Ani pse është demokraci parlamentare, në Kosovë ka pasur gjithmonë rëndësi se kush është ngjitur në pozitën e presidentit. Mandati i radhës nuk përbën asnjë dallim. Madje, kalkulimet për të duket që sa shkojnë e rriten.
Në anën tjetër, koha për finalizim të procesit sa shkon e shkurtohet. Pse, atëherë, partitë nuk deklarohen zëshëm për një kandidat?
Çfarë pritet nga legjislatura e dhjetë?
Presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani, e ka thënë hapur se synon edhe një mandat në krye të shtetit.
Por, disponimin e njëjtë nuk duket se e kanë ata që duhet t’ia japin votën.
Momentalisht, Kosova nuk e ka një legjislaturë të re në Kuvend, ndonëse Komisioni Qendror i Zgjedhjeve (KQZ) i ka shpallur rezultatet përfundimtare dhe pritet t’i certifikojë ato shpejt.
Ndërkohë, numërimi mbrapsht ka nisur: Deputetët duhet ta votojnë deri më 4 mars emrin e presidentit për mandatin e ri, në të kundërtën vendi i rrezikon edhe një palë zgjedhje të parakohshme.
Çfarë thonë partitë?
Për Lëvizjen Vetëvendosje (LVV), partinë që ka fituar mbi 51 për qind të votave në parlamentaret e parakohshme të 28 dhjetorit, zgjedhja e presidentit përbën prioritetin e katërt.
Kreu i saj, Albin Kurti, njëherësh kryeministër në detyrë i Kosovës, e ka pranuar se ka biseduar me Osmanin në këtë drejtim, por, sipas tij, muaji shkurt e vërteton gatishmërinë dhe interesimin e opozitës për të nisur një kapitull të ri me pushtetin.
Për Dritëro Arifin, njohës i çështjeve politike, LVV-ja me qëllim nuk është deklaruar me “po ose jo të madhe” për Osmanin. Sipas tij, Kurti nuk dëshiron të negociojë për Osmanin, për të cilën besimi, pavarësisht se nga fundi i mandatit kanë pasur bashkëpunim, nuk është sikurse më 2021.
“E ka lënë me qëllim që të nënkuptohet që janë të mundshme të dyja variantet. LVV-ja po luan me skenarin e presionit të madh, që të afrohet sa më shumë data e 4 marsit, dhe të ketë presion më të madh te opozita, që në rastin më të keq të pranohet cilido kandidat apo kandidate që propozohet, vetëm të mos shkohet në zgjedhje të reja”, thotë Arifi për Radion Evropa e Lirë.
As ish-partitë opozitare nuk duket se e kanë ndarë mendjen.
Kreu i Partisë Demokratike të Kosovës (PDK), Bedri Hamza, ka thënë se fillimisht duhet të konstituohet Kuvendi dhe më pas të gjendet një formulë.
Udhëheqësi i Lidhjes Demokratike të Kosovës (LDK), Lumir Abdixhiku, ka pohuar së voni se është i gatshëm të flasë me gjithë spektrin politik për t’i dhënë zgjidhje kësaj çështjeje. Sipas tij, figura në pozitën e presidentit duhet të përfaqësojë “unitetin kombëtar” të Kosovës.
“Na duhet komunikim publik brenda spektrit politik. Kjo është shumë e natyrshme. Kur flasim për marrëveshje politike, nuk e kemi fjalën për pazare politike, e kemi fjalën që duhet ulur partitë që t’i bëjnë numrat për një president të ardhshëm të Republikës së Kosovës”, ka thënë Abdixhiku.
Partia e tij, LDK-ja, ka qenë ajo që ia ka bërë kuorumin Osmanit më 2021.
Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës duket se do ta ketë kandidatin e vet. Pal Lekaj nga kjo parti tha ditë më parë se lideri i partisë, Ramush Haradinaj, mund të jetë kandidat.
“Mendoj që është koha e duhur që opozita të unifikohet dhe të vendosë për një kandidat konsensual, e në këtë rast pse të mos ishte edhe zoti Haradinaj”, u shpreh Lekaj, duke shtuar se ka diskutime edhe me krerët e PDK-së dhe LDK-së në këtë drejtim.
Arifi beson se këto parti nuk janë në pozitë shumë të favorshme, për shkak të rrezikut të zgjedhjeve të reja, andaj edhe mund të lëshojnë pe – nëse jo partia si një, mund të ketë deputetë që të paktën qëndrojnë në sallë.
Sa u përket minoriteteve joshumicë, tre përfaqësues të tyre – Emilija Rexhepi, Veton Berisha dhe Erxhan Galushi – thanë ditë më parë se do të votonin kandidatin që e propozon shumica, duke përmendur se kanë votë edhe për Osmanin.
Si zgjidhet presidenti i Kosovës?
Për ta çuar përpara një propozim duhet të sigurohen të paktën 30 nënshkrime të deputetëve.
Një kandidat duhet t’i sigurojë dy të tretat e votave të deputetëve në Kuvendin me 120 karrige, ndërsa kuorumi arrihet me 80 deputetë.
Nëse në dy rundet e para një kandidat nuk i siguron 80 vota, atëherë në votimin e tretë mjafton t’i ketë 61.
Çfarë ndodh nëse nuk zgjidhet presidenti?
Këtë herë, përtej kalkulimeve partiake, mosrespektimi i afateve kohore do ta çonte shtetin në zgjedhje dhe do të rrezikonte ta paralizonte gjithë sistemin. Shteti do të mbetej pa buxhet dhe rrjedhimisht as nuk do të mund të ndaheshin fonde për proces tjetër zgjedhor.
Mos të flasim për mungesë pagash për sektorin publik dhe një mori komplikimesh tjera.
Një tjetër fatkeqësi për shtetin do të ishte nëse nuk do të ratifikoheshin marrëveshjet ndërkombëtare për Planin e Rritjes të Bashkimit Evropian dhe ato me Bankën Botërore.
Arifi beson se Kosova mund të përballet me zgjedhje të reja, vetëm nëse kalon në një “marrëzi totale kolektive politike”.
“Përndryshe nëse ka pak racionalitet, partitë opozitare duhet ta marrin një vendim se si do të duket skena politike me presidenten, cilindo që do ta propozojë LVV-ja. Normalisht, do të ishte mirë të kishin marrëveshje me LVV-në, që të jetë një pushtet më balancues, por po vërehet që partia [LVV-ja] nuk është e gatshme ta ndajë këtë pozitë”.
Presidentja Osmani është kritikuar disa herë gjatë mandatit të saj se ka mbajtur anë nga Lëvizja Vetëvendosje.
Në një intervistë për Radion Evropa e Lirë, në fund të dhjetorit, ajo tha se nëse nuk e fiton edhe një mandat, atëherë do t’i kthehet angazhimit politik, pa treguar se me cilën parti./REL/
