Author: K.B.

Një udhëtim futurist me ‘hyperloop’ nga Londra në Paris mund ta shkurtojë kohën e udhëtimit midis Londrës dhe Parisit në pak më pak se 30 minuta.

Koncepti përfshin kapsula pasagjerësh që udhëtojnë me më shumë se 965 kmh përmes tubave me presion të ulët, të cilët mund ta lidhin më tej Londrën me Brukselin në 20 minuta, Amsterdamin në 22 minuta dhe Berlinin në pak më shumë se një orë.

Edhe pse ka qenë një ëndërr e parealizuar inxhinierike për disa vite, ideja fitoi vëmendje globale në vitin 2013 kur Elon Musk publikoi një dokument të bardhë mbi të.

Sipas mbështetësve, levitacioni magnetik – i ngjashëm me trenat maglev – do t’u lejonte kapsulave të rrëshqisnin pa kontakt fizik, duke zvogëluar fërkimin dhe përdorimin e energjisë.

Teorikisht, pjesa më e madhe e energjisë që normalisht humbet për shkak të rezistencës së ajrit do të zhdukej në një mjedis të ngjashëm me vakumin.

Evropa është bërë një terren kyç testimi për sistemin inovativ me hapjen e Qendrës Evropiane të Hyperloop në Veendam të Holandës në vitin 2024.

Inxhinierët kohët e fundit demonstruan një ndërrim korsish ‘zero-pjesë lëvizëse’, i cili u lejonte kapsulave të ndryshonin rrugët pa ndryshime mekanike të shinave – një hap i madh drejt ndërtimit të një rrjeti të vërtetë.

Gavin Haines, shkrimtar udhëtimesh për The Telegraph, vizitoi së fundmi vendin holandez, ku pa nga afër se si funksionon sistemi.

Drejtori menaxhues i qendrës, Kees Mark, i tha Haines se ai vetë e ka përdorur sistemin e testimit dhe e përshkruan përvojën si më afër fluturimit sesa udhëtimit tradicional me tren.

“Të mendosh se mund të pimë kafe në Paris në më pak se një orë nga tani është një ndryshim i madh i mendësisë. Është më shumë si fluturimi. Ky është një nga përfitimet e hyperloop – nuk ka konsumim nga pjesët lëvizëse”, tha ai.

Megjithatë, projekti përballet me pengesa të konsiderueshme. Mbajtja e një vakumi në tuba të mëdhenj është teknikisht e vështirë dhe financimi i rrugëve të plota do të kërkonte miliarda në investime.

Në Shtetet e Bashkuara, Virgin Hyperloop përfundoi operacionet e pasagjerëve në vitin 2023 mes barrierave të sigurisë, një procesi rregullator të ndërlikuar dhe sfidave të gjera financiare.

Richard Branson, një nga investitorët e hershëm të projektit, u tërhoq pasi kompania dështoi të arrinte qëllimin e saj për shpejtësi 1126 kmh – duke arritur vetëm 172 kmh në provën e saj të parë njerëzore.

Kapaciteti në rrjetin e propozuar të hiperloop është një shqetësim tjetër; kritikët vunë re se kapsulat e hershme të pasagjerëve mbajnë shumë më pak njerëz sesa vagonët standardë të trenave.

Për momentin, hiperloop është ende në fazën e testimit, pa data të konfirmuara ndërtimi.

Sipas ekspertëve të industrisë, rrugë të kufizuara tregtare mund të futen në vitet 2030, por një udhëtim 30-minutësh me tren midis Londrës dhe Parisit mbetet një qëllim ambicioz në të ardhmen dhe jo një plan i përcaktuar.

Diku tjetër, Japonia po ndërton atë që mund të bëhet treni më i shpejtë në botë, me shpejtësi që potencialisht arrijnë 603.5 km/orë.

Automjeti i ri mbresëlënës është ende në zhvillim e sipër dhe do të njihet si Seria L0 – një tren japonez maglev.

Treni përdor levitacionin magnetik për t’u ngritur nga shinat, ndërsa një motor elektrik do të ndihmojë në shtyrjen e vagonëve përpara – duke çuar në shpejtësi inovative. Deri më tani, projekti thuhet se ka kushtuar plot 60 miliardë euro.

Ish-ambasadori i Britanis në SHBA, Lord Mandelson, i cili u arrestua të hënën nën dyshimin për “shkelje të detyrës”, është liruar me kusht, sipas Policisë Metropolitane të Londrës.

Kujtojmë se 72-vjeçari u shkarkua nga pozicioni i tij si ambasador i Britanisë në SHBA në shtator, kur filloi të zbulohej shkalla e marrëdhënies së tij me financierin e dënuar amerikan Jeffrey Epstein.

Disa ditë më parë, policia kishte nisur një hetim kundër tij, pasi qeveria e kryeministrit Keir Starmer u përcolli atyre komunikimet që ish-ambasadori kishte pasur me Epstein.

Të hënën, ai u arrestua në një adresë në Camden, në veri të Londrës, dhe u dërgua në një stacion policie për t’u marrë në pyetje.

Sipas BBC-së, Mandelson thuhet se është kthyer në shtëpinë e tij në Londër rreth orës 2:00 të mëngjesit të së martës.

Vërehet se rasti Mandelson ka shkaktuar një mori dorëheqjesh në qeverinë britanike dhe në stafin e kryeministrit Keir Starmer në Britani.

Ndërkohë, pak ditë më parë, shefi i kabinetit të qeverisë britanike, Chris Wormald, dha dorëheqjen. Kjo u parapri nga largimi i Morgan McSweeney, shefit të kabinetit të Starmer, dhe Tim Allan, drejtorit të komunikimit të kryeministrit britanik, i cili thuhet se synon të ristrukturojë stafin e tij pas çështjes Mandelson.

Keir Starmer është vënë nën presion, madje edhe nga brenda partisë së tij, për të dhënë dorëheqjen për shkak të vendimit të tij për të emëruar Peter Mandelson si ambasador në Shtetet e Bashkuara.

Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky ka regjistruar një video mesazh në përvjetorin e katërt të pushtimit në shkallë të plotë të Ukrainës nga Rusia, duke kujtuar ngjarjet e ditëve të para të luftës, viktimat e agresionit rus dhe forcën e ushtarëve ukrainas dhe të kombit në tërësi.

Ai gjithashtu ka dhënë një pamje nga brenda bunkerit të tij në rrugën Bankova, nga ku u telefonoi udhëheqësve botërorë për të kërkuar armë, transmeton Telegrafi.

“Sot shënon saktësisht katër vjet që kur Putini filloi sulmin e tij treditor për të marrë Kievin. Dhe kjo, në fakt, thotë shumë për rezistencën tonë, për mënyrën se si Ukraina ka luftuar gjatë gjithë kësaj kohe. Pas këtyre fjalëve qëndrojnë miliona njerëz nga ne. Pas këtyre fjalëve qëndron një guxim i madh, punë jashtëzakonisht e palodhur, qëndrueshmëri dhe rruga e gjatë që Ukraina ka ndjekur që nga 24 shkurti”, tha lideri ukrainas.

Zelensky tregoi korridoret dhe zyrat e gjata të bunkerit ku ai dhe qindra të tjerë mbanin takime të përditshme ushtarake, bënin telefonata dhe kërkonin zgjidhje.

“Populli ynë nuk ngriti një flamur të bardhë – ata mbrojtën atë blu dhe të verdhë. Dhe pushtuesit, të cilët menduan se do të priteshin këtu me turma që valëvitnin lule, panë radhë në qendrat e rekrutimit në vend të kësaj. Populli ynë zgjodhi rezistencën. Dhe luftëtarët tanë qëndruan të vendosur, dhe civilët mbrojtën qytetet dhe fshatrat, rrugët dhe oborret. Njerëzit e zakonshëm, absolutisht, duke formuar mure të gjalla, ndaluan kolonat e automjeteve ushtarake dhe të gjithë së bashku i treguan Rusisë së humbur rrugën e vetme të drejtë”, kujtoi ai për ditët e para të luftës.

Ai kujtoi viktimat e para të agresionit rus në Bucha, Irpin, Borodianka, Mariupol dhe qytete të tjera, varret masive dhe sulmet ndaj ndërtesave të banimit dhe materniteteve.

“Burrat nuk luftojnë kështu. Njerëzit nuk veprojnë kështu. Ukrainasit nuk do ta harrojnë. Le ta shohin këtë pamje nga të gjithë ata që nuk kanë brejtje ndërgjegjeje, nga të gjithë ata që ende i shtrijnë dorën të keqes ruse dhe ende blejnë naftën e Putinit”, tha presidenti.

Zelensky shtoi se Ukraina ka bërë një rrugë të gjatë nga mbështetja në jelekë mbrojtës të dhuruar deri në pasjen e sistemeve të përparuara si Patriot, Iris, NASAMS, F-16 dhe armëve të veta me rreze të gjatë veprimi.

Vendi prodhon mbi 3 milionë dronë në vit, rrëzon qindra dronë Shahed brenda natës dhe është i aftë për operacione në shkallë të gjerë si operacioni Kursk dhe operacioni Pavutyna.

Ai gjithashtu i bëri homazh mbrojtësve të rënë ukrainas.

“Të dashur njerëz, forca që na ka mbështetur gjatë gjithë këtyre viteve jeni ju. Populli ynë. Rezistenca jonë jeni ju. Burrat ukrainas. Gratë ukrainase. Kushdo që nuk dorëzohet. Sytë tanë mund të jenë të lodhur, por shpina jonë është e pathyer. Dhe dua të falënderoj secilin prej tyre që mban pavarësinë mbi supe. Çdo luftëtar – për forcën tuaj. Prindërit tuaj, fëmijët tuaj, gratë dhe burrat tuaj – për qëndrueshmërinë e tyre. Falënderoj të gjithë ata, puna e të cilëve e bën Ukrainën më të fortë. Ata që sjellin dritë dhe ngrohtësi përsëri në shtëpitë tona. Ata që shërojnë. Ata që bëjnë vullnetarizëm. Ata që japin mësim. Ata që studiojnë – në universitete ose në shkolla – dhe që mësojnë gjënë më të rëndësishme: të jenë njerëz, të jenë ukrainas. Jam krenar për ju. Unë besoj në secilin prej jush. Tek të gjithë ju, të cilëve, pa asnjë ekzagjerim, kam nderin t’u them: Njerëz të shkëlqyer të një Ukraine të madhe”, tha presidenti ukrainas.

Ai shtoi se Ukraina po përballet me “dimrin më të vështirë në histori”, por është “më pak se një javë deri në pranverë”.

“Putini nuk i ka arritur qëllimet e tij. Ai nuk i ka thyer ukrainasit. Ai nuk e ka fituar këtë luftë. Ne e kemi ruajtur Ukrainën dhe do të bëjmë gjithçka për të siguruar paqen dhe drejtësinë”, përfundoi Zelensky.

Presidentja Vjosa Osmani ka pritur të hënën në takim lamtumirës komandantin në largim të Komandës Rajonale Lindje të KFOR, kolonelin Jonathan Lloyd nga Garda Kombëtare e Louisianës, si dhe pasuesin e tij, kolonelin Sam Sargeant.

Gjatë takimit, siç bëhet e ditur në një njoftim, Osmani e falënderoi kolonelin Lloyd për shërbimin dhe përkushtimin e tij gjatë mandatit në Kosovë, duke vlerësuar lart kontributin në forcimin e sigurisë dhe stabilitetit në vend dhe rajon. Në shenjë mirënjohjeje, ajo i ndau atij një mirënjohje për angazhimin e çmuar.

Më tej, e para e shtetit i uroi mirëseardhje kolonelit Sargeant, duke e siguruar për mbështetjen e plotë të institucioneve të Kosovës në përmbushjen e mandatit të tij dhe të misionit të KFOR-it të udhëhequr nga NATO.

Osmani shprehu mirënjohjen e thellë, në emër të popullit të Kosovës, për vazhdimin e pranisë së Ushtrisë së Shteteve të Bashkuara në vend si pjesë e misionit të KFOR-it, e cila është jetike për paqen, sigurinë dhe stabilitetin në Kosovë dhe rajon.

Në këtë kontekst, ajo theksoi se Kosova do të mbetet gjithmonë mirënjohëse ndaj Shteteve të Bashkuara për mbështetjen e palëkundur në të gjitha etapat.

Në përvjetorin e katërt të luftës së plotë të Rusisë kundër Ukrainës, do të mbahet një ceremoni në selinë e NATO-s, me pjesëmarrjen e Sekretarit të Përgjithshëm të aleancës, Mark Rutte.

“Të martën, më 24 shkurt 2026, Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, z. Mark Rutte, do të marrë pjesë në një ceremoni në selinë e NATO-s në Bruksel për të përkujtuar përvjetorin e katërt të pushtimit në shkallë të plotë të Rusisë ndaj Ukrainës,” njoftoi NATO.

Sekretari i Përgjithshëm do të mbajë gjithashtu një fjalim, i cili pritet të transmetohet drejtpërdrejt.

Ndërkohë, siç është raportuar më herët, presidenti i Këshillit Evropian António Costa dhe presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen do të vizitojnë Ukrainën për të shënuar të njëjtin përvjetor të pushtimit në shkallë të plotë të Rusisë, transmeton RTSH.

Kjo vizitë vjen në një moment kur mbështetja evropiane për Ukrainën po konfirmohet, pavarësisht disa pengesave të brendshme në BE, si bllokimi i paketave të reja të sanksioneve kundër Rusisë nga Hungaria.

Oda Ekonomike Britanike në Kosovë ka ngritur shqetësime serioze lidhur me funksionimin e sektorit minerar dhe ka kërkuar masa urgjente për rikthimin e operacioneve normale të Komisionit të Pavarur për Miniera dhe Minerale (KPMM).

Sipas odës, që nga viti 2020 KPMM ka përjetuar probleme të vazhdueshme operacionale, të cilat kanë ndikuar drejtpërdrejt në ngadalësimin e trajtimit të licencave minerare dhe kanë dëmtuar industrinë minerare si dhe besueshmërinë e investitorëve të huaj.

Nga 316 aplikime të dorëzuara në periudhën e fundit, vetëm 60 licenca janë lëshuar nga bordi i fundit i KPMM-së, ndërkohë që koha e pritjes për vendime ka arritur deri në 50 muaj, ndonëse afati ligjor është maksimumi pesë muaj. Ky vonesë ka krijuar pengesa serioze për kompanitë minerare, duke ulur konkurrencën dhe interesin e investitorëve ndërkombëtarë për Kosovën.

Për krahasim, në vitin 2020, KPMM menaxhonte 854 licenca dhe vetëm në periudhën janar–gusht 2020 u lëshuan 167 licenca. Të dhënat tregojnë se gjatë dy viteve të fundit janë lëshuar vetëm 60 licenca, dhe shumica e tyre kanë qenë për resurse jo-metalore, duke përjashtuar Trepçën.

Probleme strukturore dhe institucionale

Oda thekson se KPMM nuk ka raportuar në Komisionin Parlamentar për Ekonomi që nga viti 2020, duke treguar mungesë transparence dhe llogaridhënie. Gjithashtu, trajtimi jo i barabartë i kompanive private kundrejt atyre shtetërore, si Trepça dhe KEK, ka rritur shqetësimet për kredibilitetin e institucionit.

Një tjetër problem është mungesa e licencimit për gurthyesit, e kombinuar me komplikimet që rrjedhin nga hyrja në fuqi e Ligjit për Pronë Publike. Kjo ka detyruar Kosovën të importojë sasi të mëdha rëre dhe zhavorri nga shtetet fqinje, duke çuar edhe në rritjen e çmimeve për materiale ndërtimi si rërë, zhavorr dhe beton.

Kosova dikur njihej për legjislacionin minerar më të avancuar në Evropë, i bazuar në praktikat më të mira të Australisë, duke përfshirë parimin “i pari që aplikon, i pari që shërbehet”. Megjithatë, moszbatimi i ligjit dhe vonesat e KPMM-së kanë dëmtuar kredibilitetin e institucionit dhe kanë ulur interesin e investitorëve të huaj.

Kërkesat e Odës Ekonomike Britanike

BCCK kërkon ndërhyrje të menjëhershme dhe masa për rikthimin e funksionalitetit të sektorit minerar:

Trajtim i përshpejtuar i të gjitha aplikacioneve të mbetura;

Zbatim i plotë i ligjit, duke siguruar që KPMM të përgjigjet brenda afateve ligjore prej tre muajsh, jo më shumë se pesë muaj;

Hartim dhe miratim i një Strategjie të re Minerare, pasi strategjia e mëparshme ka skaduar në vitin 2025;

Plotësim urgjent i Bordit të KPMM-së, për të rikthyer funksionalitetin dhe kapacitetin operacional të institucionit.

Oda nënvizon se vetëm një KPMM funksional dhe i besueshëm mund të rikthejë investitorët ndërkombëtarë dhe të sigurojë zhvillim të qëndrueshëm të sektorit minerar në Kosovë.

Humbja e kredibilitetit dhe ndikimi mbi investitorët

Kosova dikur njihej për legjislacionin minerar më të avancuar në Evropë, të bazuar në praktikat më të mira të Australisë, përfshirë parimin “i pari që aplikon, i pari që shërbehet”. Megjithatë, moszbatimi i ligjit dhe vonesat e KPMM-së kanë dëmtuar kredibilitetin e institucionit dhe kanë ulur interesin e investitorëve të huaj.

Sipas odës, ky situatë rrezikon që vendi të mbetet pa investitorë ndërkombëtarë dhe pa zhvillim serioz në sektorin e hulumtimeve minerale, pavarësisht se Kosova mbetet një territor shumë atraktiv për eksplorime minerare.

Vetëm një minoritet i projekteve të hulumtimeve përfundojnë si miniera operative, zakonisht pas 15 deri 30 vitesh, dhe investitorët serioz kërkojnë stabilitet juridik dhe institucional afatgjatë.