Category: Lajme

Qytetarët e Serbisë zënë vendin e tretë në mbarë botën për armatim. Institucionet shtetërore pretendojnë, se ky klasifikim është arbitrar. Presidenti Vuçiç deklaroi çarmatim në shkallë të gjerë.

Pas dy sulmesh amok (një episod krimi masiv kundër njerëzve ose ndonjë objekti në shumicën e rasteve kryer individualisht) brenda dy ditëve në Serbi vihet në lëvizje diskutimi lidhur me armëmbajtjen. E për këtë ka arsye të fortë: Sipas vlerësimeve të Projektit Studimor të Zvicrës, Small Arms Survey nga viti 2018 Serbia sa i përket armatimit të popullsisë civile zë vendin e tretë në mbarë botën – pas Jemenit dhe SHBA-së. Sipas këtij studimi raporti është ndër 100 banorë ka 39,1 armë të lehta.

“Sipas vlerësimeve të tjera pothuajse po kaq armë ndodhen në posedim ilegal”, deklaron për DW Predrag Petroviç, drejtor i studimeve në Qendrën e Beogradit për Politikën e Sigurisë (BCBP). “Sipas të dhënave zyrtare të policisë serbe nga viti 2021 në Serbi ka pasur 920.000 armë – ndërkohë janë dorëzuar 50.000 deri në 60.000 copë.”

Pavarësisht të gjitha vlerësimeve: Përfytyrimi se në çdo shtëpi duhet të ketë armë, është mjaft i përhapur në Serbi. Arsyeja për këtë “kulturë të armës”, sipas ekspertit të sigurisë Petroviç, ka të bëjë kryesisht me luftërat, që janë zhvilluar nga viti 1991 në territorin e ish-Jugosllavisë.

“Një pjesë e armëve nga vitet 1990 nuk janë dorëzuar kurrë, sepse qytetarët e shtetit post-jugosllav as sot nuk ndihen të sigurtë. Kësaj i shtohet edhe fakti, që armët në Ballkanin Perëndimor tradicionalisht konsiderohen si simbol i pushtetit dhe statusit: ato tregojnë, se njeriu është në gjendje të mbrojë veten dhe familjen”, shpjegon më tej Petroviç.

Presidenti deklaron kontrolle dhe kufizime

Shteti serb tani deklaron reduktimin radikal të armëve në vend. “Të gjithë njerëzit që kanë armë – e kam fjalën për armë gjuetie, që ndodhen në duart e rreth 400.000 personave – do t’i nënshtrohen provimit, nuk do të mbeten në posedim më shumë se 30.000 deri në 40.000 armë. Ne do të zbatojmë një çarmatim të plotë të Serbisë”, deklaroi presidenti, Aleksandar Vuçiq pas dy sulmeve amok.

Përpos kësaj qeveria serbe deklaroi edhe kontrolle ndaj të gjithë mbajtësve të armëve në mbarë vendin gjatë gjashtë muajve të ardhshëm. Do të verifikohet, nëse armët ruhen në kushte sigurie dhe nëse garantohet ashtu si duhet që ato të mos jenë të aksesueshme nga persona të paautorizuar dhe nga minorenë.

Këtej e tutje do të ashpërsohen rregullat duke e vështirësuar dhënien e lejes për armëmbajtje. Ministria e Brendshme në Beograd do të lëshojë një moratorium për dy vjet për ndalimin e lëshimit të licencës për armëmbajtje. “Ne e dimë, që kjo nuk do të kalojë pa probleme, por sa më pak armë të ketë në qarkullim, aq më shumë minimizohet rreziku ndaj fëmijëve dhe qytetarëve tanë”, u shpreh Vuçiq në një konferencë shtypi pas rastit të fundit të sulmit në amok.

Ashpërsimi i kontrolleve në sfondin e situatës është masa e duhur, por ndalimi i armëve nuk ka kuptim, mendon Dejan Milutinoviç nga sindikata e Rrjetit të Sigurisë në Serbi (SUSB). “Ne kemi ndërkohë rregulla shumë të forta. Në rast të një grindjeje fare të vogël mes fqinjësh menjëherë sekuestrohen armët. Por nuk ekziston mundësia që ta kuptosh në avancë nëse dikush do ta përdorë ose jo armën”, i tha DW-së Milutinoviç.

Eksperti i sigurisë, Petroviç ve në dukje, se rregullat për armëmbajtje privatisht janë ashpërsuar qysh nga viti 2015, kur u aplikua detyrimi për riregjistrimin e armëve në posedim dhe provimi si dhe argumentimi se përse personi do ta mbajë armën. Por këto rregulla të forta në letër nuk janë reflektuar në praktikë, afati i riregjistrimit të armës është shtyrë së fundi në vitin 2022 edhe për dy vjet të tjera.

“Përgjegjësinë pra nuk e kanë qytetarët e Serbisë, por institucionet shtetërore. Praktika e të cilave nuk është unike: Disa armë janë sekuestruar, sepse policia ka qenë e mendimit që poseduesit e tyre nuk kanë pasur arsye të mbajnë armë. Në raste të tjera personave që mbajnë armë u janë dhënë licenca të reja, ndonëse ata nuk kanë pasur arsye të kenë armë”, thotë Petroviç.

Armët ilegale janë jashtë radarit të autoriteteve

Armët e regjistruara në Serbi janë pjesë e problemit, por në qarkullim ka ende një masë të madhe armësh ilegalet, që e kanë prejardhjen nga luftrat e viteve 1990. “Asokohe u shpërndanë armë në masë në popullsi, e ekzistenca e tyre nuk u verifikua më pas nga askush”, vëren Predrag Petroviç. I vetmi aksion i madh i çarmatimit është bërë pas vrasjes së kryeministrit Zoran Xhinxhiç përpara njëzet vjetësh. Atëherë u dorëzuan ose u konfiskuan rreth 50.000 armë.

“Tani duhet një fushatë e vërtetë për t’i bindur qytetarët që t’i besojnë institucioneve të shtetit të Serbisë, se ato garantojnë sigurinë dhe që qytetarët e Serbisë nuk kanë më nevojë për armë”, thekson Petroviç.

Dejan Milutinoviç është i mendimit, që shumica e armëve ilegale ndodhen në duart e qarqeve kriminale. Armët si automatiku i përdorur nga personi në amok më 4.5.2023 në qytezën Mladenovac, nuk mund të posedohen legalisht.

Qytetareve dhe qytetarëve të Serbisë, që posedojnë armë ilegale, iu është dhënë një afat prej një muaji për të dorëzuar armët pa pasur pasoja. Atë që nuk e bën këtë vullnetarisht brenda afatit, sipas presidentit Vuçiç: “Ne do ta gjejmë dhe pasojat do të jenë të tmerrshme.” /DW/

Një burrë ka njoftuar se derisa ka qenë duke hapur një kanal, i ka vërejtur dy mjete të dyshuara, si dhe disa mjete të tjera.

Për këtë rast janë njoftuar njësitë policore për deminim dhe FSK-ja të cilët në vendin e ngjarjes kanë gjetur dy tromblon, një zolë dy kallashnikov, gjashtë granata dore, pesë karikatorë dhe një sasi municion.

Rasti ka ndodhur në Grackë të vjetër në Lipjan, të shtunën rreth orës 13:30.

“Njësitet kompetente kanë ndërmarr veprimet e nevojshme për deminim dhe evitim të rrezikut”, thuhet në njoftimin e PK-së.

Drejtori i Agjencisë për Parandalimin e Korrupsionit, Yll Buleshkaj në një intervistë për Ekonomia Online ka dhënë detaje për deklarimin ë pasurisë nga zyrtarët e Doganës, Policisë e të ATK-së.

Ai ka sqaruar se 4 mijë zyrtarë të këtyre institucioneve janë të obliguar që deri më 11 maj të deklarojnë pasurinë. Sipas tij, mbi 600 që e kanë kryer këtë detyrë, mbi 700 kanë filluar plotësimin e deklarimit të pasurisë dhe janë më pakë se 3 mijë të cilët nuk kanë filluar ta bëjnë këtë punë.

“Deri më tani janë rreth 4 mijë zyrtarë të cilët janë të obliguar ta bëjnë deklarimin në këtë fazë nga ta sipas të dhënave që i kemi janë mbi 600 që e kanë kryer këtë detyrë. Janë mbi 700 të cilët e kanë filluar plotësimin e deklarimit të pasurisë, do të thotë na mbesin edhe janë më pakë se 3 mijë të cilët ende nuk kanë hyrë në sistem nuk kanë filluar ta bëjnë deklarimin e pasurisë”.

“Deklarimi bëhet vetëm në formë elektronike, mund ta bëjnë nga secili lokacion që kanë dëshirë qoftë nga shtëpia, vendi i punës përmes telefonit mobil apo përmes kompjuterëve. I’u bëjmë thirrje që deklarimin ta bëjnë edhe në afat po është tepër e rëndësishme që të bëhet edhe i saktë”.

Buleshkaj tha se të gjitha ata zyrtarë të këtyre institucioneve që mbajnë detyra inspektimi, certifikimi, verifikimi apo licencimi dhe ata që merren me hetime në Polici.

Ai pohoi se deklarimin e pasurisë nga viti i ardhshëm do ta bëjnë edhe mjekët dhe profesorët e Universiteteve publike,

“Zyrtarët që e bëjnë për herë të parë deklarimin e pasurisë, e të cilët përfshijnë zyrtarët e Doganave, të ATK-së të gjithë ata që mbajnë edhe detyra inspektimi, certifikimi, verifikimi apo licencimi. Po ashtu duke përfshirë edhe ata që kryejnë detyrat e hetimit duke përfshirë edhe Policinë, gjithsecili nga ata që kryejnë detyra hetimi do t’i kanë edhe këto ditë që i kanë mbetur për ta bërë deklarimin e pasurisë si kategori të reja. Janë edhe dy kategori të tjera të reja të cilat nuk kanë obligim në këtë afat të bëjnë deklarimin, ata janë mjekët e sistemit sekondar dhe treciar si dhe profesorët e Universiteteve publike të cilët duhet ta bëjnë deklarimin nga viti i ardhshëm”.

Buleshkaj thotë se pas sqarimeve të nevojshme dhënë për disa kategori nuk ka pasur hezitim që të deklarojnë pasurinë e tyre.

“Nga praktika e deritanishme nuk ka ndonjë grup të caktuar të cilët hezitojnë të gjithë pyesin sepse është një obligim i ri ligjor, më herët kanë qenë të obliguar ta bëjnë deklarimin vetëm pozitat e larta menaxhuese, ndërsa tash i kemi edhe nivelin më të ulët”.

“Do të thotë ka pyetje dhe mëdyshje se a janë të obliguar ta bëjnë. Ne gjithmonë mundohemi që të japim shpjegime, duke referua në kërkesën ligjore dhe përshkrimet e detyrave të punës së tyre, ku i kanë një nga këto detyrat, hetimi, verifikime, certifikimi e të tjera. Pastaj deri më tani nuk është që kemi pasur ndonjë hezitim shtesë pas shpjegimeve që i kemi dhënë dhe ka filluar që ta plotësojnë këtë deklarim”.

Krei i Agjencisë ka sqaruar se pas hyrjes në fuqi të ligjit të ri janë në fazën e hartimit të legjislacionit sekonda në mënyrë që të arrijnë të realizojnë kompetencat e tyre, raporton EO.

“Legjislacioni i ri na ka zgjeruar mjaftë shumë kompetencat tona duke na dhënë disa mekanizma të ri për të parandaluar korrupsionin. Këta mekanizma kemi filluar tashmë jemi në fazën fillestare të përdorimit të tyre, sepse shumica e tyre kanë hyrë ne fuqi në fillim të këtij viti dhe në jemi në ngritje të kapaciteteve tona po edhe në hartimin dhe finalizimin e akteve nënligjore të cilët na mundësojnë të jemi më konsistent dhe të jemi më të qartë në zbatimin e këtyre kompetencave”.

“Kem kompetenca të mira në shqyrtime të legjislacionit për masat kundër korrupsion, tashmë secili ligj apo akt në qoftë se vlerësohet nga Agjencia ne mund të bëjmë vlerësimin dhe të japim rekomandime për të ndryshuar nenet e ndryshme apo elemente të ndryshme të këtij ligji në mënyrë që të mos legjitimohet një formë e korrupsionit”.

Lëvizja Vetëvendosje dhe Partia Demokratike e Kosovës në Kuvendin Komunal të Prishtinës, kanë shprehur shqetësimin e tyre për numrin e ulët të pjesëmarrësve të qytetarëve në dëgjimet buxhetore, raporton Ekonomia Online.

Sipas tyre, me zgjedhjen e kryetarëve të bashkësive lokale, nevojat dhe kërkesat e qytetarëve do të adresohen më mirë.

Shefi i asamblistëve të Lëvizjes Vetëvendosje në Komunën e Prishtinës, Gëzim Sveçla, konsideron se qytetarët nuk janë të implikuar mjaftueshëm në këtë procesin e buxhetimit.

Sipas Sveçlës, ekzekutivi komunal ka pasur vetëm pesë dëgjime publike me një numër të vogël të pjesëmarrjes.

“Procesi i buxhetimit në Komunë është një prej proceseve më të rëndësishme që ka impakt të drejtpërdrejt në jetën e qytetarëve. Fatkeqësisht mendoj se qytetarët nuk janë të implikuar mjaftueshëm në këtë procesin e buxhetimit, i cili do të duhet që të ishte një kombinim ne mes të projekteve dhe premtimeve të ekzekutivit dhe nevojave konkrete të qytetarëve. Në praktikë nuk del kështu shumicën e projeksioneve buxhetore, një për qind shumë të madhe janë ato të cilat i paraqet ekzekutivi i kryeqytetit, ndërkohë që kërkesat dhe nevojat e qytetarëve në masë shumë të vogël arrin që të hyjnë dhe si të tilla të buxhetohen”, u shpreh Sveçla.

“Në këtë plan paraqet edhe mungesa e një procedure standarde për projektin e buxhetit të kryeqytetit për shkak se kjo dallon varësisht nga komunat. Për shembull nga informatat që i kam në komunat e tjera realizohet një numër i madh i dëgjimeve publike të cilat bëhen. Kurse në rastin e Prishtinës kemi pasur pesë dëgjime publike e ku pjesëmarrja e qytetarëve nuk ka qenë aq e mjaftueshëm kur dite fakti qe po behët fjale për 1\3 e qytetarëve të Kosovës”, u shpreh tutje Sveçla.

Sipas Sveçlës, numri kaq i vogël i qytetarëve, është bërë vetëm sa për ta plotësuar normën e kërkuar ligjore.

Ai kërkon që numri i dëgjimeve publike të rritet nëpër lagje të ndryshme.

“Mendoj që duhet që të rritet transparenca, informimi dhe duhet të standardizuare procedurat se si ndodh deri të buxhetimi. Akti fundit dihet që është Kuvendi Komunal ku bëhet votimi, por është një proces i tërë ku duhet marr parasysh kërkesat e qytetarëve. Nuk është i mjaftueshme ky numër, ky numër është bërë vetëm sa për ta plotësuar atë normën e kërkuar ligjore në aspektin ligjor”.

“Ndërkohë që nevojat dhe kërkesat e Prishtinës që janë shumë të mëdha, mendoj që duhet të rriten numri i dëgjimeve publike, duhet një decentralizim, do të thotë duhet që të ketë dëgjime nëpër lagje të ndryshme të qytetit. Në këtë drejtim duhet shumë punë, shumë informim, duhet të ketë paraparë që duhet kushtuar më shumë vëmendje kërkesave dhe nevojave të qytetarëve. Besoj që ka ngecje në buxhetimin gjinor ku shumë organizata të cilat merren me të drejtat e grave kanë shprehur këtë breng të tyre me të drejt”, u shpreh ai.

I pakënaqur me numrin e ulët të qytetarëve pjesëmarrës nëpër dëgjimet publike, është shprehur edhe shefi i asamblistëve të Partisë Demokratike të Kosovës në Prishtinë, Leutrim Retkoceri.

Ai për Ekonomia Online ka thënë se nga tri dëgjimet buxhetore, numri i pjesëmarrësve ka qenë i vogël. Ai shpreson se me zgjedhjen e kryetarëve të bashkësive lokale, kërkesat e qytetarëve do të adresohen më mirë.

“Qytetarët që nga votimi i buxhetit për vitin 2023 që ka qenë në shtator të vitit 2022, janë organizuar siç e kërkon ligji tri dëgjime buxhetore me qytetarë, në të cilat ka pasur pjesëmarrës por nuk mund të themi se ka qenë i kënaqshëm i qytetarëve në këto dëgjime. Siç duket mungon një pjesë e detajuar për rëndësinë që e ka votimi i buxhetit karshi qytetarëve në lagjet e kryeqytetit”.

“Vlen të cekët se në momentin që po flasim jemi në prag të fillimit të formimit të këshillave të bashkive lokale dhe zgjedhjen e kryetarit të bashkësisë lokale, në mënyrë që të organizohet lokaliteti në kryeqytet pra lagjet të jenë të përfaqësuara më shumë dhe në këtë rast të kemi edhe kërkesa dhe t’i vendosim prioritetet në bazë të lagjeve. Komuna e Prishtinës ka një buxhet që tanimë ka kaluar në shumë mbi 1 milion euro që një numër i mjaftueshëm që nga një pjesë e këtyre mjeteve të kthehet në secilën lagje të kryeqytetit”, u shpreh Retkoceri, teksa kërkon që të bëhen më shumë fushata vetëdijësuese.

Për këtë të fundit, ai kërkon që të bëhen në forma të ndryshme, qoftë në mënyrë digjitale apo edhe përmes mjeteve tjera të komunikimit.

“Marrë parasysh që kjo është caktuar edhe me Ligjin për Vetëqeverisje Lokale që maksimalisht parasheh që të jenë tri dëgjime publike me qytetarë për çështjen e buxhetit, po ashtu edhe në raport me rregulloret tjera. Nuk duhet të lihet vetëm me atë që është përcaktuar me Ligj, sepse Komuna e Prishtinës nuk e ka peshën sikur komunat tjera për shkak se është kryeqytet, për shkak se është një Ligj tjetër që Komuna e Prishtinës rregullohet me Ligjin për Kryeqytetin”.

“Është numër i pakënaqshëm në relacion me dinamikën, me nevojën e buxhetin që e ka Komuna e Prishtinës. Sigurisht se duhet të punohet më shumë, duhet të bëhen fushata vetëdijësuese më shumë, duhet t’iu përshtatet forma e komunikimit qofshin digjitale apo të mjeteve tjera të komunikimit, në mënyrë që të depërtohet më shumë afër qytetarëve në adresimin e kërkesave që i kanë qytetarët karshi me zhvillimin, buxhetin dhe të gjitha akteve që janë kompetencë e Kuvendit Komunal”, tha Retkoceri për EO.

Në orët e para të mëngjesit të së shtunës është dëgjuar një shpërthim afër stacionit policor në Mitrovicën Veriore.

Policia informon se nga ky shpërthim është dëmtuar shtylla e ndriçimit dhe një veturë.

Rasti po hetohet.

Njoftimi i plotë i policisë:

SHKAKTIM I RREZIKUT TË PËRGJITHSHËM/Rr. Kral Petra, Mitrovicë Veri 06.05.2023-02:46. Më datë 06.05.2023 është dëgjuar një shpërthim afër stacionit policor. Njësitet policore kanë dalë në vend ngjarje dhe kanë vërejtur se është dëmtuar shtylla e ndriçimit dhe një veturë. Rasti duke u hetuar nga njësitet kompetente policore.

Të paktën tetë persona kanë mbetur të vrarë nga një sulm i armatosur në një qendër tregtare në Dallas të Teksasit, raportoi të dielën BBC-ja.

Siç është bërë e ditur nga dëshmitarët e rastit, një person ka shtënë me armë drejt kalimtarëve, i cili më pas është qëlluar nga policia.

Disa nga viktimat janë fëmijë, ndërsa shtatë persona të tjerë janë duke u trajtuar në spital për shkak të lëndimeve të rënda.

Sipas një zëdhënësi të spitalit, mosha e viktimave varion nga 5 deri 51 vjeç.

Në SHBA deri më tani këtë vit ka pasur të paktën 198 të shtëna masive në të cilat dhjetëra persona mbetën të vrarë.