Category: Teknologji

Samsung ka rritur çmimet e çipave DDR5, me disa modele që kanë pësuar rritje deri në 60%, teksa mungesa globale e memorieve po thellohet nga kërkesa e lartë e industrisë së inteligjencës artificiale.

Kompania ka vonuar publikimin e çmimeve për kontratat e tetorit, një sinjal i qartë se furnizimi është nën presion të madh.

Moduli 32GB DDR5 ka kaluar nga 149 dollarë në 239 dollarë, ndërsa rritje të ngjashme janë regjistruar edhe për modelet 16GB, 64GB dhe 128GB.

Distributorët thonë se prodhuesit e serverëve dhe qendrave të të dhënave po paguajnë çmime “ekstreme” për të siguruar sasitë e nevojshme.

Kjo situatë pritet të ndikojë edhe në industrinë e smartfonëve dhe kompjuterëve, duke rritur kostot e prodhimit për kompanitë teknologjike në mbarë botën.

Në të njëjtën kohë, Samsung ka bërë të ditur se do të ndërtojë një linjë të re prodhimi çipash në Korenë e Jugut, në përpjekje për të përmbushur kërkesën në rritje të tregut të AI-së.

TikTok,  po publikon një funksion të ri që u lejon përdoruesve të zgjedhin se sa përmbajtje të krijuar nga inteligjenca artificiale duan të shfaqet në faqen e tyre “For You”.

Krahas këtij opsioni, kompania po teston teknologji më të avancuara për etiketimin e përmbajtjes së gjeneruar nga AI.

Kontrolli i ri për përmbajtjen e krijuar nga AI (AIGC) po integrohet brenda “Manage Topics”.

“‘Manage Topics’ u mundëson përdoruesve të rregullojnë sesa shpesh shohin përmbajtje nga më shumë se 10 kategori, si Vallëzimi, Sporti apo Ushqimi & Pijet”, shpjegoi kompania. “Ashtu si këto kontrolle, edhe opsioni AIGC synon t’u japë përdoruesve më shumë kontroll mbi larminë e përmbajtjes në feed-in e tyre, pa e hequr apo zëvendësuar atë tërësisht”.

Pse po e bën TikTok këtë ndryshim?

Ky hap vjen në një moment kur gjigantët e teknologjisë po shkojnë drejt AI.

Në shtator, Meta prezantoi Vibes, një feed të ri me video të shkurtra të krijuara nga AI.

Vetëm pak ditë më vonë, OpenAI publikoi Sora, një platformë sociale për krijimin dhe ndarjen e videove të gjeneruara nga inteligjenca artificiale.

Që prej publikimit të Sora-s, TikTok është mbushur me video të krijuara nga AI, qoftë realistike, qoftë për tema të tjera si historia apo personazhet e famshëm.

Ndaj kompania po u jep përdoruesve lirinë të zgjedhin: të shohin më pak ose më shumë nga ky lloj përmbajtjeje.

Opsioni i ri mund të gjendet në Settings > Content Preferences > Manage Topics, ku përdoruesit mund të rregullojnë sasinë e përmbajtjes së krijuar nga AI me një slider të dedikuar.

TikTok thotë se ndryshimi do të shpërndahet për të gjithë përdoruesit në javët e ardhshme.

Ekziston një frazë, pothuajse si një legjendë urbane, që të gjithë e kemi thënë në një moment të caktuar: “Çfarë po ndodh? Telefoni im më dëgjoi dhe më tregoi një reklamë për atë që po kërkoja pikërisht tani?” E megjithatë, pavarësisht joshjes së idesë, telefoni ynë nuk ka nevojë të të dëgjojë.

Nuk ka asnjë arsye, aspak kohë dhe më e rëndësishmja, asnjë leje për të aktivizuar mikrofonat vetëm për të na treguar një reklamë për pelena për fëmijë, pastë dhëmbësh kundër kariesit ose bileta të lira avioni. Ajo që po bën në të vërtetë është diçka shumë më e thjeshtë, por edhe shumë… më e zgjuar.

Thelbi i çështjes është një model i Inteligjencës Artificiale i quajtur “Graph Neural Network”, ose shkurt GNN. Ai i sheh të dhënat tona jo si një grumbull tekstesh, klikimesh, SMS-sh dhe hartash, por si një hartë të marrëdhënieve njerëzore. Vetëm se, në vend të njerëzve, harta ka pika të vogla informacioni. Dhe në vend të miqësive, ka lidhje.

Çfarë bën GNN?

Imagjinoni një dhomë ndenjeje plot me njerëz që bisedojnë me njëri-tjetrin. GNN merr pjesët e të dhënave dhe i lejon ata të bisedojnë. Jo për mënyrën se si ishte dita e tyre, por për mënyrën se si lidhen me njëri-tjetrin. Çdo “nyjë” është një element. Një fjalë që keni shkruar në Messenger, një faqe që keni hapur dje, vendndodhja juaj e shtëpisë, koha kur zakonisht kërkoni ushqim.

“Anët” (domethënë, vijat midis nyjeve) janë marrëdhëniet. Cilat fjalë shfaqen shpesh së bashku? Cilat kërkime vijnë gjithmonë pas cilave? Në cilat zona ndodheni kur hapni aplikacione të caktuara. Me fjalë të tjera: GNN nuk ruan “atë që thatë”. Ai ruan “si lidhen gjërat që bëni”. Dhe kjo ide në dukje e thjeshtë e bën atë jashtëzakonisht të mirë në parashikimin e asaj që ka të ngjarë të dëshironi të shihni më pas.
Çfarë të dhënash përdor?

Kur bëhet fjalë për rekomandime lajmesh, reklama të personalizuara ose përmbajtje brenda aplikacioneve, IA përdor 4 grupe kryesore të dhënash:

1. Teksti – ajo që shkruajmë. Kjo përfshin tekste nga kërkimet, mesazhet në aplikacione që lejojnë përdorimin e të dhënave (jo nga aplikacione të koduara si WhatsApp), përshkrimet në YouTube, komentet dhe postimet. GNN nuk e lexon mesazhin si “përmbajtje bisede njerëzore”, por si fjalë të lidhura së bashku. Për shembull, nëse shkruani “Po mendoj të blej perde për shtëpinë time”, modeli mban shenjat: perde, shtëpi, treg dhe marrëdhëniet midis tyre. Nuk formon një pamje të asaj që keni diskutuar me personin me të cilin po flisnit.

2. Historiku i kërkimit dhe i vizitave në faqet e internetit. Ky është burimi më i madh i informacionit. Nuk është sekret: Historiku i shfletimit zbulon interesa, zakone kohore dhe modele. GNN këtu lexon sekuencat: Ju filloni me faqet e internetit të lajmeve, pastaj hapni sportet, pastaj kërkoni se në çfarë ore është ndeshja, pastaj shikoni këpucët. Këto sekuenca bëhen “shtigje” të vogla në grafik.

3. Vendndodhja – vetëm nëse e kemi të aktivizuar. GPS jep pika gjeografike që janë të lidhura me nyje të tjera: inteligjenca mëson kur jemi në shtëpi, kur jemi në punë, në cilën lagje bëjmë pazar, në çfarë orari udhëtojmë. A keni parë ndonjëherë të shfaqet një reklamë për një kafene pranë zyrës suaj? Nuk është sepse telefoni “dëgjon” që jeni të mërzitur dhe sugjeron diçka tjetër. Është sepse ka regjistruar që çdo mëngjes jeni atje rreth orës 9:15 dhe hapni Facebook.

4. Modelet e përgjithshme të përdorimit. Sa shpesh hapim një aplikacion, sa gjatë qëndrojmë, çfarë tjetër bëjmë pak para ose pak pas. Është një lloj ritmi, personal dhe unik. Mikrofoni në telefonin tuaj nuk është i aktivizuar për reklamim, për dy arsye: Së pari, sepse do të ishte ligjërisht katastrofike dhe teknikisht e komplikuar. Së dyti, sepse GNN tashmë ka informacion të mjaftueshëm për të parashikuar se çfarë mund t’ju interesojë pa “dëgjuar” asgjë.

Si i bën të gjitha këto? Duke ndërtuar këtë grafik marrëdhëniesh dhe duke llogaritur diçka të quajtur “ngulitje”, e cila është një përmbledhje numerike e llojit të përdoruesit që dukeni të jeni. Një ngulitje është si një gjurmë gishtash. Nuk thotë “përdoruesi është i interesuar për frigoriferë”, por “përdoruesi me këtë profil është i lidhur me përdorues të tjerë që ishin të interesuar për frigoriferë”. Pra, GNN po bën një supozim bazuar në modele, jo në përgjime.

Si përdoret e gjithë kjo në celular?

Në të gjitha llojet e mënyrave. Nga lajmet e sugjeruara në Google Discover, te Reels që shfaqen në Instagram, njoftimet në YouTube, sugjerimet e aplikacionit Play Store dhe sigurisht reklamat. Logjika teknike është gjithmonë e njëjtë: Të ndërtohet një hartë marrëdhëniesh që bëhet më e dendur teksa celulari mëson zakonet tona. GNN-të janë ideale për punë të tilla sepse ato mësojnë më mirë ndërsa shtohen nyje të reja, lidhje të reja, modele të reja.

Në praktikë, kjo do të thotë: Nëse shikoni lajme në mbrëmje, burimi përshtatet në përputhje me rrethanat. Nëse kërkoni udhëtime gjatë fundjavave, reklamat ndryshojnë. Nëse kërkoni dërgesa në zona specifike, shfaqen sugjerime për atje. Kur shkruani mesazhe me fjalë që lidhen me shëndetin, stilin e jetës ose produkte specifike, sistemi e merr këtë si një tregues të një zakoni të ri. Dhe e gjithë kjo bëhet pa mbajtur kopje të bisedave tuaja. Ai vetëm ruan lidhjet dhe modelet.

A është kjo e mirë apo e keqe?

Opinionet ndryshojnë. Natyrisht, është një formë personalizimi që na ndihmon të mos humbasim afatet kohore kaotike. Por, si çdo mjet, ka edhe anën e tij të errët: krijon “flluska” interesash, kufizon shumëllojshmërinë e informacionit dhe përforcon obsesionet tona. Gjëja e rëndësishme këtu është se GNN-të tregojnë se si inteligjenca artificiale nuk ka nevojë të duket si spiun për të qenë efektive. Ajo thjesht duhet të shohë dhe të regjistrojë rrjetet e marrëdhënieve. Këto marrëdhënie, shumicën e kohës, krijohen nga ne vetë me gishtat, zakonet dhe lëvizjet e përditshme. Pra, celulari “lexon” gjurmët që i japim.

Meta ka prezantuar një mjet të ri për krijuesit e përmbajtjes, i quajtur “content protection”, i cili synon të identifikojë automatikisht rastet kur një video origjinale ribotohet – qoftë pjesërisht apo plotësisht – në Facebook ose Instagram.

Krijuesit e regjistruar në këtë veçori mund të shohin se cilat llogari kanë shpërndarë përmbajtjen e tyre dhe të zgjedhin mes disa veprimeve:

– Përmes opsionit “track”, krijuesi mund të vendosë një etiketë që tregon qartë se videoja është origjinale nga llogaria e tij. Po ashtu, ai mund të monitorojë numrin e shikimeve që merr kopja e ribotuar.

– Me opsionin “block”, krijuesi ka mundësi ta bllokojë plotësisht videon, duke bërë që askush tjetër të mos e shohë atë kopje. Sidoqoftë, Meta thekson se përdorimi i këtij opsioni nuk nënkupton automatikisht sanksione të mëtejshme ndaj llogarisë që e ka ribotuar përmbajtjen.

– Opsioni “release” heq videon nga paneli i kontrollit të krijuesit, duke bërë që ai të mos ketë më qasje në të dhënat e performancës së asaj kopjeje.

Në panelin e kontrollit, krijuesit mund të shohin gjithashtu nëse videoja që përdor përmbajtjen e tyre po monetizohet — një element që mund të ndikojë në vendimin për të vendosur etiketën apo për ta bllokuar videon.

Veçoria është e disponueshme për krijuesit që marrin pjesë në programin e monetizimit të Meta-s dhe që plotësojnë kriteret e integritetit dhe origjinalitetit.

Meta thekson se mjeti i ri do të jetë më i aksesueshëm për shumë krijues, pasi nuk do të kufizohet vetëm në platformat e menaxhimit të të drejtave, por do të ofrohet drejtpërdrejt përmes aplikacionit të Facebook-ut.

Australia ka miratuar një ligj të ri që hyn në fuqi më 10 dhjetor 2025, duke ndaluar përdorimin e rrjeteve sociale për të gjithë personat nën moshën 16 vjeç. Ky konsiderohet një nga kufizimet më të forta globale në fushën e sigurisë dixhitale për të miturit.

Ligji u vendos përgjegjësi të drejtpërdrejtë platformave të mëdha të mediave sociale, të cilat tani janë të obliguara të parandalojnë krijimin e llogarive të reja nga të miturit dhe të fshijnë llogaritë ekzistuese të përdoruesve nën 16 vjeç. Pavarësisht ndalimit, nuk parashikohen masa ndëshkuese për fëmijët apo prindërit, ndërsa penalitetet për platformat që nuk respektojnë ligjin mund të arrijnë deri në 49.5 milionë dollarë australianë.

Fillimisht, YouTube nuk ishte pjesë e listës së platformave të ndaluara, por autoritetet vendosën që edhe kjo platformë të përfshihet në rregulloren e re për llogaritë personale të të miturve.

Sipas qeverisë australiane, ky vendim synon të rrisë mbrojtjen e fëmijëve nga ndikimet e dëmshme të qëndrimit të zgjatur në rrjetet sociale, duke forcuar standardet e sigurisë në internet. Ligji tashmë cilësohet si një shembull i qasjes më të ashpër ndaj platformave dixhitale në të gjithë botën.

eep Recon 2026 më në fund është këtu. Prodhuesi i makinave njoftoi për herë të parë SUV-in elektrik jashtë rrugës në vitin 2022, por me prodhimin që fillon diku në fillim të vitit të ardhshëm, Jeep është gati të publikojë detajet mbi Recon-in e ri, i cili do të lançohet fillimisht në versionin Moab.

Recon ka dy motorë elektrikë që prodhojnë një total prej 650 kuajsh, duke e çuar SUV-in në 100 kilometra në orë në 3.6 sekonda. Ka tërheqje në të gjitha rrotat dhe vjen me logon e lakmuar Trail Rated.

Motori elektrik i pasmë ka një raport përfundimtar transmisioni 15:1 për shpërndarje të përmirësuar të fuqisë dhe një diferencial elektrik me bllokim, ndërsa motori i përparmë ka një raport përfundimtar transmisioni 11:1 dhe një diferencial të hapur.

Sistemi i menaxhimit Selec-Terrain në versionin Moab ofron pesë mënyra transmisioni, duke përfshirë një modalitet të dedikuar Rock.

Recon është rreth pesë inç më i gjatë se Wrangler me katër dyer, por ka një bazë rrotash gjashtë inç më të shkurtër. Vetura elektrike që peshon 2772 kilogramë, është gjithashtu më i gjerë, por të dy janë pothuajse identikë në lartësi. Wrangler gjithashtu ofron pak më shumë hapësirë për bagazhin.

Fellnet 33 inç të Moab ndihmojnë në sigurimin e 9.1 inç lartësi nga toka me një afrim prej 33.8 gradësh, një largim prej 33.1 gradësh dhe një kënd kapërcimi prej 23.3 gradësh.

Jeep thotë se e kalibroi gazin për të “ofruar çift rrotullues në një mënyrë të kontrolluar dhe të saktë, për një përvojë të kënaqshme drejtimi jashtë rrugës”.

Recon nget platformën STLA Large që mbështet Dodge Charger Daytona EV dhe Jeep Wagoneer S. Paketa e baterisë 100.5 kilovat-orë ofron deri në 250 milje autonomi. Shpejtësia maksimale është 180 km/orë.

Ndërsa mund të mos ketë një motor me djegie nën kapakun e motorit, grila me shtatë vrima e Jeep mbetet, me secilën prej tyre të ndriçuar. Dritat LED të ditës në formë U-je kornizojnë dritat LED.

Parakolpi i përparmë, i cili ka dy grepa të kuqe për rikuperim, del nga jashtë për të mbrojtur sipërfaqen e mbushur me LED dhe pjesët pas fashës së përparme.

Pjesa e pasme ka drita të pasme LED të frymëzuara nga Wrangler, një portë rrotulluese dhe një mbajtëse gome rezervë me madhësi të plotë.

Ashtu si Wrangler, mund të hiqni dyert, të cilat kanë panele modulare të ngarkesës që mund t’i ndërroni. Gjithashtu do të jeni në gjendje të hiqni xhamin e portës rrotulluese dhe dritaret e pasme. Një çati me dy xhama është standarde, por Jeep ofron Sky One-Touch Power Top opsional për drejtim me çati të hapur.

Brenda, Recon ka një palë ekranesh të orientuara vertikalisht – një ekran shoferi 12.3 inç dhe një ekran qendror infotainment 14.5 inç që përdor Uconnect 5.

Recon nuk ka butona, duke zgjedhur kontrolle dixhitale HVAC. Recon vjen me një sistem zëri premium Alpine me altoparlantë nën ulëse.

Me ulëset e rreshtit të dytë të palosura, Recon ofron deri në 65.9 metra kub hapësirë ngarkese. Jeep e projektoi bagazhin e përparmë, me 3.0 metra kub hapësirë ngarkese, për të vendosur një valixhe dore.

Jeep do të fillojë ndërtimin e Recon në fabrikën e saj të montimit në Toluca në Meksikë në fillim të vitit të ardhshëm, me SUV-in që do të dalë në shitje fillimisht në Shtetet e Bashkuara dhe Kanada, e më pas do të lansohet globalisht. Jeep do të njoftojë çmimet më afër datës së fillimit të shitjes.

Rrjeti social TikTok ka luajtur rol të rëndësishëm në formësimin e narrativëve politikë gjatë zgjedhjeve parlamentare në Kosovë – të mbajtura më 9 shkurt – veçanërisht duke pasur parasysh se kjo është platforma më e përdorur në vend, sipas disa vlerësimeve të bëra në një raport të përpiluar nga organizata joqeveritare me seli në Bruksel, Iniciativa për Media të Lira në Ballkan (BFMI) dhe kompania bullgare për vëzhgim të medias, Sensika Technologies.

Gjetjet e raportit i janë prezantuar të martën Parlamentit Evropian.

Raporti, i parë nga Radio Evropa e Lirë, analizon manipulimet në platformën kineze TikTok gjatë zgjedhjeve të fundit në Kosovë, Rumani dhe Bullgari.

Ai ka gjetur prova të manipulimit algoritmik në Kosovë gjatë periudhës së zgjedhjeve të shkurtit 2025, të ngjashëm me disa elementë të vërejtur në Rumani dhe Bullgari.

Metoda e manipulimit përfshin taktikën “Fire Hose” të postimeve dhe komenteve masive, sinkronizimin dhe rrëmbimin e thurjeve (#), sipas raportit.

“Llogaritë zyrtare të partive dhe liderëve janë në të vërtetë kanalet kryesore të narrativëve online, të cilët më pas amplifikohen përmes rrjeteve joautentike ose nga influencerë dhe mbështetës të vërtetë që menaxhojnë ‘llogari tematike’ (ose një kombinim i të dyjave, për të maksimizuar shtrirjen algoritmike)”, thuhet në raport.

Autorët kanë gjetur se figurat politike kryesore shfaqen dukshëm në mbarë platformën, duke përfituar shpesh në mënyrë të tërthortë nga përpjekjet e koordinuara të amplifikimit.

Ashtu sikurse në Rumani dhe Bullgari, thuhet në raport, përmbajtja e krijuar nga këto rrjete është dizajnuar për të fituar vëmendje masive dhe për t’u bërë virale.

“Përmbajtja jopolitike, sportive dhe argëtuese shpesh përzihet me mesazhe politike për të personalizuar dhe paraqitur liderët e partive përpara audiencave të reja dhe demografive të tjera kyç të votuesve, ose për t’i diskredituar kundërshtarët”, sipas raportit.

Shumica e aktiviteteve të dokumentuara ishin të përqendruara te partia në pushtet, Lëvizja Vetëvendosje (LVV) dhe lideri i saj, Albin Kurti.

Për shembull, kryeministri në detyrë, Albin Kurti, është përmendur më së shumti në thurje (#) apo 16.582 herë, sipas raportit.

Partia e tij, LVV, është përmendur 2.218 herë.

Nga partitë tjera, Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK), është përmendur më së shumti, 6.161 herë, ndërsa Partia Demokratike e Kosovës 3.310 herë.

Sipas gjetjeve, të gjitha partitë kryesore kosovare kanë prani aktive në TikTok, edhe pse platforma është zyrtarisht e ndaluar në institucionet shtetërore për arsye të sigurisë kibernetike.

TikTok është i bllokuar që nga 28 qershori 2024 në të gjitha rrjetet dhe pajisjet zyrtare të institucioneve shtetërore, duke kërkuar që politikanët ta heqin aplikacionin nga çdo pajisje që përdorin në kapacitet zyrtar.

Megjithatë, ndalimi nuk zbatohet për rrjetet dhe pajisjet personale, duke lënë mundësinë e njëfarë angazhimi online.

“Rritjet e aktivitetit të koordinuar, veçanërisht më ose rreth datave 8–10 shkurt, tregojnë një përpjekje të orkestruar për të ndikuar në sentimentin dhe dukshmërinë online gjatë një periudhe të rëndësishme politike”, thuhet mes tjerash në raport. /REL/

Fëmijët nuk do të jenë më në gjendje të bisedojnë me të rritur të panjohur në Roblox – një nga platformat më të njohura të lojërave në botë – si pjesë e zgjerimit të masave të sigurisë.

Verifikimi i detyrueshëm i moshës do të futet për llogaritë që përdorin opsionet e bisedës, duke nisur në dhjetor për Australinë, Zelandën e Re dhe Holandën, e më pas në gjithë botën nga janari.

Roblox është kritikuar për lejimin e fëmijëve që të hyjnë në përmbajtje të papërshtatshme dhe të komunikojnë me të rritur, dhe aktualisht po përballet me padi lidhur me sigurinë e fëmijëve në disa shtete të SHBA-së.

Ky lansim vjen pak para ndalimit të rrjeteve sociale për nën-16 vjeçarët në Australi – dhe qeveria është nën presion që në këtë ndalim të përfshihen edhe platformat e lojërave si Roblox. Në mars, shefi ekzekutiv i Roblox, Dave Baszucki, i kishte thënë BBC-së se prindërit që shqetësohen për shërbimin “nuk duhet t’i lënë fëmijët e tyre në të”.

Një numër i madh i ueb faqeve, përfshirë rrjetin social “X” dhe ChatGPT, kanë rënë nga sistemi për shkak të problemeve që ka pasur kompania e infrastrukturës së internetit “Cloudflare”.

Miliona përdorues kanë raportuar problemet me faqet, gjithashtu edhe shërbime të tjera.

Clouflare ka deklaruar se ka pasur një ngritje të pazakontë të trafikut në një prej shërbimeve të veta rreth orës 11:20, që ka shkaktuar problemet për trafikun që kalon nëpërmjet rrjetit të saj.

“Ende nuk e dimë shkakun e kësaj rritjeje të pazakontë në trafik”, thuhej në një deklaratë.

Edhe ChatGPT ka pasur probleme shkaku i rënies së Cloudflare.

Cloudflare është ofrues i sigurisë në internet nëpër krejt botën dhe menaxhon me shërbimet siç janë kontrolli i lidhjeve të vizitorëve në faqe nëse janë njerëz apo botë.

Rreth 20 për qind e krejt faqeve nëpër botë përdorin shërbimet e Cloudflare.

Deri më tani ende nuk dihet se sa faqe të internetit janë në terr shkaku i këtyre problemeve.

Disa pjesë të internetit duket se kanë ndaluar së funksionuari për shkak të një problemi teknik në Cloudflare .

Vizitorët e faqeve të internetit si X, i njohur më parë si Twitter , dhe faqja e recensioneve të filmave Letterboxd panë një mesazh gabimi që tregonte se problemet e Cloudflare nënkuptonin që faqja nuk mund të shfaqej.

Cloudflare është një infrastrukturë interneti që ofron shumë nga teknologjitë kryesore që fuqizojnë përvojat e sotme online. Kjo përfshin mjete që mbrojnë faqet e internetit nga sulmet kibernetike dhe sigurojnë që ato të qëndrojnë online edhe pse ka trafik të rënduar, për shembull.

“Cloudflare është në dijeni dhe po heton një problem që potencialisht ndikon te shumë klientë”, tha kompania në një përditësim të ri. “Detaje të mëtejshme do të ofrohen sapo të bëhen të disponueshme më shumë informacione”.