ATV

Author: ATVLive

  • Ndërmarrjet publike nën menaxhimin e fondit sovran

    Ndërmarrjet publike nën menaxhimin e fondit sovran

    Fondi Sovran, që vazhdon të jetë ende një projekt-ligj, parashihet të jetë institucioni që mes tjerash do të marrë përsipër menaxhimin e aseteve shtetërore.

    Ndër to është Ndërmarrjen “Trepça”, e cila që nga viti 1930 ishte shtyllë e ekonomisë së Kosovës. Para-lufte, referuar të dhënave historike “Trepça” numëronte më shumë se 20 mijë punëtorë, ndërsa sot ajo ka mbi një mijë.

    Nga viti 2019 deri në vitin 2021 “Trepça” me pajisjet e vjetëruara, nuk ishte efikase në përmbushjen e qëllimeve të saj, pasi referuar raportit të Zyrës Kombëtare të Auditimit, në këtë periudhë ajo operoi me 600 mijë euro humbje mesatare mujore.

    Edhe Korporata Energjetike e Kosovës, mundë të jetë pjesë e këtij fondi. KEK, që sot numëron mbi tre mijë punëtorë, nga kryeministri Kurti vlerësohet lartë për punën e bërë, duke gjeneruar fitim. Megjithatë, ish-drejtori i Korporatës gjendet në paraburgim pasi dyshohet për “Keqpërdorimi të pozitës apo autoritetit zyrtar”, “Ushtrimi i ndikimit” dhe “Konflikti i interesit”.

    Telekomi i Kosovës, nga viti 2008 deri në atë 2015 ka qenë kompani që i sillte të ardhura shtetit. Mirëpo, pas kontratave të dyshimta, kjo filloi të shënoj rezultate të dobëta. Edhe për këtë ndërmarrje kryeministri Kurti ka deklaruar se po shënon përparim në aspektin e të hyrave. Megjithatë së fundmi, Prokuroria Themelore në Prishtinë ka ngritur aktakuzë ndaj ish-kryeshefit të kompanisë Agron Mustafa, me dyshimet për “Lidhje të Kontratës së Dëmshme” në cilësin e kryeshefit të kompanisë.

    Ndërkaq, Ndërmarrje Publike të tjera që priten t’i bashkohen Fondit Sovran janë Posta e Kosovës, TrainKos dhe InfraKosi.

  • Fondi sovran pothuajse gati

    Fondi sovran pothuajse gati

    Fondi sovran po bëhet.

    Prezenti i këtij fondi, u bë sot në një konferencë të organizuar nga zyra e kryeministrit dhe fondacioni Friedrich Ebert, me mysafir të huaj e vendor, e ata që ndihmuan në krijimin e tij.

    Teksa foli për rolin e këtij fondi, kryeministri Albin Kurti tha se me fondin sovran, do stabilizohet ekonomia e vendit.

    “Qeveria jonë qëndron fuqishëm pas këtij vizioni, duke besuar se nisma e tillë do të rezultojë me stabilizim të ekonomisë përmes diversitetit, krijim të profiteve për shtetin përmes investimeve të mençura. Ndërmarrjet publike do të bëhen pjesë integrale e Fondit Sovran”, tha Kurti.

    Duke folur para ekspertëve vendor e të jashtëm, e plot atyre që ndihmuan në krijimin e këtij fondi, Kurti tregoi edhe asetet që do i bartën këtij fondi, derisa nuk la pa lavdëruar punën e qeverisë së tij në këto dy vjet.

    “Ndërmarrjet tona publike, do bëhen pjesë integrale e Fondit, në qëllim të mundësisë për rritje të investimeve të nevojshme për zhvillim ekonomik. “Kemi fuqizuar bordet e ndërmarrjeve publike me profesionistë nga sektori privat. Përmes tyre jemi siguruar që kontratat e dëmshme, keqpërdorimet e korrupsioni të mos zënë vend në ndërmarrjet qendrore. Këto ndërmarrje kanë siguruar profit prej 94 milionë euro gjatë këtij viti, në krahasim me 3 milionë humbje para mandatit tonë qeverisës”, tha Kurti.

    Drejtor ekzekutiv i “Friedrich Ebert Stiftung” René Schlee vlerësoi se krijimi i Fondit Sovran do të jetë një hap domethënës për Kosovën.

    “Ne gjithmonë besojmë shumë se ky do të jetë një hap domethënës për shtetin e Kosovës dhe të krijojë një lloj rrjeti ekonomik të zhvillimit të qëndrueshëm. Besojmë se do të jetë bazë e qëndrueshme për zhvillimin e Kosovës dhe për një shoqëri të drejtë. Për këtë arsyeje jemi mbledhur dhe i kemi kushtuar vëmendje, kam kënaqësinë që themelimi i këtij fondi është bashkëpunim i frytshëm”, tha Schlee.

    Projektligji për fondin sovran, tashmë ka përfunduar konsultimet publike, dhe së shpejti pritet të dërgohet për miratim në qeveri, e më pas edhe në kuvend. /atvlive.tv

  • Siria rikthehet në Ligën Arabe

    Siria rikthehet në Ligën Arabe

    Ministrat e Jashtëm të Ligës Arabe, e kanë miratuar vendimin për rikthim të Sirisë në këtë trup, pas më shumë se një dekade të pezullimit.

    Sipas një zëdhënësi të Ligës, ky vendim tregon përpjekjet për të normalizuar marrëdhëniet me presidentin sirian, Bashar al-Assad.

    Në vendim është thënë se Siria do të mund të marrë pjesë në takime menjëherë, dhe në të është përmendur edhe nevoja e dhënies fund të luftës civile në këtë shtet.

    Vendimi është marrë në një takim me dyer të mbyllura në Kajro.

    Ndonëse disa shtete arabe, përfshirë Emiratet e Bashkuara Arabe, kanë bërë thirrje për normalizim të lidhjeve me Assadin, të tjerë, përfshirë Katarin, refuzojnë normalizim të plotë, pa një zgjidhje politike të konfliktit sirian.

    Disa kanë kërkuar edhe vendosjen e kushteve për kthim të Sirisë në Ligë, siç është rasti i Jordanisë.

    Në vendimin e së dielës është përmendur që Jordania, Arabia Saudite, Iraku, Libani dhe Egjipti, do të krijojnë një grup kontakti, për të ndërmjetësuar komunikimin me Qeverinë siriane, dhe që të gjendet zgjidhje për krizën.

    Anëtarësimi i Sirisë në Ligën Arabe është pezulluar më 2011, pas shtypjes së protestave në rrugë, kundër Assadit.

    Për pasojë, shteti është përfshirë në luftë civile dhe janë shkatërruar pjesë të mëdha të territorit.

  • Ramush Haradinaj viziton vendin ku humbi jetën vëllau i tij Luani

    Ramush Haradinaj viziton vendin ku humbi jetën vëllau i tij Luani

    Kryetari i Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës, Ramush Haradinaj ka vizituar vendin ku ka humbur jetën vëllau i tij Luani.

    Kjo është bërë e ditur përmes një postimi në rrjetin social në Facebook nga vetë Haradinaj.

    ‘’Aty ku ra Luani’’ ka shkruar Haradinaj në postimin e tij në Facebook.

    Thekosjmë se gjatë ditës së djeshme Luan Haradinaj, u përkujtua nga akterët politikë në 26-të vjetorin e rënies heroike të tij.

  • Rreth 100 mijë të rinj të papunë, shkollë e trajnime, ASK: Ky numër në rritje

    Rreth 100 mijë të rinj të papunë, shkollë e trajnime, ASK: Ky numër në rritje

    Agjencia e Statistikave të Kosovës (ASK) ditë më parë ka bërë të ditur se mbi 740 mijë persona në vend janë ekonomisht joaktivë, që nuk janë në punë dhe aktualisht nuk janë të regjistruar në ndonjë nga zyrat shtetërore që kërkojnë punë. Nga të dhënat që i përkasin periudhës së tremujorit të parë të vitit 2022, më shqetësuese mbetet numri prej 100 mijë prej tyre të moshës nga 15 deri në 24-vjeç, që përpos se janë të papunë, nuk janë as në shkollë dhe nuk ndjekin trajnime profesionale.

    Të dhënat e ASK-së tregojnë se janë mbi 1.2 milionë qytetarë në moshë pune, mbi 380 mijë janë të punësuar, mbi 77 mijë janë të papunë dhe mbi 750 mijë janë ekonomikisht joaktivë.

    Nga komuniteti i biznesit, thonë se qytetarët e cilësuar në masë të madhe si pasivë nuk regjistrohen për të kërkuar punë për shkak se këto institucione nuk kanë arritur që t’iu përgjigjen kërkesave të tyre, ndërsa ndryshe nga vendet e tjera, as nuk kanë ndonjë mbështetje financiare gjatë kohës së pritjes për punësim.

    Duke folur për numrin prej rreth 100 mijë të rinjsh, kryeshefi i Agjencisë së Statistikave të Kosovës (ASK), Ilir Berisha thotë për KosovaPress se të njëjtit mbahen nga familja dhe nuk kanë bërë ndonjë kërkesë që të kyçen në tregun e punës.

    “Sipas metodologjisë, ASK publikon në baza të rregullta tremujore rezultatet e anketës së fuqisë punëtore dhe klasifikimi i popullsisë nga popullsia e përgjithshme konsiderohet të ajo që nuk hyn në kontingjentin e fuqisë punëtore ose njerëzit fuqi punëtore që janë prej moshës 0 deri në moshën 15-vjeç dhe mbi moshën 65-vjeçare. Kur shikohet kjo, personat joaktivë dhe ata që nuk kërkojnë punë konsiderohen në Kosovë që gjatë tremujorit të parë të vitit 2022 ishte një shifër mbi 740 mijë persona, nga këta janë 98 mijë e 271 të rinj.”, thekson Berisha.

    Berisha derisa rendit disa nga faktorët që ndikojnë që një pjesë e madhe e të rinjve janë pa punë, shkollë e trajnime, pranon se numri i personave që nuk kërkojnë punë është duke u rritur.

    Drejtori i Odës Ekonomike Amerikane në Kosovë, Arian Zeka vlerëson se roli i trupave që ofrojnë mundësi punësimi është zbehur.

    Zeka thotë se pavarësisht se ka kërkesë të madhe për punëtorë në sektorin privat, ka një boshëllëk të disponueshmerisë së fuqisë punëtore.

    Shifra e lartë e të rinjve pasivë konsiderohet rrezik për vendin, thotë kryetari i Bashkimit te Sindikatave të Pavarura të Kosovës, Atdhe Hykolli.

    Hykolli thotë se duhet që institucionet të kenë një qasje serioze ndaj këtij fenomeni.

    Mes tjerash, Hykolli shton se si BSPK vazhdimisht janë në kontakt me të punësuarit dhe po mundohen që t’u ofrojnë kushtet elementare që të rinjë të duan t’i shërbejnë këtij vendi.

    Kujtojmë se, para disa muajve, qeveria ka krijuar platformën “Superpuna” që nënkupton një pagesë të garantuar prej shtetit 264 euro bruto për 6 muaj, ku kompanitë hapin shpalljet dhe të rinjtë aplikojnë.

  • Pritet rritje e pushuesve kosovarë në bregdetin shqiptar, 10% më shumë se vitin e kaluar

    Pritet rritje e pushuesve kosovarë në bregdetin shqiptar, 10% më shumë se vitin e kaluar

    Këtë vit pritet që numri i pushujesve në bregdetin e Shqipërisë të jetë më i madh sesa vitin e kaluar.

    Kështu ka deklaruar për Radiotelevizionin Shqiptar, biznesmeni kosovar Ruzhdi Kurtishaj.

    I njohur ndryshe edhe si promovues i turizmit shqiptar, Kurtishaj thotë se numri i kërkesave pritet të shkojë deri në 45%.

    “Kërkesat janë në rritje. Muaji maj duket që do të jetë një muaj jashtëzakonisht i mirë për tët gjithë turizmin shqipfolës. Lëvizjet janë të mëdha. Shqipëria mbetet destinacioni i vetëm më i preferuar për qytetarëte Kosovës edhe për arsyet e çmimit të lirë, të afërsisë që ka, por mbi të gjitha për arsye që konsumojnë ushqim shqip, pushojnë shqip…” ka thënë mes të tjerash Kurtishaj.

  • Osmani e Kurti kujtojnë betejën e Çabratit

    Osmani e Kurti kujtojnë betejën e Çabratit

    Presidentja Vjosa Osmani dhe kryeministri Albin Kurti kanë përkujtuar sot 24-vjetorin e betejës së Çabratit.

    Osmani ka potencuar se dëshmorët e UÇK-së janë vula e përjetësisë së shtetit dhe “do t`i kujtojmë përherë me respekt”.

    26 luftëtarë të Brigadës 137 “Gjakova”, të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, 24-vjet më parë ranë heroikisht në Betejën e Çabratit, në përpjekjen e tyre për t`u dalë në ndihmë bashkëqytetarëve të tyre, të cilët tri ditë rresht iu nënshtruan veprimeve kriminale të regjimit gjenocidal të Serbisë. Afro 100 banorë civilë u vranë në mënyrë mizore nga makineria gjenocidale serbe, mbi 300 u rrëmbyen me dhunë, teksa lufta për mbrojtjen e pragut të shtëpisë kishte marrë hov gjithandej, afro një muaj përpara se Kosova të bëhej e lirë. Dëshmorët e UÇK-së janë vula e përjetësisë së shtetit tonë dhe do t`i kujtojmë përherë me respekt!”, është bërë e ditur në deklaratën e Osmanit.

    Kryeministri Albin Kurti ka theksuar se kujtojmë çdo ditë sakrificat e mëdha që janë bërë për çlirimin e vendit.

  • Kurti: Jemi afër themelimit të Fondit Sovran, krijon profit për shtetin

    Kurti: Jemi afër themelimit të Fondit Sovran, krijon profit për shtetin

    Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, tha se gjatë qeverisjes dy vjeçare kanë shënuar rezultate të mira në ekonomi. Sipas tij, janë fuqizuar bordet e ndërmarrjeve publike me profesionistë të sektorit privat dhe se janë zotuar që kontratat e dëmshme, keqpërdorimi e korrupsioni të mos zënë vend në ndërmarrjet qendrore, raporton Ekonomia Online.

    Në konferencën për Fondin Sovran të Kosovës, bashkëorganizim i Zyrës së Kryeministrit dhe Fondacionit “Friedrich Ebert Stiftung”, që po mbahet të dielën, ka thënë se Kosova është afër themelimit të Fondit Sovran, i cili do të krijojë profit për shtetin.

    Ai ka thënë se themelimi i këtij fondi do të jetë bazë e qëndrueshme për zhvillimin e ekonomisë së Kosovës.

    “Jemi një hap afër miratimit të projektligjit dhe me këtë kurorëzimin e idesë që ka nisur me koncept-dokumentin mbi Fondin Sovran, të udhëhequr nga Besnik Pula, vitin e kaluar. Qeveria jonë qëndron fuqishëm pas këtij vizioni, duke besuar se nisma e tillë do të rezultojë me stabilizim të ekonomisë përmes diversitetit, krijim të profiteve për shtetin përmes investimeve të mençura. Ndërmarrjet publike do të bëhen pjesë integrale e Fondit Sovran”, është shprehur ai.

    Kurti më tej ka përmendur disa nga ndryshimet në ndërmarrjet publike, duke thënë se janë kthyer nga ndërmarrje me humbje në ato me profit.

    “Për të rritur përqindjen e suksesit dhe për të ulur rrisqet, Qeveria përgjegjëse dubet të bëjë globalizimin e këtillë që ai të punojë për qytetarin. Këtë pikërisht e bën Fondi Sovran. Ndërmarrjet tona publike do të bëhen pjesë integrale e Fondit me qëllim të rritjes së investimeve. Gjatë qeverisjes sonë dy vjeçare kemi shënuar rezultate sinifikante në ekonomi. Kemi fuqizuar bordet e ndërmarrjeve publike me profesionistë të sektorit privat, përmes tyre jemi siguruar që kontratat e dëmshme, keqpërdorimi e korrupsioni të mos zënë vend në ndërmarrjet qendrore”, tha Kurti.

    René Schlee, drejtor ekzekutiv i “Friedrich Ebert Stiftung” u shpreh se krijimi i Fondit Sovran do të jetë një hap domethënës për Kosovën. Tha se Fondi do të krijojë rrjet ekonomik të qëndrueshëm për Kosovën.

    “Ne gjithmonë besojmë shumë se ky do të jetë një hap domthënës për shtetin e Kosovës dhe të krijojë një lloj rrjeti ekonomik të zhvillimit të qëndrueshëm. Besojmë se do të jetë bazë e qëndrueshme për zhvillimin e Kosovës dhe për një shoqëri të drejtë. Për këtë arsyeje jemi mbledhur dhe i kemi kushtuar vëmendje, kam kënaqësinë që themelimi i këtij fondi është bashkëpunim i frytshëm”, ka thënë Schlee.

    Fjala e plotë e kryeministrit Kurti:

    I nderuari z. Schlee,

    E nderuara znj. Pllana,

    I nderuari z. Ashmore, z. Dimitriadis, znj. Debelak,

    I nderuari profesor Pula,

    I nderuar zv.ministër Mjeku,

    E nderuara deputetja Statovci,

    I nderuari zv/ambasador gjerman Conrad,

    Kam kënaqësinë që të jem sot me juve në këtë Konferencë. Uroj që kjo të jetë vetëm njëra ndër të tjera që do trajtojnë këtë temë të rëndësishme. Do të doja të falënderoj z. Schlee dhe fondacionin Friedrich Ebert Stiftung për organizimin e Konferencës në bashkëpunim me Qeverinë e Republikës së Kosovës, si dhe dëshiroj mirëseardhje për të gjithë mysafirët tanë nga Britania e Madhe, Greqia e Sllovenia që sot janë me ne. Mirë se vini.

    Sot do flasim për themelimin e fondit sovran. Tani kur projektligji ka kaluar konsultimet publike, jemi një hap më afër drejt miratimit të tij e, me këtë, të kurorëzimit të idesë që ka nisur me koncept dokumentin mbi Fondin Sovran të udhëhequr nga profesor Besnik Pula gjatë vitit të kaluar.

    Qeveria jonë qëndron fuqishëm mbrapa këtij vizioni, duke besuar që një nismë e këtillë do rezultojë me stabilizim të ekonomisë përmes diversitetit, krijim të profitit për shtetin përmes investimeve të mençura, e me gjenerim të pasurisë për gjeneratat që vijnë. Të gjitha këto, pra me qëllim të një transformimi makroekonomik, të bazuar në kornizë politikash të investimeve të qarta, përmes dispozitave ligjore të parashikueshme.

    Jetojmë në një epokë të globalizimit dhe ky nuk është procesi që duhet ndalur. Shpejtësia me të cilin inovacioni kalon kufirin përmes ndërrimit të kapitalit dhe ideve është i paprecedentë. Globalizimi i këtillë sjell me vete perspektivën e përmirësimit të jetës së qytetarëve. Mirëpo, për të rritur përqindjen e suksesit e për të ulur rrisqet, qeveritë përgjegjëse duhet ta bëjnë globalizimin të tillë që ai të punojë për qytetarët. Këtë pikërisht e bën Fondi Sovran.

    Ndërmarrjet tona publike, do bëhen pjesë integrale e Fondit, në qëllim të mundësisë për rritje të investimeve të nevojshme për zhvillim ekonomik. Gjatë qeverisjes tonë dy vjeçare, kemi shënuar rezultate signifikante në ekonomi.

    Kemi fuqizuar bordet e ndërmarrjeve publike me profesionistë nga sektori privat. Përmes tyre jemi siguruar që kontratat e dëmshme, keqpërdorimet e korrupsioni të mos zënë vend në ndërmarrjet qendrore. Ndërmarrjet janë ringjallur e kthyer në shërbim të qytetarëve. Këto ndërmarrje kanë siguruar profit prej 94 milionë euro gjatë këtij viti, në krahasim me 3 milionë humbje para mandatit tonë qeverisës. Telekomi ka siguruar profit e fitore në arbitrazh ndërkombëtar, duke rritur edhe cilësinë e shërbimeve për qytetarët pas investimit të qeverisë në këtë ndërmarrje në vlerë prej 20 milionë euro kredi. Trepça ka rritur të hyrat nga 15 milionë në 22 milionë euro dhe për herë të parë që nga paslufta ka shënuar profit. Tani këto ndërmarrje do bëhen pjesë funksionale e Fondit.

    Përkundër sfidave në realizimin e investimeve kapitale, KEK gjatë këtij viti të shkuar pra 2022 ka realizuar planin e prodhimit në masën 97.6%, duke prodhuar 5,680 GWh. Ka bërë eksportin e 581 GWh-ve në vlerë totale 117 milionë euro, ka ulur shpenzimet operative dhe ka realizuar mbi 20 milionë euro investime kapitale. Me realizimin e këtyre investimeve krijohen kushtet për realizimin e projektit të Elektrofiltrave dhe pajisjeve për uljen e emetimeve të oksideve të sulfurit dhe azotit (DeNOX) nga viti tjetër me grant të Bashkimit Evropian në vlerë prej 77 milionë euro.

    Krahas fuqizimit të ndërmarrjeve publike, kemi punuar në rritjen ekonomike e cila ka një mesatare prej 7 për qind në dy vitet e fundit, më e madhja ndonjëherë që nga paslufta. Kemi rritur eksportet për 83.6 për qind e 47.6 për qind investime të huaja direkte. Trendin e këtillë vazhdojmë me 25 mijë vende të reja pune të krijuara, numër ky që po rritet çdo ditë përmes platformës së re Superpuna. Kemi rregulluar pagat në sektorin publik e kemi shënuar progres në luftën kundër korrupsionit, duke u rritur për 22 vende sipas Transparency International. Luftën kundër korrupsionit e vazhdojmë me strategjinë kundër korrupsionit që do hartohet këtë vit e me agjendë të pasur legjislative që shënon ndryshim rrënjësor në luftim të korrupsionit përmes themelimit të Byrosë për konfiskimin e pasurisë së pajustifikueshme.

    Investime të huaja direkte dhe eksporte po sjellim në Zyren e Kryeministrit përmes themelimit të agjencisë së re profesionale, me kuadro të pasura me përvojë në institucione të brendshme e ndërkombëtare, profesionistë ligjorë e të ekonomisë që do të tërheqin investime në bazë të politikave të mirëfillta zhvillimore.

    Të gjitha këto nisma e komplementojnë atë të Fondit Sovran, si mjeti institucional i investimeve që do veprojë në tregje ndërkombëtare financiare, të zotëruar, menaxhuar e kontrolluar nga një qeveri e përgjegjshme e nga një sovran i përgatitur e i gatshëm për ndryshimet pozitive që na presin.

    Ju falemnderit.

  • Haradinaj përkujton dëshmorët e Gjakovës dhe heroin Bahri Fazliu

    Haradinaj përkujton dëshmorët e Gjakovës dhe heroin Bahri Fazliu

    Kryetari i Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës (AAK), Ramush Haradinaj ka kujtuar sot betejën e Brigadës 137 “Gjakova”, si dhe heroin e kombit, Bahri Fazliu në 25-vjetorin e rënies.

    Haradinaj ka thënë se armiku për hakmarrje ndaj humbjeve në frontin e luftës, nuk i kishte kursyer as civilët.

    “Beteja urbane e Brigadës 137 “Gjakova” është unike në historinë çlirimtare të Kosovës. Bijtë e bijat e Gjakovës ishin shembulli më i mirë i luftëtarëve të lirisë, që nga mobilizimi i tyre në ditët e para të luftës për liri, e deri tek formimi i Brigadës dhe dita e fitores. Armiku për hakmarrje ndaj humbjeve në frontin e luftës, nuk kurseu civilët e pafajshëm te Ura e Taliqit. 13 shqiptarë të pafajshëm po të njëjtën ditë u ekzekutuan edhe në Ozdrim të Pejës, fshat që u mobilizua që nga fillet e luftës për liri”, ka shkruar Haradinaj.

    Haradinaj ka kujtuar edhe heroin e kombit, Bahri Fazliu në përvjetorin e rënies.

    “Po ashtu, në muajt e përvjetorëve të heronjve dhe të dëshmorëve, sot kujtojmë njërin prej figurave të rendësishme të luftës për lirinë e Kosovës, Bahri Fazliun. Vendosmëria dhe trimëria, si dhe sakrifica e skajshme e Bahri Fazliut, më parë edhe e Fahri Fazliut dhe Afrim Zhitisë, i ngritë ata në piedestalin e dëshmorëve të Kosovës”

    “Përgjithmonë krenar me heronjtë e ushtrisë çlirimtare! Përgjithmonë krenar me rrugëtimin tonë për liri”, ka përfunduar Haradinaj.

  • Serbët të tretët në botë për armë në duart e popullsisë, a do të çarmatosen pas masakrave?

    Serbët të tretët në botë për armë në duart e popullsisë, a do të çarmatosen pas masakrave?

    Qytetarët e Serbisë zënë vendin e tretë në mbarë botën për armatim. Institucionet shtetërore pretendojnë, se ky klasifikim është arbitrar. Presidenti Vuçiç deklaroi çarmatim në shkallë të gjerë.

    Pas dy sulmesh amok (një episod krimi masiv kundër njerëzve ose ndonjë objekti në shumicën e rasteve kryer individualisht) brenda dy ditëve në Serbi vihet në lëvizje diskutimi lidhur me armëmbajtjen. E për këtë ka arsye të fortë: Sipas vlerësimeve të Projektit Studimor të Zvicrës, Small Arms Survey nga viti 2018 Serbia sa i përket armatimit të popullsisë civile zë vendin e tretë në mbarë botën – pas Jemenit dhe SHBA-së. Sipas këtij studimi raporti është ndër 100 banorë ka 39,1 armë të lehta.

    “Sipas vlerësimeve të tjera pothuajse po kaq armë ndodhen në posedim ilegal”, deklaron për DW Predrag Petroviç, drejtor i studimeve në Qendrën e Beogradit për Politikën e Sigurisë (BCBP). “Sipas të dhënave zyrtare të policisë serbe nga viti 2021 në Serbi ka pasur 920.000 armë – ndërkohë janë dorëzuar 50.000 deri në 60.000 copë.”

    Pavarësisht të gjitha vlerësimeve: Përfytyrimi se në çdo shtëpi duhet të ketë armë, është mjaft i përhapur në Serbi. Arsyeja për këtë “kulturë të armës”, sipas ekspertit të sigurisë Petroviç, ka të bëjë kryesisht me luftërat, që janë zhvilluar nga viti 1991 në territorin e ish-Jugosllavisë.

    “Një pjesë e armëve nga vitet 1990 nuk janë dorëzuar kurrë, sepse qytetarët e shtetit post-jugosllav as sot nuk ndihen të sigurtë. Kësaj i shtohet edhe fakti, që armët në Ballkanin Perëndimor tradicionalisht konsiderohen si simbol i pushtetit dhe statusit: ato tregojnë, se njeriu është në gjendje të mbrojë veten dhe familjen”, shpjegon më tej Petroviç.

    Presidenti deklaron kontrolle dhe kufizime

    Shteti serb tani deklaron reduktimin radikal të armëve në vend. “Të gjithë njerëzit që kanë armë – e kam fjalën për armë gjuetie, që ndodhen në duart e rreth 400.000 personave – do t’i nënshtrohen provimit, nuk do të mbeten në posedim më shumë se 30.000 deri në 40.000 armë. Ne do të zbatojmë një çarmatim të plotë të Serbisë”, deklaroi presidenti, Aleksandar Vuçiq pas dy sulmeve amok.

    Përpos kësaj qeveria serbe deklaroi edhe kontrolle ndaj të gjithë mbajtësve të armëve në mbarë vendin gjatë gjashtë muajve të ardhshëm. Do të verifikohet, nëse armët ruhen në kushte sigurie dhe nëse garantohet ashtu si duhet që ato të mos jenë të aksesueshme nga persona të paautorizuar dhe nga minorenë.

    Këtej e tutje do të ashpërsohen rregullat duke e vështirësuar dhënien e lejes për armëmbajtje. Ministria e Brendshme në Beograd do të lëshojë një moratorium për dy vjet për ndalimin e lëshimit të licencës për armëmbajtje. “Ne e dimë, që kjo nuk do të kalojë pa probleme, por sa më pak armë të ketë në qarkullim, aq më shumë minimizohet rreziku ndaj fëmijëve dhe qytetarëve tanë”, u shpreh Vuçiq në një konferencë shtypi pas rastit të fundit të sulmit në amok.

    Ashpërsimi i kontrolleve në sfondin e situatës është masa e duhur, por ndalimi i armëve nuk ka kuptim, mendon Dejan Milutinoviç nga sindikata e Rrjetit të Sigurisë në Serbi (SUSB). “Ne kemi ndërkohë rregulla shumë të forta. Në rast të një grindjeje fare të vogël mes fqinjësh menjëherë sekuestrohen armët. Por nuk ekziston mundësia që ta kuptosh në avancë nëse dikush do ta përdorë ose jo armën”, i tha DW-së Milutinoviç.

    Eksperti i sigurisë, Petroviç ve në dukje, se rregullat për armëmbajtje privatisht janë ashpërsuar qysh nga viti 2015, kur u aplikua detyrimi për riregjistrimin e armëve në posedim dhe provimi si dhe argumentimi se përse personi do ta mbajë armën. Por këto rregulla të forta në letër nuk janë reflektuar në praktikë, afati i riregjistrimit të armës është shtyrë së fundi në vitin 2022 edhe për dy vjet të tjera.

    “Përgjegjësinë pra nuk e kanë qytetarët e Serbisë, por institucionet shtetërore. Praktika e të cilave nuk është unike: Disa armë janë sekuestruar, sepse policia ka qenë e mendimit që poseduesit e tyre nuk kanë pasur arsye të mbajnë armë. Në raste të tjera personave që mbajnë armë u janë dhënë licenca të reja, ndonëse ata nuk kanë pasur arsye të kenë armë”, thotë Petroviç.

    Armët ilegale janë jashtë radarit të autoriteteve

    Armët e regjistruara në Serbi janë pjesë e problemit, por në qarkullim ka ende një masë të madhe armësh ilegalet, që e kanë prejardhjen nga luftrat e viteve 1990. “Asokohe u shpërndanë armë në masë në popullsi, e ekzistenca e tyre nuk u verifikua më pas nga askush”, vëren Predrag Petroviç. I vetmi aksion i madh i çarmatimit është bërë pas vrasjes së kryeministrit Zoran Xhinxhiç përpara njëzet vjetësh. Atëherë u dorëzuan ose u konfiskuan rreth 50.000 armë.

    “Tani duhet një fushatë e vërtetë për t’i bindur qytetarët që t’i besojnë institucioneve të shtetit të Serbisë, se ato garantojnë sigurinë dhe që qytetarët e Serbisë nuk kanë më nevojë për armë”, thekson Petroviç.

    Dejan Milutinoviç është i mendimit, që shumica e armëve ilegale ndodhen në duart e qarqeve kriminale. Armët si automatiku i përdorur nga personi në amok më 4.5.2023 në qytezën Mladenovac, nuk mund të posedohen legalisht.

    Qytetareve dhe qytetarëve të Serbisë, që posedojnë armë ilegale, iu është dhënë një afat prej një muaji për të dorëzuar armët pa pasur pasoja. Atë që nuk e bën këtë vullnetarisht brenda afatit, sipas presidentit Vuçiç: “Ne do ta gjejmë dhe pasojat do të jenë të tmerrshme.” /DW/