Blog

Presidenti i Salvadorit, Nayib Bukele, të mërkurën nënshkroi në ligj reformat kushtetuese për të lejuar dënime me burgim të përjetshëm për persona që nga mosha 12 vjeç, një reformë e diskutueshme që vjen pas masave të tjera të rënda të nxitura nga udhëheqësi populist.

Ndryshimi u miratua muajin e kaluar nga Asambleja Legjislative, e cila kontrollohet nga partia e Bukeles, dhe do të zbatohet për personat e dënuar për kryerjen ose veprimin si bashkëpunëtor në krime, duke përfshirë vrasjen, vrasjen e femrave, përdhunimin dhe anëtarësimin në bandat. Masa u shty nga kabineti i Bukeles.

Më parë, dënimi maksimal në El Salvador ishte 60 vjet për të rriturit dhe më pak për të rinjtë. Reformat që pritet të hyjnë në fuqi më 26 prill do të krijojnë gjykata të reja penale për të gjykuar çështjet.

Ato gjithashtu përcaktojnë një rishikim të detyrueshëm të dënimeve me burgim të përjetshëm dekada pas fillimit të dënimeve, varësisht nga mosha e të dënuarit dhe rëndësia e krimeve të tyre.

Kritikët thonë se reformat janë vetëm lëvizja e fundit e ashpër e Bukeles më shumë se katër vjet në luftën e tij kundër bandave. Pas një shpërthimi dhune midis bandave në vitin 2022, Bukele njoftoi një gjendje të përkohshme të jashtëzakonshme, e cila është bërë normaliteti i ri në kombin e Amerikës Qendrore, pasi është zgjatur për vite me radhë.

Ai pezulloi të drejtat kushtetuese dhe burgosi më shumë se 1% të popullsisë së El Salvadorit, shpesh me akuza të paqarta me pak prova.

Të burgosurit shpesh gjykohen në gjyqe masive dhe avokatët rregullisht humbasin gjurmët se ku janë klientët e tyre.

Në një gjyq masiv vitin e kaluar, anëtarëve të dyshuar të bandave iu dhanë dënime me qindra vjet burg.

Zyrtarët në qeverinë e Bukeles janë zotuar më parë se anëtarët e bandave të ndaluar “nuk do të kthehen kurrë” në rrugë.

Si pasojë e masave të ashpra, qeveria e Bukeles ka ndaluar rreth 91,650 njerëz në El Salvador. Bukele ka thënë se më pak se 10% e këtyre njerëzve janë liruar.

Kjo ka nxitur akuza për abuzime të të drejtave të njeriut dhe ndalim arbitrar, por gjithashtu ka ulur ndjeshëm normat e vrasjeve në një vend të terrorizuar prej kohësh nga bandat, duke i dhënë Bukeles nivele të larta popullariteti.

Aleati i krahut të djathtë i presidentit të SHBA-së, Donald Trump, është kritikuar ashpër për dobësimin e kontrolleve dhe balancave dhe për minimin e demokracisë së brishtë të El Salvadorit.

Ndryshimet në dënime janë të fundit në një mori reformash kushtetuese të penguara nga Bukele dhe aleatët e tij.

Vitin e kaluar, qeveria miratoi një nga reformat e saj më të diskutueshme që do të eliminonte kufizimet e mandatit presidencial, duke i hapur rrugën Bukele-s që të mbetej në pushtet për një kohë të pacaktuar.

E inkurajuar nga aleanca e Bukeles me Presidentin e SHBA-së, Donald Trump, qeveria ka ndjekur gjithashtu armiqtë e saj, duke ndaluar kritikët dhe aktivistët, dhe duke i detyruar gjithnjë e më shumë gazetarët dhe zërat e opozitës të zgjedhin midis mërgimit ose burgut.

Aktivisti dhe përfaqësuesi i komunitetit shqiptaro-amerikan, Harry Bajraktari, ka reaguar ashpër ndaj situatës politike në Kosovë, duke vlerësuar se përçarjet dhe bllokadat po dëmtojnë seriozisht imazhin e vendit në arenën ndërkombëtare.

Në një reagim publik, Bajraktari theksoi se dallimet politike janë normale në demokraci, por sipas tij, situata aktuale në Kosovë ka tejkaluar kufijtë, duke penguar funksionimin institucional dhe duke krijuar perceptim negativ jashtë vendit.

Ai solli shembuj nga politika amerikane, duke përmendur bashkëpunimin mes JD Vance dhe Donald Trump, si dhe rastin e Barack Obama me Hillary Clinton, të cilët, sipas tij, kanë lënë mënjanë rivalitetet për interesin shtetëror.

Po ashtu, ai rikujtoi bashkëpunimin ndërpartiak në SHBA për çështjen e Kosovës në vitet ’90, duke përmendur rolin e Bill Clinton dhe Bob Dole, që sipas tij kontribuuan në rrugën drejt lirisë dhe pavarësisë së vendit.

Duke iu referuar edhe historisë shqiptare, Bajraktari përmendi raportet mes Ahmet Zogu dhe Faik Konica, të cilët pavarësisht dallimeve, bashkëpunuan kur ishte në pyetje interesi i shtetit.

Ai ngriti shqetësimin se situata politike në Kosovë po kritikohet edhe nga miqtë ndërkombëtarë, veçanërisht në Washington. Bajraktari zbuloi se së fundmi kishte diskutuar për këtë çështje edhe me ish-presidentin amerikan Bill Clinton, i cili, sipas tij, ishte interesuar për zhvillimet dhe zgjidhjen e krizës politike në Kosovë.

“Është e vështirë për ne ta shpjegojmë këtë situatë. Nuk mund ta imagjinoni sa keq shihet Kosova nga jashtë me këtë bllokadë të tejzgjatur”, ka theksuar ai.

Sipas Bajraktarit, kjo gjendje i shkon në favor Serbisë dhe dëmton rrugën e Kosovës drejt integrimeve euro-atlantike, përfshirë anëtarësimin në NATO.

Në fund, ai u bëri thirrje liderëve politikë që të tejkalojnë interesat partiake dhe të punojnë së bashku për të mirën e vendit.

“Uluni, bisedoni, gjeni zgjidhje. Bëjeni për Kosovën”, ka apeluar Bajraktari, duke theksuar se historia do t’i kujtojë ata që kontribuojnë në zhvillimin e vendit, e jo ata që e bllokojnë atë.

Partnerët ndërkombëtarë të Kievit duhet të rrisin kontributet e tyre për ndihmë në siguri në mënyrë që Ukraina të marrë 60 miliardë dollarë ndihmë ushtarake këtë vit, tha Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, më 15 prill.

Ai i bëri këto komente përpara takimit të Grupit të Kontaktit për Mbrojtjen e Ukrainës në Berlin.

“Po e shohim Ukrainën të mbajë vijën e frontit dhe t’u shkaktojë humbje të mëdha rusëve”, tha Rutte, duke shtuar se humbjet mujore të Rusisë i tejkalojnë shumë ato të pësuara gjatë luftës 10-vjeçare të Bashkimit Sovjetik në Afganistan.

Rutte pranoi se partnerët e Kievit përballen me sfida të shumta, por tha se ata duhet të “sigurojnë aftësinë e tyre për të ofruar mbështetje të pandërprerë për Ukrainën”.

Ai vuri në dukje se Ukraina nuk është vetëm marrëse ndihme, por gjithashtu “kontribuon në siguri dhe është e gatshme të ndihmojë partnerët që përballen me kërcënime të ngjashme diku tjetër”, duke përmendur mbështetjen për vendet në Gjirin Persik.

“Të gjithë aleatët duhet të investojnë më shumë për të arritur objektivin prej 60 miliardë dollarësh ndihmë për sigurinë dhe mbrojtjen për Ukrainën këtë vit”, tha ai.

“Çdo fond që vjen nga kredia e BE-së [90 miliardë euro] për të mbështetur Ukrainën duhet të jetë përveç angazhimeve dypalëshe të aleatëve”.

Lidhur me prioritetet e mbrojtjes, Rutte theksoi nevojën për sisteme të mbrojtjes ajrore, dronë dhe municione me rreze të gjatë veprimi.

Ai tha se iniciativa PURL (Lista e Kërkesave të Prioriteteve të Ukrainës) mbetet thelbësore për ofrimin e aftësive kyçe të mbrojtjes ajrore dhe pajisjeve të tjera kritike, dhe se nuk ka pasur ndryshime në dorëzimet e PURL.

Duke parë përpara samitit të NATO-s në Ankara, Rutte kërkoi një qasje më të parashikueshme për të mbështetur përpjekjet mbrojtëse të Ukrainës dhe tha se shpresonte të dëgjonte më shumë premtime nga anëtarët e Grupit të Kontaktit gjatë takimit.

Kryetari i Komunës së Fushë Kosovës, Valon Prebreza, ka njoftuar për nisjen e një procesi për legalizimin e objekteve të kategorisë II, të ndërtuara deri në vitin 2018, duke e cilësuar këtë si hap drejt vendosjes së rendit dhe ligjshmërisë në komunë.

Sipas tij, tashmë është krijuar komisioni për shqyrtimin e aplikimeve për ndërtimet pa leje, me synim garantimin e një procesi të drejtë dhe transparent për të gjithë qytetarët dhe bizneset.

“Si Kryetar i Komunës së Fushë Kosovës, jam i përkushtuar që të vendosim rend, ligjshmëri dhe siguri për çdo qytetar dhe biznes në komunën tonë”, ka deklaruar Prebreza.

Ai ka bërë thirrje që të gjithë qytetarët dhe bizneset të aplikojnë për legalizimin e objekteve të tyre, duke theksuar përfitimet që sjell ky proces.

“Ftoj të gjithë qytetarët dhe bizneset që të aplikojnë dhe të përfitojnë nga kjo mundësi, duke pajisur objektet e tyre me certifikata të përdorimit”, është shprehur ai.

Sipas Prebrezës, ky proces do të ndikojë në rritjen e sigurisë juridike dhe vlerës së pronave, si dhe do të hapë mundësi të reja për zhvillim ekonomik.

“Ky është një hap i rëndësishëm drejt sigurisë juridike, rritjes së vlerës së pronës dhe krijimit të mundësive të reja për zhvillim ekonomik”, ka theksuar ai.

Në fund, kryetari i komunës ka nënvizuar se ky veprim është pjesë e zotimeve të tij ndaj qytetarëve.

“Ky proces është një nga zotimet e mia të dhëna para qytetarëve dhe sot po e konkretizojmë me veprime të qarta”, ka përfunduar Prebreza.

Komuna e Shtimes ka i ka dërguar telegram ngushëllimi familjes Bislimi pas vdekjes së Isuf Bislimit, i cili humbi jetën në vendin e tij të punës.

Kryetari i Komunës së Shtimes, dr. Qemajl Aliu, në emër të institucioneve komunale, i ka shprehur ngushëllimet më të sinqerta familjes Bislimi për humbjen e më të dashurit të tyre.

Në telegram thuhet se lajmi për ndarjen nga jeta e Isuf Bislimit është pritur me pikëllim të thellë, ndërsa ai përshkruhet si një njeri i ndershëm, i urtë dhe punëtor, i cili ka lënë gjurmë të mira tek të gjithë ata që e kanë njohur.

Sipas komunës, i ndjeri shquhej për qetësinë, maturinë dhe respektin ndaj të tjerëve, duke qenë shembull i një qytetari të denjë me vlera të larta njerëzore.

“Në këto momente të rënda, ndajmë dhimbjen me familjen dhe u qëndrojmë pranë me mendje e zemër”, thuhet në mesazhin e ngushëllimit, ku njëkohësisht u shprehen ngushëllime familjarëve, miqve dhe të gjithë atyre që e kanë njohur të ndjerin.

Instituti i Kosovës për Drejtësi (IKD), ka kërkuar nga Kuvendi i Kosovës që të mos shmang procedurat lidhur me shqyrtimin e Projektligjit për Byronë Shtetërore për Verifikimin dhe Konfiskimin e Pasurisë së Pajustifikueshme.

Sipas IKD-së në mes të dy leximeve parlamentare, duhet të mundësohet evitimi i çdo parregullsie eventuale të Projektligjit për Byronë, ashtu që i njëjti ta tejkaloj një test eventual në Gjykatën Kushtetuese.

Fillimisht, në raport me këtë Projektligj, IKD kohë më parë ka theksuar se Qeveria e Republikës së Kosovës, në kundërshtim me Rregulloren e saj, ka shmangur procesin e konsultimeve publike. Kjo duke miratuar dhe proceduar në Kuvend Projektligjin për Byronë, pa zhvilluar asnjë proces të konsultimeve publike.

IKD pas shqyrtimit të Projektligjit për Byronë, i cili pritet të shqyrtohet këtë të premte në Kuvend, ka gjetur se në parim, janë adresuar pjesa më e madhe e rekomandimeve të aktgjykimit të Gjykatës Kushtetuese. Megjithatë, ka ende disa çështje të mbetura, të cilat lehtësisht mund të adresohen në mes të dy (2) leximeve, ashtu që mos të mbeten hapësira të cilat rrezikojnë kushtetutshmërinë e Projektligjit për Byronë.

Pika e parë e cila duhet të diskutohet është shumica e nevojshme për zgjedhjen e Drejtorit të Përgjithshëm të Byrosë. Përkundër kufizimit të nenit 80.1. të Kushtetutës, se në parim, të gjitha vendimet merren me shumicë të thjeshtë të votave, ka praktika kur Komisioni i Venecias ka potencuar mundësinë që në raste të caktuara të përcaktohet një shumicë më e lartë e votimit. Ky komision në një opinion ndaj Bullgarisë (ku edhe atje rregullohet kjo çështje me Kushtetutë njësoj si në Kosovë), ka theksuar se “një gjykatë kushtetuese nacionale zakonisht ndërhyn kur ka mungesë të një garancioni, e jo kur ligji i zakonshëm parashikon një garancion më të rreptë, si në rastin konkret, i cili do të përforconte pavarësinë dhe karakterin përfaqësues të [autoritetit kompetent për fillimin e konfiskimit civil].” Prandaj, në rasitn konkret, Komisioni i Venecias rekomandonte “rikthimin e përcaktimit ligjor të shumicës së kualifikuar në nenin 4 [të Ligjit][1]. Mbi bazën e kësaj, në mes të dy (2) leximeve, duhet të shqyrtohet mundësia që të përcaktohet me Ligj se zgjedhja e Drejtorit dhe anëtarëve Komisionit të bëhet me shumicën e votave të të gjitha deputetëve.

Një çështje tjetër që duhet adresuar është mungesa e një Divizioni të specializuar në Gjykatën e Apelit për trajtimin e këtyre rasteve, përderisa një i tillë përcaktohet të themelohet në shkallë të parë.

Po ashtu, një çështje që duhet të adresohet është edhe kompensimi i palëve në procedurë. Gjykata Kushtetuese, në aktgjykimin e saj, duke iu referuar Opinionit të parë të Komisionit të Venecias, ka rikujtuar se ligji duhet të garantojë kompensimin e dëmeve të pësuara nga pala në rastet kur procedura e konfiskimit përfundimisht rezulton e pasuksesshme. Megjithëse Projektligji për Byronë e trajton këtë çështje në nenin 64, ai e bën këtë vetëm në mënyrë të përgjithshme, duke referuar zbatimin e legjislacionit për marrëdhëniet e detyrimeve, pa saktësuar qartë përgjegjësinë për dëmin apo llojet e dëmit që kompensohen. Prandaj, në mes të dy leximeve, duhet të shqyrtohet mundësia që kjo dispozitë të qartësohet më tej, ashtu që e drejta në kompensim të mos mbetet vetëm deklarative, por të jetë e rregulluar në mënyrë të qartë dhe efektive në vetë Projektligjin për Byronë.

Po ashtu, një çështje që duhet të qartësohet më tej është edhe barra e provës në procedurën gjyqësore. Ndonëse Projektligji për Byronë parasheh që Byroja, para se të paraqesë propozimin për konfiskim, duhet të arrijë standardin civil të vlerësimit të gjasave dhe në Gjykatë t’i paraqesë provat në mbështetje të propozimit të saj, formulimi aktual lë hapësirë që barra e provës të kuptohet sikur kalon pothuajse automatikisht tek pala sapo propozimi, formalisht i kompletuar, dorëzohet në Gjykatë. Standardi duhet të jetë që para se barra e provës të kalojë tek pala, Byroja të dëshmojë të paktën prima facie ekzistencën e pasurisë së pajustifikuar. Për këtë arsye, në mes të dy leximeve, duhet të shqyrtohet mundësia që Projektligji për Byronë ta saktësojë qartë se barra e provës tek pala nuk kalon automatikisht vetëm me paraqitjen e propozimit dhe kompletimin formal të tij, por vetëm pasi Gjykata të konstatojë se Byroja e ka përmbushur barrën fillestare për ta arsyetuar bazueshmërinë e kërkesës së saj. Kjo do të forconte sigurinë juridike dhe do ta bënte më të qartë balancën ndërmjet efektivitetit të procedurës dhe mbrojtjes së të drejtave të palëve.

E drejta e Drejtorit të Përgjithshëm, dhe jo Komisionit, për miratimin e Kodit të Mirësjelljes për Zyrtarët e Byrosë është po ashtu një çështje që duhet shqyrtuar me kujdes në mes të dy leximeve.

Po ashtu, një çështje që duhet të qartësohet më tej është edhe përkufizimi i blerësit me mirëbesim. Formulimi aktual i Projektligjit për Byronë e lidh këtë status kryesisht me çmimin e paguar dhe me faktin nëse blerësi e ka ditur ose është dashur të dijë se pasuria është e pajustifikueshme. Megjithatë, ky formulim mbetet jo mjaftueshëm i qartë. Prandaj, në mes të dy leximeve, duhet të shqyrtohet mundësia që kjo dispozitë të riformulohet më qartë, ashtu që të mos mbetet hapësirë për interpretime të gjera apo të paqëndrueshme dhe që mbrojtja e palëve të treta me mirëbesim të jetë e rregulluar në mënyrë më të saktë dhe më të zbatueshme në praktikë.

Nisur nga fakti se ky Projektligj është rrëzuar dy (2) herë në Gjykatën Kushtetuese, njëherë për meritat e tij dhe njëherë për procedurën e ndjekur, se po shqyrtohet për herë të tretë në Kuvend, si dhe se kemi të bëjmë me një Ligj me potencial të lartë për cenimin e të drejtave të njeriut, Kuvendi në asnjë rrethanë nuk duhet ta kalojë këtë Projektligj me procedurë të përshpejtuar. Të gjitha dilemat e ngritura duhet të trajtohen në mënyrë gjithëpërfshirëse, në mes të dy (2) leximeve në Kuvend.