Pesë vende të BE-së i kanë bërë thirrje Komisionit Evropian të rishqyrtojë mënyrën se si i përfshin anëtarët e mundshëm nga Ballkani Perëndimor në tregun e vetëm të bllokut, duke e paraqitur këtë si një mënyrë për t’i mbajtur aspirantët për anëtarësim larg sferës së ndikimit të Rusisë.
“Për të ruajtur vrullin e zgjerimit dhe për të çuar përpara integrimin evropian, nevojiten stimuj të fortë dhe tërheqës”, shkruan Austria, Republika Çeke, Italia, Sllovakia dhe Sllovenia në një dokument konfidencial që u qarkullua midis 27 vendeve të BE-së në Bruksel të premten e kaluar dhe u raportua për herë të parë nga Raportuesi
“Qasja e bazuar në meritë – nëse është e nevojshme, hap pas hapi – në tregun e vetëm evropian përfaqëson një nxitje të tillë”, shkruan vendet, të cilat janë pjesë e një klubi informal që mbështet politikisht aspiratat e Ballkanit Perëndimor për në BE.
Vendet e përshkruan modelin e tyre të propozuar si “integrim sistematik sektorial”. Ai do të përfshinte zgjerimin e gamës së programeve të BE-së në të cilat vende si Mali i Zi, Shqipëria, Maqedonia e Veriut dhe Serbia mund të marrin pjesë ndërsa ato përputhen, kapitull pas kapitulli, me rregulloren e Brukselit.
“Integrimi gradual … duhet të ndiqet në mënyrë aktive dhe sistematike pasi një kandidat demonstron një nivel të lartë përputhjeje me rregullat e BE-së në sektorin përkatës”, thuhet në dokument.
Gjithashtu, thuhet se duhet të përfshihen masa mbrojtëse në rast se një vend që gëzon akses të veçantë në tregun e BE-së rrëshqet prapa.
Dokumenti paraqet disa sektorë të rinj që mund të përfshihen, siç janë tregjet e transportit, energjisë dhe energjisë elektrike, tregu i vetëm dixhital, strategjitë e konkurrencës dhe politikat kritike të lëndëve të para. Ai gjithashtu citon marrëveshjen e lëvizshmërisë së të rinjve midis Mbretërisë së Bashkuar dhe BE-së si një shembull të një avantazhi që mund t’u ofrohet edhe vendeve të Ballkanit Perëndimor.
Megjithatë, për sa i përket ambicies, dokumenti nuk i plotëson idetë e propozuara nga Ferit Hoxha, ministri i jashtëm i Shqipërisë, në një intervistë me Euractiv javën e kaluar, në të cilën ai sugjeroi që vendet kandidate duhet të fitojnë statusin e vëzhguesit në organet e BE-së ndërsa mbyllin kapitujt.
Milan Nič, një bashkëpunëtor i lartë kërkimor në Këshillin Gjerman për Marrëdhëniet me Jashtë, nuk u impresionua nga përmbajtja e dokumentit, duke thënë se nuk largohej shumë nga konceptet e mëparshme.
“Tingëllon si një version pak më i sofistikuar i shtytjes së mëparshme për integrim gradual”, tha ai.
Autorët e dokumentit i bënë thirrje Marta Kos, komisioneres për zgjerimin, të dalë me ide të reja përgjatë këtyre linjave.
“Kjo qasje do të zgjeronte dhe forconte tregun e vetëm, duke kontribuar në rëndësinë gjeoekonomike dhe autonominë strategjike të BE-së, ndërkohë që do t’i afronte kandidatët dhe do të ndihmonte në kundërshtimin e ndikimit të vendeve të treta”, thuhet në dokument.
