Author: K.B.

Kosova është vend me shkallë të ulët të epidemisë së HIV/AIDS, megjithatë vetëm gjatë këtij viti sipas statistikave janë regjistruar 31 raste të reja me këtë sëmundje ngjitëse dhe gjashtë persona kanë vdekur si pasojë e saj.

Këto të dhëna janë prezantuar në tryezën e organizuar nga Ministria e Shëndetësisë, në bashkëpunim me Institutin Kombëtar të Shëndetësisë Publike të Kosovës me rastin e shënimit të Ditës Botërore kundër AIDS.

Përfaqësuesja e Ministrisë së Shëndetësisë, Merita Vuthaj, u shpreh se përballja me HIV/AIDS-in mbetet një sfidë globale. Ajo theksoi angazhimin e këtij dikasteri për të forcuar sistemin shëndetësor, në mënyrë që shërbimet shëndetësore për këtë sëmundje të jenë të qasshme për të gjithë.

Vuthaj njoftoi se nga fillimi i vitit të ardhshëm do të nisë shpërndarja e terapisë PrEP në institucionet e kujdesit parësor shëndetësor.

“Në fillim të vitit 2024… kemi filluar dhe në vazhdimësi të vitit 2025 po vazhdon MSh me implementimin dhe funksionalizimin me sukses të sistemit të digjitalizimit për mbikëqyrjen e sëmundjeve ngjitëse që tashmë është i njohur SMSN, një nismë e rëndësishme për përmirësimin e mbikëqyrjes dhe kontrollit të sëmundjeve ngjitëse. Ky sistem i kohës e modern po ofron mundësi për mbledhje dhe analizim të të dhënave në kohë reale, element i rëndësishëm për luftimin e kësaj sëmundje ngjitëse….. Në fillim të vitit 2026, Ministria e Shëndetësisë do të filloj pilotimin e shpërndarjes së terapisë së PrEP-it(profilaksia para-ekspozimit për HIV) në institucionet e kujdesit parësor shëndetësor, aktivitet ky i cili ka rrjedh nga një nismë për hartimin dhe hulumtimin e PSO-së për shpërndarjen e PREP në institucionet e kujdesit parësor shëndetësor dhe kjo do t’i hap rrugë parandalimit dhe përhapjes së HIV, sidomos në grupet me rrezik të lartë“, tha ajo.

Drejtoresha e Institutit Kombëtar të Shëndetit Publik të Kosovës, Ardita Baraku tha se viti 2025 ka qenë kritik sa i përket përgjigjes globale karshi HIV/AIDS për shkak të kufizimit të fondeve.“Viti 2025 ka qenë kritik sa i përket përgjigjes globale për HIV/AIDS sepse në Kosovë, por edhe në të gjitha vendet tjera të botës është bërë kufizimi i fondeve me të cilat është rrezikuar përparimi për kontrollin e kësaj sëmundje gjegjësisht arrija e asaj që është planifikuar deri në vitin 2030. Prandaj, shumë njerëz po përballen me rreziqe edhe me cenueshmëri për të drejtat që i kanë për shëndet dhe dinjitet, prandaj nevojitet prioritizimi dhe integrimi i shërbimeve…..Këto terapi që janë pa pagesë edhe testimet janë pa pagesë ndihmojnë që të mos kemi të këtyre llojeve sa i përket pabarazisë, por ende mbetet sfida e dinjitetit dhe jetës normale apo dinjitoze në shoqëri”, deklaroi Baraku.

Udhëheqësi i programit për rini në UNFPA, Besnik Sherifi tha se sëmundja HIV mbetet problem global i shëndetit publik duke marr mbi 44 milionë jetë deri sot.

Sherifi potencoi se si UNFPA në Kosovë kanë kontribuar në parandalimin e HIV/AIDS përmes programeve të shumta.

“Në fund të vitit 2024 rreth 40.8 milionë njerëz jetonin me HIV shumica në rajonin afrikan dhe vetëm gjatë vitit 2024 630 mijë persona humbën jetën nga shkaqet e lidhura me HIV, ndërsa 1.3 milionë u infektuan. Përparimi në parandalimin e HIV është çelësi për një brezë të lirë nga SIDA…megjithatë, shkurtimet e mëdha të fondeve kanë goditur rëndë programet e parandalimit duke lënë milionë njerëz pa qasje në ilaçe jetike dhe duke rritur rrezikun e infeksioneve të reja veçanërisht tek vajzat dhe gratë e reja….Në Kosovë UNFPA ka përkrahur programe të shumta në fushën e parandalimit të HIV që nga viti 1999 duke punuar me qindra e mijëra të rinj”, theksoi ai.

Luljeta Gashi nga Departamenti i Epidemiologjisë pranë IKSHPK-së, u shpreh se Kosova ka shkallë të ulët të epidemisë me HIV, megjithatë vetëm vitin aktual janë raportuar 31 raste të reja me këtë sëmundje ngjitëse dhe gjashtë persona kanë vdekur.

Sipas Gashit, moshat më të prekura janë ato 25-35 vjeç, derisa meshkujt janë më të infektuar me HIV me gjithsej 82%.

“Kosova është vend me shkallë të ulët të epidemisë ku prevalenca e HIV në mesin e popullatës së përgjithshme është nën 1% dhe në subpopullata nën 5%. Të dhënat ekzistuese dëshmojmë se ne nuk kemi epidemi të koncentruar apo gjeneralizuar të HIV-infeksionit. Që nga viti 1986 deri në vitin 2025 në Kosovë janë raportuar gjithsej 246 raste me HIV/AIDS. Deri më tani 57 persona kanë vdekur si pasojë e HIV/AIDS dhe gjatë këtij viti 2025 janë raportuar 31 raste me HIV/AIDS dhe 6 raste të vdekjes si pasojë e AIDS-it. Rastet me HIV/AIDS në Kosovë që nga viti 1986 deri në vitin 2025 shohim një rritje të rasteve nga viti 2022 kur i kemi 21 raste, në vitin 2023 20, në vitin 2024 i kemi pas 34 raste….Numri më i madh i rasteve është shënuar në komunën e Prishtinës janë 76 raste me 12 raste t] vdekjes si pasoj e AIDS. Pastaj, është komuna e Prizrenit me 32 raste me 5 të vdekur. HIV/AIDS mbetet një sëmundje akoma me mbizotërim urban….Sipas gjinisë 82% i përkasin gjinisë mashkullore dhe 18% janë të gjinisë femërore. Numri i rasteve sipas grup-moshës. Shpërndarja sipas grup-moshës tregon se në vendin tonë dominon grup-mosha 25-34 vjeç me 35% e ndjekur nga grup-mosha 35044 vjeç me 23%”, tha ajo.

Sipas Institutit Kombëtar të Shëndetit Publik të Kosovës rrugët e përhapjes së HIV-AIDS-it, janë heteroseksuale me 48%, e pasuar nga 35% homoseksuale

Prej vitit 1988, 1 Dhjetori njihet në të gjithë botën si dita kundër virusit vdekjeprurës, HIV/AIDS.

Dita Botërore e Luftës Kundër HIV/AIDS-it organizohet çdo vit më 1 Dhjetor për të rritur ndërgjegjësimin në lidhje me HIV/AIDS-in, dhe për të demonstruar solidaritetin ndërkombëtar në përballimin e kësaj pandemie.

Ish-kryetari I Partisë Demokratike të Kosovës, Memli Krasniqi ka ftuar bashkatdhetarët të regjistrohen për votim në zgjedhjet e parakohshme të 28 dhjetorit.

Në postimin e tij në Facebook, Krasniqi është shprehur se roli I mërgatës për Kosovën ka qenë gjithmonë i pazëvendësueshëm, dhe mbetet i tillë edhe sot.

“Ju ftoj të regjistroheni për votim deri më 6 dhjetor në diaspora.kqz-ks.org. E ju që do të jeni fizikisht mes nesh, ju mirëpresim krahëhapur dhe me zemrat plot. Le ta bëjmë 28 dhjetorin ditë të bashkimit dhe të fitores sonë.”, ka shkruar Krasniqi.

Ushtria spanjolle është mobilizuar këtë të hënë për të frenuar një shpërthim të etheve afrikane të derrave pranë Barcelonës. Zyrtarët thonë se rasti mund të jetë shkaktuar nga një derr i egër që hëngri ushqim të kontaminuar, siç është një sanduiç, duke shkaktuar një zinxhir ngjarjesh që tani po prish një industri multimiliardë euroshe të eksportit të mishit të derrit.

Spanja konfirmoi të premten se dy derra të egër të gjetur të ngordhur në parkun Collserola, 21 km nga Barcelona, ​​​​kishin rezultuar pozitivë për sëmundjen, duke nxitur krijimin e një zone karantine prej 6 km rreth zonës së prekur në Bellaterra.

Autoritetet tani po analizojnë raste të tjera të dyshuara në zonë dhe presin shfaqjen e rasteve të tjera.

“Hipoteza më e mundshme… është që mishi i ftohtë, një sanduiç, ushqim i kontaminuar, mund të ketë përfunduar në një kosh plehrash. Duhet të marrim parasysh se Bellaterra është një zonë me shumë trafik nga e gjithë Evropa dhe pastaj një derr i egër mund ta ketë ngrënë atë dhe të jetë infektuar”, tha sot ministri i Bujqësisë Katalanase, Oscar Ordeig, për Catalunya Radio.

Murtaja afrikane e derrave është e padëmshme për njerëzit, po përhapet me shpejtësi midis derrave dhe derrave të egër, duke paraqitur një rrezik të konsiderueshëm ekonomik për Spanjën, një nga eksportuesit më të mëdhenj të mishit të derrit në botë.

Zona e kontaminuar ndodhet pranë autostradës AP-7, një rrugë kryesore transporti që lidh Spanjën dhe Francën. Ordeing tha se mungesa e derrave të egër të infektuar diku tjetër në Katalonjë dhe Francë do të thotë se transporti i ushqimit të kontaminuar nga njerëzit mund të ketë sjellë virusin.

Përpjekjet për të kontrolluar sëmundjen u intensifikuan të dielën, me 300 policë dhe roje bujqësore katalanase të vendosur në terren, të ndjekur nga 117 anëtarë të njësisë ushtarake të emergjencës (UME).

Ministri i Bujqësisë i Spanjës, Luis Planas, tha të shtunën se rreth 1/3 e certifikatave të eksportit të mishit të derrit në vend ishin sekuestruar si rezultat i shpërthimit, megjithëse deri më tani nuk ishte prekur asnjë fermë. Fermat e derrave brenda një rrezeje prej 20 kilometrash nga shpërthimi fillestar po përballen me kufizime në operacionet dhe shitjet e tyre.

Përderisa administrata e Donald Trumpit përgatitet për operacione të mundshme tokësore brenda Venezuelës, një telefonatë midis Shtëpisë së Bardhë dhe Karakasit i dha ultimatum të ashpër presidentit Nicolas Maduro, dorëheqje të menjëhershme në këmbim të kalimit të sigurt.

Raportohet se në telefonatën e javës së kaluar, Washingtoni këmbënguli që Maduro dhe aleatët kryesorë, përfshirë gruan e tij, Cilia Flores dhe djalin, të largoheshin menjëherë nga vendi për të hapur rrugën për qeverisje demokratike.

Thuhet se Maduro kërkoi “amnisti globale për çdo krim që ai dhe grupi i tij kishin kryer, dhe kjo u refuzua”.

“Së dyti, ata kërkuan të mbanin kontrollin e forcave të armatosura, ngjashëm me atë që ndodhi në Nikaragua në vitin 1991 me Violeta Chamorron. Në këmbim, ata do të lejonin zgjedhje të lira.”

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump konfirmoi të dielën se pati një telefonatë me Maduron, por nuk pranoi të jepte detaje rreth bisedës.

Konfirmimi erdhi mes tensioneve në rritje midis Washingtonit dhe Karakasit, me Trumpin që kohët e fundit ka deklaruar se hapësira ajrore e Venezuelës do të “mbyllet plotësisht”.

Kryetarja e partisë Guxo, Donika Gërvalla ka uruar Rifat Jasharin me rastin e ditëlindjes së tij të 79-të.

Në një postim në Facebook, Gërvalla ka shprehur mirënjohje për vëllain e komandantit legjendar Adem Jashari, për sakrificën që familja Jashari dha për Kosovën.

“I dashur Baci Rifat, sot, në ditëlindjen tënde, dua të të falënderoj për shumëçka, për një jetë të tërë, që ti dhe familja e madhe Jashari, gjithmonë ia kushtoni Kosovës, por sidomos të të falënderoj që dhimbja e sakrifica, por edhe barra e rëndë që mban mbi supet e tua, nuk të ligështon e as të thyen asnjë herë. Ne jemi me fat që të kemi. Të fortë dhe të qëndrueshëm si një lis që nuk e lëkund era e as shtrëngata sepse i ka rrënjët thellë në zemër të Kosovës dhe lirisë së saj!”, ka shkruar Gërvalla.

Ajo ka uruar që Rifat Jashari të jetoj edhe për shumë vite të tjera.

“Të paçim edhe për shumë vite, kështu të fortë, të pathyeshëm nga sfidat, nga vitet e nga vështirësitë, të cilat ende nuk kanë pushuar për Kosovën. E përjetshme është mirënjohja për Ty dhe për të gjithë familjen Jashari, që është jo vetëm krenari, por edhe simbol i Kosovës”, ka shkruar Gërvalla.