Author: G.O.

Hungaria po konsideron ndërprerjen e eksporteve të energjisë elektrike dhe gazit drejt Ukrainës në rast se Kievi nuk rikthen furnizimin me naftë ruse përmes tubacionit Druzhba.

Kjo u bë e ditur nga zyra e kryeministrit hungarez, Viktor Orban, ndërsa Hungaria dhe Sllovakia përballen me sfidën e sigurimit të furnizimeve pas ndërprerjes së rrjedhave më 27 janar, pas një sulmi me dron rus që, sipas Ukrainës, dëmtoi infrastrukturën e tubacioneve.

Rafineritë hungareze planifikojnë të përdorin rezervat shtetërore të naftës, ndërsa qeveria sllovake miratoi të mërkurën një kredi prej 250,000 tonësh. Zyra e Orbanit njoftoi gjithashtu publikimin e rezervave strategjike të naftës, me kërkesë të kompanisë së rafinimit MOL.

Hungaria dhe Sllovakia akuzojnë Ukrainën për vonesë në rifillimin e rrjedhave të naftës për arsye politike dhe kanë njoftuar ndalimin e eksporteve të naftës drejt Ukrainës.

Kryeministri Viktor Orban ka shprehur hapur qëndrimin kundër anëtarësimit të Ukrainës në Bashkimin Evropian. Të dy vendet kanë ruajtur marrëdhënie të qëndrueshme me Vladimir Putin gjatë luftës gati katërvjeçare në Ukrainë.

Qeveria hungareze beson se Ukraina mund të përpiqet të ndikojë në zgjedhjet që do të mbahen më 12 prill, një pretendim që Kievi e ka mohuar. Orban është në pushtet për 16 vjet, por sondazhet e fundit tregojnë një humbje të epërsisë përpara zgjedhjeve.

Shtetet e Bashkuara, nën udhëheqjen e presidentit Donald Trump, po i bëjnë presion NATO-s që të reduktojë ndjeshëm aktivitetet jashtë territorit tradicional, përfshirë përfundimin e një misioni kyç të aleancës në Irak, kanë thënë katër diplomatë të NATO-s për “POLITICO”.

Sipas tyre, SHBA-ja ka lobuar muajt e fundit edhe për zvogëlimin e misionit paqeruajtës të NATO-s në Kosovë (KFOR), si dhe që Ukraina dhe partnerët e Indo-Paqësorit të mos marrin pjesë zyrtarisht në samitin vjetor të aleancës që do të mbahet në korrik në Ankara.

Kjo nismë pasqyron përpjekjen e Shtëpisë së Bardhë për ta trajtuar NATO-n si një pakt strikt euroatlantik të mbrojtjes dhe për të zhbërë dekada zgjerimi drejt menaxhimit të krizave, partneriteteve globale dhe iniciativave të bazuara në vlera – fusha që prej kohësh kanë irrituar presidentin amerikan dhe bazën e tij politike MAGA (Bëjeni Amerikën përsëri të madhe).

Brenda NATO-s, kjo qasje është quajtur “kthim në misionin themelor”, duke nënkuptuar kufizimin e aktiviteteve “jashtë zone” që tejkalojnë detyrat thelbësore të mbrojtjes dhe parandalimit.

Presion për t’u tërhequr nga Iraku

NATO-ja aktualisht mban mision këshillimor në Irak, që synon forcimin e institucioneve të sigurisë dhe parandalimin e rikthimit të Shtetit Islamik. Ky mision u krijua gjatë mandatit të parë të Trumpit në vitin 2018 dhe është zgjeruar disa herë që nga viti 2021, me kërkesë të Bagdadit.

Sipas diplomatëve, Washingtoni ka kërkuar që misioni të përfundojë që në shtator. Paralelisht, SHBA-ja pritet të tërheqë rreth 2,500 ushtarë nga Iraku në kuadër të një marrëveshjeje të vitit 2024 me qeverinë irakiane, si pjesë e angazhimit të Trumpit për t’i dhënë fund “luftërave të pafundme”.

Ekspertë të sigurisë paralajmërojnë se tërheqja e NATO-s dhe SHBA-së mund të fuqizojë grupet e milicive dhe të destabilizojë rajonin, përfshirë Kurdistanin verior.

Megjithatë, brenda aleancës ka kundërshtime. Sipas diplomatëve, shumica e vendeve anëtare janë të hapura për zvogëlim gradual të misionit, por jo për përfundim të shpejtë.

Diskutime të hershme për zvogëlimin e KFOR-it në Kosovë

Më shqetësuese për aleatët evropianë është sinjalizimi i SHBA-së për të reduktuar praninë e NATO-s në Kosovë. Misioni paqeruajtës KFOR, i autorizuar nga OKB-ja dhe i vendosur në vitin 1999 pas luftërave në ish-Jugosllavi, aktualisht numëron rreth 4,500 trupa.

Engjëllushe Morina, bashkëpunëtore e lartë e politikave në Këshillin Evropian për Marrëdhëniet me Jashtë, ka thënë se misioni mbetet “i domosdoshëm” për sigurinë rajonale.

“Nëse NATO-ja tërhiqet, kjo mund t’i inkurajojë separatistët serbë në veri të Kosovës dhe të ketë efekt zinxhir në rajon, përfshirë Republikën Sërpska në Bosnje e Hercegovinë”, ka thënë ajo.

Një diplomat i lartë i NATO-s ka thënë se ekziston shqetësim serioz, pasi “gjërat në Ballkanin Perëndimor mund të përshkallëzohen shpejt”.

Megjithatë, zyrtarë të NATO-s theksojnë se nuk ka asnjë afat kohor për përfundimin e misionit në Irak apo për KFOR-in dhe se çdo vendim kërkon miratimin e të 32 vendeve anëtare.

Presion për përjashtimin e Ukrainës dhe partnerëve të Indo-Paqësorit

SHBA-ja po ushtron gjithashtu presion që Ukraina dhe katër partnerët zyrtarë të NATO-s në Indo-Paqësor – Australia, Zelanda e Re, Japonia dhe Koreja e Jugut – të mos ftohen në takimet formale të samitit të korrikut në Ankara. Sipas diplomatëve, kjo argumentohet si përpjekje për të reduktuar numrin e takimeve dhe për ta fokusuar samitin në çështjet “thelbësore” të NATO-s.

Një vendim i tillë do të sinjalizonte një përqendrim më të madh në çështjet bazë të aleancës, duke lënë në plan të dytë partneritetet globale.

Po ashtu, NATO-ja ka vendosur të mos organizojë Forumin Publik këtë vit – një aktivitet paralel që zakonisht rrit dukshmërinë e samitit dhe përfshin liderë, ekspertë të mbrojtjes dhe zyrtarë qeveritarë. Zyrtarisht, kjo lidhet me kursime buxhetore, por disa diplomatë besojnë se pas vendimit qëndron indirekt presioni amerikan për të reduktuar financimin e organizatave ndërkombëtare.

Sipas kritikëve, në një kohë kur NATO-ja përpiqet të bindë opinionin publik për rëndësinë e aktiviteteve të saj dhe rritjes së shpenzimeve të mbrojtjes, kufizimi i komunikimit publik mund të jetë i dëmshëm.

Kryeministri i Republikës së Kosovës, Albin Kurti, ka emëruar Arsim Berishën në pozitën e zëvendësministrit të Shëndetësisë.

Berisha këtë detyrë e ka ushtruar edhe gjatë mandatit të kaluar, duke vijuar kështu angazhimin e tij në kuadër të Ministrisë së Shëndetësisë.

Me rastin e emërimit, Kryeministri Kurti e ka uruar Dr. Berishën për detyrën e re dhe i ka dëshiruar suksese në përmbushjen e përgjegjësive të tij në shërbim të qytetarëve dhe të sistemit shëndetësor të vendit.

Nëntë skitarë malorë janë zhdukur pas një lavine në rajonin e Lake Tahoe të Kalifornisë të martën, sipas autoriteteve.

Gjithashtu, gjashtë të tjerë janë shpëtuar pasi mbetën të bllokuar, njoftoi Zyra e Sherifit të Qarkut Nevada.

Lavinia u raportua rreth orës 11:30 PST (19:30 GMT) në zonën e Castle Peak, pranë qytetit Truckee, sipas zyrtarëve. Kushtet e motit mbeten të rrezikshme, me një probabilitet të lartë për lavina të mëtejshme.

“Ekipet e shpëtimit të specializuara me ski” janë dërguar nga dy stacione afër vendngjarjes, tha sherifi. Gjashtë të mbijetuarit e njohur janë “udhëzuar të qëndrojnë sa më mirë që të mundin në kushtet ekzistuese”, shtoi ai, raporton BBC, transmeton Sinjali.

Fillimisht u raportua se një grup prej 16 personash – katër guida dhe 12 klientë – ishte përfshirë, megjithatë ky numër më vonë u zvogëlua në 15.

“Gjashtë skitarët që fillimisht u raportuan si të mbijetuar janë shpëtuar me sukses mbrëmjen e sotme,” shkroi zyra e sherifit në Facebook vonë të martën. Dy nga gjashtë të shpëtuarit u transportuan në spital.

Ekspertë nga Boreal Mountain Ski Resort dhe Alder Creek Adventure Center gjithashtu po përpiqen të arrijnë vendin e ngjarjes.

Një deklaratë e mëparshme e zyrës së sherifit tha se 46 përgjegjës të emergjencës janë angazhuar në operacionin e shpëtimit.

Qendra e Lavinave e Sierra-s shkroi në parashikim: “Lavinat e mëdha pritet të ndodhin të martën, të martën natën dhe të paktën deri në mëngjesin e hershëm të mërkurës në terrenet malore.”

Qendra e lavinave e vlerësoi rrezikun si “të lartë” – katër nga pesë në shkallën e rrezikut.

“Udhëtimi në, pranë ose nën terrene të lavinave nuk rekomandohet sot. Një cikël i gjerë i lavinave natyrore pritet gjatë 24 orëve të ardhshme,” tha qendra. “Lavinat e mëdha mund të rrëshqasin edhe nëpër zona me pemë.”

Lavinia që bllokoi skitarët u vlerësua si D2.5 në një shkallë nga D1 deri në D5, tha parashikuesi i Qendrës së Lavinave, Steve Reynaud, për mediat lokale. Lavinat D2 mund të lëndojnë, mbulojnë ose vrasin njerëz, sipas avalanche.org.

Reynaud tha për ABC se skitarët ishin në ditën e fundit të një udhëtimi tre-ditor në zona malore.

Ai tha se skitarët kaluan dy net në shtëpi të improvizuara gjatë udhëtimit që përfshinte navigim në “terrene malore të vështira” për 6.4 km (4 milje) duke mbajtur ushqim dhe pajisje.

Një zëdhënës i zyrës së sherifit, Capt Russell Greene, tha për stacionin lokal të lajmeve KCRA-TV se do të jetë një “proces i ngadaltë dhe i lodhshëm” për të gjetur skitarët e zhdukur për shkak të rrezikut të lartë të lavinës që paraqet kërcënim për shpëtuesit.

Rreth orës 17:15 PST (01:15 GMT), ai tha se përgjegjësit e parë, përfshirë disa me ski, po përpiqeshin ende të arrinin zonën e lavinës dhe se ata që ishin gjallë po mbroheshin nën tarp, “duke bërë më të mirën për të mbijetuar”.

Ai tha se nuk është e pazakontë që kompanitë e tureve me ski të marrin klientë me pagesë në kushte të tilla, duke shtuar: “Nuk mendoj se ishte një zgjedhje e mençur, por ende nuk e dimë gjithë historinë.”

Zyra e Gavin Newsom tha në një postim në X se autoritetet shtetërore po “koordinonin një operacion kërkim-shpëtimi me të gjithë burimet” me ekipet lokale të emergjencës.

Stacioni i ski-t Boreal Mountain Ski Resort, afër vendit të aksidentit, raportoi 76 cm borë (30 inç) gjatë 24 orëve të fundit.

Resorti vendosi të mbyllet të martën për shkak të erërave të forta dhe dukshmërisë së ulët.

Stuhi ka mbyllur gjithashtu disa autostrada, përfshirë Interstate 80 dhe Highway 50.

Presidenti turk, Recep Tayyip Erdogan ka theksuar se Evropa nuk mund të ndërtojë një kuadër sigurie të besueshëm pa përfshirjen e plotë të Turqisë, duke argumentuar se ka ardhur koha që kontinenti ta integrojë Ankaranë më ngushtë në strukturat e tij të mbrojtjes dhe sigurisë.

Duke folur me gazetarët në bordin e aeroplanit gjatë kthimit nga Ethiopia të mërkurën, Erdogan tha se Evropa duhet të shkojë përtej barrierave ideologjike që pengojnë bashkëpunimin më të ngushtë me Turqinë.

Ai shtoi se ushtria turke është ndër forcat më të afta brenda NATO-s dhe se çdo arkitekturë e re evropiane e sigurisë që përjashton Turqinë do të dështojë.

“Nëse Evropa synon të ndërtojë një sistem të ri mbrojtës, është e qartë se një marrëveshje pa Turqinë do të jetë e pamjaftueshme,” tha Erdogan, duke shtuar se aftësitë e Ankarasë në terren e bëjnë atë më shumë sesa një partner “që flet vetëm në tryezë”.

Duke folur për vizitën e tij në Etiopi, Erdogan e përshkroi Addis Ababan si një portë kyçe për një angazhim më të gjerë me Afrikën dhe theksoi rolin e Turqisë në nxitjen e besimit rajonal, duke përfshirë përpjekjet për ndërmjetësim midis Etiopisë dhe Somalia.

Ai theksoi se udhëtimi pasqyron politikën afatgjatë të Ankarasë për partneritet me kontinentin afrikan, bazuar në respekt të ndërsjellë dhe jo në shfrytëzim. “Turqia nuk ka pasur kurrë një të kaluar koloniale në Afrikë,” tha Erdogan, duke shtuar se qasja e vendit ndaj diplomacisë humanitare dhe partneritetit të barabartë ka forcuar pozitën e saj në të gjithë kontinentin.

Lidhur me Sirinë, ai tha se fushata e Turqisë për një rajon “pa terror” po përparonte me kujdes dhe në mënyrë të qëndrueshme, dhe se zhvillimet brenda Sirisë po pasqyronin prioritetet e sigurisë së Ankarasë. Erdogan theksoi se institucionet turke po monitoronin përpjekjet e integrimit dhe vazhdonin punën ligjore dhe politike për të adresuar rrënjët e militantizmit, jo vetëm dimensionin e sigurisë.

Duke iu referuar tensioneve që përfshijnë Iran dhe United States, Erdogan tha se Ankaraja është në kontakt me të dyja palët dhe kundërshton çdo përshkallëzim ushtarak. Ai bëri të ditur se kohët e fundit kishte biseduar veçmas me udhëheqësit e Iranit dhe presidentin e SHBA-së Donald Trump, duke theksuar se dialogu mbetet e vetmja rrugë e qëndrueshme përpara.

“Një luftë e re që synon Iranin nuk do t’i sillte dobi askujt,” paralajmëroi Erdogan, duke shtuar se do të thellonte paqëndrueshmërinë rajonale. “Për sa kohë që diplomacia mbetet e mundur, shpresa mbetet.”

Në lidhje me Gaza, ai e përshkroi konfliktin si një “provë për ndërgjegjen e njerëzimit”, duke bërë thirrje për një armëpushim të përhershëm, ndihmë humanitare të pandërprerë dhe një përpjekje të ripërtërirë drejt një zgjidhjeje me dy shtete. Erdogan konfirmoi se Turqia do të marrë pjesë në iniciativat e ardhshme të paqes dhe se Hakan Fidan do të përfaqësojë Ankaranë në një takim paqeje në Gaza.

Hungaria ndaloi furnizimet me naftë për Ukrainën në përgjigje të bllokimit të tranzitit të naftës ruse përmes tubacionit të naftës Druzhba nga Kievi, tha Ministri i Punëve të Jashtme dhe Tregtisë Peter Szijjarto pas mbledhjes së kabinetit.

“Furnizimet me naftë në Ukrainë u ndërprenë dhe nuk do të rifillojnë derisa ukrainasit të rifillojnë furnizimet me naftë përmes tubacionit të naftës Druzhba në drejtim të Hungarisë”, tha ministri.

Vendi po furnizon Ukrainën me “vëllime të konsiderueshme” nafte, gaz dhe energji elektrike, vuri në dukje Szijjarto. “Hungaria po luan një rol kritik në këtë”, theksoi ai.

Sipas të dhënave hungareze, nafta ruse nuk po vjen në Hungari që nga 27 janari. Budapesti është i bindur se Kievi nuk i rifillon furnizimet vetëm për arsye politike.

Sot në Gjykatën Speciale, katër të akuzuarit për krime lufte, Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Rexhep Selimi dhe Jakup Krasniqi thanë fjalën e fundit para trupit gjykues.

Pas përfundimit të kësaj seance ka reaguar vajza e Jakup Krasniqit, Gresa.

Ajo shkroi “4 çlirimtarë 4 fjalime të fuqishme 4 mësime historie. Të katër njëzëri thanë: Luftuam regjimin gjenocidal të Serbisë, luftuam për liri. E drejta për të jetuar i lirë nuk është krim”.

Avokati mbrojtës i Hashim Thaçit, Luka Mishetiq, ka folur për mediat pas përfundimit të deklarimeve përfundimtare, duke e cilësuar procesin si një gjykim të gjatë dhe kompleks.

Ai u shpreh se, sipas vlerësimit të mbrojtjes, ekzistojnë arsye për optimizëm lidhur me vendimin përfundimtar.

Në prononcimin e tij, Mishetiq tha se nga ajo që është dëgjuar gjatë seancave, mbrojtja beson se qëndron fuqishëm si në aspektin e provave ashtu edhe në interpretimin ligjor për çka tha se presin rezultate shumë të mira.

‘’Me procese të gjata gjyqësore për një betejë në sallën e gjyqit, përshtypja jonë në fund është se kemi çdo arsye të jemi optimistë për një rezultat shumë pozitiv. Është gjithmonë e paarsyeshme të përpiqesh të parashikosh diçka në një çështje gjyqësore, sepse në fund gjithçka varet nga gjyqtarët. Por nga argumentet që kemi dëgjuar sot dhe gjatë 10 ditëve të fundit, si dhe nga mbrojtja e prokurorisë, ne besojmë se kemi të drejtë si në prova ashtu edhe në ligj. Dhe siç thashë, presim rezultate shumë të mira’’, ka deklaruar ai për Dukagjinin.

Më tej, Mishetiq foli edhe për kontekstin ndërkombëtar të periudhës së luftës, duke theksuar rëndësinë që kishte Kosova në politikën e jashtme në fund të viteve ’90.

‘’Nuk kam folur me të gjitha ato institucione. Kemi folur me disa prej tyre. Nuk do t’i përmend me emër, sepse nuk më kanë dhënë leje t’i përmend. Por sigurisht, ata u befasuan nga argumentet dhe veçanërisht menduan se kishte mungesë kuptimi për procesin me të cilin diplomatët dhe zyrtarët e tjerë ushtarakë sigurojnë informacion, veçanërisht kur drejtojnë një luftë në terren. Siç e dini të gjithë, Kosova ishte çështja më e rëndësishme e politikës së jashtme në vitin 1999 dhe madje edhe në vitin 1998. Kishte shumë informacion që po mblidhej nga agjencitë diplomatike dhe të inteligjencës, si dhe nga të tjerë, përfshirë mediat në atë kohë. Pra, nuk kishte mungesë informacion’’, ka deklaruar ai.