të kërpudhave nuk do të shkaktojë probleme shëndetësore, ekspozimi ndaj sasive shumë të mëdha të sporave të kërpudhave mund të jetë fatal, edhe për ata që nuk kanë probleme shëndetësore parësore.

    Në vitin 2020, një foshnje e quajtur Awaab Ishak ka vdekur si rezultat i ekspozimit të lartë ndaj sporave të kërpudhave, të shkaktuara nga lagështia dhe myku i tepruar në shtëpi.

    Vdekja e foshnjës çoi në një ndryshim në ligjin britanik (Ligji Awaab), i cili kërkon që pronarët e shtëpive të reagojnë menjëherë ndaj lagështisë në shtëpitë ku jetojnë, për të siguruar që qiramarrësit të mos ekspozohen ndaj niveleve të tepërta të sporave të kërpudhave që mund të ndikojnë në shëndetin e tyre fizik dhe mendor.

    Si të parandalohet myku në shtëpi

    Për të mbajtur shtëpinë pa myk, është shumë e rëndësishme të ketë ventilim të mirë dhe të merren masa të tjera për të reduktuar lagështinë, si përdorimi i një tharësi të ajrit ose investimi në një tel me ngrohje për të tharë rrobat brenda gjatë dimrit.

  • Kombëtarja e Kosovës luan dy miqësore në Slloveni

    Kombëtarja e Kosovës luan dy miqësore në Slloveni

    Federata e Hendbollit e Kosovës ka nisur menjëherë aktivitetet për vitin 2026, duke planifikuar dy ndeshje miqësore të rëndësishme për Kombëtaren A të meshkujve në Slloveni. Këto përballje synojnë të përgatisin ekipin kombëtar për sfidat garuese që do të pasojnë gjatë vitit.

    Shtabi teknik i udhëhequr nga selektori Jesper Ostlund ka planifikuar këto miqësore si një mundësi ideale për të testuar taktikat e reja, për të dhënë shansin lojtarëve të rinj dhe për të konsoliduar lojën e ekipit në mënyrë që të jetë sa më i fortë dhe i bashkuar për sfidat ndërkombëtare.

    Kosova do të udhëtojë të martën mbrëma për në qytetin e Lashkos të Sllovenisë, ku të enjten më 8 janar, nga ora 17:00, do të zhvillohet miqësorja Kuvajti – Kosova. Ky takim do të shërbejë si një test i rëndësishëm për lojtarët, pasi ata do të përballen me një ekip që ka cilësi të ndryshme teknike dhe taktike, duke sfiduar aftësitë e tyre në fushë.

    Më pas, të shtunën më 10 janar, nga ora 11:00, në qytetin e Rogashka Slatinës do të zhvillohet miqësorja Kosova – Algjeria.

    Për këto miqësore, selektori pritet të ketë në dispozicion një numër më të madh lojtarësh, duke përfshirë disa talentë të rinj që mund të bëhen pjesë e ekipit kombëtar për herë të parë. Ky është një hap i rëndësishëm në ndërtimin e një grupi konkurrues dhe të përgatitur mirë për sfidat ndërkombëtare. /ATVLIVE.TV