Category: Lajme

Në El‑Fasher të rajonit Verior të Darfur, Rapid Support Forces (RSF) milicia paraushtarake e akuzuar për shkelje të rënda të të drejtave të njeriut ka kryer një seri aktesh të përhapura të ekzekutimeve masive ndaj civilëve, në çastet pasi mori kontrollin e qytetit pas një rrethimi 18‑mujor.

Sipas raportimeve të mediave ndërkombëtare, përfshi Human Rights Watch dhe organizata të tjera, janë publikuar pamje ku luftëtarë të RSF‑së shtrijnë civilë në tokë dhe pastaj i qëllojnë në drejtim të tyre.

Ndërkohë, situata humanitare ka hyrë në një fazë emergjence: mijëra njerëz janë larguar nga qyteti, shumë të tjerë ndodhen të bllokuar pa ushqim të mjaftueshëm, ujë apo strehim.

Raportet flasin për mbi 2,000 civilë të ekzekutuar në 48 orët që pasuan rënien e qytetit, dhe së paku 460 persona të vdekur nga një sulm në maternitet. Pamjet satelitore dhe hetimet e fushës kanë konstatuar varreza masive dhe operacione që përmbajnë elemente të pastrimit etnik, raporton The Guardian.

Një diplomat i OKB‑së u shpreh se “kjo është një krizë që tejkalon çdo përballje humanitare në Afrikën Veriore”.

Aktualisht, akuzat për përfshirje të United Arab Emirates (UAE) si përkrahëse e RSF‑së përmes furnizimeve të armëve dhe mbështetje financiare kanë ngritur shqetësime serioze ndërkombëtare, edhe pse Emiratet mohojnë çdo përgjegjësi. Emisarë të OKB‑së kanë kërkuar sanksione të menjëhershme dhe pezullim të eksportit të armëve drejt Sudanit.

Kievi dhe autoritetet ndërkombëtare i kanë dënuar sulmet e Rusisë ndaj sektorit civil të energjisë, ndërsa Ukraina e ka akuzuar Moskën për “terrorizëm bërthamor” pas sulmeve në nënstacione që janë thelbësore për furnizimin e termocentraleve bërthamore me rrymë, transmeton Radio Evropa e Lirë.

“Sulmet e qëllimshme ndaj objekteve civile të energjisë, të cilat ndikojnë drejtpërdrejt në funksionimin e sigurt të instalimeve bërthamore, bartin shenjat e terrorizmit bërthamor dhe përbëjnë shkelje të rëndë të së drejtës ndërkombëtare humanitare”, tha Ministria e Jashtme e Ukrainës më 31 tetor.

Ministria iu referua një deklarate të një dite më parë nga Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë Atomike (IAEA), e cila përmendi sulme ushtarake që “kanë shkaktuar dëme në nënstacione jetike për sigurinë bërthamore në Ukrainë”.

Agjencia bërthamore e OKB-së tha se incidentet pranë termocentraleve bërthamore të Ukrainës jugore dhe Hmelnitski i kanë shkëputur këto objekte nga linjat e jashtme të energjisë elektrike.

Ajo shtoi se një stacion i tretë, ai në Rivne, ishte detyruar ta ulte prodhimin në dy nga katër reaktorët e tij për shkak të sulmeve.

“Rreziqet për sigurinë bërthamore mbeten shumë reale dhe të vazhdueshme. Edhe një herë bëj thirrje për përmbajtje maksimale ushtarake në afërsi të objekteve bërthamore”, tha drejtori i përgjithshëm i IAEA-së, Rafael Grossi.

Tensione të larta rreth centralit të Zaporizhjas

Vëmendja kryesore është përqendruar në centralin bërthamor të Zaporizhjas, në juglindje të Ukrainës, ku po zhvillohen punime për riparimin e dëmeve nga sulmet e mëparshme.

“Ne po punojmë intensivisht për të krijuar kushtet e nevojshme që këto riparime shtesë të nisin. Rikthimi i kësaj linje të energjisë është thelbësor për përmirësimin e situatës së brishtë të sigurisë bërthamore në këtë vend”, tha Grossi.

Ky central – më i madhi në Evropë – është nën kontrollin rus që prej fillimit të pushtimit të plotë të Ukrainës nga Moska në shkurt të vitit 2022.

Ai ka punuar me gjeneratorë rezervë me naftë që prej 23 shtatorit, kur u ndërprenë linjat e jashtme të energjisë.

Gjashtë reaktorët e centralit të Zaporizhjas janë të mbyllur tash e tri vjet dhe nuk prodhojnë më energji elektrike, por iu nevojitet rryma për sistemet e sigurisë, siç janë pompat ftohëse, për ta shmangur ndonjë aksident bërthamor.

Rusia mohon se e godet infrastrukturën civile, pavarësisht provave të shumta që e dëshmojnë të kundërtën. Ukraina i është kundërpërgjigjur Moskës duke goditur objekte me rëndësi ushtarake, shpesh thellë brenda territorit rus.

Më 31 tetor, Kievi njoftoi se kishte kryer rreth 160 sulme ndaj objekteve të industrisë së naftës ruse gjatë vitit 2025, duke synuar një burim të rëndësishëm financimi për luftën e Moskës.

Vendet perëndimore kanë vendosur gjithashtu sanksione ndaj sektorit energjetik rus, duke e kufizuar më tej rrjedhën e parave drejt Kremlinit./REL

Policia ka njoftuar se një person është arrestuar në Prishtinë, nën dyshimin se kishte kanosur zyrtarë policorë.

Nga i dyshuari është konfiskuar një armë zjarri, dy karikatorë dhe rreth 120 fishek.

Të lënduar gjatë arrestimit kanë mbetur dy zyrtarë policorë.

“Është arrestuar i dyshuari mashkull kosovar, pasi që i njëjti ka shfaqur rezistencë aktive dhe ka kanosur zyrtarët policorë. Nga i dyshuari është konfiskuar një armë zjarri, dy karikatorë dhe rreth 120 fishekë. Gjatë arrestimit, dy zyrtarë policorë kanë pësuar lëndime trupore dhe të njëjtit kanë pranuar tretman mjekësor. Me vendim të prokurorit, i dyshuari dërgohet në mbajtje”, thuhet në njoftim.

Forca Ajrore shqiptare i është përgjigjur një thirrjeje urgjente për ndihmë, duke shpëtuar një shtetas nga Kosova që ishte pickuar nga një gjarpër helmues i llojit nepërkë, në zonën malore të Currajve të Epërm, në Tropojë.

Ngjarja ndodhi rreth orës 14:30 të ditës së djeshme, në një terren të vështirë malor, në shtegun midis Currajve të Poshtëm dhe Currajve të Epërm, rreth 1 kilometër larg nga Rrasa e Çurrajve, raporton euronews.albania.

Pas marrjes së njoftimit nga Ekipi i Kërkim–Shpëtimit të Kosovës, Forca Ajrore shqiptare u bashkua me autoritetet vendore për realizimin e operacionit të shpëtimit ajror.

Falë ndërhyrjes së shpejtë, i plagosuri u transportua me helikopter drejt spitalit të Bajram Currit, ku ndodhet në gjendje të stabilizuar.

Nga akademik. prof Anastas Angjeli

Me tone optimiste u zhvillua takimi i fundit mes Presidentit amerikan, Donald Trump dhe atij kinez, Xi Jinping në Busan (Koreja e Jugut). Deklaratat e bëra nga ky takim konfirmuan se SHBA-të do të ulin disa tarifa për importet kineze dhe Kina u angazhua të rifillojë blerjet e disa mallrave amerikane (psh., soja) dhe të lehtësojë eksportet e mineraleve të rëndësishme si ato të rrallë.

PAK HISTORI PËR KONFRONTIMIN TREGTAR SHBA–KINË

Lufta tregtare midis Shteteve të Bashkuara dhe Kinës, e nisur zyrtarisht në vitin 2018, shënoi një pikë kthese në marrëdhëniet ekonomike globale. E karakterizuar fillimisht nga vendosja e valë pas vale të tarifave reciproke mbi qindra miliarda dollarë mallra, ky konflikt nuk ishte thjesht një mosmarrëveshje mbi bilancin tregtar. Në thelb të tij qëndronin çështjet strukturore si detyrimi për transferim teknologjik (detyrimi i kompanive amerikane për t’ia dhënë teknologjinë Kinës për të hyrë në treg), subvencionet shtetërore kineze për industritë e veta, “vjedhja e pronësisë intelektuale” dhe kontrolli mbi burimet kritike, siç janë mineralet e rralla etj.. Qëllimi i SHBA-ve ishte të korrigjonte atë që e shihte si sjellje të padrejtë tregtare të Kinës, ndërsa Pekini reagoi duke theksuar sovranitetin e tij ekonomik dhe modelin shtetëror të zhvillimit. Përshkallëzimi i tensioneve jo vetëm që dëmtoi eksportuesit dhe konsumatorët në të dyja vendet, por gjeneroi një pasiguri të madhe në ekonominë globale, duke vënë në pikëpyetje tërësinë e zinxhirëve të furnizimit.

MARRËVESHJA E FUNDIT, NJË PAUZË APO ZGJIDHJE STRUKTURORE?

Klima pozitive e takimit të fundit mes Presidentit amerikan, Donald Trump dhe atij kinez, Xi Jinping, duket që sugjeronte një “shkrirje të akullit tregtar” midis dy vendeve. Sipas përmbajtjes se marrëveshjes, të dyja palët pas bisedimeve e negociatave arritën në kompromise, lëshime dhe angazhime reciproke në thelb të të cilave qëndrojnë: Lëshimet e SHBA-ve: SHBA-të deklaruan se do të ulin disa tarifa mbi importet kineze dhe angazhimet e Kinës: Kina u angazhua të rifillojë blerjet e mallrave të caktuara amerikane (sidomos sojën dhe produkte të tjera bujqësore) dhe të lehtësojë eksportet e mineraleve strategjike, si ato të rrallë.

Në përgjithësi, kjo marrëveshje, sipas analizave dhe komenteve të deritashme, vlerësohet si një hap i domosdoshëm politik drejt depërshkallëzimit, por jo si një garanci përfundimtare për zgjidhje të plota dhe afatgjata. Kjo, e parë në shumë këndvështrime, analiza, rezervat e tregut, ndikimet që do ketë në ekonominë amerikane, në ekonominë kineze dhe natyrisht, në ekonominë globale, pesha ekonomike e dy fuqive të mëdha është shumë e madhe. Dhe konkretisht:

SKEPTICIZMI ANALITIK DHE REZERVAT E TREGUT

Pavarësisht shenjës pozitive të “shkrirjes së akullit tregtar” SHBA-Kinë, analiza e tregut dhe komentatorët kryesorë mbeten disi të rezervuar, duke e parë këtë marrëveshje si një masë afatshkurtër, pasi marrëveshja nuk adreson si dhe sa duhet disa çështje si:

-Çështjet strukturore të pazgjidhura: Vëzhguesit theksojnë se marrëveshja nuk adreson pikat kryesore të konfliktit – teknologjinë, subvencionet, apo kontrollin mbi mineralet strategjike. Kjo rrit frikën se po bëhet fjalë vetëm për një “pauzë të tarifave” dhe jo një zgjidhje të qëndrueshme.

-Skepticizmi publik kinez: Edhe pse media zyrtare kineze e mirëpriti marrëveshjen, në rrjetet sociale dhe në publikun e gjerë ekziston një dozë e lartë skepticizmi për qëndrueshmërinë e angazhimeve të kësaj marrëveshjeje.

EFEKTET E PRITSHME NË EKONOMITË RESPEKTIVE DHE ATË GLOBALE

Marrëveshja, padyshim që do të ketë ndikime pozitive të rëndësishme dhe sfida për t’u përballur nga të dyja vendet. Kështu, për secilin vend përfitimet dhe sfidat kryesore mund të përmblidhen:

1. Për SHBA-të, ndikimi pozitiv i pritshëm është në uljen e çmimeve për shkak të tarifave më të ulëta mbi importet kineze dhe në këtë mënyrë do të përfitojnë konsumatorët amerikanë. Përfitime do të kenë dhe eksportuesit amerikanë të sektorit të bujqësisë (rifillimi i blerjeve kineze të sojës amerikane ), etj.. Edhe nga rritja e konkurrencës për ndërmarrjet që më parë përfitonin nga “mbrojtja” tarifore, industria amerikane do të përfitojë.

Ndikimi negativ dhe sfida që mund të përballen SHBA janë se kompromisi për tarifat mund të rrisë presionin mbi buxhetin federal (pasi tarifat janë burim të ardhurash dhe ulja e tyre do të pakësojë të ardhurat e parashikuara nga rritja e tarifave). Gjithash tu, pasiguria do të vazhdojë për bizneset që varen nga zinxhirët e furnizimit (supply chains) me Kinën.

2-Për Kinën: Ulja e tarifave amerikane e bën eksportin kinez më konkurrues në SHBA, gjë që ndihmon prodhuesit kinezë.

Rifillimi i blerjeve amerikane (soja, mallra bujqësore, etj.) do të japë një nxitje për sektorin eksportues kinez. Megjithatë, Kina ka ende sfida, ajo nuk ka zgjidhur plotësisht çështje si transferimi i teknologjisë, kontrolli mbi minerale strategjike, apo të drejtat e pronës intelektuale — çështje që ishin prej kohësh pika konflikti me SHBA-të. Nëse marrëveshja është vetëm “temporare”, Kina mund të përballet me presione të rivendosura në të ardhmen.

3- Çfarë pritet për disa industri?

-Sektori i teknologjisë: Kompani që varen shumë nga Kina (psh., eksportet, zinxhirët e komponentëve) janë më të ekspozuara ndaj rritjes së kostove dhe ndërprerjeve të furnizimit. Për shembull, Jefferies ka reduktuar vlerësimet për shumë “big-tech” për shkak të rrezikut që sjellin tarifat dhe kufizimet të eksportit të teknologjisë.

-Mallrat industriale (metalet, minerale strategjike): Për shembull, çmimet e bakrit, aluminit, etj., kanë reaguar jo vetëm përmes ofertës dhe kërkesës, por edhe përmes ndikimeve të tarifave dhe ndryshimeve në rrugët e furnizimit.

-Bujqësia: Sektori amerikan i sojës po përballet me rënie të eksporteve nëse Kina diversifikon furnizuesit, kjo pritet të ndikojë çmimet globale të sojës dhe aksionet/bizneset amerikane në këtë sektor.

4. Për Ekonominë Globale Lehtësimi i tensioneve tregtare midis dy ekonomive më të mëdha do të ulë rrezikun e “ndarjes” të zinxhirëve të furnizimit, gjë që do të kishte pasoja katastrofike. Kjo marrëveshje do të përmirësojë stabilitetin e tregjeve financiare, pasi investitorët kërkojnë siguri. Megjithatë, çdo paqëndrueshmëri e marrëveshjes ruan rrezikun e rikthimit të tarifave, çka do të sillte rritje të çmimeve (inflacion) dhe pasiguri të rritur të biznesit global.

JA DISA VLERËSIME TË INSTITUCIONEVE FINANCIARE

Raportet e fundit financiare të disa institucioneve të rëndësishme financiare nënvizojnë ndikimin e ndjeshëm të tarifave. Kështu sipas:

Goldman Sachs: Në rastin e implementimit të qëndrueshëm të tarifave, mund të shihej një ulje e fitimeve për aksionet amerikane (EPS) për indeksin S&P 500 deri në 2-3%.

J.P. Morgan: Një zbritje temporare e tarifave mund të përmirësojë perspektivën e rritjes së Kinës (psh., nga 4.1% në 4.8%).

IG Group: Përshkallëzimi i tarifave shkaktoi rënie të indekseve dhe rritje të volatilitetit në tregjet aksionare amerikane, për shkak të pasigurisë në fitimet e kompanive dhe zinxhirëve të furnizimit.

Ky impakt duket konkretisht në:

Sektorin e Teknologjisë: Kompanitë që mbështeten te zinxhirët kinezë të komponentëve janë më të ekspozuara ndaj rritjes së kostove dhe ndërprerjeve.

Bujqësinë: Sektori i sojës në SHBA rrezikon humbje nëse Kina vazhdon diversifikimin e furnizuesve për këtë produkt. Nëse Kina redukton blerjet amerikane (psh., sojës) ateherë, eksportuesit amerikanë humbasin, çmimet globale bien; në të njëjtën kohë, për metalet dhe materiale industriale, ndryshimet në rrjetet e furnizimit mund të sjellin ngushtime ose luhatje më të mëdha çmimesh.

MARRËVESHJA NJË HAP TAKTIK, APO STRATEGJIK?

Marrëveshja e fundit tregon vullnetin, ose të paktën deklarimin e vullnetit, të të dyja palëve për të zvogëluar tensionet tregtare. Ajo është një hap taktik që ofron një lehtësim të përkohshëm dhe ndihmon në stabilizimin e sentimentit të tregut. Megjithatë, për sa kohë që çështjet thelbësore, si teknologjia, pronësia intelektuale dhe kontrolli mbi burimet strategjike mbeten ende të pazgjidhura, marrëveshja nuk është një zgjidhje përfundimtare, strategjike. Nëse nuk ndiqet nga negociata të thella dhe transparente, ekziston rreziku i lartë i ripërshkallëzimit. Suksese afatgjata do të kërkojnë vazhdimësi dhe adresim të sinqertë të mosmarrëveshjeve strukturore, përndryshe efektet negative si rritja e tarifave, çmimet më të larta dhe pasiguria, mund të rijetohen. Megjithatë, kjo marrëveshje nuk duhet të keqinterpretohet: ajo është hap i mirë, pozitiv, por jo garantues final për zgjidhje të plota dhe përfundimtare. Nëse zbatohet mirë, mund të sjellë përfitime të prekshme për ekonomitë amerikane dhe kineze si dhe për ekonominë globale, por kërkon vazhdimësi, transparencë dhe adresim të diskutimeve strukturore (teknologji, minerale, etj.). Nëse dështon, efektet negative mund të rijetohen: rritje e tarifave, çmime më të larta, më shumë pasiguri.

Policia ka njoftuar se një grua në Pejë dje është sulmuar fizikisht nga vajza dhe reja e saj, ka njoftuar policia në raportin 24-orësh.

Të dyshuarat janë arrestuar, njëra prej të cilave është dërguar në mbajtje, ndërsa tjetra është liruar në procedurë të rregullt.

Ndërkaq, viktima ka pranuar tretman mjekësor.

“Pejë 31.10.2025-15:40. Janë arrestuar dy të dyshuara femra kosovare, pasi që të njëjtat kanë sulmuar fizikisht viktimën femër kosovare- vjehrrën respektivisht nënën. Viktima ka pësuar lëndime trupore dhe e njëjta është dërguar për tretman mjekësor. Me vendim të prokurorit, pas intervistimit një e dyshuar dërgohet në mbajtje ndërsa e dyshuara tjetër lirohet në procedurë të rregullt”.

Një sasi e madhe e ujit ka përfshirë punishten ku po ndërtohet ura e re e Ibrit në Mitrovicë.

Mediumet lokale në Mittovicë kanë publikuar pamje nga vendi i ngjarjes ku shihet një sasi e madhe e ujit që ka dëmtuar vendpunishten.

Sipas, Veriu.info dhe Jepi Zë, dikush më qëllim ka lëshuar ‘branën’ në Liqenin e Ujmanit, i cili shkaktoi dëme në punishten e urës së re, ndërsa një eskavator duket gati i mbuluar nga uji, si dhe shumë pajisje tjera i mori uji.

Ai gjithashtu bëri me dije se policia ka dalë në vendngnarje.

Më shumë se 60,000 njerëz janë detyruar të braktisin qytetin el-Fasher në Darfurin e Veriut, pasi Forcat paraushtarake të Mbështetjes së Shpejtë (RSF) morën kontrollin e tij gjatë fundjavës, raportoi agjencia e OKB-së për refugjatët (UNHCR).

Sipas zëdhënëses së UNHCR-së, Eujin Byun, dhjetëra mijëra civilë po ikin drejt qytetit Tawila, rreth 80 kilometra në perëndim të el-Fasherit, duke treguar histori të tmerrshme për mizori, përdhunime dhe ekzekutime masive, raporton BBC.

Agjencia e OKB-së po përballet me vështirësi të mëdha për të siguruar ushqim dhe strehim për të ikurit, ndërsa shumë fëmijë raportohen të vuajnë nga kequshqyerja.

Rreth 150,000 persona besohet se janë ende të bllokuar në qytet, i cili ishte bastioni i fundit i ushtrisë sudaneze në Darfurin perëndimor.

RSF ka mohuar akuzat se sulmet janë të motivuara etnikisht, megjithëse dëshmitë në terren tregojnë për një model të sulmeve kundër popullatave jo-arabe.