Blog

Më 23 mars 1999, një ditë para nisjes së bombardimeve të NATO-s mbi caqet ushtarake dhe policore serbe në ish-Jugosllavi për të ndalur dhunën e forcave serbe kundër shqiptarëve në Kosovë, i dërguari i posaçëm i presidentit amerikan për çështjen e Kosovës, Richard Holbrooke kishte kërkuar nga Sllobodan Millosheviqin, në Beograd, që t’i tërhiqnin forcat nga Kosova, gjë që ky i fundit e kishte refuzuar.

Millosheviqi i kishte thënë Holbrooke se Jugosllavia e Serbia nuk pranojnë atë që e quajti ultimatum të Shteteve të Bashkuara dhe NATO-s për t’i tërhequr forcat nga Kosova, e i cili, në fakt, nga ndërkombëtarët quhej plan i paqes.

Përmes një video incizimi në atë kohë, Holbrooke kishte thënë: “Kemi zhvilluar dy ditë bisedime intensive me presidentin Millosheviq dhe bashkëpunëtorët e tij. Theksuam dy çështje. Së pari, kërkuam dëshmi se do të ketë armëpushim të operacioneve ushtarake që po zhvillohen në Kosovë, dhe së dyti, gatishmëri për të ndërmarrë veprime të menjëhershme që do të çonin shpejt në vendosjen e një force të udhëhequr nga NATO në Kosovë, në përputhje me marrëveshjet e Rambujesë. Një forcë, dua ta theksoj, që nuk do të ishte as pro dhe as kundër ndonjë grupi etnik, por në favor të paqes në rajon. Siç i kemi raportuar Presidentit Klinton dhe Sekretares Ollbrajt, nuk pati zotime nga autoritetet jugosllave për asnjërën nga këto çështje. Prandaj, jemi udhëzuar të shkojmë tani në Bruksel dhe t’u raportojmë aleatëve tanë në NATO, e më pas të kthehemi në Uashington”, pati deklaruar Holbrooke, pas këtij takimi, sipas raportit të AP-së të kësaj dite.

 

– YouTube www.youtube.com

Pasi e përfundoi takimin me Millosheviq dhe komunikimin me mediet në Beograd, Holbrooke u nis menjëherë në Bruksel.

Këtu, sekretarit të përgjithshme të NATO-s, Havier Solana ia dha lajmin që Millosheviq nuk pranoi planin e paqes.

“Dje, me mbështetjen tuaj, na dërguat në Beograd për të tentuar t’i bindnim autoritetet jugosllave se paqja është më e mirë se alternativat me të cilat po përballemi tani. Ne u përpoqëm, pa ndonjë sukses të dukshëm, të paktën deri në këtë moment, të bëjmë të qartë se një forcë e udhëhequr nga NATO, e ftuar në Kosovë, nën udhëheqjen tuaj dhe përgjegjëse ndaj NATO-s, ishte mënyra më e mirë për të parandaluar që shqiptarët dhe serbët të vrasin njëri-tjetrin”, tha ai, në prani të Solanas, që ishte parë goxha i “mërzitur” në këtë dalje të përbashkët për medie.

Holbrooke tha se politikanët dhe mediet në Jugosllavi e Serbi e keqinterpretuan, qëllimisht, pozicionin e NATO-s, duke e shitur atë në publik, te populli, sikur plani i Aleancës është pro shqiptarëve të Kosovës e kundër serbëve, transmeton Kp.

“Duhet t’ju them juve dhe mediave këtu se në Jugosllavi dhe Serbi sonte, pozicioni ynë është keqinterpretuar plotësisht dhe paraqitet si një forcë që do të kishte mbajtur anë. Në këtë drejtim, populli serb është dezinformuar nga mediat e tyre dhe nga deklaratat e zyrtarëve të lartë, të cilët kanë keqinterpretuar marrëveshjet e Rambujesë dhe kanë keqkuptuar atë që ju dhe NATO po ofronit. Si pasojë e këtij keqkuptimi, kuvendi serb e refuzoi sot atë ofertë, ndërsa udhëheqja jugosllave dhe Presidenti Millosheviq gjithashtu e hodhën poshtë”, tha Holbrooke, në Bruksel, një ditë para se NATO të niste sulmet ajrore kundër forcave serbo-jugosllave.

Holbrooke shtoi se pas dështimit në Beograd përpjekjet diplomatike, kanë marrë fund, ani se ato mund të ngjallen, nëse ka interes nga Millosheviq. Tani, sipas tij, çështja tani kalon plotësisht te NATO.

“Tani, procesi ju është kthyer juve, si simbolikisht ashtu edhe formalisht. Kjo tashmë është çështje e NATO-s. Unë do të shtoja vetëm se kanalet diplomatike do të mbeten gjithmonë të hapura, por misioni ynë, të cilin e përfunduam disa orë më parë, sipas vlerësimit tonë, nuk kishte gjasa të sillte ndonjë përparim të mëtejshëm edhe nëse do të qëndronim më gjatë, dhe kjo është arsyeja pse Presidenti Clinton na kërkoi të kthehemi”, i tha ai Solanës.

Ky i fundit, nuk e tha asnjë fjalë, në këtë paraqitje. Ai foli të nesërmen, kur urdhëroi nisjen e sulmeve ajrore të NATO-s, kundër forcave serbo-jugosllave.

Ato zgjatën 78 ditë. Më 10 qershor, Millosheviq pranoi kapitullimin. Ai dhe Serbia përgjithmonë e humbën Kosovën, në të cilën, dy ditë më vonë, hynë trupat e NATO-s, duke e çliruar atë, bashkë me Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës.

Me rastin e Ditës Botërore të Ujit 2026, Ministria e Mjedisit, Planifikimit Hapësinor dhe Infrastrukturës dhe Ambasada e Zvicrës, përmes Programit IWRM-K, shënuan këtë ditë të rëndësishme duke mbledhur përfaqësuese institucionale, gra fermere dhe OJQ, në një dialog dinamik dhe frymëzues nën temën globale: “Aty ku rrjedh uji, rritet barazia.”

Aktiviteti u zhvillua në kuadër të temës globale të OKB-së për vitin 2026, e cila vendosi gratë dhe vajzat në qendër të diskutimit global mbi menaxhimin e qëndrueshëm të ujit, duke i dhënë zë sfidave konkrete me të cilat përballen çdo ditë gratë fermere në Kosovë.

Ngjarja mblodhi përfaqësuese nga institucionet publike, organizatat e shoqërisë civile, akademia dhe gratë fermere nga e gjithë Kosova, për të diskutuar sfidat dhe mundësitë në sigurimin e qasjes së barabartë në resurset ujore.

Në fjalën hyrëse, Znj. Fitore Pacolli Dalipi, Ministrja e Mjedisit dhe Planifikimit Hapësinor, nënvizoi se qasja e drejtë dhe e barabartë në ujë nuk është vetëm nevojë njerëzore, por edhe çështje drejtësie sociale dhe zhvillimi të qëndrueshëm. Ajo theksoi se se kur gratë dhe vajzat përfshihen në vendimmarrje dhe në praktikat e përditshme të menaxhimit të ujit, ato jo vetëm ruajnë resurset natyrore, por kontribuojnë drejtpërdrejt në zhvillimin ekonomik të familjeve dhe komuniteteve. Ministrja rikujtoi angazhimin e Kosovës ndaj Objektivit të Zhvillimit të Qëndrueshëm 6: siguria e ujit dhe trajtimi i ujërave të ndotura për të gjithë deri në vitin 2030, dhe bëri thirrje për politika dhe praktika që fuqizojnë gratë si aktorë kyç në menaxhimin e ujit.

Nga perspektiva ndërkombëtare dhe njëkohësisht donator i Programit IWRM-K, znj. Beate K. Elsasser, Shefe e Bashkëpunimit në Ambasadën e Zvicrës në Kosovë, riafirmoi mbështetjen e vazhdueshme për iniciativa që lidhin menaxhimin e qëndrueshëm të ujit me barazinë gjinore dhe zhvillimin rural. “Uji nuk është vetëm burimi më i çmueshëm natyror – qasja në ujë është e drejtë themelore njerëzore dhe shtylla kyçe e zhvillimit të qëndrueshëm. Zvicra ka qenë partner i përkushtuar në këtë rrugëtim, me angazhim afatgjatë në mbështetjen e menaxhimit të ujit dhe forcimin e institucioneve që ofrojnë shërbime cilësore” – potencoi znj. Elsasser.

Diskutimi solli në qendër përvojat reale të grave fermere dhe aktoreve të sektorit, duke reflektuar mbi lidhjen ndërmjet planifikimit, mbrojtjes së resurseve ujore dhe barazisë gjinore si dhe rëndësinë e koordinimit institucional për një menaxhim më të drejtë dhe të qëndrueshëm.

Panelistet ndanë shembuj praktikë nga terreni, duke theksuar se mungesa e qasjes së qëndrueshme në ujë mbetet një nga pengesat kryesore për zhvillimin e fermave të drejtuara nga gratë, ndërsa bashkëpunimi, trajnimi dhe shkëmbimi i njohurive janë kyç për përmirësimin e situatës. Nga diskutimi u potencua se për t’u prodhuar një litër qumësht, duhen 3 deri në 4 litra ujë, kurse Kosova përpunon rreth 100.000 tonë qumësht në vit në të gjithë zinxhirin e vlerës. Në fokus të diskutimit ishin sfidat në qasjen në ujë dhe infrastrukturën e ujitjes në zonat rurale, roli i shoqërisë civile në fuqizimin e komuniteteve dhe rritjen e ndërgjegjësimit, si dhe praktikat konkrete në bujqësi dhe bletari, që tregojnë se menaxhimi i qëndrueshëm i ujit ndikon drejtpërdrejt në prodhim, biodiversitet dhe mirëqenie ekonomike.

“Aty ku rrjedh uji, rritet barazia” nuk është vetëm një mesazh simbolik, por një qasje konkrete për zhvillim të qëndrueshëm, fuqizim të grave dhe përmirësim të jetës në komunitetet rurale.

Ngjarja përfundoi me një ekspozitë të fotografit ambientalist Arian Mavriqi si dhe diskutim të hapur dhe rrjetëzim mes pjesëmarrëseve, duke synuar forcimin e bashkëpunimit ndërmjet institucioneve, donatorëve dhe komuniteteve për politika dhe praktika më gjithëpërfshirëse në sektorin e ujit.

Rreth IWRM-K
Programi për Menaxhimin e Integruar të Resurseve Ujore në Kosovë (IWRM-K) është një iniciativë transformuese 12-vjeçare e Agjencisë Zvicerane për Zhvillim dhe Bashkëpunim (SDC) dhe Qeverisë së Kosovës i cili synon forcimin e qeverisjes së ujit, përmirësimin e qasjes në shërbime ujore dhe nxitjen e barazisë gjinore në menaxhimin e resurseve natyrore në Kosovë. Programi implementohet nga SKAT Zvicër dhe Agjencia Austriake e Mjedisit

Irani ka kryer sulme me breshëri raketash ndaj Izraelit gjatë natës deri të martën, duke lëshuar shtatë valë që nga mesnata, sipas autoriteteve izraelite.

Në valën më të fundit, sirenat ranë në Dimona, një qytet jugor në shkretëtirë pranë Qendrës Kërkimore Bërthamore në Negev, shkruan CNN, transmeton Gazeta Express.

Forcat e Mbrojtjes së Izraelit (IDF) dërguan ekipe kërkim-shpëtimi në “disa vende” të goditura në Izraelin qendror – të paktën katër herë gjatë orëve të para të mëngjesit të së martës.

Në një valë të mëhershme, u raportuan goditje në Tel Aviv, qyteti i dytë më i madh i Izraelit. Pamjet nga qyteti treguan ndërtesa të dëmtuara, flakë dhe tym të zi ndërsa ekipet e emergjencës punonin në vendngjarje.

Ndërkohë, Izraeli po vazhdon gjithashtu sulmet ndaj Iranit – me Forcat Ajrore izraelite që kanë goditur më shumë se 50 objektiva gjatë natës deri të martën, përfshirë vende lëshimi raketash dhe objekte të tjera ushtarake.

Sipas IDF-së, Izraeli ka goditur më shumë se 3,000 objektiva në Iran që nga fillimi i luftës.

Më pak se 48 orë para fillimit të sulmit amerikano-izraelit ndaj Iranit, kryeministri Benjamin Netanyahu zhvilloi një bisedë telefonike me presidentin Donald Trump, duke u përpjekur të shpjegojë arsyet për nisjen e një lufte të ndërlikuar dhe të largët – pikërisht të asaj natyre që Trump dikur e kishte kundërshtuar hapur gjatë fushatës, shkruan ekskluzivisht Reuters.

Si Trump ashtu edhe Netanyahu, më herët gjatë asaj jave, bazuar në informacione të inteligjencës, e dinin se lideri suprem iranian, ajatollah Ali Khamenei, dhe bashkëpunëtorët e tij më të afërt do të takoheshin së shpejti në kompleksin e tij në Teheran – duke u bërë kështu një objektiv i mundshëm i një të ashtuquajturi “sulm dekapitues”, pra një goditje e drejtuar ndaj majës së udhëheqjes politike dhe ushtarake.

Netanyahu, i vendosur për të realizuar operacionin që e ka mbështetur prej dekadash, i tha Trumpit se ndoshta nuk do të kishte më kurrë një mundësi më të mirë për eliminimin e Khameneit – dhe për hakmarrje ndaj përpjekjeve të mëparshme iraniane për atentat ndaj Trumpit, përfshirë një plan të supozuar në vitin 2024.

Siç rikujton Reuters, Departamenti amerikan i Drejtësisë kishte akuzuar një shtetas pakistanez se kishte tentuar të rekrutonte persona në SHBA për të vrarë Donald Trumpin, si hakmarrje për eliminimin e gjeneralit iranian Qassem Soleimani.

Në momentin e bisedës Trump kishte miratuar në parim operacionin ushtarak kundër Iranit, por ende nuk kishte vendosur se kur dhe në çfarë kushtesh SHBA do të përfshihej drejtpërdrejt.

Ushtria amerikane kishte javë që po grumbullonte forca në rajon, ndaj shumë në administratë besonin se ishte vetëm çështje kohe kur presidenti do të jepte dritën jeshile.

Reuters nuk arriti të përcaktojë se sa ndikoi argumenti i Netanyahut në vendimin përfundimtar të Trumpit, por biseda përbënte një përpjekje të fundit për të bindur atë.

Sipas burimeve, pikërisht ajo bisedë – së bashku me vlerësimin se “dritarja e mundësisë” për eliminimin e liderit iranian po mbyllej – ishte një nga faktorët kyç që e shtyu Trumpin të nisë më 27 shkurt operacionin “Epic Fury”.

Netanyahu, sipas Reuters, argumentoi se Trump mund të hynte në histori duke eliminuar udhëheqjen iraniane, të cilën Perëndimi – por edhe shumë iranianë – e konsiderojnë prej kohësh armiqësore. Ai madje sugjeroi se iranianët mund të dilnin në rrugë dhe të rrëzonin regjimin teokratik që qeveris që nga viti 1979 dhe që konsiderohet një nga burimet e paqëndrueshmërisë globale.

Bombat e para ranë në mëngjesin e 28 shkurtit. Po atë mbrëmje, Trump njoftoi se Khamenei kishte vdekur.

Siç rikujton Reuters, vetë Netanyahu hodhi poshtë pretendimet se Izraeli “e kishte tërhequr SHBA-në në luftë”, duke i quajtur “lajme të rreme”.

“A mendon dikush vërtet se dikush mund t’i thotë presidentit Trump çfarë të bëjë?”, tha kryeministri izraelit.

Trump publikisht theksonte se vendimi për nisjen e luftës ishte ekskluzivisht i tij.

Megjithatë, burimet e Reuters sugjerojnë se, edhe pse Netanyahu nuk e detyroi domosdoshmërisht Trumpin të hynte në luftë, argumentet e tij – përfshirë theksimin e mundësisë për eliminimin e një lideri që pretendohet se qëndronte pas përpjekjeve për atentat ndaj Trumpit – ishin shumë bindëse.

Akullnajat që po zhduken në majë të malit më të lartë të Gjermanisë shkaktuan fillimin e operacioneve të prishjes së një teleferiku, ndërsa ngrohja globale po riformëson Alpet.

Një pistë skijimi poshtë akullnajës Schneeferner në malin Zugspitze është shkrirë, duke bërë që operatori i teleferikut të fillojë çmontimin e strukturës pas më shumë se 50 vitesh shërbim, shkruajnë mediat e huaja, përcjell Telegrafi.

“Akullnajat në Bavari do të shkrihen në mënyrë të pashmangshme, pasi ato nuk mund të mbijetojnë më përballë ndryshimeve klimatike”, tha për AFP Christoph Mayer, një glaciolog në Akademinë Bavareze të Shkencave.

Kabllot që ankorojnë teleferikun ekzistues të skive u prenë me ngarkesa shpërthimi në operacionin e së premtes dhe shtyllat e teleferikut, të cilat u ndërtuan mbi akull, më pas ranë dhe u tërhoqën nëpër borë nga makineri të rënda.

Maja e Zugspitze, e cila qëndron në 2,962 metra, ndodhet në masivin Wetterstein përgjatë kufirit të Gjermanisë me Austrinë.

“Akulli po tërhiqet, terreni dhe teleferiku kanë ndryshuar në mënyrë drastike”, ka thënë Laura Schaper, zëdhënëse e operatorit të teleferikëve Bayerische Zugspitzbahn Bergbahn AG.

“Pjerrësia është bërë dukshëm më e pjerrët dhe për këtë arsye nuk është më teknikisht e mundur të vazhdohet me funksionimin e teleferikut”.

Të dhënat e reja mbi akullnajat e mbetura në Alpet Bavareze të publikuara të enjten zbuluan se akullnajat janë tërhequr me më shumë se një të katërtën vetëm midis viteve 2023 dhe 2025, duke humbur rreth një milion metra kub akull.

Wilfried Hagg, një gjeolog në Universitetin e Shkencave të Aplikuara të Mynihut i cili punoi në studim së bashku me z. Mayer, i tha AFP-së se ndryshimi i klimës është tërësisht fajtor.

Madje, Hagg i tha AFP-së se nuk ka “absolutisht asnjë” shans për të shpëtuar ndonjë nga akullnajat e mbetura të Gjermanisë.

Sipas observatorit të klimës Koperniku të BE-së, tre vitet e fundit kanë qenë më të ngrohtat e regjistruara ndonjëherë globalisht, për shkak të rritjes së emetimeve të gazrave serrë që po shkaktojnë ngrohjen globale.

Në nivel global, afërsisht 41% e humbjes totale të akullnajave ndodhi gjatë dekadës midis viteve 2015 dhe 2024, sipas të Dhënave të Shkencës së Sistemit të Tokës, të cilat shënojnë humbjet më të mëdha në Alaska, Amerikën Veriore perëndimore dhe Evropën Qendrore.

Vetëm 14 përqind e qyteteve në të gjithë botën thithin ajër të sigurt, një rënie nga 17 përqind në vitin e kaluar.

Kompania zvicerane e monitorimit të ndotjes IQAir analizoi të dhënat nga 9,446 qytete në 143 vende, rajone dhe territore, për Raportin e saj të sapo publikuar Botëror të Cilësisë së Ajrit 2025.

Ai zbuloi se cilësia e ajrit po përkeqësohet globalisht, kryesisht për shkak të ndryshimeve klimatike të shkaktuara nga njeriu, thuhet në një shkrim të Euronews, përcjell Telegrafi.

Tymi i zjarreve në pyje, në veçanti, shkaktoi cilësi të dobët të ajrit në vitin 2025, së bashku me stuhitë e pluhurit dhe ngjarje të tjera ekstreme të motit të intensifikuara nga djegia e lëndëve djegëse fosile.

Në vitin më të keq të zjarreve në BE, zjarret përfshinë Evropën, duke arritur kulmin e tyre rekord në gusht kur shkatërruan fermat, pyjet dhe shtëpitë.

Moti ekstrem shkaktoi të paktën 43 miliardë euro në humbje ekonomike afatshkurtra në të gjithë kontinentin, të nxitura nga valët vdekjeprurëse të nxehtësisë, përmbytjet dhe thatësirat.

OBSH-ja përcakton kufij të sigurt për PM2.5 ose lëndën e imët grimcore për shkak të rreziqeve të tyre shëndetësore.

Madhësia e tyre e vogël – më pak se 2.5 mikrometra në diametër – do të thotë që këto grimca të vogla, të thithshme PM 2.5 mund të udhëtojnë thellë në mushkëri dhe të hyjnë në qarkullimin e gjakut.

Ato janë lidhur me probleme të frymëmarrjes, sëmundje kardiovaskulare dhe sëmundje afatgjata si kanceri.

Dhe kështu, siç theksohet më tej, vetëm tri vende evropiane tani bien brenda udhëzimeve të sigurta.

Kush në Evropë ka cilësinë më të mirë dhe më të keqe të ajrit?

Në Evropë, Andorra, Estonia dhe Islanda janë të vetmet vende që përmbushën udhëzimin vjetor të OBSH-së për PM2.5 – 5 mikrogramë për metër kub (µg/m³) – në vitin 2025.

Ato janë midis vetëm 13 vendeve dhe territoreve në nivel global që mbetën brenda kufijve të sigurt.

Të tjerat përfshinin ndër tjerash edhe Australinë, Barbadosin, Grenadën, Panamanë dhe Porto Rikon.

Kjo do të thotë se 130 nga 143 vendet e mbuluara – ose 91 përqind – nuk përmbushën udhëzimet e sigurta.

Pesë vendet më të ndotura ishin Pakistani (67.3 µg/m³), Bangladeshi (66.1 µg/m³), Taxhikistani (57.3 µg/m³), Çadi (53.6 µg/m³) dhe Republika Demokratike e Kongos (50.2 µg/m³).

Ndërkohë, në listën me 25 qytetet më të ndotura në botë ndodhen ato në Indi, Pakistan dhe Kinë, ku India ka tre nga katër më të ndoturat – përfshirë edhe vendin e parë.

Kush ka ndotjen më të keqe të ajrit në Evropë?

Në të gjithë Evropën në vitin 2025, 23 vende regjistruan rritje në përqendrimet mesatare vjetore të PM2.5, 18 regjistruan ulje dhe një u shtua rishtas.

Ndotja nga PM2.5 u rrit me më shumë se 30 përqind në Zvicër dhe Greqi për shkak të tymit të zjarreve nga pluhuri i Amerikës së Veriut dhe Saharasë nga Afrika.

Malta regjistroi uljen më të madhe me gati 24 përqind.

Kjo është pjesërisht falë përpjekjeve të gjata për të zhvendosur prodhimin e energjisë nga nafta drejt burimeve të rinovueshme, si dhe politikave që synojnë emetimet e trafikut.

IQAir gjithashtu paraqet renditje të drejtpërdrejta, të cilat përdorin monitorim të cilësisë së ajrit në kohë reale.

Në kohën e shkrimit të këtij artikulli, Parisi ishte në pesë qytetet më të ndotura në nivel global, së bashku me Pekinin, Dakën, Wuhanin dhe Seulin. Londra ishte gjithashtu në 10 vendet e para.

Të enjten e kaluar (19 mars), Shërbimi i Monitorimit të Atmosferës Copernicus (CAMS) i BE-së paralajmëroi për nivele të larta të ndotjes PM2.5 në Evropë, të nxitura nga emetimet sezonale të amoniakut bujqësor nga plehrat, rritja e përqendrimeve të caktuara të polenit dhe kushtet e motit.

Ndotja në sfond nga djegia e lëndëve djegëse fosile – veçanërisht në pjesë të Evropës Lindore dhe Ballkanit – gjithashtu kontribuon vazhdimisht në cilësinë e dobët të ajrit, tha Copernicus. /Telegrafi/