Category: KULTURË

Përgatiti: Leon Bixhaku

Filmi kosovar “HANA” po korr sukses ndërkombëtar, duke tërhequr vëmendjen e audiencave dhe kritikëve në festivale të ndryshme botërore. Pas një procesi të gjatë xhirimesh dhe sfidash, filmi është zgjedhur për premierën botërore në Goa, Indi, ku do të prezantohet Kosova në skenën ndërkombëtare.

Sheqerie Buqaj aktorja kryesore e filmit “HANA”, në emisionin “LIBERO” ka dhënë detaje rreth premierës, tematikës dhe vështirësive gjatë xhirimeve.

 “…Filmi zgjati shumë, që nga 2017. Skenari… pastaj rastisi që unë të kisha problem shëndetësore, më pas pandemia dhe menduam se gjithçka do të dështonte, edhe pse filmi mori përkrahje nga Maqedonia…”, tha Buqaj.

Aktorja u shpreh e zhgënjyer teksa foli për pamundësinë e saj për të qenë pjesë e prezantimit të filmit në Indi:

“…Më 23 Nëntor, në Goa të Indisë, do të mbahet premiera botërore ku filmi do ta prezantojë Kosovën si shtet. Por, për shkak se India nuk e njeh Kosovën si shtet, nuk kam mundësi të jem pjesë e premierës së filmit…”, u shpreh ajo.

Buqaj e përshkroi projektin si një përvojë të jashtëzakonshme dhe emocionalisht të ngarkuar.

“…Ka pasur momente që nuk ishte më vetëm aktrim. Unë hyra 100 për qind në rol. Kisha vite që e dija skenarin dhe isha përgatitur për këtë personazh…”, deklaroi aktorja.

Vlen ta theksojmë se filmi “HANA” trajton jetën e një gruaje të dhunuar seksualisht gjatë luftës, e cila përmes aktrimit bëhet zëri i shumë grave me përvoja të ngjashme. Pas një kohe, ajo gjen forcën për të rrëfyer edhe dhimbjen e saj personale nëpërmjet rolit që luan.

Për ta dëgjuar intervistën e plotë të Sheqerie Buqajt në LIBERO, klikoni në linkun e mëposhtëm:

Një libër i ri ka sjellë sërish në vëmendje një nga momentet më të diskutueshme të historisë televizive britanike: intervistën e famshme të Princeshës Diana me BBC-në në vitin 1995. Autori Andy Webb, ish-gazetar i BBC-së, pretendon se rrjeti publik britanik ka ditur prej dekadash se intervista u sigurua përmes mashtrimit dhe se qëllimisht e ka mbuluar këtë fakt për më shumë se 20 vite.

Libri, i titulluar “Dianarama: Tradhtia e Princeshës Diana”, publikohet sot dhe pretendon se zbulon “shkallën e tradhtisë ndaj princeshës dhe mbulimin e mëvonshëm”. Publikimi i tij vjen në një moment delikat për BBC-në, e cila aktualisht përballet me kritika të ashpra për redaktimin mashtrues të një fjalimi të Donald Trump.

Sipas një hetimi të pavarur të kryer në vitin 2021, gazetari Martin Bashir kishte përdorur dokumente të falsifikuara për t’i krijuar vëllait të Dianës, Charles Spencer, përshtypjen se njerëz të afërt e spiunonin princeshën dhe se puna e tyre lidhej me shërbimet sekrete. Ky manipulim ishte vendimtar për të bindur Spencer që të ndërmjetësonte intervistën historike.

Autori Andy Webb shkon edhe më tej, duke thënë se brenda BBC-së disa persona e dinin të vërtetën vetëm katër muaj pas transmetimit. Megjithatë, ata zgjodhën të mos e informonin Dianën, duke e lënë atë në një gjendje pasigurie të thellë një pasojë që sipas librit vazhdoi të ndikonte në jetën e saj deri në fund.

Dokumentet e falsifikuara, sipas librit, bënë që Diana të besonte se rrethi i saj i ngushtë ishte duke e tradhtuar. Ajo dyshonte te policia, ndihmësit dhe madje te sekretarja e saj personale, duke u distancuar nga shumica e njerëzve që e kishin mbështetur.

Në një intervistë për ITV, Webb thotë se Charles Spencer lidh këtë izolim të Dianës me ngjarjet tragjike që do të pasonin. “Ajo e humbi besimin te të gjithë,” tha ai. “Dhe 18 muaj më vonë, e gjejmë në një Mercedes me një shofer të dehur një situatë nga e cila ajo nuk kishte më asnjë mekanizëm mbrojtës.”

Pretendimet e librit pritet të rikthejnë debatin e ashpër për etikën journalistike të BBC-së. Rrjeti tashmë e ka pranuar se dokumentet e Bashir ishin falsifikuar dhe ka kërkuar falje, por akuzat e reja për një mbulim të qëllimshëm shumëvjeçar e vendosin BBC-në sërish nën presion.

Përgatiti Anila Grazhda

Leximi është një prej aftësive më themelore në arsimimin akademik, pasi pasuron fjalorin, përforcon strukturimin e ideve dhe stimulon mendimin kritik. Në emisionin “LIBERO”, psikologu Fitim Uka shpjegoi konkretisht se si leximi ndikon fuqishëm në mënyrën se si njerëzit analizojnë, vlerësojnë dhe zhvillojnë argumente.

Sipas Ukës, në nivelet më të larta akademike, leximi nuk është vetëm një mjet për fitimin e informacionit, por edhe një ndërmjetës për të kuptuar “dikotominë” në mendim — që do të thotë kufijtë mes ideve pro dhe kundër, dhe nuancat mes tyre.

“…Në nivelin akademik, në veçanti, leximi e pasuron gjuhën, të folurit e fuqizon edhe më tepër për argumentet, kupton dikotominë në të menduar, që ka një linjë të caktuar të të menduarit; pra ka një tjetër kontra, ndoshta edhe një shumëngjyrësi mes këtyre dy palëve, dhe mandej, me këtë mendim kritik, t’i qasesh në ato detyrat, në ato problemet  të cilat kërkojnë zgjidhje  dhe ne këtu çalojmë…”, theksoi Uka.

Disa kërkime shkencore dhe artikuj akademikë konfirmojnë pikëpamjen e Ukës se leximi ndikon në zhvillimin e mendimit kritik, gjuhës dhe aftësisë për analizë. Një artikull në MDPI argumenton se aftësitë e mendimit kritik (critical thinking) dhe aftësitë metakognitive janë “urë” (bridging processes) që lidhin dekodimin e tekstit me mirëkuptimin e tij (comprehension).

Autorët sugjerojnë që leximi i rregullt i teksteve komplekse akademike mund të ndihmojë në ndërtimin e një skeme globale njohëse (global schema building) dhe në përmirësimin e arritjeve akademike.

Gjithashtu, vlen ta potencojmë se studime nga Psychology Today, MDPI dhe Harvard Graduate School of Education tregojnë se leximi zhvillon analizën, gjuhën dhe aftësinë për të marrë vendime të bazuara në mendim kritik.

Për ta dëgjuar diskutimin e plotë rreth kësaj teme nga psikologu Fitim Uka (dhe mysafirët e tjerë), klikoni në linkun e mëposhtëm:

Pas suksesit të madh në Prishtinë, Baleti Kombëtar i Kosovës do të prezantohet në Itali me kantatën skenike “Carmina Burana” me koreografi nga Toni Candeloro.

Më 29 nëntor BKK prezanton në Venecia, me ftesë nga festivali prestigjioz “VeneziainDanza” ndërsa me 1 dhjetor në Potenza.

Kjo vepër madhështore, e realizuar në bashkëpunim me Filharmoninë e Kosovës dhe Operën e Kosovës, përfaqëson një nga projektet më ambicioze të Baletit Kombëtar, duke bashkuar fuqinë e muzikës korale me ekspresivitetin e vallëzimit modern.

Premiera e “Carmina Burana” u dha në qershor të këtij viti në Prishtinë.

Këtë të premte, në DokuKino të Kino Lumbardhit në Prizren, do të shfaqet filmi i tretë dhe përmbyllës i programit “Trilogjia e Proletariatit”, duke finalizuar ciklin e nëntorit.

Filmi rrëfen udhëtimin e një njeriu që përpiqet t’i largohet një sistemi të rrënuar, duke bartur vetëm borxhet, lodhjen dhe një ide të turbullt për lirinë. Gjatë rrugës ai takon njerëz të tjerë të zhgënjyer nga premtimet e progresit, të cilët mbështeten te humori dhe dashuria për të ruajtur shpresën.

Rrugëtimi i tij kthehet në një portret të zhgënjimit kolektiv, por edhe të qëndresës njerëzore. Mes varfërisë dhe absurditetit, mbetet i gjallë një impuls i vogël utopik – një besim se jeta mund të marrë një drejtim tjetër.

Shfaqja është pjesë e programit filmik të Lumbardhit, që vazhdon të sjellë reflektime të thella mbi realitetet shoqërore bashkëkohore.

Galeria ODA në Shkodër ka hapur mbrëmë ekspozitën e re fotografike “Pema Hyjnore”, një projekt i autorit Gazmend Çitaku, kuruar nga Rozafa Shpuza. Ekspozita ka tërhequr interes të madh nga artdashësit e zonës, duke sjellë në vëmendje një simbol të lashtë të kulturës mesdhetare: ullirin.

Cikli i fotografive të Çitakut vjen si një reflektim mbi lidhjen e njeriut me natyrën dhe kohën. Nëpërmjet pamjeve të trungjeve të shekujve dhe degëve që duken sikur prekin qiellin, autori i jep ullirit një dimension thuajse të shenjtë, duke e trajtuar si dëshmitar të historisë dhe si figurë që mbart urtësi e jetëgjatësi.

Një pjesë e frymëzimit të këtij projekti vjen nga ullishta dymijëvjeçare e Ulqinit, një hapësirë e rrallë dhe e mbrojtur, të cilën Çitaku e përshkruan me fotografinë e tij si një tempull të natyrës. Përmes këtyre imazheve, publiku ftohet të mendojë për vlerën dhe rëndësinë e ruajtjes së pemëve që kanë qëndruar në të njëjtin vend për breza të tërë.

Ekspozita u prit ngrohtësisht nga të pranishmit, duke forcuar edhe një herë rolin e Galerisë ODA si një pikëtakim kulturor mes Shkodrës dhe Ulqinit. Në “Pema Hyjnore”, ulliri shfaqet jo vetëm si element natyror, por si simbol i qëndrueshmërisë, dritës dhe vazhdimësisë së jetës.