Një autobus është kapluar i tëri nga flakët në magjistralen Prishtinë-Podujevë.
Lexues të ATV-së i kanë dërguar pamjet nga momenti kur autobusi ka marrë flakë.
Në vend të ngjarjes janë parë njerëz të shumtë duke u larguar me nxitim për t’iu shpëtuar flakëve.
Policia e Kosovës tashmë ndodhet në vendngjarje.
Ende nuk dihet nëse ka ndonjë të lënduar apo vetëm dëme materiale. /atvlive.tv
“Është e qartë se Kurti ishte i pamatur në lëvizjet e tij operacionale në veri, sfidues kur ishte fjala për bashkësinë ndërkombëtare dhe provokues kur bëhej fjalë për bashkëqytetarët e tij, serbët e Kosovës.”.
Kështu ka thënë në një intervistë për “Demostat” profesori amerikan në John Hopkins University, Edward Joseph, teksa ishte duke i komentuar veprimet e fundit në veri të vendit të kryeministrit, Albin Kurti.
“Tash veç le të imagjinojmë një lider më bashkëpunues në Prishtinë. Në fakt s’kemi pse ta imagjinojmë; ka pasur një lider më bashkëpunues. Emri i tij ishte Avdullah Hoti. Në shtator të 2020-ës, ai madje nënshkroi edhe Marrëveshjen e Uashingtonit në Shtëpinë e Bardhë, bashkërisht me Aleksandër Vuçiqin. Në një pikë, ai madje edhe u pajtua për ta vendosur në agjendë edhe themelimin e Asociacionit të Komunave të banuara me shumicë serbe”, ka shtuar Joseph.
Ndërkaq, sa i përket Asociacionit, Joseph ka theksuar se Kosova e ka obligim themelimin e Asociacionit por që BE dhe ShBA të detyrojnë dy palët që të bien dakord për zbatimin e Marrëveshjes Bazë.
“Asociacioni është i një rëndësie thelbësore për përmirësimin e Marrëveshjes Bruksel-Ohër ndërmjet Serbisë dhe Kosovës – dhe po ashtu është edhe zbatimi i obligimeve të marra nga Serbia, duke përfshirë mos bllokimin e Kosovës në organizatat ndërkombëtare. Prandaj është e një rëndësie thelbësore që BE dhe SHBA të detyrojnë Serbinë dhe Kosovën të bien dakord për një rend të hekurt të zbatimit të Marrëveshjes. Secila palë duhet të ketë garanci që pala tjetër do ta zbatojë marrëveshjen”, ka theksuar Joseph.
Ndërkaq, themelimin e Asociacionit pa grancionin se Serbia do të njohë Kosovën dhe pa hapjen e integuese të Kosovës në NATO është një propozim i vështirë.
“Unë mund ta shpjegoj këtë. Po, në vitin 2013 Kosova ka marrë obligim me Asociacionin. Kurti në shkurt e ka befasuar Vuçiqin duke e pranuar këtë detyrim.
Por cila është natyra e këtij detyrimi? Kjo është ajo që kuptohet keq.
Në artikullin tim të fundit të FP, “Shtetet e Bashkuara po krijojnë krizën e Kosovës”, shpjegova se autonomia është një çështje e statusit përfundimtar. E krahasova situatën me Ukrainën. Imagjinoni që SHBA dhe BE i kërkojnë presidentit Zelensky t’u japë autonomi rusëve etnikë në Donbass dhe Krime. Zelensky do të bëjë menjëherë tre pyetjet e përmendura në paragrafin e parë të artikullit tim të FP: a do të pranojnë këta rusë etnikë të jetojnë në Ukrainë dhe jo në Rusi? A do ta njohë Rusia Kosovën? Dhe a do të na lejojë përfundimisht dhënia e autonomisë “ne” (Ukraina) të hyjmë në NATO?
E shihni se si vlen kjo për Kosovën dhe Serbinë? Nuk është e qartë nëse SHBA-ja dhe BE-ja mund t’i garantojnë Kosovës ndonjë nga ato pika themelore që Zelenski – ose ndonjë lider, do të kërkonte në një situatë të ngjashme.
E përsëris: autonomia është çështje e statusit përfundimtar. Kjo është ajo që merr pakica në këmbim të heqjes dorë nga separatizmi – dhe zakonisht është një lëshim që i bëhet një shteti irredentist fqinj, siç është Serbia, kur heq dorë nga pretendimi i tij për sovranitet.
Në këtë rast, edhe Ukraina edhe Kosova e dinë se e vetmja garanci reale për sovranitetin dhe integritetin territorial është anëtarësimi në NATO. Jo mbrojtjen e NATO-s përmes KFOR-it, por anëtarësimin në NATO, në rastin e Kosovës”, ka theksuar Joseph.
“A do të thotë kjo se Kosova nuk ka obligim të themelojë një Asociacion? Sigurisht që jo. Kosova e ka këtë obligim që buron nga viti 2013. Por fakti mbetet se autonomia është e lidhur me statusin përfundimtar. Sa më shumë pasiguri të ketë për statusin përfundimtar të Kosovës dhe aftësinë e Kosovës për t’u anëtarësuar në NATO, aq më e vështirë është të pajtohet për Asociacionin”.
Ish-kryeministri i Kosovës, Isa Mustafa akuzon kryeministrin Albin Kurti për tensionim të situatës në vend.
Ai në një intervistë për KosovaPress thotë se Kurti po krijon reagim ndërkombëtar dhe sipas tij, po mundohet të fitojë poena për shtensionim të situatës.
Mustafa thekson se Kurti s’mund t’i ikë zbatimit të marrëveshjes së njohjes reciproke me Serbinë, duke eskaluar situatën në veri.
Ai thotë se marrëveshja e Ohrit është më e rëndë se ajo e 2013-ës. Ndër të tjera, Mustafa flet edhe Asociacionin dhe për masat e BE-së ndaj Kosovës.
Ish-kryeministri i Kosovës dhe ish-lideri i Lidhjes Demokratike të Kosovës, Isa Mustafa deklaron se nuk ka pasur nevojë që të tensionohet situata në veri të vendit dhe që kryetarët e komunave atje nuk kanë pasur nevojë të “instalohen në zyret e tyre me njësi speciale të Policisë”.
“Problemi është se zoti Kurti po tensionon situatën në veri, por jo vetëm veri po krijon një tensionim të situatës, po krijon një reagim ndërkombëtar lidhur me këtë dhe pastaj në një formë po dëshiron që të merr poenta për shtensionim, për një situatë që nuk ka pasur nevojë që të tensionohet, nuk ka pasur nevojë që të çohen gjitha ato forca policore në veri, nuk ka pasur nevojë që kryetarët e Komunave në veri të instalohen në zyret e tyre me njësi speciale të policisë, sepse nuk është Njësia Speciale e Policisë së Kosovës për të vendos kryetarët e komunave në zyrë por kanë një rol tjetër, e tani çfarë do të thotë kjo është një çështje krejt tjetër.”, thotë ai për KosovaPress.
Ish-kretari i LDK-së ka bindjen se situata në veri të vendit është ndërlikuar që nga viti i kaluar, kur është biseduar për targat e automjeteve e pastaj, sipas tij, me marrjen e masave të ndryshme në veri të vendit, siç thotë ai, që kanë të pakordinuara me ndërkombëtarët.
Ai potencon se kryeministri s’mund t’i ikë zbatimit të marrëveshjes së njohjes reciproke me Serbinë, siç nënvizon ai, përmes veprimeve të eskalimit të situatës në veri.
“Ka qenë një praktikë ne veri të vendit kanë qenë ndërhyrje të madha, ato janë bërë me pajtueshmëri ose me një koordinim me Amerikanët dhe me vendet e Quintit, edhe me komunitetin ndërkombëtar në përgjithësi me NATO-n dhe KFOR-in dhe ato kanë munguar kësaj radhe, pse kanë munguar duhet të japë arsye dhe shpjegim z.Kurti se pse kemi ardhur në këtë situatë që në Bruksel dhe në Ohër të pranohet një situatë e cila nuk ka qenë fare e paraparë që më herët të bëhet, sepse ka qenë e paraparë të bëhet një marrëveshje për njohje reciproke, një marrëveshje e fundit dhe e stabiliteti të sigurisë, themi e përkohshme që siguron një status quo që është bërë atje, por është bërë dhe është pranuar nga z.Kurti. Prandaj z.Kurti nuk mund të ikë zbatimit të kësaj marrëveshje përmes veprimeve të ndryshme të eskalimit të situatës në veri të vendit, çfarë ka bërë deri më tani.”, nënvizon ai.
Në një intervistë për KosovaPress, Isa Mustafa flet edhe për çështjen e Asociacionit të komunave me shumicë serbe.
Lidhur me marrëveshjen mbi parimet për krijimin e Asociacionit, të vitit 2015 ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, Mustafa shprehet se dokumenti është bërë si obligim i tyre që të implementohet ligji për ratifikimin e marrëveshjes së parë, të vitit 2013, kur Kosova dhe Serbia kanë arritur marrëveshjen e parë për normalizimin e marrëdhënieve.
“Tani unë jam shprehur edhe publikisht se sa i përket dokumentit të vitit 2015 unë e marrë përgjegjësinë, sepse s’e kemi bërë dokument pa vetëdije, dokumenti është bërë si obligim i yni që të implementojmë ligjin paratifikimin e marrëveshjes së parë, sepse marrëveshja e parë e vitit 2013 është ratifikuar në Kuvendin e Kosovës, unë atëherë nuk kam qenë as Kryeministër as nuk ka qenë deputet i kuvendit të Republikës së Kosovës, kam qenë kryetarë i LDK-së i një partie, e cila ka qenë në opozitë. Dhe në vitin 2015 unë e kam trashëguar detyrimin me ligj që qeveria duhet të implemetojë marrëveshjen në vitin 2013 dhe unë kam punuar që të gjejë dhe që me një alternativë të implementimit të asaj të atij ligji dhe asaj marrëveshje, prandaj ka lindur dhe ai dokument i vitit 2015 dhe nuk dua që kjo baza dhe zanafilla është në vitin 2013, aty është ratifikuar një marrëveshje me 2 /3 të deputetëve është ratifikuar me ligj dhe tani ndërkombëtarët thonë se ju me ligj e keni obliguar shtetin e juaj që ju të bëni asociacionin, por në atë periudhë nuk e kam bërë unë por e ka bërë qeveria e z.Thaçi, nuk të fajësojë atë qeveri, sepse nuk e ka bërë me dëshirë ose me qejf, por e ka pasi obligim ndërkombëtar”, thotë ai.
Sipas Mustafës, shumë më e rëndë është marrëveshja e Ohrit e arritur më 18 mars ndërmjet Kosovës dhe Serbisë.
Të rëndë e sheh ai edhe çështjen e pozitës se Kishës Ortodokse serbe, e cila është paraparë në pikën e shtatë të marrëveshjes së Ohrit.
“Unë konsideroj se shumë më e rëndë është marrëveshja e Ohrit se sa ajo e vitit 2013, ajo që është ratifikuar në kuvend për arsyeje në vitin 2015 ne me dokument e kemi përcaktuar se statuti i asociacionit duhet të trajtohet nga gjykata kushtetuese, dhe kur gjykata kushtetuese konstaton se statuti është në harmoni me kushtetutën, atëherë bëhet asociacioni por nuk mund të bëhet pa një shqyrtim dhe vendim të gjykatës kushtetuese. Tani nuk është paraparë por vetëm është ndryshuar cilësimi i asociacionit nga asociacion në vet menaxhim të komuniteti serb. Çfarë është vet menaxhimi i komuniteti serb për mua është e paqartë , a është një lloj autonomie apo ai asociacion konvertuar në vet menaxhim por më shumë përngjan një lloj të autonomisë të qytetarëve serb në Kosovë se sa në një asociacion ose një bashkësi si në Zajednic siç e kanë quajtur Vetëvendosje dhe praktikohet akoma dhe kryetari i kuvendit të bëjë gjithmonë shërbehet me këtë shprehje jo me bashkësi dhe asociacion, sepse ju ka bërë ndërdyjë ajo, mendojë që është e rëndë edhe çështja e pozitës se Kishës ortodokse serbe e cila është paraparë në pikën e shtatë të marrëveshjes së Ohrit, por janë pranuar si të tilla si të implemtohen pa e dëmtuar në mënyrë qetësore shtetin dhe kushtutetshmërinë e vendit.”, nënvizon ai.
Lidhur me draft-statutin e kryeministrit të Shqipërisë, Edi Rama për Asociacionin, ish-kreu i LDK-së thotë se ajo nuk ishte detyrë e Ramës, por e Kurtit.
Ai thotë se nuk mund të kritikohet kryeministri shqiptar për draft-statutin nëse qeveria nuk del me propozim të vetin.
“Unë s’e kam parë atë dokument, mirëpo nuk ka qenë ne themi në detyrën e z.Rama që të bëjë, ajo detyrë ka qenë e kryeministri Kurti dhe qeverisë Kurti, sepse edhe kërkesa ndërkombëtare edhe Bashkimit Evropian ka qenë qeveria duhet te sjellë një propozim se si qeveria sheh implementimin e marrëveshjes se Ohrit edhe pikë së 7 të vetëmenaxhimit dhe 10 që të bëjnë implementimin e marrëveshjeve të gjitha marrëveshjeve, të cilat janë përcaktuar më parë. Përderisa qeveria nuk del me një propozim të vetin, atëherë ne mund të akuzojmë dhe të kritikojmë Ramën, pse Rama, unë jam i bindur se Rama se nuk e ka bërë kokë në vete edhe nuk është një dokument që Rama është ulur dhe e ka shkruajtur….Rama përpos asaj që ka dorëzuar te gjermanët-francezët do të thotë që nuk ka ecur më tutje dhe e ka lënë te disa institucione të Bashkimit Evropian. Prandaj, unë e kisha parë të nevojshme që këtë të bëjë qeveria e jo kryeministri i Shqipërisë, sepse po krijohen edhe relacione në opinion jo të mira edhe ndaj kryeministri Rama dhe Shqipërisë.”, shprehet ai.
Mustafa flet edhe për masat e Bashkimit Evropian ndaj Kosovës.
Derisa potencon se Kosova ka qenë e respektuar nga Bashkimi Evropian, ai shtron pyetjen se nëse BE tërheq masat ndaj Kosovës, “ a do të jemi sikur në gjendjen që ishim më parë?”.
“Problemi është se ndaj Kosovës për herë të parë janë aplikuar sanksione pa marrë parasysh se çfarë thotë Bashkimi Evropian këto janë sanksione, sepse janë marrë masa të cilat në një formë e sanksionojnë Kosovën qoftë në ndihma financiare, të cilat duhet t’i merrë Kosova, qoftë në pjesëmarrje ne institucione te ndryshme ndërkombëtare, qoftë në takime të ndryshme, qoftë në takime tjera përpos procesit të dialogut dhe tani shtrohet pyetja se kur Kosovës do t’i hiqen këto masa sanksionuese që i ka vënë Bashkimi Evropian ose se pse ndodhi që sanksione të tilla të ndërmerren ndaj njësive Ushtrisë së Kosovës, të cilës ju ndalua pjesëmarrja në ushtrimet ushtarake të NATO-së, përkatësisht KFOR-it vetëm sa kishin filluar më parë, për mua shtrohet kjo pyetje çfarë do të ndodhë kur komuniteti ndërkombëtar do të jetë i kënaqur me sjelljen e Kosovës dhe do të tërheq këto sanksione, por edhe nëse tërheq a do të jemi sikur në gjendjen që ishim më parë. Në një gjendje në të cilën komuniteti ndërkombëtar nuk ka pas vërejte ndaj Kosovës, Kosova ka qenë e respektuar nga Bashkimi Evropian dhe institucionet e ndryshme të lidhura me Bashkimin Evropian, në qoftë se këto lacione janë të cenuara ose të dëmtuara atëherë shtrohet pyetja se si ato të cenohen dhe unë jam i bindur se nuk do të cenohen për një kohë shumë të gjatë në nivelin që kanë qenë me parë pa marrë parasysh se çfarë ka dëshirë të thotë tani qoftë Vetëvendosja ose partitë që janë në pushtet.”, thotë ai.
Mustafa i quan tërësisht të gabuara deklaratat e ministres së Punëve të të Jashtme, Donika Gërvalla, e cila para dy javëve, në forumin e Dubrovnikut i është referuar Bashkimit Evropian si “tigër prej letre”.
Ai thekson se Kosova nuk mund ta bëjë asnjë hap pa BE-në.
“Mendoj se reagimet e ministres së jashtme kanë qenë reagime totalisht të gabuara, se nuk mundet një ministre e jashtme me u shpreh në formë të tillë ndaj institucioneve ndaj Bashkimit Evropian, tani neve na pëlqen diçka dhe nuk na pëlqen nga Bashkimi Evropian, ne mund të kemi një përshtypje se ata po përkrahin Serbinë sesa Kosovën, edhe Serbia mund të ketë një përshtypje të veten se po përkrahin Kosovën sesa Serbinë, mirëpo ne duhet të jemi të vetëdijshëm se asnjë hap nuk munden me e bërë përpara pa një bashkëpunim me Bashkimin Evropian, dhe nuk jemi ne Kosova te cilët ia diktojmë Bashkimit Evropian se kush do të jetë institucioni ose njeriu në Bashkimin Evropian i cili do të merret me këto çështje…Mirëpo, ne duhet të respektojmë këto institucione dhe asesi të bëhemi një arbitër i Bashkimit Evropian se kush bënë e kush nuk bënë, sepse ne nuk mund të bëjmë zgjidhje, sepse zgjidhjen e bëjnë ata.”, shton tutje ai.
Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, ka thënë se presidentin serb Vuçiq e bën nervoz demokracia.
Ai në një intervistë për “Vecernji list” ka thënë se Vuçiq dëshiron të bëhet mbret.
Ndër të tjerash ai ka thënë se në kufirin Kosovë-Serbi ka baza të ushtrisë serbe “prandaj jemi shumë të kujdesshëm”.
“Ne kemi blerë Bajraktarët, dyfishuam buxhetin e ushtrisë dhe rritëm numrin e ushtarëve. Në kufi janë bazat e ushtrisë serbe, prandaj jemi shumë të kujdesshëm”, tha Kurti.
Rritja e pagës minimale në vlerë prej 264 eurove po konsiderohet të jetë e dëmshme për bizneset e vogla. Kështu po vlerësojnë ekspertë të ekonomisë, të cilët apelojnë që Qeveria t’i ndihmojë mikrobizneset, qoftë me subvencione të qirasë apo në forma të ndryshme, në mënyrë që të mos falimentojnë.
Kuvendi i Kosovës pa opozitën, para 10 ditësh ka miratuar Ligjin për Pagën Minimale. Ministri i Financave, Hekuran Murati ka njoftuar se në Kosovë janë 80,985 persona që paguhen më pak se 264 euro në muaj. Sipas tij, janë punëtorët e mirëmbajtjes, sigurimit fizik, arkëtarë, ndërtimtarë.
Megjithatë, Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës të premten e dërgoi në Gjykatë Kushtetuese, Ligjin për pagën minimale.
Ekspertët e ekonomisë kërkojnë nga Qeveria të ndërmarrë hapa të nevojshëm në këtë drejtim, në mënyrë që të parandalohet rritja e informalitetit.
Njohësi i ekonomisë, Besnik Avdija thotë për KosovaPress se disa nga bizneset e vogla e kanë problem t’i përmbahen këtij kriteri, në këtë mënyrë, ai thotë se shumica e bizneseve të vogla do të falimentojnë.
“Në rast se do të bëhet obligative që do të kenë një pagë fikse 250, apo çfarëdo vlere për këto biznese, do të dëmtohen në masë të madhe, për shkak se ato fillimisht duhet të mbushin obligimet ndaj punëtorëve, pastaj të krijojnë profitin e tyre. Në mënyrë që të bëhet kjo zgjidhje, duhet t’i rrisin çmimet e shërbimeve dhe produkteve që nuk mund të jenë konkurrent në treg, pastaj tregu gradualisht i detyron që ata t’ia vendosin drynin ndërmarrjes tyre… Kjo për shkak se ndërmarrjet e vogla dhe mikro ndërmarrjet e kanë vështirësinë e qarkullimit të kesh-it dhe vështirësinë e kapitalit dhe aseteve tjera financiare, të cilat atyre u pamundësojnë që t’u përmbahen një kriteri të tillë për të vendosur një pagë minimale për punëtorët e tyre 250 euro”, thotë Avdija.
Edhe kryetari i Odës Ekonomike të Kosovës (OEK),Lulzim Rafuna thotë se rritja e pagës minimale do t’i dëmtojë ndërmarrjet e vogla.
Sipas Rafunës, para se të sillet ligji është dashur të bëhej një vlerësim se sa do të ndikojë rritja e pagës minimale te këto biznese.
“Para se të sjellet ligji ish dashtë me qenë një studim, një vlerësim se sa do të ndikojë rritja e pagës minimale, sidomos tek bizneset e vogla që fillojnë punën. Por, ne edhe më herët e kemi ngrit zërin që bizneset e vogla të ndihmohen në një periudhë të caktuar kohore, derisa të stabilizohen pak. Duhet me qenë shumë të kujdesshëm, në momentin që fillon të implementohet ligji që mos të dëmtohen asnjë biznes, duke përfshirë edhe ato biznese që sapo kanë filluar punën”, shprehet ai.
Rafuna shton se ka nevojë që të ndihmohen bizneset e vogla, në mënyrë që të mos pësojnë ndonjë dëmtim nga ana e pagës minimale.
Në këtë drejtim, ai thotë se shteti duhet t’i ndihmojë këto biznese me politika fiskale.
“Duhet të përgatitet një paketë e masave fiskale, sidomos tek subvencionimi i qirasë për një periudhë të caktuar kohore ose subvencionimi i fuqisë punëtore, aty ku hasen në vështirësi, me pas ndihma në forma të ndryshme, në zbutjen e interesave. Ka mënyra të ndryshme dhe ka masa të ndryshme, vetëm është çështje e një studimi dhe vlerësimi nga ana e institucioneve të vendit, në bashkëpunim me biznesin dhe të shihen cilat janë ato masa më të dobishme dhe që krijojnë një efekt më të mirë për të ndihmuar biznesin”, thotë Rafuna.
Ndërsa, hulumtuesi nga Riinvest, Visar Vokrri potencon se rritja e pagës minimale mund të ndikojë në rritjen e informalitetit te punëtorët.
“Kjo pagë minimale mund të ndikojë në rritjen e informalitetit, për shkak se kemi pas një numër të bizneseve që kanë deklaruar ndoshta pagën e punëtorëve deri në nivel të pagës minimale, ndërsa pjesën tjetër ua kanë kompensuar përmes kanaleve joformale. Pra, në këtë kontekst konsideroj se qeveria tani duhet të jetë më e kujdesshme dhe të fokusohet në masat që kanë për qëllim uljen e informalitetit. Pra, në rritjen e kapaciteteve të inspektoratit të punës, në mënyrë që kësisoj të parandalojë rritjen e mëtutjeshme të informalietit si rezultat i rritjes së pagës minimale”, thotë Vokrri.
Përndryshe, me 60 vota për dhe një abstenim, para 10 ditësh është miratuar ligji për pagën minimale. Ky ligj parasheh që paga minimale të bëhet në vlerë 264 euro. Ndërsa, në votim nuk është mbështetur asnjë amendament.
Ndërkaq, është bërë pothuajse një vit prej kur ky projektligj ishte miratuar në parim.
Shqyrtimi i këtij dokumenti është pezulluar nën arsyetimin se po synohet konsensusi me veteranët e UÇK-së që projektligji nuk ua garanton pensioni në masën e pagës minimale. Amendamente për këtë kanë dorëzuar në Kuvend dy partitë opozitare, PDK dhe AAK, ku kishin kërkuar të fshihen nga projektligji nenet, me të cilat parashtrojnë nga përfitimi i pagës minimale, kategoria e veteraneve të luftës, paraplegjikëve, tetraplegjikëve dhe personave të verbër. Mirëpo, asnjëra nuk është mbështetur nga pozita në momentin e votimit.
Kundër këtij ligji me protesta janë shprehur edhe organizatat e dala nga lufta. Ata janë takuar edhe me presidenten, Vjosa Osmani dhe janë në pritje të vlerësimit nga ekspertet e zyrës së presidencës.
Veteranët kanë paralajmëruar protesta para Kuvendit edhe të mërkurën e javës që vjen.
Banka Qendrore e Kosovës tanimë u ka shpërndarë një rregullore të re bankave në vend, me të cilën obligohen që të ofrojnë një llogari bazike falas për të gjithë klientët bankar.
Në bazë të kësaj rregullore e cila hyn në fuqi më 1 gusht të këtij viti, klientëve të bankave u ofrohet ky shërbim pa pagesë ose me tarifa të përgjysmuara, me kusht që ata të mos kenë një llogari bankare ekzistuese.
“Shërbime mund të kryhen nëse hapni një llogari të pagesës me shërbime bazike: – shërbime që mundësojnë të gjitha operacionet e kërkuara për hapjen, operimin dhe mbylljen e në llogarie pagese; – shërbime që mundësojnë deponimin e fondeve në llogari pagese, siç është përcaktuar në shtojcën 1 të kësaj rregulloreje; – shërbime që lejojnë tërheqjen e parave nga llogaria e pagesës, siç është përcaktuar në shtojcën 1 të kësaj rregulloreje; Si dhe ekzekutimi i transaksioneve të mëposhtme të pagesave: -debitimi direkt; – transaksionet e pagesave përmes një kartele, përfshirë pagesat në internet; – transferet e kreditit brenda bankës, duke përfshirë urdhëresat automatike, aty ku është e mundur në bankomatë (ATM), dhe në sportelet e bankës, ose përmes platformave online. Qasja në llogaritë e pagesave me shërbime bazike duhet të sigurohet nga bankat për konsumatorët, pavarësisht nga rrethanat financiare të konsumatorëve, të tilla si statusi i punësimit të tyre, niveli i të ardhurave, historia e kredisë ose falimentimi”, thuhet në rregulloren për qasjen në llogari pagese me shërbime bazike. /KP/
Largimi i shpejtë dhe i madh i të rinjve, që shkakton sfida serioze në shumë vende, sidomos në rajonin e Ballkanit Perëndimor, është problem serioz edhe për Bashkimin Evropian.
Edhe vendet e këtij blloku janë të goditura nga ndikimi që këto lëvizje demografike kanë në ekonomitë e tyre, si dhe në parashikimin e së ardhmes, sidomos në tregun e punës.
Prandaj, në BE thonë se janë duke punuar në disa projekte, që kanë synim ta zbusin efektin negativ që shkakton i ashtuquajturi fenomen i “ikjes së trurit“, e që nënkupton largimin e të rinjve dhe të fuqisë punëtore nga një vend drejt një vendi tjetër.
Vendet e rajonit të Ballkanit Perëndimor, si Kosova, Shqipëria, Bosnje e Hercegovina dhe Serbia, janë duke u përballur me largime të mëdha të fuqisë punëtore. Kjo ka bërë që në këto vende të zvogëlohet dukshëm fuqia punëtore dhe të vihet re edhe mungesa e disa kategorive të punëtorëve në tregun e punës.
Por, në të njëjtën kohë, edhe vendet anëtare të Bashkimit Evropian, sidomos ato nga Evropa lindore, janë duke u përballur me këtë fenomen. Kroacia, ndoshta, më së shumti.
Për herë të parë, ky vend, sipas regjistrimit të popullsisë, ka rënë nën 4 milionë banorë. Për dhjetë vjet, që është anëtare e BE-së, Kroacia ka humbur gjysmë milioni banorë.
Krahas problemit kronik që kanë të gjitha vendet evropiane – zvogëlimit të vazhdueshëm të numrit të lindjeve – Kroacia ka regjistruar edhe largim masiv të të rinjve në vendet e tjera të BE-së.
Duke përfituar nga liria e lëvizjes së punëtorëve brenda tregut të përbashkët, shumë të rinj nga Kroacia kanë shkuar të punojnë në vende si: Irlanda, Gjermania dhe Austria.
Ky fenomen është regjistruar më herët edhe në vendet që kanë hyrë në BE para Kroacisë, si: Bullgaria, Rumania dhe Polonia.
Largimi i të rinjve, në kërkim të një vendi më të mirë të punës, ka pasur disa efekte pozitive.
Kroacia, për shembull, kur ka hyrë në BE në vitin 2013, ka pasur nivelin e papunësisë 17 për qind. Tash e ka diku rreth 6 për qind.
Por, Kroacia ka deficit të fuqisë punëtore, sidomos në fushën e turizmit dhe ndërtimtarisë. Këtë, ky vend, sikurse edhe vendet tjera të Evropës lindore, po e plotëson me fuqi punëtore nga vendet e treta, jashtë BE-së.
Vitin e kaluar, Kroacia ka shënuar rekord të dhënies së lejeve të punës për shtetasit e huaj, sidomos nga Kosova, Serbia dhe Maqedonia e Veriut.
Nënkryetarja e Komisionit Evropian, Dubravka Shuica, që është e caktuar të kujdeset për demografi dhe demokraci, thotë se për Bashkimin Evropian, zgjidhja më e shpejtë është migrimi i kontrolluar, sepse, siç thotë, pa ardhjen e fuqisë punëtore nga jashtë, ekonomia e BE-së do të humbë përparësitë ndaj konkurrencës.
Shuica, kur ka prezantuar disa herë planet e Komisionit Evropian për t’u përballur me këto sfida demografike, ka konstatuar se problemi i lëvizjes së të rinjve dhe fuqisë punëtore, nuk është vetëm nga lindja drejt perëndimit, nga një vend i BE-së në tjetrin, por edhe brenda shumë vendeve – nga zonat rurale në qytete.
Kjo, sipas Komisionit Evropian, ka thelluar edhe më shumë dallimet mes rajoneve në aspektin demografik. Prandaj, ka tërhequr vërejtjen Shuica, zvogëlimi i papunësisë në vendet e BE-së nuk duhet parë vetëm si gjë pozitive.
“Niveli i ulët i papunësisë është arritur, mes tjerash, edhe për shkak të ndryshimeve demografike. Tepër pak të rinj hyjnë në tregun e punës, lidin gjithnjë e më pak fëmijë, ndërkohë që ka lëvizje drejt vendeve tjera dhe dalje në pension, si rezultat i plakjes së popullsisë“, ka thënë Shuica disa herë gjatë debateve me qytetarë dhe me agjenci evropiane që merren me sfidat demografike.
Komisioni Evropian dëshiron të investojë në atë që e quan “migrim i kontrolluar“ dhe të bashkëpunojë me vendet e treta, të cilat do t’i edukonin punëtorët përpara se të hynin në BE. Por, duhet të përballet edhe me sfidë tjetër, sepse duke i tërhequr të rinjtë dhe fuqinë e kualifikuar të punës drejt BE-së, do të shkaktojë “ikje të trurit” në ato vende.
Prandaj, KE-ja dëshiron që të punohet në “qarkullimin e trurit“, e jo vetëm në “ikjen e trurit”. Kjo do të thoshte se ata që hyjnë për të punuar në një vend të BE-së, kur të krijojnë shkathtësi dhe përvojë, do të ktheheshin për të kontribuar në vendet e tyre të origjinës.
Sa u përket vendeve anëtare të BE-së, ato kanë qasje në fonde të mëdha nga politika e kohezionit, zhvillimit rural, digjitalizimit dhe edukimit.
Në të gjitha këto fusha, ku BE-ja ndan dhjetëra miliarda euro në vit, fokusi kryesor është në rritjen e shkathtësive për tregun e punës në zonat që kanë probleme demografike.
Në BE janë identifikuar 83 rajone që kanë probleme si plakja e popullsisë dhe largimi i të rinjve.
Vitin 2022, Komisioni Evropian e ka shpallur “Vit të të rinjve“, ndërsa vitin 2023 e ka shpallur “Vit të shkathtësive“.
Problem për tregun e punës është edhe dallimi i madh gjinor. Komisioni Evropian thotë se, aktualisht, janë mbi 7 milionë gra që nuk janë fare në tregun e punës – pra as të punësuara e as duke kërkuar punë.
Arsyet kryesore lidhen me kujdesin për fëmijët apo për të moshuarit, pasi në shumë rajone nuk ka çerdhe të fëmijëve dhe shtëpi të pleqve. Kujdesi institucional, ndërkaq, është aq i shtrenjtë, saqë nuk mund të punojnë dhe t’i paguajnë ato shpenzime.
Në BE, në fushën e përkujdesit punojnë 17 milionë gra dhe vetëm 450 mijë burra.
Në BE pranojnë se migracioni nuk mund të ndalet, se ai është i nevojshëm dhe se i ka dobitë e veta. Por, gjithashtu, theksojnë se janë të vetëdijshëm se vendet e Ballkanit Perëndimor po përballen me këtë fenomen më shumë se vendet tjera.
Prandaj, pasi që janë në procesin e integrimit në BE, sugjerojnë që edhe vendet e Ballkanit Perëndimor të investojnë më shumë në krijimin e kushteve për qytetarët e tyre që të rrinë në ato vende.
Për këtë thonë se duhet më shumë investim, sidomos në shkollim dhe në kujdes social – dy shkaktarët kryesorë të largimit të njerëzve nga ato vende.
Qendra Kryesore e Mjekësisë Familjare(QKMF), në Prishtinë është mobilizuar me staf e barna në mënyrë që të përballojë fluksin e bashkatdhetarëve gjatë muajve të verës, ka konfirmuar kryeshefi i Departamentit të Mjekësisë Familjare në këtë Qendër, njëherit specialisti i shërbimeve të mjekësisë familjare, Valdet Hashani.
Ndonëse ka thënë se në këtë periudhë edhe stafi mjekësor është në pushim, ata kanë bërë të gjitha përgatitjet e nevojshme në mënyrë që t’u dalin në ndihmë qytetarëve sidomos kur po mbretërojnë temperaturat e larta.
Sa i përket pajisjeve apo barnave ai ka thënë se kanë mjaftueshëm, meqë menaxhmenti i QKMF-së me Drejtorinë e Shëndetësisë kanë bërë një plan duke pasur parasysh se gjatë verës ka edhe kërkesa më të mëdha.
“Ju e dini se edhe personeli shëndetësor këto ditë fillon pushimet vjetore, mirëpo jemi munduar që kapacitetet tona ose burimet tona njerëzore t’i shpërndajmë në njësi të cilat i kemi të shpërndara në qytet. Kjo, marrë parasysh se Prishtina e ka një Qendër Kryesore të Mjekësisë Familjare që është njësi administrativo-shëndetësore, por i kemi edhe 15 qendra të mjekësisë familjare dhe po aq ambulanta nëpër regjione e fshatra. Dhe në këtë mënyrë e kemi distribuimin jashtëzakonisht të mirë edhe të rrjetit të infrastrukturës fizike apo edhe personelin”.
“Sa i përket pajisjeve apo barnave kemi mjaftueshëm, meqë menaxhmenti i QKMF-së me Drejtorinë e Shëndetësisë ka bërë një plan ose një projekt pak më të gjerë meqë kemi parasysh se gjatë verës kemi edhe kërkesa më të mëdhaja, këtyre ditëve mund të themi se është rritur numri diku për dhjetë ose njëzet përqind, por ky është vetëm fillimi i temperaturave të larta. Ndërsa gjatë muajit korrik, pra gjatë këtyre dy javëve të muajit korrik dhe gusht sigurisht që numri do të rritet dhe me këtë do rritet edhe fluksi”.
“Sa i përket shtretërve zakonisht Qendrat e Mjekësisë Familjare kanë shtretër për infuzione zakonisht pasi këto janë trajtime ditore, mirëpo shërbimi shëndetësor ofrohet 24 orë, pacientët mund të vijnë gjatë 24 orëve dhe të marrin shërbime dhe trajtohen më pas në shtëpi. Pra marrin ndihmën e parë dhe vazhdon trajtimin në shtëpi”, u shpreh Hashani.
Mjeku Hashani tha se këto ditë qytetarët ankohen për dhimbje koke, barku të vjella, por që nuk vien si shkak i infeksioneve, por i temperaturave.
“Zakonisht trajtimi më primar që bëhet është rehidrimi, nëse nuk ka infeksione, nëse ka infeksione varësisht nga infeksioni kemi trajtime antivirale, antibakteriale e kështu me radhë, por këtyre ditëve kemi më tepër vjellje, por jo për shkak të infeksioneve. Nuk përjashtohen mundësistë që të paraqiten edhe gastroenteritet”, tha Hashani.
Mërgimtarët janë duke pritur mbi dy orë për të hyrë në territorin e Kosovës, nga pikat kufitare tokësore.
Më së shumti pritje ka në pikën kufitare te Dheu i Bardhë, ku kolona është 2,000 metra, teksa pritjet janë mbi dy orë e gjysmë.
Ndërkohë, mërgimtarët po presin edhe në Merdarë, ku pritjet janë deri në dy orë.
Në pikët tjera kufitare situata është e qetë, ku pritjet janë nga 5 deri në 10 minuta.
Ndryshe, gjatë ditëve të fundit, mërgimtarët që janë duke ardhur nga vende të ndryshme të Evropës janë duke pritur në radhë të gjata për të hyrë në Kosovë.
PËRGATITI: ARTON HAMITI
Partia Demokratike e Kosovës është duke e shqyrtuar mundësinë që edhe Ligjin për Institutin për krime lufte ta dërgojë në Gjykatën Kushtetuese. Për partinë më të madhe opozitare ky ligj është në dëm të interesit kombëtar. Sipas ministres së Drejtësisë, Albulena Haxhiu, nëse nuk dërgohet ne Kushtetuese, brenda gjashtë muajve do të procedohen aktet nënligjore.
Nismat e Qeverisë Kurti, që përfundojnë në Gjykatë Kushtetuese nuk janë të pakta. Fat të njëjtë, mund të ketë edhe Ligji për Institutin për krime lufte.
Ketë mundësi është duke e shqyrtuar partia më e madhe opozitare.
“Ndërkohë që për Projektligjin për Institutin për Hetimin e Krimeve të Luftës, ne jemi duke e analizuar në tërësi se si t’i qasemi dhe cila pjesë do të jetë objekt trajtimi në mënyrë që ta dimë saktësisht se në çfarë forme do ta adresojmë dhe do ta parandalojmë një ligj, i cili në fakt është në dëm të interesit shtetëror dhe kombëtar të Republikës së Kosovës”
Shqetësuese po vlerësohet edhe periudha kohore që ky institut do ta mbulojë, e që përfshinw fazën deri me 31 dhjetor te vitit 2000. Megjithatë, për ministren e Drejtësisë deklarata të tilla janë manipulim politik.
“Manipuloi publikisht sepse theksoi që qeveria e ka përkufizuar periudhën e luftës nga janari 1998 deri në dhjetor 2000. Kjo është e pavërtetë, ju lutem që t’i referoheni gjithnjë ligjit që është votuar në Kuvend, në lexim të dytë. Sepse ne kemi bërë një adresim të rëndësishëm, ku periudha e luftës konsiderohet janar 1998 deri më 20 qershor 1999. Dhe në anën tjetër kemi konsideruar që instituti po ashtu mund të merret edhe me krimet të cilat kanë ndodhur para luftës dhe që ndërlidhen me luftën”
Ndërkaq, fakti që ky institut do të jetë nën ombrellën e Zyrës së Kryeministrit, vazhdon tw kritikohet.
“Ky është instituti hulumtues, shkencor. Për këtë arsyeje mendoj që nuk duhet të jetë në Zyrën e Kryeministrit për shkak se mund të ketë implikime, ndikime politike për shkak se pas 1 viti, 2 vitesh ndërrohet kryeministri dhe bën ndonjë politikë tjetër aty, kështu që ky duhet të jetë autonom”
Ndryshe, sipas ministres Haxhiu, brenda gjashtë muajve do të procedohen aktet nënligjore për themelimin e Institutit për Krimet e Luftës në Kosovë, nëse nuk dërgohet ne Kushtetuese.
Pa saktësuar, Haxhiu tha se shumë shpejt do të bëhet edhe përzgjedhja e drejtorit dhe stafit mbështetës.