Start-up-et kryesore të inteligjencës artificiale po intensifikojnë përpjekjet për të sfiduar dominimin e Google-it në tregun global të shfletuesve të internetit, duke vënë bast se teknologjia e IA-së do të ndryshojë rrënjësisht mënyrën se si njerëzit e përdorin web-in.
OpenAI dhe Perplexity kanë prezantuar muajt e fundit shfletuesit e tyre të rinj, ndërsa Microsoft ka integruar mjetin Copilot AI në shfletuesin Edge, duke u mundësuar përdoruesve të bashkëveprojnë me chatbot-e paralelisht me përmbajtjen që po lexojnë.
Këto zhvillime përfaqësojnë ndryshimin më të madh në tregun global të shfletuesve gjatë dy dekadave të fundit dhe shënojnë një front të ri në garën mes gjigantëve teknologjikë për epërsi në fushën e inteligjencës artificiale, raporton Financial Times.
Një betejë kundër një gjiganti dominues
Google mbetet lojtari kryesor, me mbi 63% të tregut global të shfletuesve, sipas të dhënave të Cloudflare, dhe ka lëvizur shpejt për të integruar modelet e tij Gemini AI në Chrome.
Megjithatë, aktorët e rinj besojnë se shfletuesit e bazuar në IA mund të riformësojnë përvojën online.
Mark Surman, president i Mozilla Foundation, tha për Financial Times se shfletuesit e rinj me IA do të përcaktojnë mënyrën se si njerëzit do të ndërveprojnë me internetin në të ardhmen. Mozilla planifikon t’u lejojë përdoruesve të Firefox-it të zgjedhin vetë modelin e IA-së që dëshirojnë të integrojnë.
Pse shfletuesit janë kaq të rëndësishëm për IA-në?
Për OpenAI dhe Perplexity, ndërtimi i shfletuesve të tyre krijon një marrëdhënie më të drejtpërdrejtë me përdoruesit, të cilët aktualisht aksesojnë chatbot-e si ChatGPT kryesisht përmes platformave të kontrolluara nga Google ose Microsoft.
Jesse Dwyer nga Perplexity e përshkroi shfletuesin e ri Comet si “sistemin operativ të mendjes”, duke nënvizuar rëndësinë strategjike të kësaj platforme.
Përveç mbledhjes së të dhënave të vlefshme për trajnimin e modeleve gjuhësore, shfletuesit me IA rrisin angazhimin e përdoruesve dhe hapin rrugë të reja për të ardhura nga reklamat.
Shfletuesit shihen gjithashtu si baza ku do të funksionojnë të ashtuquajturit “agjentë IA”, sisteme që mund të veprojnë në emër të përdoruesit, si rezervimi i biletave, menaxhimi i takimeve apo kryerja e blerjeve online.
Kritika, privatësia dhe siguria kibernetike
Megjithëse potenciali është i madh, përvoja e re me shfletues të fuqizuar nga IA ka nxitur edhe kritika. Disa përdorues raportojnë funksione të paqëndrueshme, ndërsa ekspertët paralajmërojnë për rreziqe serioze ndaj privatësisë dhe sigurisë kibernetike.
Integrimi i modeleve të mëdha gjuhësore në shfletues sjell rreziqe si “prompt injection”, një problem ende i pazgjidhur, ku sulmuesit mund të manipulojnë sjelljen e IA-së përmes përmbajtjes së faqeve web.
Konsulenca Gartner ka sugjeruar madje që kompanitë të bllokojnë shfletuesit me IA për shkak të këtyre rreziqeve, veçanërisht kur përdoruesit u besojnë sistemeve të tilla të dhëna sensitive si kartat bankare.
Kompanitë teknologjike theksojnë se përdorimi i të dhënave është opsional dhe i kontrolluar. Google, OpenAI, Microsoft dhe Perplexity deklarojnë se përdoruesit mund të zgjedhin nëse duan apo jo të ndajnë të dhënat për personalizim dhe trajnim të IA-së.
A mjafton AI për të rrëzuar Chrome?
Analistët mbeten skeptikë.
Sipas Stephanie Liu nga Forrester, një shfletues me IA nuk është automatikisht një avantazh konkurrues. OpenAI dhe rivalët e tij do të duhet të ofrojnë një vlerë të qartë dhe bindëse për të tërhequr përdorues nga një shfletues aq i konsoliduar sa Chrome.
Megjithatë, shumë ekspertë bien dakord se tregu është gati për ndryshim, pas dy dekadash inovacioni minimal.
Dwyer u shpreh për Financial Times se “mund të mos dihet ende cili shfletues do të fitojë, por është e qartë se modelet aktuale nuk përfaqësojnë më të ardhmen e internetit”.
