Category: LIFESTYLE

Pse ‘silika-geli’ është shumë më i vlefshëm sesa duket

A e dini për çfarë shërbejnë qeset me ‘silika-gel’ që i gjeni në kutitë e këpucëve pas blerjes? Shumica i hedhin menjëherë, pa e ditur se këto kokrriza të vogla janë shumë më të dobishme sesa duken. ‘Silika-geli’ mbron sendet nga lagështia, zgjat jetëgjatësinë e materialeve, parandalon mykun, erërat e rënda dhe dëmtimet nga uji. Ai thith deri në 40% të peshës së vet në lagështi, duke e bërë një nga materialet më efikase për tharje dhe ruajtje.

Në fakt, ‘silika-geli’ është një nga materialet më të nënvlerësuara që mund të keni në shtëpi. Ai thith lagështinë në mënyrë jashtëzakonisht efikase dhe mbron këpucët, rrobat, elektronikën, ushqimet e thata, librat, veglat metalike, bizhuteritë dhe dokumentet. Mund të shpëtojë telefonin e lagur, të ndalojë zhvillimin e mykut dhe të neutralizojë aromat e pakëndshme. Prandaj, këshilla më e vlefshme është: mos i hidhni më qeset me ‘silika-gel’! Ruajini në një kavanoz dhe përdorini sa herë t’ju duhen, transmeton Telegrafi.

Si shpëton këpucët e lagura
Në vjeshtë dhe dimër, këpucët lagen shpesh. Vendosja e tyre mbi radiator i dëmton, ndërsa gazetat lënë njolla boje. Zgjidhja më e mirë është vendosja e disa qeseve me ‘silika-gel’ brenda këpucëve – ato i thajnë shpejt dhe në mënyrë të sigurt. Mjafton një natë dhe për rezultat më të shpejtë, vendosini pranë ngrohjes (por jo shumë afër).

Shpëtim ideal për telefonin e lagur
Nëse telefoni bie në ujë, hiqni baterinë, SIM-in dhe kartën e memories dhe vendosini në një qese hermetike së bashku me disa qese ‘silika-geli’. Ato thithin lagështinë më mirë se orizi dhe shpesh telefoni funksionon pas disa ditësh.

Mbrojtja e bizhuterive dhe veglave metalike
Bizhuteritë prej argjendi nxihen nga lagështia, por një qese ‘silika-geli’ në kutinë e tyre e vonon ndjeshëm nxirjen. Edhe veglat metalike, gërshërët dhe brisqet përfitojnë, sepse ‘silika-geli’ parandalon ndryshkun dhe korrozionin kur vendoset në kutitë e mjeteve.

Ruajtja e ushqimeve të thata
Orizi, mielli, makaronat dhe ushqimet e thata prishen shpejt nga lagështia. Nëse vendosni qese ‘silika-geli’ në raftet ku mbani ushqimet (pa kontakt të drejtpërdrejtë me produktet), do të parandaloni mykun dhe do të ruani freskinë e tyre më gjatë.

Libra, dokumente dhe fotografi të mbrojtura nga myku
Librat dhe dokumentet ruhen shpesh në ambiente të lagështa si bodrumet ose garazhet dhe rrezikojnë të deformohen, fryhen dhe të zhvillojnë myk. ‘Silika-geli’ i vendosur në kuti apo rafte i mbron nga dëmtimet. Edhe fotografitë e vjetra nga letra përfitojnë: ‘silika-geli’ ndalon që ato të ngjiten ose të humbasin cilësinë.

Pajisjet elektronike dhe aparatet fotografike
Objektivat e aparateve janë tejet të ndjeshëm ndaj lagështisë. Vendosja e qeseve me ‘silika-gel’ në çantën e aparatit parandalon formimin e mykut dhe ruan integritetin e lenteve, sidomos gjatë dimrit. Kjo funksionon po ashtu për çanta laptopësh dhe pajisje të tjera delikate.

Rrobat dhe këpucët e sezonit pa lagështi dhe aromë të rëndë

‘Silika-geli’ është ideal për dollapë, valixhe dhe kuti ku ruhen rroba dimri/verë. Ai parandalon aromat e pakëndshme, lagështinë dhe mykun, sidomos tek rrobat prej leshi, lëkure dhe materialeve të ndjeshme, por edhe tek këpucët që nuk vishen shpesh.

Zgjat jetën e vitaminave dhe suplementeve
Brenda çdo kutie me vitamina ndodhet një qese ‘silika-geli’ sepse lagështia dëmton përbërësit aktivë. Në zona me lagështirë të lartë, mund të shtoni edhe një qese në dollapin ku mbani suplementet për t’i ruajtur më gjatë.

Neutralizimi i aromave të pakëndshme
Qeset e ‘silika-gelit’ thithin erërat në çanta sportive, këpucë, dollapë, valixhe, madje edhe në bagazhin e makinës. Ato largojnë njëherësh lagështinë dhe aromat e pakëndshme.

Përdorime të tjera të habitshme në shtëpi
‘Silika-geli’ mund të thajë edhe makijazhin e lagur, si pudrën kompakte apo hijet e syve, pa i dëmtuar. Edhe në makinë funksionon shkëlqyeshëm: disa qese të vendosura nën xhamin e përparmë reduktojnë avullimin dhe mjegullimin e xhamave, sidomos në mëngjes. /Telegrafi/

Dashi

Gjatë kësaj dite do të ndiheni mjaft të lumtur pranë atij që dashuroni. Në krahët e tij do të përjetoni kënaqësi pa fund dhe do t’ju duket vetja si një princeshë. Beqarët do të realizojnë një takim vendimtar në orët e mesditës. Mirë është t’i merrni gjërat shtruar. Në planin financiar, planetët do të krijojnë kushtet e duhura që gjërat të ecin si duhet. Do të kryeni shpenzimet e dëshiruara.

Demi

Jeta juaj në çift do të mbrohet gjithë kohës nga Venusi. Do të ruani një marrëdhënie të ngrohtë me atë që keni në krah dhe gjërat do të ecin si i kishit menduar. Beqarët ka shumë mundësi të dashurohen pas një personi diskret, por që mbart mjaft vlera. Në planin financiar do të jeni mjaft të organizuar dhe gjendja nuk do të ketë aspak probleme.

Binjakët

Nëse lidhja juaj ka arritur me sukses të përballojë të gjitha problemet e disa ditëve më parë, edhe sot situata do të vazhdojë të mbetet e qëndrueshme. Beqarët do të kërkojnë me ngulm të bëjnë për vete dikë, por ka mundësi të mos ja dalin mbanë. Në planin financiar fati do të jetë me ju dhe çdo gjë do të shkojë për mrekulli. Do t’i shlyeni edhe borxhet e marra kohë më parë.

Gaforrja

Sot do të kaloni disa momente delikate me atë që keni në krah dhe do të ndiheni keq. Gjithsesi, mirë është të mos nxitoheni për të marrë vendime për të cilat mund të pendoheni shpejt. Beqarët do të jenë shumë të shoqërueshëm dhe do të takojnë persona vërtet të veçantë. Shumë shpejt mund të ndryshojnë edhe statusin. Me paratë nuk do t’i keni punët aspak mirë. Priten vështirësi.

Luani

Do të duhet të bëni edhe pak më shumë durim sot në jetën tuaj në çift nëse doni që gjërat të ecin si duhet. Kujdes edhe me kokëfortësinë. Beqarët më në fund do të realizojnë takimin që kanë ëndërruar dhe do ta shohin jetën me një sy tjetër. Me financat do të merreni shumë kohë, por sërish nuk do të arrini t’i përmirësoni aq sa duhet. Kënaquni ndonjëherë edhe me pak.

Virgjëresha

Do të zgjoheni me humor të keq gjatë kësaj dite dhe do të keni mosmarrëveshje të shumta me partnerin. Asgjë që do t’ju thotë apo që do t’ju bëjë ai nuk do t’ju pëlqejë. Edhe beqarët nuk do të ndihen gati për të hedhur hapa më tej, pavarësisht se mundësitë do të ekzistojnë. Në planin financiar nuk duhet të nxitoheni për t’i zgjidhur problemet, sepse mund të gaboni rëndë.

Peshorja

Priten ndryshime shumë të mëdha gjatë kësaj dite në jetën tuaj në çift. Pas problemeve dhe hatërmbetjeve, do t’i shihni gjërat me një sy tjetër. Beqarët do të kenë ndryshime shumë të mëdha dhe të papritura në jetën sentimentale. Financat nuk do të jenë aq të mira sa për të kryer investime të tejskajshme. Çdo hap duhet hedhur mirë e menduar.

Akrepi

Do të ndiheni si të huaj me partnerin tuaj gjatë kësaj dite dhe asgjë nuk ka për të ecur si e kishit menduar. Ata që kanë pasur probleme serioze prej kohësh do të mendojnë edhe për një ndarje. Beqarët do të vazhdojnë të mbeten sërish të vetmuar. Financat duhet t’i menaxhoni me shumë kujdes dhe maturi, në mënyrë që gjendja të mbetet e qëndrueshme.

Shigjetari

Ditë shumë e trazuar dhe e mbushur me probleme kjo e sotmja për ata që janë në një lidhje. Nuk do të merreni vesh për asgjë me partnerin tuaj dhe debatet do të jenë shumë të forta. Beqarët më në fund do të bëjnë për vete dikë që do t’ua ndryshojë rrënjësisht jetën. Buxhetin nuk duhet ta lini pas dore, sepse gjendja mund t’ju përkeqësohet shpejt.

Bricjapi

Ditë e shkëlqyer për ata që janë në një lidhje. Për gjithçka do të bashkëpunoni me partnerin dhe marrëdhënia do të jetë e ngrohtë. Beqarët do të realizojnë disa takime mbresëlënëse të cilat do t’i mahnitin. Mirë është të njiheni për pak kohë me ata persona para se të merrni vendime. Në planin financiar do të keni disa probleme të vogla, të cilat mund të zgjidhen me pak maturi.

Ujori

Do të ketë disa debate dhe mosmarrëveshje sot në jetën tuaj në çift, por asgjë e rëndë nuk pritet të ndodhë. Mos e lëshoni veten, por tregohuni optimistë. Beqarët do të vazhdojnë ta kërkojnë deri në fund dashurinë, por pa shumë fat. Merkuri do të ndikojë gjithë kohës financat. Do të jeni shumë më të kthjellët se më parë dhe gjendja do të fillojë të përmirësohet.

Peshqit

Mos kërkoni të dominoni mbi tjetrin gjatë kësaj dite, sepse kjo do të jetë e pamundur. Mirë është të ruani ekuilibrin. Beqarët nuk do ta kërkojnë me patjetër një person në krah, por shumë gjëra do t’ju ndodhin si me magji. E rëndësishme është që emocionet do të jenë mjaft të fuqishme. Buxhetin do ta riorganizoni dhe do të ndiheni shumë më të qetë.

Pastrimi i rregullt i lavatriçes suaj është thelbësor jo vetëm për jetëgjatësinë e vetë lavatriçes, por edhe për cilësinë e rezultateve të larjes së rrobave tuaja.

Papastërtia e akumuluar në lavatriçe mund të zvogëlojë efikasitetin e larjes, duke bërë që rrobat tuaja të mos kenë erë të freskët ose duke shkaktuar shfaqjen e njollave të bardha në pëlhura.

Hapi i parë në pastrim është sirtari i detergjentit. Shumica e makinave e bëjnë të lehtë heqjen e sirtarit, i cili duhet të lahet plotësisht nga të gjitha anët. Këtu grumbullohen pluhuri dhe mbetjet e zbutësit të rrobave, të cilat më vonë mund të lënë njolla në rroba.

Pasi të keni pastruar sirtarin, sigurohuni që të pastroni filtrin e poshtëm të makinës. Ai ndodhet në pjesën e poshtme të makinës dhe qasja në të sigurohet nga dyer të vogla që hapen.

Pastaj, dezinfektojeni derën e lavatriçes nga brenda me alkool. Kur të keni mbaruar pastrimin, ndizni lavatriçen bosh në programin e larjes në 90 gradë. Vendosni një kombinim sode buke dhe lëng limoni ose uthull në sirtar, i cili gjithashtu largon depozitat dhe aromat e pakëndshme.

Pastrimi i duhur i lavatriçes do të sigurojë që rrobat tuaja të jenë gjithmonë të freskëta dhe të pastra, dhe makina do të funksionojë më me efikasitet dhe për më gjatë.

Përgatiti Olsa Beluli

Në dekadat e fundit, kur bota bëhet gjithnjë e më komplekse dhe e paparashikueshme për shkak të internetit, presionit social dhe shqetësimeve për sigurinë, shumë prindër e ndiejnë nevojën që t’i mbrojnë fëmijët e tyre me çdo kusht. Por studimet e reja tregojnë se mbrojtja e tepruar, edhe pse e bërë me qëllim të mirë, shpesh e pamundëson pavarësinë dhe autonominë e fëmijëve.

Çfarë nënkupton “overprotective parenting”?

Bazuar në studime dhe artikuj të shumtë shkencorë termi “overprotective parenting’’ i referohet një stili prindërimi ku kontrolli, mbrojtja dhe përkujdesja janë shumë intensive më shumë sesa kërkon mosha ose nevojat e fëmijës. Prindërit shpesh vendosin kufij shumë të ngushtë, ndërhyjnë në vendime, frenojnë eksperiencat dhe ndërmarrjet individuale dhe përpiqen të shmangin çdo rrezik apo dështim. Kjo ndodh shpesh me motivin “dua të jem i sigurt që fëmija të mos vuajë.”

Por sipas psikologëve dhe sociologëve, “teprimi’’ në këtë mbrojtje mund të ketë pasoja të padëshiruara për zhvillimin e fëmijës.

Një studim i vitit 2025 me të rinjtë (mosha 18-30 vjeç) zbuloi se prindërimi “overprotective” ka lidhje me vlerësim të dobët të autonomisë, identitetit dhe pavarësisë personale. Autorët vënë në dukje se fëmijët e mbrojtur tepër kanë pak mundësi për t’u menaxhuar vetë – gjë që ndikon në vendimmarrje, pavarësi dhe zhillim emocional.

Zgjidhjet e reja:

Disa ekspertë nga Australia morën në studim një grup prindërish të regjistruar në një klasë prindërimi, ku morën leksione mbi një metodë të re të shkëputjes nga fëmija. Rezultatet treguan sa efektive ishte kjo metodë, e quajtur “qasje respektuese”, e cila i trajton fëmijët si njerëz të aftë dhe të pavarur, dhe u krahasua me teknikat e tjera të prindërimit. Studimi tregoi se prindërit që ndoqën këtë leksion një herë në javë (për një muaj e gjysmë) ishin dukshëm më pak të stresuar.

Vlen të theksohet se prindërimi “overprotective” shpesh privon fëmijët nga përballimi me sfida, zgjidhja e problemeve dhe marrja e vendimeve vetë. Kjo dëmton aftësinë për t’u bërë të pavarur, për të folur për veten, për të marrë iniciativa dhe për të mësuar nga gabimet.

Me ardhjen e motit të ftohtë, tharja e rrobave bëhet një sfidë e vërtetë. Nëse nuk keni makinë për tharjen e rrobave, kjo bëhet edhe më e vështirë.

Për njerëzit që jetojnë në shtëpi të vogla, tharja e çarçafëve në dimër mund të duket pothuajse e pamundur.

Megjithatë, ka disa mënyra që mund t’i ndihmojnë rrobat të thahen më shpejt dhe të mos marrin erë lagështie.

Martin Seeley, ekspert i gjumit dhe CEO i MattressNextDay, ka ndarë disa këshilla praktike për tharjen e rrobave pa tharëse. Truku më i mirë sipas tij kërkon vetëm një peshqir të pastër.

Ai tha: “Peshqirët prej pambuku janë thithës, kështu që kur i mbështillni çarçafët e lagur brenda një peshqiri, ai tërheq sasi të madhe uji të tepërt”.

Si ta bëni si duhet:

– Shtroni një peshqir të pastër dhe të thatë mbi një sipërfaqe të madhe.

– Vendosni çarçafin e lagur sipër tij.

– Mblidhini së bashku fort, si të ishte një rrotull.

– Shtypeni mirë, ose madje shkelni lehtë mbi të, që peshqiri të thithë sa më shumë lagështi.

Pasi ta hapni rrotullimin, vareni çarçafin pranë një vendi të ngrohtë ose në një dhomë me qarkullim të mirë ajri. Ai tha se në këtë mënyrë, çarçafi thahet dukshëm më shpejt, sidomos në ditët e ftohta dhe me lagështi.

Këshilla e dytë është të lani çarçafët herët në mëngjes, që t’u jepni gjithë ditën për t’u tharë.

Martin shpjegoi: “Nëse i lani në mbrëmje, ajri i ftohtë e ngadalëson tharjen. Nëse mundeni, niseni larjen para mesditës që çarçafët të përfitojnë nga ngrohtësia dhe qarkullimi i ajrit gjatë ditës”.

Një studim i fundit tregon se burrat që martohen me gra inteligjente mund të përfitojnë nga një shëndet më i mirë mendor dhe truri i tyre të qëndrojë më i shëndetshëm edhe në pleqëri. Sipas profesor Lawrence Whalley nga “Universiteti i Aberdeen, autor i librit Understanding Brain Aging and Dementia”, një bashkëshorte që e sfidon dhe e motivon partnerin e mban mendërisht aktiv dhe stimulon të menduarit e tij në mënyrë të vazhdueshme.

Ky stimulim i përditshëm i trurit mund të ngadalësojë procesin e plakjes dhe të ulë rrezikun nga sëmundje të zakonshme neurodegjenerative si demenca dhe Alzheimer. Në këtë mënyrë, inteligjenca dhe përfshirja aktive e partneres nuk janë vetëm cilësi tërheqëse, por edhe një formë mbrojtjeje për shëndetin mendor dhe mirëqenien psikologjike.

Ekspertët theksojnë se marrëdhëniet që ofrojnë sfida intelektuale dhe stimuj emocionalë janë të vlefshme jo vetëm për lidhjen personale, por edhe për ruajtjen e një truri të mprehtë me kalimin e viteve. Për ata që dëshirojnë të mbajnë mendjen aktive dhe të parandalojnë rënien kognitive, partneritetet që nxisin komunikim, kureshtje dhe mësim të vazhdueshëm janë po aq të rëndësishme sa zakonet e shëndetshme apo aktivitetet fizike.

Ky studim vjen si një kujtesë se dashuria, respekti dhe sfidimi i njëri-tjetrit mund të kenë ndikim të madh mbi shëndetin dhe cilësinë e jetës, duke e bërë inteligjencën e partneres një “armë” të fuqishme për një truri të shëndetshëm dhe një jetë të gjatë mendërisht aktive.

Xhamat e mjegulluar të veturave janë dukuri e zakonshme në dimër dhe vjeshtë. Por cila është mënyra më e lehtë për ta zgjidhur këtë problem?

Më efikase është të vendosni ngrohjen në temperaturën më të lartë dhe ventilimin në nivelin maksimal, pasi rrjedha e fortë e ajrit vepron ngjashëm me tharësen e flokëve.

Ajri dhe ngrohja duhet të drejtohen drejtpërdrejt te xhami i përparmë.

Ekspertët shpjegojnë se edhe sistemi i kondicionimit ndihmon në largimin e lagështisë nga ajri, madje edhe kur është i aktivizuar për të fryrë nxehtë.

Një gjë tjetër shumë e rëndësishme është që të siguroheni gjithmonë që brendësia e xhamit të përparmë të jetë e pastër.

Kjo është e rëndësishme për largimin më të lehtë të lagështisë, por edhe për dukshmëri më të mirë – sidomos gjatë natës ose kur vozitni në shi.

Ekspertët këshillojnë që është më mirë që fëmijët e vegjël të ndalojnë përdorimin e biberonit midis moshës gjashtë dhe 12 muajsh, dhe jo më vonë se dy vjeç.

Një biberon është një aleat i vlefshëm për shumë foshnje dhe prindër: qetëson, i ndihmon të bien në gjumë dhe u ofron një ndjenjë sigurie. Megjithatë, sapo të kalojë qëllimin e tij, mund të bëhet pengesë për zhvillimin e duhur. Kjo është arsyeja pse po bëhet gjithnjë e më shumë pyetja – kur është koha më e mirë që një fëmijë të ndalojë së përdoruri një biberon?

Ekspertët bien dakord se koha më e mirë për të ndërprerë ushqyerjen me gji është midis moshës gjashtë dhe 12 muajsh. Në këtë fazë, lidhja emocionale me biberonin nuk është ende e fortë, kështu që fëmijët përshtaten më lehtë me ndryshimet.

Nëse ndërprerja e gjidhënies nuk ndodh gjatë kësaj periudhe për arsye objektive, rekomandohet që përdorimi i biberonit të kufizohet deri në moshën dy vjeç të fëmijës, në mënyrë që të shmangen pasojat e mundshme për zhvillimin e dhëmbëve dhe nofullës. Pas vitit të tretë, efektet e mundshme negative në zhvillimin e kafshimit dhe të të folurit bëhen dukshëm më të theksuara.

Pse ndërprerja e hershme e ushqyerjes me gji mund të jetë e dobishme?

Edhe pse biberonat ofrojnë rehati afatshkurtër, përdorimi afatgjatë shoqërohet me disa rreziqe:

Probleme me kafshimin: përdorimi i zgjatur mund të ndikojë në zhvillimin e nofullës dhe pozicionin e dhëmbëve;

Ndikimi në të folur: prania e vazhdueshme e një biberoni në gojë prish funksionimin e duhur të gjuhës dhe formimin e zërave;

Rrezik i shtuar i infeksioneve të veshit: disa studime tregojnë se përdorimi i shpeshtë i biberonit mund të rrisë tendencën për të marrë infeksione.

Si ta lehtësojmë procesin e ndarjes nga gjiri?

Lënia e duhanit nuk duhet të jetë stresuese nëse bëhet gradualisht dhe vazhdimisht. Ekspertët këshillojnë reduktimin gradual të përdorimit, zëvendësimin e tij me rutina ngushëlluese dhe qëndrueshmërinë.

Ndërprerja e përdorimit të biberonit është një hap i rëndësishëm në zhvillimin e shëndetshëm të një fëmije. Me pak durim dhe disa hapa të menduar mirë, kalimi mund të jetë i butë dhe i suksesshëm si për fëmijën ashtu edhe për prindin.

Flokët janë një aspekt shumë i rëndësishëm i bukurisë së jashtme të një gruaje dhe një burri.

Flokët kanë tendencën të japin vetëbesim ose ta minimizojnë atë.

Përveç ushqimeve të nevojshme e të shëndetshme, njerëzit që kanë probleme me flokët duhet të kujdesen që të marrin vitaminat që mundësojnë flokë të dendur.

Vitamina H

Vitamina H ose siç njihet ndryshe biotina është pjesë e grupit të vitaminave B.

Kjo vitaminë përdoret gjerësisht tek produktet kozmetike.

Mungesa e saj shkakton rënie të flokët.

Atë e gjeni te vezët dhe arrorët.

Vitamina A

Vitamina A gjendet me shumicë tek vezët e të brendshmet e viçit dhe lopës por edhe tek shumë fruta dhe perime.

Kjo vitaminë është e dobishme për rritjen e flokut, mirëmbajtjen e tij por edhe për shëndetin e syve.

Hekuri

Hekuri garanton furnizimin e qelizave me oksigjen dhe ndihmon në krijimin e rruazave të kuqe të gjakut.

Ai është i domosdoshëm për rritjen e një floku të dendur e të fortë.

Multivitaminat

Nëse keni probleme me flokët mund të merrni edhe multivitamina që përmbajnë vitaminat B6, vitaminat C, E, H, folat, biotinë, zink, magnez dhe sulfur.

Suplementë të tillë ndihmojnë në rritjen e flokut të dendur.

Kura natyrale për rritjen e flokut

Ekspertët rekomandojnë përdorimin e vajrave esencialë si lavanda, jojoba, trumza, rozmarina, e të tjerë.

Këto vajra mund të përdoren për masazhin e rrënjëve të flokut në mënyrë të rregullt duke mundësuar kështu qarkullimin më të mirë të gjakut.

Veza është një produkt tjetër që mund të aplikohet në lëkurë dhe të pasurojë flokun me ushqyes të nevojshëm.

Mielli i tërshërës mund të përdoret si një zbutës për flokë të brishtë dhe i bën ato më të fortë.

Ekspertët gjithashtu këshillojnë shmangien e solucioneve pastruese që përmbajnë substanca kimike që dëmtojnë flokët.

Shumë të rritur çdo vit i presin festat me ndjenjë parehatie. Në vend të gëzimit, ndiejnë tension, ankth dhe një peshë në stomak sapo nisin të vijnë ftesat për mbledhje familjare

Edhe pse rrallë flitet për këtë, reagimi është shumë i zakonshëm dhe zakonisht ka rrënjë të thella. Psikologët shpjegojnë se frika nga takimet festive shpesh vjen nga përvoja të hershme të fëmijërisë që kanë lënë gjurmë, edhe kur personi, si i rritur, ka ndërtuar një jetë krejt tjetër.

Më poshtë janë modelet më të shpeshta që më vonë shkaktojnë tension dhe rezistencë ndaj mbledhjeve familjare.

1. Rritja në atmosferë të paparashikueshme

Fëmijët që kurrë nuk dinin në çfarë gjendjeje shpirtërore do t’i gjenin prindërit zhvillojnë refleksin e vigjilencës së vazhdueshme. Reagimet e paqëndrueshme, shpërthimet e mundshme dhe ndjenja se “diçka mund të ndodhë” krijojnë një reagim emocional që nuk zhduket as në moshën e rritur. Më vonë, takimet familjare përjetohen si terren i rrezikshëm.

2. Nënvlerësimi i emocioneve

Shumë fëmijëve u është thënë se po e teprojnë, se janë “shumë të ndjeshëm” ose se nuk kanë arsye të ndihen si ndihen. Kur mesazhe të tilla përsëriten për vite, fëmija humb lidhjen me kompasin e brendshëm emocional. Si i rritur, ai/ajo e ka të vështirë të jetë i/e sinqertë emocionalisht para familjes. Prandaj festat duken si kthim në një rol ku autenticiteti nuk pranohet.

3. Modele të pashëndetshme të konfliktit

Në familjet ku konfliktet ishin ose shpërthyese, ose të ndaluara plotësisht, fëmijët nuk mësojnë si duket komunikimi i shëndetshëm. Prandaj, në moshë të rritur, një drekë festive mund të aktivizojë frikë nga përplasjet ose tensionet e heshtura. Të dyja këto skenarë krijojnë pasiguri.

4. Krahasimi i vazhdueshëm

Shtëpitë ku dashuria matet me nota, rezultate apo arritje lënë plagë të thella. Nëse gjatë festave rikthehet atmosfera e krahasimit, shumë njerëz dalin nga mbledhja me ndjenjën e mospërmbushjes, pavarësisht suksesit të tyre real, transmeton Telegrafi.

5. Mungesa e kufijve familjarë

Fëmijët që nuk kanë pasur privatësi ose hapësirë personale shpesh edhe në moshë madhore ndihen të pambrojtur kur familjarët bëjnë pyetje të padëshiruara ose ndërhyjnë në jetën e tyre private.

6. Rritja pranë varësive

Familjet ku alkooli ose varësitë e tjera ishin pjesë e përditshmërisë krijojnë një lidhje të pavetëdijshme midis festave dhe tensionit. Edhe nëse prindërit më vonë stabilizohen, trupi mban mend modelet e vjetra dhe reagon me ankth.

7. Marrja e roleve të rritura shumë herët

Shumë fëmijë janë rritur duke luajtur rolin e “kujdestarit të vogël”: kujdeseshin për më të vegjlit, shmangnin konfliktet, ruanin qetësinë e shtëpisë. Në moshë të rritur, në mbledhjet familjare hyjnë automatikisht në të njëjtin rol, gjë që shkakton lodhje emocionale dhe rezistencë ndaj festave.

8. Favorizimi i një fëmije

Kur një fëmijë favorizohet dhe tjetri neglizhohet, krijohen plagë që zgjasin gjithë jetën. Të rriturit që kanë qenë “më pak të dashur” ndihen të padukshëm; ata që kanë qenë të preferuarit, bartin ndjenjë faji dhe presion të madh. Festat vetëm i rikthejnë këto dinamika të vjetra.

9. Kritika e vazhdueshme dhe mungesa e butësisë

Në shumë familje, kritika ishte normë, ndërsa lavdërimi përjashtim. Të rriturit që janë rritur me theks te gabimet e tyre ende presin komente për pamjen, karrierën apo zgjedhjet jetësore. Festa atëherë bëhet burim tensioni, jo gëzimi.

10. Mospranimi i identitetit dhe zgjedhjeve

Fëmijët që kanë qenë ndryshe nga pritjet e familjes shpesh kanë mësuar të fshehin veten për t’u pranuar. Kur festat i rikthejnë në një rol që asnjëherë nuk ishte i tyre, është e natyrshme të shfaqet distancë dhe mbrojtje emocionale.

Të kuptuarit e rrënjës së shqetësimit është hapi i parë drejt ndryshimit

Mosdashja e festave nuk do të thotë se dikush është i pashpirt apo mosmirënjohës. Shpesh tregon se trupi dhe mendja ende mbajnë tensione të vjetra. Kur njeriu i njeh këto modele, bëhet më e lehtë të vendosë kufij, të kufizojë kohën në ambiente të lodhshme dhe të krijojë mënyrën e vet të festimit, pa stres.

Shumë njerëz vetëm në moshë të rritur kuptojnë se kanë të drejtë të zgjedhin çfarë marrëdhënie duan me familjen dhe çfarë lloj festash duan të jetojnë. E drejta për qetësi është po aq legjitime sa e drejta për të festuar. /Telegrafi/