Rreziqet nga rritja e temperaturave të ujërave detarë po kërcënojnë me zhdukje ripat koralorë në mbarë botën. Ky problem, i nxitur nga ndryshimet klimatike dhe i përkeqësuar nga fenomene si El Niño, shkakton zbardhjen masive të koraleve dhe ngordhjen e tyre.
Megjithatë, një studim i ri laboratorik nga shkencëtarët e Universitetit të Stanfordit ka zbuluar se vendosja e koraleve të shëndetshme në kontakt fizik me ato të zbardhura është e mjaftueshme për t’i rikthyer këto të fundit në jetë. Rezultatet e këtij eksperimenti premtues u publikuan në revistën Science Advances.
Riparimi i ripatve koralorë është një fushë mjaft aktive kërkimi, ku përpjekjet variojnë nga përdorimi i çerdheve artificiale deri te kultivimi i specieve më rezistente ndaj nxehtësisë.
Si Funksionon Teknika “Duar Ndihmuese” (Helping Hands)
Gjatë eksperimentit me koralet e llojit lulelakër (Pocillopora), ekipi i Stanfordit vërejti se pesë ditë kontakt i drejtpërdrejtë mes pjesëve të shëndetshme dhe atyre të zbardhura mjaftonin që koralet e dëmtuara të rikuperoheshin plotësisht.
Sekreti i kësaj teknike, të cilën shkencëtarët e pagëzuan informalisht si “Duar Ndihmuese”, qëndron te transferimi i algave fotosintetike (simbiontëve), të cilat u japin koraleve ngjyrën dhe ushqimin kryesor.
- Marrëdhënia simbiotike: Koralet përbëhen nga mijëra organizma të vegjël të quajtur polipe. Algat simbionte jetojnë brenda tyre dhe u sigurojnë ushqim përmes fotosintezës, ndërsa koralet u ofrojnë strehë dhe dioksid karboni.
- Shkaku i zbardhjes: Kur uji ngrohet së tepërmi, algat fillojnë të prodhojnë substanca toksike, duke detyruar polipet t’i dëbojnë ato. Pa alga, koralet humbasin ngjyrën, mbeten pa ushqim dhe përfundimisht ngordhin.
Ideja për këtë eksperiment lindi nga dy burime: nga një studim që tregoi se mbetjet plastike transmetojnë sëmundje te koralet përmes kontaktit, dhe nga një rast aksidental në laborator ku dy korale që u rrëzuan dhe u prekën me njëra-tjetrën nisën procesin e vetë-shërimit.
Kufizimet Kryesore të Metodës
Përmes mikroskopisë me laser, kërkuesit zbuluan se pas një ose dy ditësh kontakti, indet e dy koraleve bashkohen duke krijuar një “autostradë ushqyese” për transmetimin e algave. Megjithatë, studimi nxori në dritë disa kushte strikte:
| Parametri | Kushti i Nevojshëm | Pasojat nëse nuk plotësohet |
| Koha e kontaktit | Minimale 3 ditë (3-5 ditë për rikuperim të plotë) | Nën 3 ditë nuk ka transferim të mjaftueshëm |
| Distanca | Kontakt i drejtpërdrejtë fizik | Edhe pak milimetra largësi e bëjnë procesin joefektiv |
| Përputhshmëria gjenetike | Të njëjtës linjë gjenetike (genet) | Gjenetika e ndryshme nxit qelizat djegëse (reagim si đào/refuzim organi) |
Sfida e Shkallëzimit në Natyrë
Aplikimi i kësaj teknike fizikisht në oqean mbetet një sfidë e madhe për shkak të sipërfaqeve gjigante të ripatve koralorë.
Për këtë arsye, hapi i radhës i shkencëtarëve është nxjerrja dhe kultivimi i algave simbionte të shëndetshme në laborator për t’i riprezantuar ato në masë te koralet e zbardhura. Ky opsion shmang edhe pengesën e mospërputhjes gjenetike, pasi refuzimi ndodh vetëm mes indit të vetë koraleve dhe jo nga algat simbionte.