Blog

Sekretari i 10-të i përgjithshëm i Kombeve të Bashkuara do të zgjidhet këtë vit për një mandat pesëvjeçar duke filluar nga 1 janari i vitit 2027.

Më poshtë janë kandidatët deri më tani që kandidojnë për të zëvendësuar shefin në largim të OKB-së, Antonio Guterres, raporton Reuters.

RAFAEL GROSSI

Rafael Grossi, një diplomat karriere 65-vjeçar nga Argjentina, ka qenë një drejtor i përgjithshëm i kudondodhur dhe hiperaktiv i mbikëqyrësit bërthamor të OKB-së për gjashtë vitet e fundit.

Ndërsa Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë Atomike ka mbikëqyrur prej kohësh programin bërthamor të Iranit, Grossi udhëhoqi negociatat që synonin shpëtimin e pjesëve të një marrëveshjeje të rëndësishme bërthamore midis Teheranit dhe fuqive të mëdha pas vendimit të Presidentit Donald Trump për të tërhequr Shtetet e Bashkuara prej saj në vitin 2018. Kritikët e Grossit argumentojnë se ai ka shkuar shumë larg në përpjekjen për të arritur marrëveshje me Iranin.

Baba i tetë fëmijëve dhe poliglot që flet anglisht, spanisht, frëngjisht dhe italisht, Grossi ka rritur profilin e tij dhe të IAEA-së me diplomacinë e tij të shpejtë në krizat ndërkombëtare.

Suksesi i tij më i qartë ishte vendosja e një ekipi të vogël të IAEA-së në centralin bërthamor Zaporizhzhia të pushtuar nga Rusia në Ukrainë, pas udhëtimeve të përsëritura përgjatë vijës së frontit në luftën Rusi-Ukrainë.

Ai është përpjekur të projektojë imazhin e një njeriu të veprimit në garë, në të cilën shumë diplomatë e shohin atë si kandidat kryesor pas viteve të kaluara duke u përpjekur të mbajë në krah pesë anëtarët e përhershëm të Këshillit të Sigurimit të OKB-së – Shtetet e Bashkuara, Rusia, Kina, Britania dhe Franca – mbështetja e të cilëve është thelbësore për punën kyçe.

“Këto përvoja kanë konfirmuar një bindje që e mbaj thellë: edhe në kohë përçarjesh, institucionet shumëpalëshe mund të japin ndikim të vërtetë dhe pozitiv”, thuhet në deklaratën e vizionit të Grossit për postin.

REBECA GRYNSPAN

Rebecca Grynspan, 70 vjeçe, e përshkruan veten si një multilateraliste me mendje reformuese, e cila ka luftuar barrierat gjinore dhe ka pasur një besim të përjetshëm në OKB dhe angazhimin e saj për paqen, zhvillimin dhe të drejtat e njeriut.

Ish-nënkryetare e Kosta Rikës, e cila kryeson Konferencën e OKB-së për Tregti dhe Zhvillim, Grynspan tha se u tërhoq nga detyrat deri në shtator për të shmangur konfliktet e interesit gjatë fushatës. Grossi ka vazhduar në rolin e tij në IAEA gjatë fushatës.

E lindur nga prindër që ikën nga Evropa pas Luftës së Dytë Botërore, ajo e lidh botëkuptimin e saj drejtpërdrejt me origjinën e OKB-së dhe rolin e saj në bashkëpunimin ndërkombëtar dhe parandalimin e konfliktit.

Nëse zgjidhet, Grynspan do të bëhet gruaja e parë si sekretare e përgjithshme. Ajo tha se ndërsa iu desh të bënte kompromise midis jetës familjare dhe shërbimit publik në UNCTAD, të qenit gruaja e parë në krye e formësoi udhëheqjen e saj.

“Nuk po pres për trajtim të veçantë. Dua trajtim të barabartë”, i tha ajo Reuters.

Grynspan, një ekonomiste, e përshkruan veten si një “udhëheqëse të pjekur” që do të drejtonte një OKB më të shkathët përmes bashkëpunimit me aktorë të tjerë, duke mbrojtur njëkohësisht vlerat e saj thelbësore.

MICHELLE BACHELET

Michelle Bachelet, 74 vjeçe, është dy herë presidente e Kilit dhe ish-Komisionere e Lartë e OKB-së për të Drejtat e Njeriut, e cila shërbeu gjithashtu nga viti 2010 deri në vitin 2013 si drejtoreshë ekzekutive e OKB-së për Gratë, një agjenci që promovon të drejtat e grave.

Në mars, Kili tërhoqi mbështetjen e saj për Bachelet pas një ndryshimi të krahut të djathtë në udhëheqjen e vendit, por ajo tha se do të vazhdonte me mbështetjen e Brazilit dhe Meksikës.

Qeveria e Presidentit Kilian Jose Antonio Kast tha se fushata e saj nuk kishte konsensus të gjerë politik në vend dhe u përball me vështirësi të mëdha në nivel ndërkombëtar. Bachelet është përballur me kritika nga konservatorët amerikanë për qëndrimin e saj pro-zgjedhjes ndaj abortit dhe në prill, i dërguari i Uashingtonit në OKB, Mike Waltz, duket se e ka rrëzuar kandidaturën e saj duke thënë se ndante shqetësimet e një senatori amerikan në lidhje me përshtatshmërinë e saj.

Senatori republikan Pete Ricketts akuzoi Bachelet se kishte bërë presion si shefe e të drejtave të njeriut të OKB-së në një raport të vitit 2022 duke mos i etiketuar veprimet e Kinës kundër myslimanëve ujgurë si gjenocid dhe gjithashtu duke promovuar abortin si një të drejtë themelore të njeriut. Pekini nuk e ka deklaruar qëndrimin e tij ndaj kandidaturës së saj.

MACKY SALL

Macky Sall, i cili ishte president i Senegalit për 12 vjet deri në vitin 2024, thekson përvojën e tij si kryetar shteti si një aset kyç për rolin e sekretarit të përgjithshëm.

Gjeologu 64-vjeçar – djali i një shitësi kikiriku nga një pjesë e varfër e vendit të Afrikës Perëndimore – përfundoi projekte të mëdha infrastrukturore gjatë mandatit të tij dhe ka mbështetur zhvillimin afrikan.

Sall ka theksuar nevojën për të mbështetur vendet në zhvillim të ngarkuara nga borxhet. Ai po bën thirrje për një rishikim të Këshillit të Sigurimit, në një shenjë respekti ndaj kërkesave të vendeve në zhvillim për vende të përhershme në organin më të fuqishëm të OKB-së, transmeton Klankosova.tv.

“Më shumë se kurrë, një multilateralizëm i rishpikur mbetet mënyra më e mirë për t’iu përgjigjur sfidave të një bote në transformim të plotë”, tha ai në X.
Sall, i cili flet butë dhe ndihet më rehat me frëngjisht sesa me anglisht, u nominua nga Burundi. Kandidatura e tij ka mbështetje të përzier në Afrikë, me atdheun e tij dhe Nigerinë që nuk e mbështesin, sipas shënimeve diplomatike të shqyrtuara nga Reuters.

Nëse zgjidhet, ai do të jetë sekretari i tretë i përgjithshëm afrikan pas Boutros Boutros-Ghali të Egjiptit dhe Kofi Annanit të Ganës.

Shefja në detyrë e BE-së në Kosovë, Eva Palatova, u takua këtë mëngjes me kryeministrin Albin Kurti.

Sipas njoftimit zyrtar, Palatova i prezantoi Kurtit raportet e gjetjeve të Misionit të Ekspertëve të Zgjedhjeve të BE-së mbi zgjedhjet e fundit lokale dhe parlamentare.

Pos tjerash, në njoftim thuhet se u theksua nevoja për depolitizimin e Komisionit Qendror të Zgjedhjeve, duke pasur parasysh rolin e tij si garantues i integritetit zgjedhor.

Irani ka qëlluar më shumë se 2,800 raketa dhe dronë drejt Emirateve të Bashkuara Arabe, 90 përqind e të cilave kanë synuar infrastrukturën civile, njoftoi ambasada e SHBA-së në Emiratet e Bashkuara Arabe.

Është gjithashtu e rëndësishme që sulmet ndaj Gjirit shpesh nuk drejtoheshin kryesisht kundër këtyre vendeve, por kundër Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe interesave të tyre. Bazat ushtarake amerikane, kapacitetet logjistike dhe infrastruktura energjetike e lidhur me Perëndimin ndodhen kryesisht në këtë zonë.

Kështu, sulmet ndaj vendeve të Gjirit në fakt funksionuan si sulme indirekte ndaj SHBA-së dhe aleatëve të saj.

Sulmet u dërguan gjithashtu një mesazh të qartë shteteve rajonale: çdo vend që lejon që territori i tij të përdoret për operacione kundër Iranit mund të bëhet shënjestër. Me këtë, Teherani u përpoq të dekurajonte Arabinë Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe, Katarin dhe të tjerët nga përfshirja më e thellë në konflikt, domethënë, të ndante aleatët amerikanë dhe izraelitë.

“Trupi i 14-vjeçares u gjet i copëtuar në qese mbeturinash”, si këngëtari dyshohet se vrau adoleshenten
Read more

Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës, më 24 maj do ta zgjedhë kryetarin e ri.

Kështu është bërë e ditur në komunikatën e AAK-së, dërguar medieve.

Kryetari i Gjakovës, Ardian Gjini pritet ta pasojë Haradinajn në krye të këtij subjekti.

Një total prej 4.40 milionë qytetarësh jo-BE që ikën nga Ukraina, kishin status të mbrojtjes së përkohshme në BE në shkurt 2026.

Kjo përfaqëson një rritje prej 0.5% në vetëm një muaj, sipas të dhënave të fundit të Eurostat, transmeton Telegrafi.

Vendet e BE-së që strehuan numrin më të lartë të përfituesve të mbrojtjes së përkohshme nga Ukraina ishin Gjermania, Polonia dhe Çekia.

Megjithatë, numri i personave nën mbrojtje të përkohshme u rrit në 24 vende, me tri rritjet më të mëdha absolute të vërejtura në Gjermani, Çeki dhe Spanjë.

Në të kundërt, tri vendet e BE-së që regjistruan rënie ishin Estonia, Franca dhe Luksemburgu.

Shtetas jo-BE që ikën nga Ukraina dhe ishin nën mbrojtje të përkohshme në fund të shkurtit 2026

Shtetasit ukrainas përfaqësonin mbi 98.4% të përfituesve të mbrojtjes së përkohshme në BE në fund të janarit 2026.

Midis tyre, gratë e rritura përbënin 43.5%, burrat e rritur pak më shumë se një të katërtën dhe të miturit gati një të tretën, me djemtë që përbënin 16% ndërsa vajzat ishin 14.2%.

Midis janarit dhe shkurtit 2026, gratë dhe fëmijët e rritur që iu dha mbrojtje e përkohshme u rritën përkatësisht me 1.4 pikë përqindjeje dhe 0.5 pikë përqindjeje.

Pjesa tjetër e shtetasve jo-BE nën mbrojtje të përkohshme janë nga Rusia (0.3%), Nigeria (0.1%) dhe Azerbajxhani (0.1%).

Vendet e BE-së që ofrojnë mbrojtje të përkohshme duhet të japin akses të përshtatshëm në akomodim ose strehim, mirëqenie sociale ose mjete jetese nëse është e nevojshme, kujdes mjekësor dhe arsim për personat nën 18 vjeç, sipas Komisionit Evropian.

Malli për shtëpinë sjell rishqyrtim

Pavarësisht rreziqeve, më shumë se 1.6 milion njerëz janë kthyer në zonat e vijës së frontit në Ukrainë, siç janë rajonet e Kharkiv, Donetsk, Kherson dhe Sumy.

Për shumë njerëz, barra financiare e jetesës në vendet pritëse dhe malli për shtëpinë i tejkalon rreziqet e kthimit atje, sipas hulumtimit të Save the Children.

Tre të katërtat e 172 prindërve dhe kujdestarëve të intervistuar për studimin thanë se mungesa e shtëpisë dhe komunitetit të tyre, së bashku me ndjenjën e izolimit në vendet ku kanë ikur, kontribuuan në vendimin e tyre për t’u kthyer në shtëpi në zonat e rrezikshme të vijës së frontit ku po vazhdojnë luftimet aktive.

Pothuajse një në dy prindër dhe kujdestarë thanë se ishin kthyer sepse fëmijët e tyre ndiheshin të pakënaqur, të stresuar ose të vetmuar në komunitetet pritëse.

Përveç kësaj, rreth 55% përmendën koston e lartë të strehimit ose vështirësitë në gjetjen e punës në komunitetet pritëse.

“Kthimi në një zonë lufte nuk është kurrë një zgjedhje që askush nuk e bën lehtë”, tha drejtoresha e Save the Children në Ukrainë, Sonia Khush.

“Ndërsa mund të gjejnë siguri relative në vendet ku u detyruan të iknin, shumë prej tyre zbulojnë se nuk mund të mbijetojnë financiarisht, larg mundësive të tyre të zakonshme për të ardhura dhe rrjeteve mbështetëse, ndërsa në të njëjtën kohë ndiejnë mungesë të thellë të komuniteteve dhe lidhjeve që kanë lënë pas”, shtoi ajo.

Shkalla e fertilitetit po bie dhe popullsia po plaket në Evropë. Parashikimet e fundit nga Eurostat tregojnë se popullsia e BE-së pritet të bjerë me 11.7% midis viteve 2025 dhe 2100.

Popullsia do të bjerë nga 452 milionë në 399 milionë, një rënie prej 53 milionë njerëzish deri në fillim të shekullit të ardhshëm. Ky parashikim përfshin migrimin e mundshëm, transmeton Telegrafi.

Ndryshimi i parashikuar i popullsisë në të gjithë Evropën ndryshon shumë. Disa vende do të kenë popullsi më të mëdha në vitin 2100 krahasuar me vitin 2025, ndërsa shumë të tjera do të shohin rënie.

Pra, cilat vende do të përballen me rënien më të mprehtë të popullsisë? Cilat vende do të rriten? Çfarë i nxit këto ndryshime midis vendeve? Pse disa popullata rriten ndërsa të tjerat bien?

Midis 30 vendeve evropiane, 12 pritet të shohin rritje të popullsisë, ndërsa 18 do të përjetojnë rënie deri në vitin 2100.

Letonia (33.9%), Lituania (33.4%), Polonia (31.6%) dhe Greqia (30.1%) parashikohet të regjistrojnë rëniet më të mëdha, të gjitha mbi 30%. Kjo do të thotë se më shumë se tre në dhjetë persona mund të humbasin deri në vitin 2100.

Rënia është gjithashtu mbi 20% në Bullgari (28%), Kroaci (27%), Sllovaki (26.7%), Rumani (24.3%), Itali (24%) dhe Hungari (22.5%). Kjo është afërsisht ekuivalente me humbjen e rreth një në katër persona në këto vende, gjë që është shumë domethënëse.

Rënia e popullsisë është gjithashtu midis 10% dhe 20% në Portugali (19.3%), Estoni (19.1%), Çeki (11.5%), Finlandë (10.7%), Slloveni (10.6%) dhe Gjermani (10.6%).

Në të kundërt, tre vende evropiane pritet të rriten me më shumë se 25%, megjithëse popullsia e tyre është relativisht e vogël: Luksemburgu (36.4%), Islanda (27.1%) dhe Malta (26%).

Zvicra (16.9%), Irlanda (14.6%), Norvegjia (11.8%) dhe Suedia (10%) janë vende të tjera që pritet të shohin rritje të popullsisë mbi 10%.

“Kryesisht e nxitur nga normat e migrimit të kaluar dhe të parashikuar”

“Ky ndryshim është kryesisht i nxitur nga ndryshimet në normat e migrimit të kaluar dhe të parashikuar, në kombinim me ndryshimet në strukturën e moshës”, tha për Euronews Health, Dr. Tomas Sobotka, zëvendësdrejtor i Institutit të Demografisë në Vjenë.

“Vendet me lindshmëri të ulët dhe emigracion të jashtëm në dekadat e fundit kanë tendencë të kenë një strukturë moshe më të vjetër, me pak njerëz në moshë të re dhe riprodhuese”, shtoi ai.

Sobotka theksoi se ky ndryshim në dinamikën e popullsisë ndikohet gjithashtu nga ndryshimet në normat e lindshmërisë së parashikuar, por “në një masë më të vogël”. Vendet e Evropës Jugore kanë dhe pritet të kenë lindshmëri më të ulët se pjesët e tjera të Evropës.

Dr. Anne Goujon nga Instituti i Demografisë në Vjenë deklaroi gjithashtu se arsyeja kryesore për këto ndryshime është ekuilibri midis ndryshimit natyror dhe migrimit neto.

“Ndërsa të gjitha vendet e BE-së kanë lindshmëri të ulët, vendet me imigracion të qëndrueshëm mund të rriten pavarësisht lindshmërisë së ulët përtej vitit 2050 (p.sh. Luksemburgu dhe Malta), ndërsa vendet me lindshmëri të ulët dhe flukse më të dobëta migrimi ose bilanc negativ neto migrimi kanë tendencë të ulen (p.sh. Letonia, Lituania dhe Polonia)”, tha ajo për Euronews Health.

Roli i lindshmërisë dhe vdekshmërisë është i kufizuar në dallime

Sipas Dr. Dmitri Jdanov nga Instituti Max Planck për Kërkime Demografike, tre faktorë kryesorë shpjegojnë dinamikën e popullsisë: vdekshmëria, lindshmëria dhe migrimi.

Ai shpjegoi se niveli aktual i lindshmërisë nuk mund të mbështesë as madhësinë aktuale të popullsisë, kështu që rritja natyrore është e pashmangshme pa migrim. Dallimet specifike të vendit në vdekshmëri në këtë parashikim nuk janë aq të mëdha sa të shpjegojnë ndryshimet në dinamikën e popullsisë.

“Migrimi është i vetmi faktor që mund të sigurojë rritjen e popullsisë në Evropë. Natyrisht, supozimet në lidhje me migrimin ndryshojnë nga një vend në tjetrin”, tha ai për Euronews Health.

Spanja është vendi i vetëm i “Katër të Mëdhenjve” që sheh rritje të popullsisë

Midis vendeve të “Katër të Mëdhenjve” të BE-së për sa i përket madhësisë ekonomike dhe popullsisë, Spanja është i vetmi vend që pritet të shohë rritje të popullsisë deri në vitin 2100, megjithëse është modeste në 1.3%.

Franca parashikohet të bjerë pak me 2.5%. Gjermania (10.6%) dhe veçanërisht Italia (24%) pritet të shohin rënie më të mëdha të popullsisë.

“Spanja ka përjetuar një nivel të madh imigracioni në tre dekadat e fundit, gjë që e mbajti popullsinë e saj në rritje të shpejtë pavarësisht normave shumë të ulëta të fertilitetit në vend”, tha Sobotka.

Ai nënvizoi se Franca ka një shkallë fertiliteti më të lartë se shumica e vendeve të tjera të BE-së, dhe shkalla e saj pak më e lartë e fertilitetit, struktura e popullsisë më të re dhe imigracioni i moderuar parashikohet ta mbajnë popullsinë e saj afërsisht të qëndrueshme.

Sobotka vuri në dukje rolin e fertilitetit më të ulët dhe një popullsie të moshuar në Itali.

Renditja e popullsisë ndryshon: Spanja tejkalon Italinë

Trendet e parashikuara të popullsisë do të ndryshojnë gjithashtu renditjen e vendeve më të populluara midis viteve 2025 dhe 2100.

Ndryshimi më i dukshëm është se Spanja do të kalojë Italinë për t’u bërë vendi i tretë më i populluar. Gjatë kësaj periudhe, popullsia e Italisë pritet të bjerë me 15 milionë, ndërsa ajo e Spanjës do të rritet me rreth gjysmë milioni.

Midis 30 vendeve, Zvicra (nga e 15-ta në të 10-tën), Irlanda (nga e 21-ta në të 17-tën) dhe Norvegjia (nga e 19-ta në të 16-tën) do të shohin rritjet më të mëdha në renditje. Në të kundërt, Bullgaria (nga e 16-ta në të 20-tën), Portugalia (nga e 10-ta në të 13-tën) dhe Greqia (nga e 12-ta në të 15-tën) do të regjistrojnë rëniet më të mëdha.

Trendet e pabarabarta të popullsisë në të gjithë Evropën

Ndryshimet e parashikuara të popullsisë nuk janë lineare në të gjithë Evropën midis viteve 2025 dhe 2100. Në disa vende, popullsitë do të rriten për një periudhë para se të fillojnë të bien. Si rezultat, niveli përfundimtar mund të jetë ose më i ulët ose më i lartë se në vitin 2025.

Kur popullsitë në vitin 2025 indeksohen me 100, trendet demografike ndryshojnë shumë në vende të ndryshme, duke treguar modele të ndryshme të rritjes dhe rënies. Për shembull, në BE, popullsia pritet të bjerë nën nivelet aktuale deri në vitin 2040.

Në Spanjë, parashikohet të rritet me rreth 10% deri në vitin 2055, përpara se të bjerë përsëri në vetëm 1 përqind mbi nivelet e vitit 2025 deri në vitin 2100.

Megjithatë, disa vende ndjekin një trend rënës gjatë gjithë periudhës. Kjo rënie është më e theksuar në Itali, ndërsa është më graduale në Gjermani. Një në tre evropianë do të jetë mbi 65 vjeç deri në vitin 2100

Duke parë ndryshimet në grupmoshat, popullsia e BE-së parashikohet të jetë dukshëm më e vjetër deri në vitin 2100. Grafiku i mësipërm për BE-në tregon këtë ndryshim gradual, por të thellë demografik.

Pjesa e njerëzve të moshës 85 vjeç e lart pritet të trefishohet, duke u rritur nga 3.2% në vitin 2025 në 10.8% deri në vitin 2100. Kjo do të thotë se më shumë se një në dhjetë evropianë do të jenë në këtë grupmoshë.

Personat e moshës midis 66 dhe 84 vjeç parashikohet gjithashtu të rrisin pjesën e tyre, nga 17.6% në 21.8%. Së bashku, popullsia mbi 65 vjeç do të përbëjë pothuajse një në tre evropianë deri në vitin 2100, krahasuar me një në pesë sot.

Ndërkohë, çdo grupmoshë më e re pritet të tkurret si pjesë e totalit. Popullsia në moshë pune midis 31 dhe 65 vjeç – shtylla kurrizore e ekonomive evropiane – parashikohet të bjerë nga 47.8% në 40.5%.