ATV

Author: Samir Dalipi

  • Feja islame e lejon IVF, por këto janë kushtet sipas hoxhë Agim Bekirit

    Feja islame e lejon IVF, por këto janë kushtet sipas hoxhë Agim Bekirit

    Fekondimi in vitro (IVF) është një procedurë mjekësore që përdoret për të ndihmuar çiftet që kanë vështirësi për të pasur fëmijë. Në këtë proces, veza e gruas dhe sperma e burrit bashkohen jashtë trupit, në laborator, dhe më pas embrioni i krijuar vendoset në mitrën e gruas për të vazhduar zhvillimin normal të shtatzënisë.

    Në emisionin “LIBERO” u diskutua kjo temë (përfshirë procedurat, procesin, mundësitë, vështirësitë, paragjykimet, aspekti etik, emocional…) dhe një tjetër aspekt që u diskutua ishte edhe ai  fetar. Lidhur me këtë, sipas hoxhës Agim Bekiri, Islami në parim e lejon përdorimin e IVF-së, por vendos disa kushte të qarta dhe të rëndësishme.

    Ai theksoi se kushti kryesor është që fekondimi artificial të realizohet vetëm ndërmjet një çifti të martuar ligjërisht. Sipas tij, kjo është baza themelore që e bën procedurën të pranueshme nga pikëpamja islame.

    Bekiri shtoi se nuk lejohet përdorimi i spermës apo vezëve nga persona të tretë, si dhe nuk lejohet që embrioni të vendoset në mitrën e një gruaje tjetër (surrogacia). Pra, çdo ndërhyrje e një pale të tretë e bën këtë proces të papranueshëm në Islam.

    Megjithatë, nëse fekondimi kryhet duke përdorur materialin biologjik të vetë bashkëshortëve dhe embrioni vendoset në mitrën e gruas së martuar, atëherë procedura konsiderohet e lejuar.

    Sipas Bekirit, një nga qëllimet kryesore të martesës në Islam është vazhdimësia e pasardhësve dhe ndërtimi i familjes, e cila konsiderohet një institucion i shenjtë dhe me vlerë të lartë në këtë fe.

    Vlen ta përmendim se më 24 dhjetor 2024 u bë përurimi i shërbimit për frytnim të asistuar mjekësor në QKUK. Më 12 mars 2026, për herë të parë në QKUK është konfirmuar një shtatzëni pas Fertilizimit të Asistuar Mjekësor (IVF).

    Për ta dëgjuar diskutimin e plotë rreth IVF, klikoni në linkun e mëposhtëm:

  • Patatja e ëmbël ndihmon në reduktimin e rrudhave

    Patatja e ëmbël ndihmon në reduktimin e rrudhave

    Patatja e ëmbël është një lloj i veçantë i patates dhe mund ta gjeni në ngjyrë krem, të verdhë, portokalli dhe ngjyrëvjollcë. Kjo patate është e pasur me antioksidantë dhe me vlera ushqyese. Këto patate ju vijnë në ndihmë më së shumti diabetikëve dhe jo vetëm.

    Patatja e ëmbël është e mirë për personat e sëmurë me diabet, pasi përmban sheqerna natyrorë të cilat stabilizojnë nivelin e insulinës tek diabetikët.

    E pasur me fibra dietike të cilat shërbejnë për tretjen, patatja e ëmbël parandalon kancerin e zorrës së trashë dhe ndihmon personat që kanë probleme me kapsllëkun, përcjell atsh.

    Përmban karotenoide të cilat ndihmojnë në prodhimin e vitaminës A, vitaminë e cila ripërtërin sistemin e frymëmarrjes. Duhanpirësit duhet ta konsumojnë sa më shpesh.

    Përmban vitaminë D. Kjo vitaminë është e mirë për dhëmbët, zemrën, lëkurën, eshtrat.

    Rrit nivelin e energjisë. Përmban vitaminë B6 e cila ndihmon në parandalimin e sëmundjeve të zemrës dhe trurit.

    Është e mirë për indet dhe muskujt dhe ndihmon për ulen e enjtjeve apo dhimbjet e barkut. Ju jep energji dhe rregullon rrahjet e zemrës. Vepron si një antioksidant, mbron mushkëritë si dhe parandalon kancerin e gjirit. Redukton shenjat e plakjes.

    Ajo është e pasur me acid folik. Ndihmon në zhvillimin e shëndetshëm të fetusit. Rekomandohet të konsumohet nga gratë shtatzëna.

    Vitamina C është thelbësore për funksionimin si duhet të trupit dhe patatja e ëmbël e përmban me shumicë këtë vitaminë.

    Ujin e patateve të ziera mund ta përdorni për të trajtuar lëkurën, sidomos në rastet kur lëkura është e acaruar. Pastron thellësisht poret.

    Kjo patate është e pasur me hekur, i cili ka rol të rëndësishëm në prodhimin e qelizave të kuqe dhe të bardha të gjakut. Gjithashtu ndihmon për të luftuar aneminë.

  • Diskutim për IVF në “LIBERO”: Sfida, paragjykime dhe realiteti në Kosovë

    Diskutim për IVF në “LIBERO”: Sfida, paragjykime dhe realiteti në Kosovë

    Në emisionin LIBERO u trajtua tema – fertilizimi i asistuar (IVF – In Vitro Fertilization). Paneli diskutoi për procedurat mjekësore, mundësitë që ofron kjo metodë, vështirësitë me të cilat përballen çiftet, si dhe aspektet emocionale, etike dhe paragjykimet që vazhdojnë të ekzistojnë në shoqëri.

    Një nga çështjet kryesore (prezente në Kosovë) që u theksua ishte stigmatizimi i grave për mosmundësinë e mbetjes shtatzënë. Sipas gjinekologut, Shefqet Lulaj, për vite me radhë ka ekzistuar një perceptim i gabuar që përgjegjësia bie gjithmonë mbi gruan. “Ka ndodhur që gruaja është maltretuar disa vite dhe në fund është konstatuar që problemi është te bashkëshorti”, u shpreh gjinekologu.

    Ky realitet ka bërë që shumë gra të përballen me presion dhe trajtim të padrejtë, ndërkohë që shpesh nuk janë bërë ekzaminimet e nevojshme për të dy partnerët. Lulaj theksoi se sot qasja ka ndryshuar dhe se hulumtimi duhet të fillojë paralelisht te të dy bashkëshortët, për të identifikuar saktë shkakun e infertilitetit.

    Një zhvillim pozitiv i përmendur gjatë emisionit ishte se tashmë në Qendrën Klinike Universitare të Kosovës (QKUK) ofrohen shërbime të fertilizimit të asistuar, duke u dhënë çifteve në Kosovë më shumë mundësi për trajtim brenda vendit, madje dy procedurat e para ofrohen pa pagesë, ndërsa hera e tretë ka një çmim mbi 600 euro. Para dy javësh, për herë të parë në QKUK është konfirmuar një shtatzëni pas Fertilizimit të Asistuar Mjekësor.

    Vlen të theksohet se janë dy procedura të mjekimit: njëra me qeliza të veta (te gratë në moshë më të re) dhe te gratë më të vjetra me qeliza të donatorëve. Në QKUK (për momentin) nuk ofrohet shërbimi i dytë (përmes pales së tretë, donatorëve)!

    Diskutimi nxori në pah nevojën për më shumë ndërgjegjësim, edukim dhe mbështetje institucionale për çiftet që përballen me infertilitet, si dhe rëndësinë e thyerjes së paragjykimeve që rëndojnë (veçanërisht mbi gratë).

    Për ta dëgjuar diskutimin e plotë rreth IVF, klikoni në linkun e mëposhtëm:

  • Zgjerohet vaksinimi kundër HPV-së, IKShPK: Hap i rëndësishëm për mbrojtjen e shëndetit publik

    Zgjerohet vaksinimi kundër HPV-së, IKShPK: Hap i rëndësishëm për mbrojtjen e shëndetit publik

    Instituti Kombëtar i Shëndetësisë Publike të Kosovës ka njoftuar qytetarët se Ministria e Shëndetësisë ka aprovuar rekomandimin e Komitetit Profesional Këshillues për Imunizim (KPKI), për zgjerimin e grup-moshave për vaksinim kundër Human Papilloma Virusit (HPV).

    Sipas njoftimit të IKShPK-së, ky vendim është në përputhje me evidencën më të fundit shkencore dhe rekomandimet ndërkombëtare, dhe synon rritjen e mbrojtjes së popullatës ndaj infeksioneve me HPV, parandalimin e kancerit të qafës së mitrës, si dhe uljen e rrezikut nga kanceret e tjera të lidhura me HPV tek të dy gjinitë.

    Sipas IKShPK-së:

    -Vaksinimi kundër HPV do të ofrohet në mënyrë vullnetare tek të rinjtë deri në moshën 26 vjeç, të cilët nuk janë vaksinuar më parë.

    -Personat e moshës 26–45 vjeç mund të vaksinohen vetëm me rekomandim të klinicistit, bazuar në vlerësimin individual të rrezikut dhe përfitimit.

    -Vaksinimi rutinë për fëmijët 11–12 vjeç (nxënësit e klasës së gjashtë) vazhdon sipas kalendarit të rregullt të imunizimit.

    Pse është i rëndësishëm vaksinimi kundër HPV?

    HPV është një ndër shkaktarët kryesorë të kancerit të qafës së mitrës dhe disa sëmundjeve të tjera serioze.

    Vaksina:

    -mbron nga tipet më të rrezikshëm të virusit;

    -redukton ndjeshëm rrezikun për zhvillimin e lezioneve para-kanceroze dhe kancerit;

    -është e sigurt dhe shumë efektive sidomos kur merret para ekspozimit ndaj virusit.

    Përfitimet për shëndetin

    Zgjerimi i vaksinimit pritet të sjellë:

    -ulje të rasteve të kancerit të qafës së mitrës dhe kancereve tjera të lidhura me virusin;

    -mbrojtje më të gjerë për të rinjtë;

    -reduktim të kostove të trajtimit në të ardhmen;

    -përmirësim të përgjithshëm të shëndetit të popullatës.

    Vaksina për grupmoshat e përfshira do të jetë e disponueshme në të gjitha Qendrat Kryesore të Mjekësisë Familjare (QKMF) dhe në Qendrat Rajonale të Shëndetësisë Publike në të gjithë vendin.

  • Ukraina planifikon të zgjerojë marrëveshjet e mbrojtjes me vendet e Lindjes së Mesme

    Ukraina planifikon të zgjerojë marrëveshjet e mbrojtjes me vendet e Lindjes së Mesme

    Numri i vendeve të Lindjes së Mesme me të cilat do të nënshkruhen marrëveshje mbrojtjeje mund të rritet.

    Prandaj, edhe numri i ekspertëve ukrainas që udhëtojnë në këto vende mund të rritet.

    Presidenti Volodymyr Zelensky e bëri këtë njoftim gjatë një bisede me gazetarët, sipas Ukrinform.

    “Ne po planifikojmë të shtojmë disa partnerë të tjerë. Sapo të arrijmë një marrëveshje në nivelin tim, do të bëhet e qartë se sa ekspertë mund të dërgohen në këto vende”, theksoi kreu i shtetit.

    Siç raportohet, më 27 mars, presidenti i Ukrainës filloi një turne në Lindjen e Mesme, gjatë të cilit vizitoi Arabinë Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe, Katarin dhe Jordaninë.

    Në Doha, Volodymyr Zelensky nënshkroi një marrëveshje me Emirin e Katarit, Sheikh Tamim bin Hamad Al Thani dhe Kryeministrin Mohammed bin Abdulrahman Al Thani për një partneritet të dobishëm reciprok në sektorin e mbrojtjes për të paktën 10 vjet.

  • Manipulimi me njehsorët e energjisë, Azemi i LDK-së shkon tek ZRRE-ja: Kërkon hetim dhe dorëheqje të Bordit

    Manipulimi me njehsorët e energjisë, Azemi i LDK-së shkon tek ZRRE-ja: Kërkon hetim dhe dorëheqje të Bordit

    Anëtari i Kryesisë së Lidhjes Demokratike të Kosovës Visar Azemi ka mbajtur konferencë para zyreve të Rregullatorit për Energji, nga ku ka kërkuar dorëheqje të bordit dhe hetim, pas manipulimit me njehsorët e energjisë.

    Përpos këtyre, Azemi ka kërkuar edhe ndalim të ngritjes së çmimit si dhe kompensim për qytetarët e dëmtuar.

    “Kemi kërku me ndalu intervenimin nëpër njehsorë, sepse po fshihen detajet dhe provat e kjo është vepër penale. Prandaj duhet të ndalohen këto veprime menjëherë”, deklaroi Visar Azemi.

  • Ngritet aktakuzë ndaj dy zyrtarëve të “Pallatit të Rinisë” për keqpërdorim të mbi 137 mijë eurove

    Ngritet aktakuzë ndaj dy zyrtarëve të “Pallatit të Rinisë” për keqpërdorim të mbi 137 mijë eurove

    Prokuroria Speciale e Republikës së Kosovës ka ngritur aktakuzë ndaj A.Z. dhe F.Rr., për veprat penale “Përvetësimi në detyrë” , “Keqpërdorimi i pozitës apo autoritetit zyrtar”, “Ndihma në kryerjen e veprës penale – Keqpërdorimi i pozitës apo autoritetit zyrtar”.

    Sipas aktakuzës, A.Z., në cilësinë e menaxherit të Financave dhe më pas ushtrues detyre i kryeshefit ekzekutiv në “Pallati i Rinisë” Sh.A. në Prishtinë, dyshohet se gjatë viteve 2021–2022, ka keqpërdorur mbi 137 mijë euro të ndërmarrjes,duke realizuar transfere të paautorizuara në llogaritë personale dhe të personave të tjerë.

    Me këto veprime, A.Z., akuzohet se ka kryer veprat penale “Përvetësimi në detyrë” dhe

    “Keqpërdorimi i pozitës apo autoritetit zyrtar”.

    Ndërsa, F.Rr., në cilësinë e zyrtarit përgjegjës për sigurim, dyshohet se ka ndihmuar A.Z., duke tërhequr mjete financiare në para të gatshme dhe duke ia dorëzuar ato, me ç’rastka mundësuar përfitimin e kundërligjshëm në vlerë prej 9,250 euro.

    Ai ngarkohet për veprën penale “Ndihma në kryerjen e veprës penale – Keqpërdorimi i pozitës apo autoritetit zyrtar”.

    Prokuroria Speciale mbetet e përkushtuar në luftimin e korrupsionit dhe keqpërdorimeve në sektorin publik, duke garantuar trajtim të paanshëm dhe profesional të çdo rasti.

  • Ndaloni këto 10 gjëra nëse doni të jeni i lumtur

    Ndaloni këto 10 gjëra nëse doni të jeni i lumtur

    Disa ndryshime të vogla në pikëpamjen tënde mund të jenë çelësi i lumturisë.

    Vitin e kaluar, the Journal of Happiness Studies publikoi studime nga Michael Minkov dhe Michael Harris Bond të cilët pretendojnë se lumturia ka një përbërës gjenetik, disa njerëz janë të programuar të jenë më të lumtur. Por, kjo nuk do të thotë se nuk mund të ndryshosh një ditë të keqe. Varësisht gjeneve tua, ka disa mënyra të provuara për përmirësimin e lumturisë.

    Ndaloni së bëri këto dhjetë gjëra dhe do të gjeni rrugën e një personi më të lumtur.

    1. Strehimi në të kaluarën

    Fokusimi i madh në ngjarje të kaluara nuk të lejon të jetosh në të tashmen ose të luftosh për të ardhmen. Ju nuk mund t’a ndryshoni të kaluarën dhe të fokusohesh në diçka pa zgjidhje sigurisht që do të të vendosë në disponim melankolik. Është më mirë të jetosh në të tashmen, dhe të drejtosh energjinë tënde në ato që mundesh dhe jo në ato që nuk mundesh.

    2. Të jesh i vetëkënaqur

    Është e rëndësishme të fokusoheni në ato që keni tani, por nuk mund të mbani lumturi të qëndrueshme duke menduar se çfarë dëshiron në të ardhmen dhe duke e vendosur themelin për të arritur atje. Varësisht se a është diçka e madhe si të punosh drejt një pune të re ose e vogël si fillimi i një hobi të ri, zgjerimi i aftësive tua do të mund të të dërgonte në mundësi të reja dhe emocionuese.

    3. Kalimi i shumë orëve në media sociale

    Studimi i fundit i University of Pittsburgh School of Medicine nxori në përfundim se përdorimi i mediave sociale dhe depresioni kanë lidhje simbiotike. Hulumtuesit cituan ato që të gjithë i dimë për mediet sociale, por nganjëherë harrojmë t’i pranojmë, njerëzit postojnë versionet e tyre më të mira online. Kjo dërgon në zili, dhe zilia në dëshpërim. Kujtohu që të gjithë bëjnë gjërat nën ritmin e tyre. Mbyllni ekranin dhe filloni të jetoni jetën, jo tërthorazi përmes të tjerëve.

    4. Harrimi i kënaqësisë së kapërcimit

    Mediet sociale shkaktojnë frikë nga kapërcimi. Në vend të kësaj, mendo për kënaqësinë e kapërcimit. Praktikoni vëmendjen, e cila është një gjendje mendore e të qenurit tërësisht i vetëdijshëm dhe i angazhuar në të tashmen. Të jesh i ndërgjegjshëm të dërgon drejt eksperimentimit të gjërave të reja dhe më e rëndësishmja, largon hutimet e panevojshme.

    5. Mosvërejtja e kënaqësive të vogla

    Mot i mirë. Një qenush i lezetshëm duke ardhur në drejtimin tënd. Një vrapim i mirë. Ka 24 orë në ditë, dhe gjatë asaj kohe, diçka e kënaqshme duhet të ndodhë, të paktën një minutë. Vlerëso gjërat e vogla në jetë.

    6. Qëndrimi në divan

    Ushtrimet për një kohë të gjatë janë lidhur me lumturinë. Kur bën ushtrime, truri yt lëshon endorfinë dhe monoamine. Këto kemikale të trurit ndihmojnë trurin të përballet me dhimbjen, stresin dhe me disa çrregullime mendore si ankthi. Ka një arsye se pse ‘’ lumturia e vrapimit’’ është bërë një term i njohur: Ushtrimet të bëjnë të ndihesh më mirë.

    7. Lejimi i ngjarjeve të pakëndshme të ndikojnë në ditën tënde

    Shumë shpesh, njerëzit zgjedhin të jenë nervoz. Gjërat e vogla na pengojnë, dhe ne lejojmë që ajo energji negative të depërtojë në tërë ditën tonë. Ngjarjet e pakëndshme i ndodhin gjithkujt. Zgjedh se cilat gjëra kanë me të vërtetë rëndësi për ty, dhe largohu nga gjërat të cilat nuk janë të rëndësishme. Nëse kalon më pak kohë duke u strehuar në mendime negative, ti e hap veten për pranimin e mendimeve pozitive.

    8. Mbajtja e mërisë

    Mëria është e lidhur me nervozën, lëndimin dhe ndjenjave negative drejt dikujt. Derisa e pranon se je fyer, mbajtja e këtyre emocioneve nuk ndihmon lumturinë. Në vend të kësaj, provo të falësh. Mendo se pse je lënduar. Bëhu i ndjeshëm ndaj atij personi, dhe nëse është e nevojshme, shpreh ndjenjat tua. Nëse të gjitha shkojnë mirë, ju të dy do të keni marrëdhënie më të thellë dhe mirëkuptim ndaj njëri tjetrit. Nëse jo, falni megjithatë.

    9. Injorimi i marrëdhënieve

    Në botën e sotme digjitale, të gjesh kohë për lidhje sy më sy është shumë e vështirë. Por për atë arsye, është shumë e nevojshme. Disa studime kanë dëshmuar se njerëzit me shokë nuk jetojnë vetëm jetë të përmbushura por ata gjithashtu shërohen nga sëmundjet më shpejt, ata kanë rrezik më të ulët nga disa sëmundje dhe mendojnë më pozitivisht sepse e dinë se kanë njerëz të cilët do ti mbështesin.

    10. Të harrosh të gjesh kohë për gjërat që do

    Cili është pasioni yt? Pa marrë parasysh se sa idiote, e vogël ose e vështirë, sigurohu që të gjesh kohë për të ushtruar aktivitetet të cilat të sjellin gëzim. Koha është gjithmonë esenciale në botën e sotme, por do të ndihesh si një lloj brejtësi duke vrapuar në një rrotë nëse nuk ndalon për një moment për të bërë gjërat që me të vërtetë i do.

    Shumë shpesh, lumturia është zgjedhje. Por nuk është një zgjedhje e vështirë. Ka të bëjë me gjetjen e kohës për të menduar se çfarë ka me të vërtetë rëndësi dhe të ndjekësh atë varësisht se çfarë është. (Jennifer Cohen/Entrepreneur)

  • Arrestohet i dyshuari për vjedhjen e 9 kg ari, i sekuestrohen pasuri

    Arrestohet i dyshuari për vjedhjen e 9 kg ari, i sekuestrohen pasuri

    Prokuroria Themelore në Prishtinë, përkatësisht Departamenti i Përgjithshëm, në bashkëpunim të ngushtë me Policinë e Kosovës, në kuadër të hetimeve intensive, ka ndaluar një (1) person me inicialet XH.V., për një periudhë prej 48 orësh, për shkak të dyshimit të bazuar se ka kryer veprën penale ‘’Vjedhja e rëndë’’, sipas nenit 315 të Kodit Penal të Republikës së Kosovës.

    Sipas dyshimeve fillestare, në argjendarinë ‘’G…..’’, janë vjedhur rreth 9 kilogramë ari, në vlerë prej 1.000.000 (një milionë) euro.

    Gjatë bastisjes në banesën e të dyshuarit, është gjetur dhe sekuestruar një (1) armë pa leje, si dhe një (1) diamant, me urdhër të prokurorit të shtetit. Po ashtu, ndaj pasurisë së të pandehurit, përkatësisht një veturë të tipit BMW X6 dhe një banesë në lagjen Tophane, në vlerë rreth 110.000 euro, do të lëshohet urdhër i përkohshëm ndalimi, si dhe do të parashtrohen kërkesa për urdhër ndalues përfundimtar lidhur me pasurinë e sekuestruar. Prokurori i shtetit, brenda afatit ligjor, do të paraqesë në gjykatën kompetente kërkesë për caktimin e masës së paraburgimit ndaj të pandehurit.

  • Çmime rekord të mekanikëve në Gjermani, kaq kushton riparimi i një veture

    Çmime rekord të mekanikëve në Gjermani, kaq kushton riparimi i një veture

    Të shkosh te mekaniku në Gjermani nuk ka qenë kurrë më shtrenjtë. Që nga viti 2016, kostot janë rritur me më shumë se 50 për qind, që do të thotë se riparimi mesatar i një makine tani kushton 760 euro , 46 ​​euro më shumë se vitin e kaluar, sipas të dhënave të reja nga siguruesi CarGarantie.

    Arsyet kryesore janë të qarta: pjesët e zëvendësimit janë 6% më të shtrenjta, ndërsa tarifat orare në stacionet e shërbimit janë rritur me 8%. Kjo është një katastrofë për siguruesit – ata kanë regjistruar humbje prej gati pesë miliardë eurosh në dy vitet e fundit.

    Elektronika është më e shtrenjtë se motorët

    Ndryshimet teknologjike janë fajtori kryesor për faturat e larta . Në makinat e reja, artikulli më i shtrenjtë nuk është më motori, por sistemi elektrik. Pothuajse çdo i treti defekt lidhet me sensorët ose njësitë e kontrollit. Elektronika, me një pjesë prej 19% të shumës totale të dëmit, mban vendin e parë për herë të parë.

    Makinat elektrike po dëshmohen të jenë jashtëzakonisht miqësore me mirëmbajtjen. Vetëm 0.8% e defekteve të raportuara në automjetet e reja përfshijnë motorë elektrikë. Me motorët konvencionalë me benzinë ​​dhe naftë, defektet janë dhjetë herë më të zakonshme, dhe ka edhe defekte të kushtueshme në kutitë e shpejtësisë dhe sistemet e shkarkimit.

    Megjithatë, ekziston një kurth: për të kompensuar humbjen e mirëmbajtjes, disa shërbime ngarkojnë tarifa orare deri në 400 euro, gjë që anulon kursimet që bëjnë shoferët e makinave elektrike në shërbimin e motorit.