Janë publikuar të dhënat rreth kurorëzimeve dhe shkurorëzimeve përgjatë muajit maj në Kosovë.
Sipas të dhënave të Agjencisë të Statistikave të Kosovës, gjatë muajit maj janë regjistruar gjithsej 1.037 kurorëzime (brenda dhe jashtë Kosovës).
Krahasuar me muajin prill 2026, në muajin maj ka rënie të numrit të kurorëzimeve rreth 7,9%.
Kurse, në këtë periudhë janë regjistruar 117 raste të shkurorëzimeve në Kosovë.
Krahasuar me muajin prill ka rritje të numrit të shkurorëzimeve për 5,4%.
Kosova ende nuk e ka dorëzuar në Komisionin Evropian raportin mbi zbatimin e hapave reformues në kuadër të Planit të Rritjes.
Afati përfundimtar është 15 korriku, që praktikisht nënkupton se Kosova ka kohë deri në mesnatë për ta dorëzuar raportin në Bruksel.
Raporti është i domosdoshëm, sepse mbi bazën e tij Komisioni Evropian vlerëson shkallën e zbatimit të reformave, nga të cilat varen edhe pagesat e radhës nga Plani i Rritjes.
Për ndarjen e të hollave kërkohet vlerësim pozitiv i Komisionit Evropian.
Qeveria e Kosovës nuk i është përgjigjur pyetjes së REL-it nëse do t’ia dalë ta dorëzojë raportin në kohë.
Deri më tani, Kosova ka marrë vetëm parafinancimin prej mbi 61 milionë eurosh, që përfaqëson shtatë për qind të shumës së përgjithshme prej 882 milionë eurosh të ndara për vendin.
Kosova nuk ka marrë ende asnjë këst të rregullt nga Plani i Rritjes, pasi vlerësohet se nuk e ka përmbushur asnjë hap reformues. Arsyeja kryesore ishte kriza institucionale që shënoi tërë vitin e kaluar dhe pamundësia për të vazhduar me zbatimin e reformave.
Zëdhënësi i Komisionit Evropian, Guillaume Mercier, konfirmoi se deri më tani katër shtete të rajonit kanë dorëzuar raportet e tyre mbi zbatimin e reformave.
“Komisioni Evropian është i gatshëm t’i ndihmojë partnerët nga Ballkani Perëndimor që të përshpejtojnë zbatimin e reformave të papërfunduara, në mënyrë që ato të realizohen brenda afatit të zgjatur”, konfirmoi për REL Mercier.
Përveç Kosovës, raportin ende nuk e ka dorëzuar as Bosnje e Hercegovina. Në Bruksel nuk presin që të marrin dokument nga Bosnja, pasi ky shtet ende nuk e ka miratuar Agjendën e Reformave.
Më 30 qershor përfundoi afati për periudhën e katërt raportuese.
“Pas pranimit të raporteve, Komisioni do të vlerësojë zbatimin e hapave përkatës të reformës dhe do të marrë vendim për ndarjen e fondeve përkatëse”, tha Mercier.
Sipas të dhënave zyrtare të Komisionit Evropian, vendet e Ballkanit Perëndimor kanë nisur pothuajse të gjitha reformat e planifikuara, por vetëm 57 për qind e hapave janë përmbushur plotësisht.
Komisioni Evropian thekson se dallimet ndërmjet vendeve janë të mëdha.
Mali i Zi dhe Shqipëria udhëheqin me rreth 80 për qind të hapave të përmbushur. Pas tyre renditet Maqedonia e Veriut, e cila gjatë muajve të fundit ka përshpejtuar ndjeshëm ritmin e reformave dhe pritet ta tejkalojë shkallën prej 50 për qind.
Serbia vlerësohet se ka realizuar rreth 35 për qind të reformave, megjithëse puna është duke u zhvilluar në rreth 85 për qind të hapave të planifikuar.
Kosova dhe Bosnja janë dy vendet që kanë mbetur dukshëm mbrapa, për shkak të rrethanave të ndryshme politike.
Në debatin e zhvilluar më 14 korrik në Komitetin për Punë të Jashtme të Parlamentit Evropian, drejtori i Drejtorisë së Përgjithshme për Zgjerim, Jan Geert Koopman, konfirmoi se Kosova ka ngecur për shkak të krizës politike në vend.
“Kosova është shumë prapa. Kjo është pasojë e bllokadave të brendshme politike gjatë periudhës së kaluar, të cilat thjesht kanë penguar miratimin e legjislacionit të rëndësishëm. Megjithatë, pas zgjedhjeve të mbajtura në qershor të këtij viti, muajin e kaluar, tani po shohim se Kosova ka filluar të ndërtojë stabilitetin e nevojshëm institucional dhe, për këtë arsye, presim edhe një ritëm më të lartë të zbatimit të reformave”, deklaroi Koopman.
Bosnja, nga ana tjetër, jo vetëm që nuk ka marrë asnjë cent nga Plani i Rritjes, por për shkak të mosmiratimit të Agjendës së Reformave ka humbur edhe mbi 100 milionë euro.
Edhe ritmi i pagesave ndryshon ndjeshëm ndërmjet vendeve.
Shqipëria, Maqedonia e Veriut dhe Mali i Zi kanë marrë tashmë tri këste të rregullta.
Serbia ka marrë vetëm një pagesë, ndërsa fondet e tjera mbeten pezull për shkak të ligjeve të diskutueshme në fushën e drejtësisë. Komisioni Evropian po vlerëson nëse kushtet për pagesa të reja janë përmbushur.
“Fakti që deri më tani nuk është bërë asnjë pagesë tjetër tregon se nuk kemi qenë plotësisht të bindur se këto kushte janë përmbushur”, tha Koopman.
Kosova dhe Bosnja nuk kanë marrë asnjë pagesë të rregullt.
Mekanizmi është i thjeshtë: shtetet raportojnë për çdo hap reformues, secili hap ka një vlerë financiare, ndërsa Komisioni Evropian përcakton shumën që do të ndahet në bazë të rezultateve të arritura.
“Mendoj se është shumë e rëndësishme të kuptohet se kushtëzimi i rreptë përbën një nxitje të fuqishme për zbatimin e reformave. Dinamika e reformave që po shohim në rajon është e konsiderueshme. Prandaj, fakti që jo të gjitha fondet janë përdorur menjëherë nuk duhet të shihet si diçka negative. Përkundrazi, kjo është pjesë përbërëse e mënyrës se si është konceptuar ky instrument”, tha Koopman.
Më herët gjatë këtij viti, komisionarja evropiane për Zgjerim, Marta Kos, paralajmëroi se rajoni rrezikonte të humbiste rreth 700 milionë euro për shkak të vonesave në reforma.
Sipas zyrtarëve evropianë, ky paralajmërim ndikoi që vendet të përshpejtonin procesin. Megjithatë, edhe vendet më të avancuara mund të humbasin një pjesë të fondeve, pasi afatet po afrohen.
Dita e fundit e qershorit dhe ajo e dhjetorit përbëjnë dy afatet kyç. Hapat reformues që nuk realizohen brenda këtyre afateve humbasin financimin.
“Për rikujtim, afati për zbatimin e hapave të reformës në kuadër të periudhës së katërt të raportimit të Instrumentit për Reforma dhe Rritje ishte 30 qershori 2026. E njëjta datë shënoi edhe përfundimin e periudhës së tolerancës për hapat e reformës që duhej të ishin përmbushur në mesin e vitit 2025. Siç u përmend, Komisioni Evropian tani do t’i vlerësojë raportet dhe do të përcaktojë ndarjet përkatëse”, konfirmoi Guillaume Mercier.
Fondet që humben nuk kthehen në buxhetin e Bashkimit Evropian.
Komisioni Evropian mund të rillogarisë ndarjen e mjeteve në nivel rajonal dhe t’ua ridrejtojë ato vendeve që kanë zbatuar me sukses reformat para afatit.
Me fjalë të tjera, sistemi transferon fondet nga vendet që nuk arrijnë rezultatet e kërkuara te ato që zbatojnë më shpejt reformat.
Megjithatë, duke qenë se tashmë është e qartë se jo të gjitha vendet do të përdorin fondet e tyre, Komisioni Evropian ende nuk ka vendosur se çfarë do të bëjë me pjesën e mbetur të mjeteve.
Aktualisht po shqyrtohen opsionet që ato të orientohen drejt investimeve të tjera në rajon, por vendimi përfundimtar ende nuk është marrë.
Deputeti i zgjedhur i Lidhjes Demokratike të Kosovës (LDK), Armend Zemaj, ka thënë të mërkurën se janë mbledhur dhe dorëzuar nënshkrimet e nevojshme për ta thirrur një Kuvend të jashtëzakonshëm të partisë, në një kohë kur ka pasur thirrje për shkarkimin e kryetarit të partisë, Lumir Abdixhiku.
Derisa po dilte nga zyra e LDK-së në Prishtinë së bashku me kryetarin e degës së dytë , Florian Dushi, Zemaj tha se numri i nënshkrimeve të dorëzuara ishte i njëjtë me atë që kishte deklaruar ditë më parë, mbi 150.
Sipas Statutit të LDK-së, Kuvendi i jashtëzakonshëm mund të thirret me kërkesën e të paktën 1/3 së delegatëve të Kuvendit.
Kuvendin e partisë e përbëjnë 354 delegatë të zgjedhur në kuvendet e degëve, plus kryetari aktual i LDK-së, që me automatizëm është delegat i Kuvendit të Përgjithshëm të LDK-së.
Grumbullimi i nënshkrimeve të nevojshme vjen pas përplasjeve të hapura brenda LDK-së dhe pakënaqësive me Abdixhikun, pasi partia doli e treta në zgjedhjet parlamentare të qershorit, duke fituar 18 vende në Kuvendin e Kosovës me 120 deputetë.
Po ashtu, ky zhvillim po ndodh në një kohë kur Abdixhiku nisi javën e kaluar bisedimet me liderin e partisë fituese, Albin Kurtin e Lëvizjes Vetëvendosje, në përpjekje për të arritur një marrëveshje për formimin e institucioneve të reja.
Pasi LDK-ja, e cila garoi në një listë të përbashkët me ish-presidenten Vjosa Osmani, dështoi të arrijë rezultat bindësh zgjedhor më 7 qershor, filluan zëra pakënaqësish brenda partisë, të cilët nuk ishin diçka e re, gjithsesi.
Në fund të qershorit, së paku dy kryetarë komunash dhe disa drejtues degësh kërkuan publikisht dorëheqjen e Abdixhikut, duke argumentuar se ai duhet të marrë përgjegjësi për rezultatin zgjedhor dhe për mungesën e një rritjeje të ndjeshme elektorale.
Abdixhiku iu përgjigj kritikëve me kundërkërkesë, duke u bërë thirrje atyre që të japin dorëheqje.
Kjo nuk është hera e parë që kërkohet dorëheqja e Abdixhikut, pasi ngjashëm ndodhi edhe në janar të këtij viti, pas zgjedhjeve parlamentare të dhjetorit.
Në janar ai i mbijetoi një votëbesimi që e kishte kërkuar vetë në Kuvendin e jashtëzakonshëm të partisë.
Por, disa figura partiake kishin kërkuar dorëheqjen e tij të parevokueshme, duke mos u pajtuar me votëbesim. Në mesin e tyre ishte Hykmete Bajrami, e cila ka dhënë dorëheqje të parevokueshme nga pozita e nënkryetares së partisë.
Para atij Kuvendi, anëtari tjetër i kësaj partie, Avdullah Hoti e shpalli kandidaturën për kryetar të partisë, por delegatët diskutuan vetëm për performancën e Abdixhikut.
Lidhja Demokratike e Kosovës është një nga partitë më të vjetra në Kosovë, e themeluar në vitin 1989 nga Ibrahim Rugova.
Ajo ka luajtur rol kyç në periudhën e rezistencës paqësore dhe në ndërtimin e institucioneve demokratike të vendit.
Klinika Infektive e Qendrës Universitare Klinike të Kosovës (QKUK) ka njoftuar se aktualisht po trajton një situatë të helmimeve të dyshuara nga ushqimi, ku deri më tani janë hospitalizuar 31 pacientë. Sipas rezultateve laboratorike, 11 raste kanë rezultuar pozitive me bakterin Salmonella Enteritidis.
Në njoftimin e saj, Klinika Infektive bën të ditur se gjatë datave 13, 14 dhe 15 korrik 2026, ndihmë mjekësore urgjente kanë kërkuar rreth 30 persona, ndërsa të gjithë pacientët e shtruar janë duke marrë trajtimin e nevojshëm dhe gjendja e tyre shëndetësore po përmirësohet.
“Gjatë datave 13, 14 dhe 15 korrik 2026, ndihmë mjekësore urgjente në këtë klinikë kanë kërkuar rreth 30 persona. Pas analizave të hollësishme laboratorike, 11 raste kanë rezultuar pozitive me bakterin Salmonella Enteritidis. Ekipi shëndetësor konfirmon se të gjithë pacientët e shtruar janë duke marrë trajtimin e duhur dhe gjendja e tyre po shkon drejt përmirësimit”, thuhet në njoftim.
Në kuadër të këtyre rasteve, gjatë kësaj periudhe treditore janë pranuar edhe pesë pacientë nga komuna e Hanit të Elezit me simptoma të ngjashme.
“Sipas deklaratave të vetë pacientëve, numri i personave që kanë konsumuar ushqim në të njëjtin lokacion dhe që dyshohet se mund të jenë helmuar është më i madh. Stafi mjekësor është duke kryer ekzaminimet e nevojshme dhe po monitoron vazhdimisht gjendjen e tyre, ndërsa po punohet intensivisht për të identifikuar burimin e saktë të infeksionit”, thuhet më tej në njoftim.
Klinika Infektive ka apeluar te qytetarët që të tregojnë kujdes të shtuar gjatë këtyre ditëve me temperatura të larta.
“Shmangni ushqimet e shpejta: Rekomandohet të shmanget konsumimi i produkteve të tipit ‘fast food’, posaçërisht gjatë këtyre ditëve me temperatura të larta, pasi nxehtësia favorizon shumimin e shpejtë të baktereve.
Kërkoni ndihmë mjekësore menjëherë: Nëse pas konsumimit të ushqimit shfaqni simptoma si të vjella, diarre, temperaturë të lartë apo dhimbje të forta barku, drejtohuni menjëherë në qendrën më të afërt mjekësore”, thuhet në rekomandimet e Klinikës.
Kryeministri në detyrë Albin Kurti ka njoftuar se ka pritur në takim Sekretarin e Përgjithshëm të OSBE-së, Feridun Sinirlioğlu.
Përmes, një postimi në profilin e tij në rrjetin social Facebook, Kurti ka shkruar se është i bindur që stabiliteti i vërtetë arrihet nëpërmjet forcimit të institucioneve demokratike, duke siguruar të drejta të barabarta për të gjithë, duke luftuar korrupsionin dhe krimin e organizuar.
Postimi i tij i plotë:
Pas takimit në maj në kuadër të Samitit të Komunitetit Politik Evropian në Jerevan të Armenisë, sot mirëprita në Prishtinë, Sekretarin e Përgjithshëm të OSBE-së, Feridun Sinirlioğlu.
E falënderova ambasadorin Sinirlioğlu për bashkëpunimin dhe kontributin e vazhdueshëm të misionit të OSBE-së në Kosovë, në forcimin e institucioneve demokratike dhe promovimin e të drejtave të njeriut, si dhe mbështetjen për sundimin e ligjit.
Ne jemi të bindur që stabiliteti i vërtetë arrihet nëpërmjet forcimit të institucioneve demokratike, duke siguruar të drejta të barabarta për të gjithë, duke luftuar korrupsionin dhe krimin e organizuar.
Përveçse përparim demokratik, Kosova ka edhe zhvillim të qëndrueshëm ekonomik. Kemi rritur Bruto Produktin Vendor në 12 miliardë euro, derisa kemi shënuar përparim të madh në forcimin e sundimit të ligjit dhe sigurinë publike. Tanimë vlerësimet ndërkombëtare e njohin Kosovën si një nga vendet më të sigurta në Evropë.
Ish-kryeministri suedez, Carl Bildt, ka reaguar ndaj deklaratës së ministres serbe, Snezhana Paunoviq, e cila ditë më parë deklaroi se po të ishte në vend të kriminelit të luftës, Sllobodan Millosheviq, do ta kishte “spastruar etnikisht Kosovën” në vitin 1998.
Duke komentuar këtë deklaratë, Bildt e ka cilësuar atë si skandaloze dhe ka thënë se një qëndrim i tillë dëmton perspektivën evropiane të Serbisë.
“Kjo është skandaloze për një anëtare të Qeverisë së Serbisë. Sigurisht që nuk i ndihmon perspektivës evropiane të vendit – përkundrazi. Nuk besoj se presidenti Vuçiq mund të mbetet pasiv përballë kësaj”, shkroi ai.
Komanda Qendrore e Shteteve të Bashkuara të Amerikës ka njoftuar se kanë nisur një valë të re të sulmeve kundër Iranit.
Sipas një postimi në rrjete sociale, CENTCOM ka deklaruar se sulmet kanë nisur në orën 6 të mëngjesit, sipas kohës lokale.
“Sulmet janë të dizajnuara për të degraduar më tej aftësitë ushtarake që forcat iraniane kanë përdorur për të sulmuar anijet tregtare në Ngushticën e Hormuzit.”, thuhet në njoftimin e CENTCOM.
Këto sulme të fundit, kanë hyrë në ditën e katërt që kur SHBA-ja i është rikthyer fushatës ajërore ndaj Iranit, pas dështimit të zbatimit të marrëveshjes së arritur mes dy vendeve.
Ushtria amerikane, mbrëmë ka deklaruar se kishte përfunduar raundin e saj të fundit të sulmeve kundër Iranit, duke goditur dhjetëra objektiva ushtarake pranë Ngushticës së Hormuzit dhe zonave bregdetare.
Gjithashtu, sot presidenti amerikan, Donald Trump ka lëshuar një kërcënim të ri se SHBA-ja do të godasë ura dhe termocentrale në Iran “javën e ardhshme” nëse Teherani nuk kthehet në tryezën e negociatave.
Çështja e kthimit në punë të gjyqtarëve dhe prokurorëve serbë në Kosovë po shqyrtohet në kuadër të procesit më të gjerë të normalizimit të marrëdhënieve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, tha të mërkurën zëdhënësi i Bashkimit Evropian për Radion Evropa e Lirë (REL).
“Bashkimi Evropian i ka bërë vazhdimisht thirrje Serbisë për inkurajim, ndërsa Kosovës për ta mundësuar riintegrimin e personelit të drejtësisë nga komuniteti serb, në përputhje me marrëveshjet e arritura në dialog dhe me ligjet e Kosovës”, thuhet në përgjigjen me shkrim për REL-in.
Zëdhënësi shtoi se BE-ja vazhdon t’u bëjë thirrje Kosovës dhe Serbisë për t’i krijuar kushtet e nevojshme për zbatimin e këtyre detyrimeve dhe të “përmbahen nga veprime që mund ta ndërlikojnë më tej këtë proces”.
Përfaqësuesit e komunitetit serb u larguan kolektivisht nga institucionet e Kosovës në fund të nëntorit 2022, duke kundërshtuar vendimin e Qeverisë së Kosovës për të hequr nga përdorimi targat e automjeteve të lëshuara nga Serbia dhe për t’i zëvendësuar ato me targat e Kosovës.
Përveç zyrtarëve policorë dhe punonjësve të administratës lokale, dorëheqje dhanë edhe rreth 130 gjyqtarë, prokurorë dhe punonjës administrativë të sistemit të drejtësisë në katër komunat me shumicë serbe në veri: Mitrovicë e Veriut, Leposaviq, Zveçan dhe Zubin Potok.
Çështja e dorëheqjeve të pazgjidhura u rikthye në vëmendje pasi, në mes të qershorit, ushtruesja e detyrës së presidentit të Kosovës, Albulena Haxhiu, kërkoi nga Këshilli Gjyqësor i Kosovës dhe Këshilli Prokurorial i Kosovës që “pa vonesa” t’i përmbyllin procedurat lidhur me këto dorëheqje, duke argumentuar se zvarritja e tyre ndikon në funksionimin normal të sistemit të drejtësisë.
Në një përgjigje për Radion Evropa e Lirë, Këshilli Gjyqësor konfirmoi se e ka pranuar letrën më 19 qershor dhe se kjo çështje do të shqyrtohet në njërën nga mbledhjet e ardhshme, në përputhje me kompetencat kushtetuese dhe ligjore.
Këshilli Prokurorial, në anën tjetër, nuk iu përgjigj kërkesës së Radios Evropa e Lirë për koment.
Largimi kolektiv i serbëve nga institucionet e Kosovës ishte iniciuar nga Lista Serbe, me mbështetjen e autoriteteve në Beograd.
Punonjësit që dhanë dorëheqje, morën kontrata të përkohshme dhe vazhduan të paguhen nga buxheti i Serbisë.
Por, me kalimin e kohës, disa prej atyre që nuk mbështesnin Listën Serbe, mbetën pa këto paga dhe njëkohësisht humbën mundësinë për t’u rikthyer në vendet e tyre të mëparshme të punës.
Pas krizave të shumta në veri të Kosovës, që kulmuan me sulmin e armatosur ndaj Policisë së Kosovës në Banjskë në vitin 2023, presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, bëri thirrje për rikthimin e serbëve në Policinë e Kosovës dhe në institucionet e drejtësisë.
Edhe Lista Serbe, para zgjedhjeve lokale të vitit të kaluar, pranoi se largimi nga institucionet e Kosovës kishte qenë gabim.
Nga ana tjetër, autoritetet e Kosovës, të udhëhequra nga Albin Kurti, kanë theksuar se rikthimi i serbëve në institucionet e Kosovës nuk mund të jetë çështje politike, por duhet të trajtohet si çështje juridike dhe kushtetuese.
Lideri i BDI-së, Ali Ahmeti, ka reaguar përmes një postimi në rrjetin social Facebook ndaj ministres serbe, e cila ka deklaruar se po të ishte në vend të Sllobodan Millosheviqit në vitin 1998 do ta kishte spastruar etnikisht Kosovën.
Ahmeti ka bërë me dije se kjo deklaratë është tronditëse, çnjerëzore dhe e papranueshme, si dhe një deklaratë e tillë nuk është vetëm fyerje për viktimat e luftës, por edhe pasqyrim i një mentaliteti që frymëzohet nga politika kriminale.
“Deklarata e ministres së Serbisë, e cila tha se, po të ishte në vend të Sllobodan Millosheviqit, do ta kishte spastruar etnikisht Kosovën në vitin 1998, është tronditëse, çnjerëzore dhe e papranueshme. Një deklaratë e tillë nuk është vetëm fyerje për viktimat e luftës, por edhe pasqyrim i një mentaliteti që frymëzohet nga politika kriminale e mentorit të saj politik, Sllobodan Millosheviqit, i cili përfundoi duke u përballur me drejtësinë ndërkombëtare për krimet e regjimit të tij”, ka shkruar ai.
“Të flasësh sot për spastrim etnik si alternativë politike, kur bota ka parë fëmijë të vrarë, masakra mbi civilë të pafajshëm, varreza masive dhe dëshmi të panumërta të krimeve të kryera në Kosovë, është dëshmi e një mendësie të rrezikshme dhe të papajtueshme me vlerat njerëzore, demokratike dhe evropiane. Mohimi ose glorifikimi i politikave gjenocidale nuk mund të ketë vend në shekullin XXI. Por historia e ka dhënë përgjigjen e saj. Pikërisht përballë këtij mentaliteti kriminal u ngrit rezistenca e popullit të Kosovës, e cila u kurorëzua me Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës. Në krah të aleatëve tanë ndërkombëtarë, UÇK-ja solli lirinë dhe çlirimin e Kosovës. Ata që edhe sot ëndërrojnë spastrim etnik duhet ta dinë se ideologjitë e urrejtjes gjithmonë përfundojnë në bankën e historisë, ndërsa liria dhe e drejta triumfojnë”, ka shkruar ai tutje.
Kryeprokurori i Shtetit, Zejnulla Gashi ka pranuar sot zyrtarisht detyrën në këtë pozitë nga ushtruesi i detyrës së Kryeprokurorit të Shtetit, Agron Qalaj, raporton Ekonomia Online.
Me këtë rast, Gashi tha se do u shërbejë të gjithëve dhe bashkarisht do punohet në forcimin e sundimit të ligjit.
“Sapo e pranova detyrën nga ushtruesi i detyrës së Kryeprokurorit të Shtetit, zoti Qalaj. Faleminderit kolegëve për besimin e dhënë. Unë do të jem kryeprokuror i të gjithëve dhe së bashku të gjithë do të punojmë në forcimin e sundimit të ligjit”, u shpreh ai.