Author: K.B.

Instituti Demokraci për Zhvillim (D4D), së bashku me Qendrën për Barazi dhe Drejtësi (QBD), kanë publikuar raportin “Analizë e rezultateve të zgjedhjeve lokale dhe nacionale 2025 nga perspektiva gjinore”.

Ky raport ka evidentuar pjesëmarrjen e politikaneve gra e që u tha se është shifër e ulët në krahasim me burrat, derisa është kërkuar barazi gjinore në procesin zgjedhor të 7 qershorit.

Rezarta Krasniqi, nga ky institut përmendi zgjedhjet lokale dhe numrin e grave që kanë kandiduar për kryetare në komunat e vendit.

“Siç e dini, këto janë zgjedhjet vendore, të cilat i kemi kaluar. Këto zgjedhje të fundit, thjesht kanë treguar, siç e keni kaluar, në ato 15 komuna, kemi pasur gra që kanë garuar, ndërsa në disa prej komunave të tjera, nuk kemi pasur asnjë grua kandidate për kryetare komune, dhe në bazë të dhënieve, besoj se i kemi pasur vetëm 10% gra të nominuara, të cilat kanë qenë të angazhuara nga subjektet politike për të filluar garën për kryetare komune. Dominimi i burrave në procesin e kandidimit që tregon një sfidë të vërtetë të promovimit të grave brenda subjektit politik, siç është edhe në nivelin e tyre, ndërsa, grupi i dytë i cili tregon pas zgjedhjeve, kishim 37 kryetarë komunash burra, të zgjedhur nga qytetarët dhe kemi vetëm një grua kryetare të një komune. Ajo tregon se përfaqësimi është i ulët në shumicën e rasteve dhe është një mbështetje reale, por nuk mund të themi që është mbështetje reale e qytetarëve, nuk është vullneti i qytetarëve, por është çfarë iu servohet qytetarëve. Andaj, edhe kjo reflekton në procesin pastaj të rezultateve”, tha Krasniqi.

Ajo gjithashtu përmendi ligjin për barazi gjinore duke thënë se barazia gjinore arrihet vetëm atëherë kur ka përfaqësim 50 me 50.

“Kandidimet e subjekteve politike dhe mbështetja elektorale, i kemi listuar subjektet politike nga ajo se sa gra kanë nominuar në këtë drejtim, prijnë subjektet politike AAK-ja dhe PDK-ja, të cilat kanë kandiduar nga tre gra për kryetare komuna në zgjedhjet e kaluara, dhe pastaj janë të niveleve të tjera, ku kandidatë burra kanë marrë gjithsej 98% të votave të përgjegjshme, ose 820.000 vota, ndërsa gratë vetëm rreth 16.000 vota që i vjen 2% të totalit të votave në bazë të rezultateve. Përveç përfaqësimit të ulët të kandidimit, gratë kanë edhe një sfidë tjetër, të cilat përballen, që është mungesa e kësaj mbështetjes, nga ana e elektoratit, si dhe mungesën e mbështetjes nga subjektet politike, që është një temë e cila kërkon një vëmendje. Ne gjithashtu i gjithë procesi mund të vjen nga vetë subjektet politike, ne e përmendëm edhe më herët kuotën, mirëpo kuota është bazë nga e cila nuk mund të biem, por vullneti politik është ai që mund ta çojë përpara. Edhe në ligjin për barazi gjinore, edhe në pjesën e ligjit të zgjedhjeve, thuhet se barazia gjinore, atëherë arrihet kur kemi përfaqësim 50 me 50 të barabartë, ndërsa 30 që është minimumi nga i cili ne nuk mund të biem poshtë, mirëpo zakonisht shkohet në minimum nga ana e subjekteve politike. Dhe nga nominimet, nuk kemi vazhduar më shumë me prezantimin te pjesa e kandidatëve gra, meqë kanë qenë vetëm 20, ndërsa në këtë analizë keni edhe të dhëna të tjera, mirëpo tregon se përfaqësimi i grave për kryetare komuna është shumë josimbolik dhe është shumë joproporcional, ndaj kandidimit me burra dhe është shumë larg arritjes së barazisë gjinore në këtë drejtim”, ka thënë ajo, raporton Ekonomia Online.

Sipas saj barriera të ndryshme vazhdojnë të ekzistojnë edhe edhe brenda strukturave të subjekteve politike për avancimin e grave në këtë drejtim.

“Barrierat e ndryshme vazhdojnë edhe brenda strukturave të subjekteve politike për avancimin e grave në këtë drejtim, si dhe në pozitat ndihmëse, edhe brenda subjektit, gjithashtu edhe brenda , komunave në të cilat veprojnë subjektet politike. Shumë shpesh është diskutuar në vitin e kaluar që 20 gratë, të cilat kanë qenë në pesëmbëdhjetë komuna, duke u dalluar si kryetare komunash, kanë qenë pikërisht në komunat që kanë pasur mundësi shumë të vogla për t’u zgjedhur si kryetare, andaj kjo ka shkuar gjithashtu edhe me përfaqësimin e votës në të njëjtin drejtim, sepse subjektet politike atje ku e kanë pasur bastionin më të fortë, kur e dinë që e kanë elektoratin më të organizuar, e dinë që marrin më shumë vota, zakonisht kanë nominuar emra të burrave për kryetarë komune dhe nuk kanë nominuar gra në këtë drejtim. Andaj edhe në komunat kryesore, në komunat e mëdha, e kemi pak gra që kanë kandiduar në këtë drejtim, kryesisht i kemi në komuna të vogla dhe komuna më të shpërndara, ku partitë nuk e kanë shumë të fortë bastionin e marrjes së votave”, tha Krasniqi.

Kurse, Ronald Goldberg nga ambasada holandeze në Kosovë u shpreh se edhe pse gratë vazhdimisht konkurrojnë në procese politike akoma nuk janë të barabarta me burrat.

“Ky raport është shumë i qëlluar në kohë, duke pasur parasysh se Kosova po shpreson për zgjedhje të reja së shpejti, dhe unë mezi pres diskutimin me përfaqësuesit e partive politike që janë sot me ne. Jam i etur të mësoj më shumë rreth gjetjeve të raportit mbi zgjedhjet lokale dhe parlamentare të vitit 2025 në Kosovë një reflektim i bazuar në dëshmi, si i përparimit të arritur, ashtu edhe i sfidave që ende mbeten.

Ndërsa gratë vazhdojnë të marrin pjesë në mënyrë aktive dhe konkurruese në proceset politike, barriera strukturore ende pengojnë përfaqësimin e plotë dhe të barabartë në institucionet vendimmarrëse. Dhe më lejoni ta them qartë: kjo nuk është vetëm situata në Kosovë, por një realitet që haset në shumë vende të botës”, tha Goldberg.

Gjithashtu Goldberg tha se raporte të tilla u ofrojnë politikanëve dhe partive politike për të hartuar plane të reja në të ardhmen.

“Raporte të tilla u ofrojnë politikëbërësve, partive politike, institucioneve përkatëse, institucioneve zgjedhore dhe organizatave të shoqërisë civile mjetet e nevojshme për të identifikuar boshllëqet dhe për të hartuar ndërhyrje të synuara. Shpresoj fuqishëm që rekomandimet e bëra nga Demokracia për Zhvillim në këtë raport, të bazuara në punën kërkimore, të merren parasysh nga të gjitha palët e përfshira në fushën politike”, tha Goldberg

Ai u shpreh se demokracitë janë të fuqishme kur gratë dhe burrat janë barabartë të përfaqësuar dhe të fuqizuar në jetën publike.

“Demokracitë janë më të forta kur të gjithë qytetarët, gratë dhe burrat njësoj janë të përfaqësuar në mënyrë të barabartë, trajtohen në mënyrë të barabartë dhe janë të fuqizuar në mënyrë të barabartë për të formësuar jetën publike. Duhet gjithashtu të pranojmë se kuotat ligjore, ndonëse të rëndësishme, nuk mund të jenë destinacioni final. Ato janë një pikë hyrëse, jo pika përfundimtare e barazisë”.

“Përparimi i qëndrueshëm kërkon investim në zhvillimin e lidershipit politik, mentorim, edukim qytetar, reforma institucionale dhe transformimin e vetë kulturës politike. Në këtë drejtim, partneritetet ndërmjet donatorëve ndërkombëtarë, institucioneve lokale, organizatave të udhëhequra nga gratë dhe shoqërisë civile mbeten të domosdoshme. Këto partneritete krijojnë hapësira ku zërat e grave amplifikohen, ku lideret e ardhshme mbështeten dhe ku standardet demokratike forcohen vazhdimisht. Ky raport na kujton se barazia e vërtetë nuk arrihet vetëm përmes përfshirjes formale, por përmes ndikimit kuptimplotë dhe mundësive të barabarta brenda proceseve politike”, tha Goldberg.

Instituti GAP ka bërë të ditur se komunat e Kosovës kanë paguar gjithsej 126.6 milionë euro gjatë vitit 2025 për vendime gjyqësore dhe përmbarimore, shifër kjo që, sipas GAP-it, paraqet rritje prej 47 për qind krahasuar me vitin 2024.

“Komunat e Kosovës paguan 126.6 milionë € për vendime gjyqësore dhe përmbarimore në vitin 2025, një rritje prej 47% krahasuar me vitin 2024”, thuhet në postimin e Institutit GAP në Facebook.

GAP ka renditur edhe disa nga burimet kryesore të këtyre obligimeve, duke përmendur kontratat kolektive në arsim dhe shëndetësi, vendimin qeveritar të vitit 2008 për pagesë shtesë bazuar në kualifikim, kompensimet për shujta, transport dhe inflacion për shërbyes civilë, vonesat në pagesa ndaj furnitorëve, si dhe projektet kapitale të dështuara.

“Kontratat kolektive në arsim dhe shëndetësi”, “vendimi qeveritar i 2008 për pagesë shtesë bazuar në kualifikim”, “kompensime për shujta, transport dhe inflacion për shërbyes civilë”, “vonesa në pagesa ndaj furnitorëve” dhe “projekte kapitale të dështuara”, janë disa nga arsyet e listuara nga GAP.

Instituti thekson se këto mjete financiare janë para të taksapaguesve që, sipas tij, shkojnë për të paguar “gjoba dhe detyrime ligjore”, në vend që të orientohen në investime dhe shërbime për qytetarët.

“Këto janë para të taksapaguesve që shkojnë për të paguar gjoba dhe detyrime ligjore të komunave, para që mund të ishin shpenzuar për rrugë, shkolla dhe shërbime për qytetarët”, thuhet në postim.

Sipas GAP-it, komunat me rritjen më të madhe të pagesave janë: Prishtina nga 10.6 milionë euro në 45.7 milionë euro (rritje 332%), Leposaviqi nga 168 mijë euro në 707 mijë euro (rritje 319%), Mamusha nga 51 mijë euro në 179 mijë euro (rritje 249%), Ferizaj nga 3.3 milionë euro në 8.2 milionë euro (rritje 153%) dhe Prizreni nga 5.6 milionë euro në 12.7 milionë euro (rritje 128%).

Ndërkaq, GAP ka bërë të ditur se disa komuna kanë arritur t’i ulin pagesat, duke përmendur Pejën me ulje 66%, Fushë Kosovën me ulje 41% dhe Dragashin me ulje 55%.

Të ardhurat mesatare në Evropë do të ndryshojnë ndjeshëm në vitin 2026. Kur merret në konsideratë fuqia blerëse, hendeku ngushtohet, por hendeku midis vendeve me pagat më të larta dhe më të ulëta mbetet i madh. Lind pyetja se cilat vende paguajnë më shumë, ku janë pagat më të larta dhe ku janë pagat më të ulëta në Evropë, si dhe si fuqia blerëse e ndryshon pamjen e nivelit të pagave.

Sipas raportit të OECD-së “Tatimi i Pagave 2026”, pagat mesatare bruto vjetore variojnë nga 18,590 euro në Turqi në 107,487 euro në Zvicër. Të dhënat përfshijnë 27 vende evropiane, 22 prej të cilave janë anëtare të Bashkimit Evropian.

Zvicra është i vetmi vend ku paga mesatare bruto tejkalon 100,000 euro. Islanda është në vendin e dytë me 85,950 euro. Luksemburgu kryeson midis anëtarëve të BE-së me 77,844 euro, gjë që e rendit atë në vendin e tretë në përgjithësi, raporton Euronews.

Danimarka (71,961 euro) dhe Holanda (69,028 euro) plotësojnë pesë vendet e para, ndërsa Norvegjia është menjëherë pas tyre me 68,420 euro.

Ndër pesë ekonomitë më të mëdha evropiane, Gjermania kryeson me 66,700 euro, e ndjekur nga Britania e Madhe me 65,340 euro. Tre ekonomitë e tjera kryesore mbeten ndjeshëm prapa.

Franca regjistron një pagë mesatare prej 45,964 eurosh, Italia 36,594 euro dhe Spanja 32,678 euro. Pagat mesatare në Gjermani dhe Britaninë e Madhe janë më shumë se dyfish më të larta se në Spanjë.

Austria (63,054 €), Belgjika (62,348 €), Irlanda (60,258 €), Finlanda (55,462 €) dhe Suedia (50,338 €) janë midis këtyre dy grupeve, me paga mesatare mbi 50,000 €.

Nëntë vende të BE-së nën limitin prej 30,000 eurosh

Sllovakia ka pagat më të ulëta vjetore në BE – 19,590 euro. Plot nëntë nga 22 anëtarët e BE-së në listë janë nën pragun e 30,000 eurove.

Hungaria (21,257 €), Letonia (21,321 €), Republika Çeke (23,685 €), Portugalia (24,254 €) dhe Polonia (24,490 €) kanë të gjitha të ardhura mesatare më pak se 25,000 €. Estonia (25,603 euro), Greqia (26,563 euro) dhe Lituania (28,474 euro) janë mbi atë nivel, por ende nën 30,000 euro.

Në terma nominalë, vendet e Evropës Veriore dhe Perëndimore dominojnë krye të listës, ndërsa vendet e Evropës Jugore dhe Lindore janë përgjithësisht në fund.

Çfarë ndikon në ndryshimet në të ardhurat midis vendeve?

Ekspertët nga Organizata Ndërkombëtare e Punës (ILO), të cilët folën për Euroneës Business, thonë se ndryshimet në paga në të gjithë Evropën pasqyrojnë kryesisht tre faktorë: produktivitetin dhe strukturën ekonomike, institucionet e tregut të punës dhe koston e jetesës.

Vendet me sektorë me vlerë të shtuar të lartë, siç janë financa dhe teknologjia, kanë tendencë të kenë paga më të larta, ashtu si edhe vendet me sindikata të forta dhe negociata kolektive të zhvilluara. Një kosto më e lartë jetese gjithashtu tenton të rrisë pagat nominale.

Kur shqyrtojmë fuqinë blerëse, ndryshimet në paga në të gjithë Evropën janë më pak të theksuara sesa në terma nominalë.

Pariteti i fuqisë blerëse (PFB) është një normë konvertimi valutor që barazon fuqinë blerëse të valutave të ndryshme duke hequr ndryshimet e çmimeve midis vendeve. Këtu, të dhënat shfaqen në dollarë amerikanë, pasi të dhënat e bazuara në euro nuk janë publikuar ende.

Sipas PPP-së, të ardhurat mesatare bruto vjetore variojnë nga 38,118 në Sllovaki në 106,532 në Zvicër. Gjermania (93,985), Luksemburgu (93,203) dhe Holanda (92,905) kalojnë shifrën 90,000. Danimarka (88,454) dhe Norvegjia (87,722) vijnë më pas.

Midis pesë ekonomive më të mëdha evropiane, rendi mbetet i njëjtë si në shumat nominale, por ndryshimet po ngushtohen. Britania e Madhe regjistron 82,329, Franca 67,273, Italia 60,503 dhe Spanja 57,517.

Turqia dhe Gjermania janë “fituesit” më të mëdhenj sipas renditjes së PPP-së

Kur krahasohen renditjet nominale dhe PPP, Turqia regjistroi kërcimin më të madh – nga vendi i fundit në pozicionin e 18-të. Gjermania gjithashtu ngjitet me pesë vende, nga i shtati në të dytin. Islanda, e cila ra nga vendi i dytë në të nëntin, dhe Estonia, e cila ra nga vendi i 20-të në të 25-tin, regjistruan rënien më të madhe.

Vlerësimet e të ardhurave mesatare i referohen punonjësve me kohë të plotë në sektorë të zgjedhur industrialë, kryesisht në sektorin privat. Mbulohet pjesa më e madhe e ekonomisë – duke përfshirë prodhimin, ndërtimin, shitjen me pakicë, transportin, financat dhe shërbime të tjera biznesi – por jo bujqësinë, qeverinë, arsimin dhe shëndetësinë.

Normat e tatimit mbi të ardhurat ndryshojnë ndjeshëm në të gjithë Evropën, prandaj të ardhurat neto mund të duken shumë të ndryshme nga shumat bruto.

Kandidati për kryeministër nga radhët e PDK-së, Bedri Hamza, ka vizituar familjen e Fadil Danit në Fushë Kosovë, ku ka dëgjuar nga afër shqetësimet dhe sfidat me të cilat po përballen qytetarët.

Përmes një video-mesazhi të publikuar në rrjetet sociale, kryefamiljari Fadil Dani tha se kriza ekonomike, mungesa e perspektivës dhe largimi i të rinjve janë sot ndër problemet më të mëdha që po prekin familjet kosovare.

“Kur një i ri mendon më shumë si të ikë nga vendi sesa si ta ndërtojë jetën këtu, atëherë është alarm për të gjithë ne”, tha Dani.

Nga ana tjetër, kreu i PDK-së, theksoi se Kosova ka nevojë për më shumë bashkëpunim, stabilitet dhe politika që krijojnë shpresë për qytetarët, e jo për “konflikte e përçarje të pafundme politike”.

Sipas tij, familjet kosovare meritojnë më shumë siguri, zhvillim ekonomik dhe besim për të ardhmen në vendin e tyre.

Pesë zhytës italianë humbën jetën në një aksident tragjik në ujërat e Maldiveve, gjatë një ekspedite në shpellën nënujore Devana Kandu, e njohur nga vendasit si “shpella e peshkaqenëve”.

Ngjarja e rëndë ka tronditur komunitetin ndërkombëtar të zhytjes, ndërsa detajet e operacionit të kërkimit dhe rrethanat e aksidentit po zbardhen gradualisht.

Sipas informacioneve të para, operacioni i kërkimit ka arritur të gjejë fillimisht trupin e instruktorit 44-vjeçar Gianluca Benedetti, i cili u lokalizua pranë hyrjes së shpellës. Ndërkohë, trupat e katër zhytësve të tjerë, Monica Montefalcone, 51 vjeçe, vajza e saj Giorgia, 22 vjeçe, biologu Federico Galtieri, 31 vjeç, dhe studiuesja Muriel Odentino, 31 vjeç – u gjetën më thellë në sistemin e shpellës, në një nga dhomat e brendshme.

Shpella Devana Kandu përbëhet nga tre dhoma të lidhura me korridore të ngushta nënujore, ku jetojnë specie të ndryshme detare si peshkaqenë, rreze dhe karavidhe. Hyrja e saj ndodhet rreth 50 metra nën sipërfaqe, një thellësi që tejkalon ndjeshëm kufirin prej 30 metrash të lejuar për zhytje rekreative në Maldive.

Ekspertë dhe ish-zhytës ushtarakë e kanë cilësuar shpellën si jashtëzakonisht të rrezikshme dhe të pamëshirshme. Ish-zhytësi i forcave të armatosura të Maldiveve, Safraz Naeem, deklaroi se hapësira e ngushtë dhe mungesa e dritës e bëjnë pothuajse të pamundur daljen në rast emergjence.

“Shpella është e mbyllur, e errët dhe nuk fal gabime. Nëse diçka shkon keq, nuk ka rrugë të lehtë për t’u kthyer,” u shpreh ai, duke shtuar se edhe zhytës me përvojë e shmangin dhomën e tretë për shkak të rrezikut të lartë.

Ai gjithashtu ngriti dyshime mbi dinamikën e aksidentit, duke sugjeruar se instruktorit mund t’i jetë dashur të ndahej nga grupi në përpjekje për të gjetur dalje ose për të mbetur vetë pa oksigjen, ndërsa pjesa tjetër e grupit mund të ketë mbetur e bllokuar në thellësi.

Nga ana tjetër, agjencia turistike që organizoi zhytjen ka deklaruar se nuk ishte në dijeni që grupi do të zbriste në thellësi kaq të mëdha, duke theksuar se ata kishin përvojë në zhytje rekreative, por jo pajisje për zhytje teknike në det të thellë.

Autoritetet lokale vijojnë hetimet për të sqaruar rrethanat e plota të tragjedisë, ndërsa komuniteti i zhytjes ka shprehur shqetësim të madh për respektimin e kufijve të sigurisë në ekspedita të tilla të rrezikshme.

Një aksident i rëndë që kishte ndodhur 11 ditë më parë në rrugën nacionale Mitrovicë–Prishtinë ka përfunduar tragjikisht, pasi shoferi i lënduar nuk ka arritur t’u mbijetojë plagëve të marra.

Lajmin e kanë bërë të ditur vetë familjarët përmes rrjeteve sociale, ku kanë bërë njoftuar se Kastriot Cimili ka vdekur dhe do të varroset sot në ora 13:00.

Nga hetimet e para dyshohet se aksidenti ka ndodhur pasi shoferi ka humbur kontrollin mbi automjetin, duke u përplasur me mbrojtësen metalike anësore të rrugës, me ç’rast ka pësuar lëndime të rënda trupore.

Menjëherë pas aksidentit, i lënduari ishte dërguar për trajtim në Spitalin e Vushtrrisë, ku kishte marrë ndihmën e parë mjekësore, ndërsa për shkak të gjendjes së rëndë shëndetësore më pas ishte transferuar në Qendrën Klinike Universitare të Kosovës (QKUK) në Prishtinë.

Megjithatë, pavarësisht përpjekjeve të stafit mjekësor dhe trajtimit intensiv, mbrëmjen e 18 majit QKUK-ja ka konfirmuar se 34-vjeçari ka vdekur si pasojë e plagëve të marra në aksident.

Ish-presidenti i Malit të Zi, Millo Gjukanoviq, ka deklaruar se qarqe të fuqishme politike dhe të sigurisë nga Beogradi qëndronin pas të ashtuquajturës “afera S.Ç.”, me qëllim destabilizimin e Malit të Zi dhe komprometimin e Kosovës në prag të proceseve të rëndësishme politike në rajon.

Qëllimi ishte të kompromentohej KFOR-i në Kosovë, udhëheqja e tij ushtarake. Për këtë qëllim, u përgatitën 27 vajza të cilat do të silleshin te zyrtarë të lartë ushtarakë të KFOR-it.

“Midis tyre ishte edhe S.Ç. Informacioni që morëm në atë kohë ishte se ajo po stërvitej në ambientet e stadiumit të Obiliqit. Për fat të mirë, KFOR-i dhe UNMIKU morën informacionin në kohë dhe e parandaluan këtë aktivitet”, tha Gjukanoviq.

Qëllimi i të ashtuquajturës “aferë S.Ç.” ishte të forcohej pozicioni negativ i bashkësisë ndërkombëtare kundër pavarësisë së Malit të Zi duke kompromentuar Malin e Zi dhe mua, tha ish-presidenti malazez Milo Gjukanoviq, kryeministër i hershëm dhe udhëheqës i Partisë Demokratike të Socialistëve, president nderi i DPS-së, në pjesën e fundit të një interviste me Televizionin E me rastin e 20-vjetorit të pavarësisë së Malit të Zi.

Në emisionin “Gjurmë në Kohë”, Gjukanoviqi foli për periudhën e rivendosjes së pavarësisë, progresin ekonomik, integrimin euroatlantik, marrëdhëniet me Kishën Ortodokse Serbe (KOS), por edhe për skandalet si një mjet i domosdoshëm politik dhe mediatik i kundërshtarëve të tij.

Ai nuk ka dyshim se skandali S.Ç, i nisur në nëntor 2002, është një shprehje e vazhdimësisë së shkatërrimit të agjencive të sigurisë dhe inteligjencës së Serbisë, i ndihmuar nga karrierizmi dhe joprofesionalizmi i disa njerëzve të rëndësishëm në udhëheqjen shtetërore të Malit të Zi.

Ai beson se shkaku i menjëhershëm i skandalit ishte rezultati çuditërisht i mirë që koalicioni i DPS dhe SDP arriti në zgjedhjet parlamentare në tetor të atij viti.

Objektivat

Ai thekson qëllimet e skandalit. Më i rëndësishmi, beson Gjukanoviqi, ishte të parandalonte formimin e shpejtë të një qeverie të qëndrueshme dhe kështu të vononte aktivitetet e saj në përgatitjen e referendumit.

– Së dyti, ideja ishte të minohej uniteti brenda koalicionit qeverisës. Ata mbështeteshin në disa çarje që ekzistojnë në marrëdhëniet midis DPS dhe SDP.

Një nga qëllimet shtesë ishte kompromentimi i prokurorisë malazeze, përmes aludimeve se disa zyrtarë të lartë të prokurorisë malazeze morën pjesë në trafikim.

Kjo do t’i dërgonte një mesazh bashkësisë ndërkombëtare se Mali i Zi nuk ka kapacitetin për të vendosur sundimin e ligjit, as vendosmërinë dhe kapacitetin për t’u marrë seriozisht me problemet globale siç është trafikimi – theksoi Gjukanoviq.

Ai gjithashtu kujton rrethanat në bashkimin shtetëror të atëhershëm, duke deklaruar se autoritetet në Beograd e lexuan saktë në atë kohë se Marrëveshja e Beogradit ishte një lëshim taktik për të shtyrë referendumin për pavarësi për tre vjet, me qëllim sigurimin e partneritetit me BE-në, i cili, sipas Gjukanoviqit, ishte i nevojshëm urgjentisht për legjitimimin dhe njohjen ndërkombëtare të rezultateve të referendumit.

“Një nga qëllimet e aferës për të kompromentuar kreun e KFOR-it u parandalua. Në kabinetin e Presidentit të atëhershëm të Republikës Federale të Jugosllavisë, Vojislav Koshtunica, u mblodh një ekip që përfaqësonte vazhdimësinë e politikës që nga koha e Sllobodan Millosheviqit: Rade Bullatoviq, Gradimir Naliq, Sasha Tijaniq, Lila Nedeljkoviq. Këta ishin njerëz që luanin me ndjenjat nacionaliste të Koshtunicës dhe që e shtynë atë në konfrontime me Zoran Gjingjiqin, me qëllim që Serbia të qëndronte në rrugën e saj tradicionale anti-perëndimore. Gjithashtu, në një konfrontim me mua me qëllim që të parandalohej pavarësia e Malit të Zi dhe të ruhej shteti i përbashkët”, tha Gjukanoviq.

Këto plane, thekson ai, u shërbyen me besnikëri nga aparati shumë i fuqishëm i inteligjencës ushtarake dhe të sigurisë i shtetit të Serbisë.

Siç thotë ai, shtylla e atij aparati ishte shërbimi i kundërzbulimit ushtarak i kryesuar nga gjenerali Aca Tomiq.

Një nga qëllimet e asaj qendre politike dhe të sigurisë së pushtetit, thotë ai, ishte destabilizimi i Kosovës. Ata besonin se në këtë mënyrë do të ngadalësonin dhe në fund do të pengonin njohjen ndërkombëtare të Kosovës.

“Qëllimi ishte të kompromentohej KFOR-i në Kosovë, udhëheqja e tij ushtarake. Për këtë qëllim, u përgatitën 27 vajza të cilat do të mashtroheshin nga zyrtarë të lartë ushtarakë të KFOR-it. Midis tyre ishte edhe S.Ç. Informacioni që morëm në atë kohë ishte se ajo po stërvitej në ambientet e stadiumit të Obiliqit. Për fat të mirë, KFOR-i dhe UNMIKU morën informacionin në kohë dhe e penguan këtë aktivitet”, shtoi Gjukanoviq.

“Karrierizmi dhe joprofesionalizmi i disa njerëzve të rëndësishëm në udhëheqjen shtetërore të Malit të Zi shërbyen për të ndërtuar një aferë në Mal të Zi”, theksoi ndër tjera ai.

Gjukanoviq deklaron se KOS-i e përgatiti aferën sipas formulës së zakonshme të veprimit, duke kërkuar një partner në Mal të Zi.

“Rrethanat në skenën politike malazeze në atë kohë ishin terren i përshtatshëm për veprime të tilla”, tha Gjukanoviq.

Roli i Joviqeviqit

Kujton se koalicioni DPS-SDP kishte garuar në zgjedhje një vit e gjysmë më parë, në prill 2001, nën sloganin “Fitorja është për Malin e Zi”, duke fituar dhe duke fituar 36 vende, jo të mjaftueshme për të formuar një qeveri. Gjashtë vendet e Aleancës Liberale ishin çelësi për formimin e një qeverie dhe një mjet shantazhi politik.

“Këto shantazhe varionin nga kërkesat financiare deri te kërkesat e pazakonta, shumë origjinale që ne t’u lëshonim pesë vendet tona parlamentare. Në fund, LS donte të përcaktonte kryeministrin e ardhshëm të asaj qeverie së bashku me SDP-në, si një partner të vogël koalicioni. Ata u përpoqën përmes kanaleve të ndryshme të më impononin një kandidat që dëshironin, si president që propozon kryeministrin e emëruar. Kandidati që preferoja dhe që në fund formoi atë qeveri – Filip Vujanoviq – nuk ishte i pranueshëm për ta. Ata kishin dy të preferuar, qëllimisht nuk do të them se kush ishte i dyti, por njëri ishte Andria Joviqeviq. Unë besoj se ky spekulim i nxiti ambiciet e Joviqeviqit në një farë mënyre. Ai nuk u bë kryeministër në atë kohë, por mbeti ministër i brendshëm”, kujton Gjukanoviq.

Nga ai pozicion, shton ai, një vit më vonë kur doli në dritë çështja e trafikimit, Joviqeviqi tregoi një interes të fortë për menaxhimin e çështjes.

“Nuk mu duk e çuditshme. Është logjike që ministri i Brendshëm të merrej me problemin e hetimit të përgjegjësisë së mundshme të të dyshuarve për trafikim. Megjithatë, Joviqeviqi u përpoq ta projektonte pakënaqësinë dhe frikën e tij për karrierën e tij të ardhshme si tek publiku vendas ashtu edhe tek ai ndërkombëtar. Disa ditë pasi çështja e trafikimit u bë publike, Joviqeviqi u takua në Tiranë me Helga Konradin, kreun e grupit të punës për luftën kundër trafikimit të qenieve njerëzore, të Paktit të Stabilitetit për Evropën Juglindore. Ai iu ankua asaj se për shkak të aktiviteteve të tij do të mbetej pa një mandat ministror në qeverinë e re që po përgatitej. Ajo besonte se mund të përdorte ndikimin e saj për të lobuar për një mandat ministror për Joviqeviqin. Por unë isha ai që formonte qeverinë, jo Helga Konradi. Andria Joviqeviqi nuk ishte anëtar i Qeverisë së re”, theksoi Gjukanoviq.

Në kohën para skadimit të mandatit të tij të mëparshëm ministror, Joviqeviqi, sipas Gjukanoviqit, e projektoi pakënaqësinë e tij ndaj departamentit të sigurisë publike dhe, siç thotë ai, përjashtoi në mënyrë shumë tendencioze nga hetimi shërbimin e sigurisë shtetërore të kryesuar nga Dushko Markoviq.

“Mund të supozoj realisht se dyshimi i tij ndaj shërbimit të sigurisë shtetërore dhe Dushko Markoviqit u rrit për shkak të qëllimit tim për ta propozuar Markoviqin për postin e Ministrit të Brendshëm. Në atë kohë, kur publiku politik vendas e njohu pakënaqësinë e ministrit Joviqeviqi dhe kuptoi se ai po përpiqej ta përdorte rastin e trafikimit si një mundësi për afirmim ndërkombëtar, u shfaqën faktorë politikë vendas dhe e bindën atë të bëhej kandidati i tyre i opozitës për President të Malit të Zi në zgjedhjet që pasuan disa muaj më vonë. Ata natyrisht donin ta bënin Andria Joviqeviqin rival të kandidatit të atëhershëm presidencial të DPS-së, Filip Vujanoviq. Ishte një fushatë serioze politike dhe mediatike që përfundoi me tërheqjen e Joviqeviqit nga kandidatura. Është e mundur të rindërtohet me shumë detaje ajo atmosferë plot pasion dhe karrierizëm, jam i sigurt, jo vetëm e ministrit Joviqeviq, por edhe e një numri njerëzish të tjerë nga sektori i sigurisë publike, gjë që për fat të keq rezultoi në një qëndrim jo mjaftueshëm profesional në dëm të shtetit të Malit të Zi”, shtoi Gjukanoviq.

“Shërbimi i sigurisë publike nuk e tregoi veten të denjë për të qenë ide e krijuesit të aferës, një shërbim i fuqishëm siç është KOS i Beogradit”, shtoi ai.

Gjukanoviq thotë se sipas recetës së vendosur, në krijimin e aferave të tilla, përdoret gjithmonë një problem i vërtetë.

“Në atë moment, lindi problemi i trafikimit të raportuar të S.Ç, një gruaje fatkeqe nga Moldavia, e cila ndoshta pati një jetë të vështirë për vite me radhë, në Republikën Srpska, Serbi, dhe rrallë në Mal të Zi. Dhe e cila vendosi të përpiqej të dilte nga jeta e saj e vështirë, duke u vendosur në një shtëpi të sigurt për gra dhe duke denoncuar disa persona që ajo pretendonte se kishin ushtruar dhunë ndaj saj. Dhe shërbimet e sigurisë u përpoqën ta përdornin atë situatë për të ndërtuar mbi aferën, duke dashur të përfshinin në të, së pari, kreun e prokurorisë malazeze, dhe pastaj mua si president të shtetit malazez”, kujton Gjukanoviq.

Ai, vëren ai, reagoi menjëherë dhe dha një deklaratë para gjyqtarit hetues dhe deklaroi diçka që, siç thotë ai, është e vërteta absolute – se nuk e kishte parë kurrë atë person në jetën e tij.

“Isha një avokat i fortë që çështja të hetohej deri në fund. Fatkeqësisht, kjo nuk ndodhi”, tha ai.

Sigurisht, thotë Gjukanoviq, atëherë iu bë e qartë se për çfarë bëhej fjalë.

“Shërbimi i Sigurisë Publike nuk tregoi asnjë pjekuri për atë që ishte ide e krijuesve të aferës, një shërbim i fuqishëm siç është KOS i Beogradit. Duke përjashtuar Shërbimin e Sigurisë Shtetërore nga hetimi, detyra kryesore e të cilit ishte mbrojtja e interesave të sigurisë kombëtare të Malit të Zi nga të gjithë ata që e kërcënonin atë në mënyrë shkatërruese, Joviqeviq ua lehtësoi punën krijuesve të aferës”, tha Gjukanoviq.

“Zbulimi i një farse të madhe dhe përshtypja e dhimbshme se, mbi të gjitha, Mali i Zi nuk është mjaftueshëm i përgatitur për t’u përballur me sfidat që do të krijohen nga kundërshtarë të ndryshëm të interesave kombëtare malazeze”, shtoi ai.

Policia e Kosovës, ka publikuar fotografinë e një personi duke kërkuar ndihmë nga qytetarët për identifikimin e tij.

Policia shton se i dyshuari kërkohet për ‘’rrezikim i trafikut publik’’.

Njoftimi:

Kërkesë për bashkëpunim

Sektori i Hetimeve të Kryeqytetit, me autorizim nga prokuroria kompetente, kërkon ndihmë nga qytetarët në ofrimin e informatave, të cilat do të ndihmonin në identifikimin e personit që shihet në fotografi.

Personi i dyshuar kërkohet për përfshirje në veprën penale “Rrezikim i trafikut publik”.

Të nderuar, për çdo informatë që mund të çojë në identifikimin e tij, ju lusim të kontaktoni policinë në numrin e telefonit: 192 ose përmes emailit: [email protected].