Category: Teknologji

Inteligjenca Artificiale (IA) është duke revolucionarizuar çdo aspekt të jetës sonë. Nga arsimi te shëndetësia, nga ekonomia te argëtimi, kjo teknologji po bëhet një mjet i pandashëm i përditshmërisë.

Brenda pesë viteve të ardhshme, ndikimi i saj do të jetë edhe më i madh, duke prekur thellësisht mënyrën se si jetojmë, punojmë dhe ndërveprojmë me njëri-tjetrin. Po cilat janë disa nga transformimet kryesore që priten deri në vitin 2029.

Arsimi: Nga mësimi tradicional te inteligjenca e personalizuar

Në botën e arsimit, IA po riformëson mënyrën se si studentët mësojnë. Në vend të një metode uniforme të mësimdhënies, teknologjia do të mundësojë një përvojë të personalizuar për çdo student. Algoritmet e IA-së do të identifikojnë nevojat dhe dobësitë individuale të nxënësve, duke ofruar materiale dhe ritëm të përshtatur për secilin. Profesori nuk do të zhduket, por do të ketë rolin e një mbikëqyrësi dhe mentori që do të ndihmojë në interpretimin dhe përforcimin e njohurive të marra nga sistemet e automatizuara.

Në shumë shkolla, tashmë përdoren platforma të bazuara në IA që ndihmojnë studentët të kuptojnë konceptet më mirë përmes simulimeve dhe analizave të thelluara. Brenda pesë viteve të ardhshme, është e pritshme që shkollat të përdorin më shumë mësues virtualë dhe të ndjekin një model hibrid mësimor.

Shëndetësia: Diagnoza më të sakta dhe trajtime të personalizuara

Në fushën e shëndetësisë, IA do të luajë një rol vendimtar në përmirësimin e diagnozave dhe trajtimeve. Brenda pesë viteve, teknologjia do të mund të analizojë të dhënat mjekësore në mënyrë të menjëhershme dhe të sugjerojë trajtime të personalizuara për pacientët. Ky zhvillim do të ndihmojë në reduktimin e gabimeve mjekësore dhe do të përmirësojë efikasitetin e shërbimeve shëndetësore.

Për më tepër, përdorimi i IA-së në kërkimin farmaceutik do të përshpejtojë procesin e zhvillimit të ilaçeve të reja. Përmes analizave të avancuara të të dhënave, do të jetë më e lehtë të gjenden trajtime efektive për sëmundje të ndryshme, duke reduktuar ndjeshëm kohën dhe kostot e zhvillimit të tyre.

Ekonomia dhe tregu i punës: Riformësimi i mënyrës së punës

Ekonomia do të përjetojë një transformim rrënjësor, pasi shumë procese do të automatizohen. Industria financiare tashmë po përdor algoritme të IA-së për të optimizuar investimet dhe për të luftuar mashtrimet financiare. Në të njëjtën kohë, sistemet e IA-së do të ndihmojnë bizneset të analizojnë sjelljen e konsumatorëve dhe të ofrojnë produkte dhe shërbime të personalizuara.

Megjithatë, automatizimi i punës do të çojë në humbjen e disa vendeve të punës, sidomos në sektorë si bankat, sigurimet dhe shërbimet administrative. Nga ana tjetër, do të krijohen profesione të reja që kërkojnë aftësi në menaxhimin dhe zhvillimin e teknologjisë së IA-së.

Sipas një raporti të fundit, deri në vitin 2029, rreth 3.8 milionë vende pune në Itali pritet të zëvendësohen nga inteligjenca artificiale, ndërkohë që do të krijohen mundësi të reja në sektorë të ndryshëm si inxhinieria e të dhënave dhe etika e IA.

Automjetet dhe transporti: Drejtimi autonom

Në pesë vitet e ardhshme, makinat autonome do të jenë më të përhapura. Sistemet e IA-së do të mund të analizojnë kushtet e trafikut dhe të marrin vendime në kohë reale për të reduktuar aksidentet. Me përmirësimin e sensorëve dhe algoritmeve të vetë-mësimit, këto automjete do të jenë në gjendje të lëvizin me siguri edhe në rrugë të ndërlikuara.

Përveç makinave, transporti publik do të përfitojë gjithashtu nga IA. Rrjetet e transportit do të menaxhohen më mirë falë analizës së të dhënave të mëdha, duke optimizuar oraret dhe ulur ndotjen.

Banka dhe siguria financiare: Optimizimi i proceseve dhe lufta ndaj mashtrimeve

Në sektorin bankar, IA do të përdoret për të përmirësuar procesin e dhënies së kredive dhe për të përforcuar sistemet kundër mashtrimeve. Bankat do të ofrojnë shërbime të personalizuara për klientët e tyre përmes asistentëve virtualë që do të ndihmojnë në menaxhimin e financave personale dhe zgjidhjen e problemeve komplekse.

Ndërkohë, siguria kibernetike do të jetë një tjetër fushë ku IA do të luajë një rol të rëndësishëm. Me avancimin e sulmeve kibernetike, sistemet inteligjente do të jenë të afta të analizojnë dhe parandalojnë kërcënimet në kohë reale, duke reduktuar rrezikun e vjedhjes së të dhënave dhe mashtrimeve financiare.

Argëtimi dhe mediat: Personalizimi i përvojës

Industria e argëtimit do të ndryshojë ndjeshëm. Në platforma si Netflix dhe Spotify, algoritmet e IA-së tashmë rekomandojnë përmbajtje bazuar në preferencat tona. Megjithatë, në të ardhmen, do të mund të shohim filma dhe të luajmë videolojëra ku rrëfimet dhe skenarët do të përshtaten sipas preferencave tona, duke krijuar një përvojë unike për çdo përdorues.

Në fushën e muzikës dhe artit, IA po përdoret për të krijuar këngë dhe vepra arti origjinale. Brenda pak vitesh, mund të kemi asistencë krijuese që do të ndihmojë artistët të eksplorojnë forma të reja të shprehjes.

Marrëdhëniet sociale dhe etika: Sfida të reja

Ndikimi i IA-së nuk do të kufizohet vetëm në fusha praktike, por do të prekë edhe marrëdhëniet njerëzore. Rritja e asistentëve virtualë inteligjentë mund të çojë në një ndryshim të madh në mënyrën se si ndërveprojmë me njëri-tjetrin. Një studim i fundit tregon se një në katër të rinj nën 40 vjeç mendon se IA mund të zëvendësojë një marrëdhënie romantike tradicionale.

Megjithatë, kjo sjell sfida të mëdha etike. Si mund të garantojmë që IA të mos manipulojë njerëzit emocionalisht? A do të jetë e mundur të vendosen kufizime për të mbrojtur privatësinë dhe vlerat njerëzore?

Inteligjenca Artificiale do të sjellë transformime të mëdha në të gjitha aspektet e jetës. Megjithëse përfitimet e saj janë të mëdha, rreziqet dhe sfidat etike duhet të adresohen me kujdes. Një nga sfidat më të mëdha do të jetë balancimi midis inovacionit dhe mbrojtjes së të drejtave të njeriut.

Në pesë vitet e ardhshme, suksesi i shoqërisë sonë do të varet nga mënyra se si e përdorim këtë teknologji dhe si vendosim kufizimet e duhura. / bota.al

Kriminelët kibernetikë të Koresë së Veriut dyshohet se kanë kryer “hakimin më të keq në histori” pasi u zbulua një grabitje e kriptomonedhës prej 1.19 miliardë dollarësh.

Hakeruesit arritën të merrnin kontrollin e një portofoli Ethereum dhe të largonin të gjithë përmbajtjen e tij, shkruan The Sun.

Bursa Bybit me bazë në Dubai e konfirmoi këtë grabitje rekord të kriptomonedhës.

Përgjegjësit e krimit arritën të aksesojnë portofolin prej £1 miliard dhe të transferonin përmbajtjen e tij në një adresë të paidentifikuar.

Firma e analizës së blockchain Arkham Intelligence ka akuzuar Grupin Lazarus të Koresë së Veriut pas këtij hakimi. Pavarësisht pretendimeve të Arkham, autorët ende nuk janë konfirmuar.

Shefi ekzekutiv i Bybit, Ben Zhou, ndau një deklaratë në X pas incidentit të kushtueshëm. Ai e përshkroi këtë krim si “hakimin më të keq në histori”.

Zhou tha se kompania e tij mori më shumë se 350,000 kërkesa për tërheqje pas goditjes. Bybit e shtoi se kishte raportuar krimin në polici dhe po punonte për të gjetur kriminelët. Bybit, e themeluar në vitin 2018, mban një pasuri prej £15 miliard dhe ofron për përdoruesit kriptomonedha të ndryshme.

Koreja e Veriut ka vjedhur një shumë të vlerësuar prej 800 milionë dollarësh në kriptomonedha në vitin 2024, sipas Redbord.

Sulmet e tjera të mëdha në kriptomonedha në të kaluarën kanë shkaktuar vjedhjen e qindra milionë paundëve nga portofolat online të njerëzve. Një shumicë e madhe prej £32 milionë Bitcoin u vjedh nga bursa Binance në vitin 2019./tch

Shumë pronarë të kafshëve shtëpiake shpesh pyesin veten se çfarë mund të jenë duke thënë macet dhe qentë e tyre. Me kalimin e kohës, njerëzit fillojnë të kuptojnë kuptimin pas çdo tundjeje të bishtit, çdo miau dhe çdo lehjeje, por ideja për të ditur saktësisht se çfarë komunikojnë kafshët e tyre ka qenë gjithmonë një dëshirë e përbashkët.

Së fundmi, shkencëtarët po përdorin inteligjencën artificiale (AI) për të deshifruar gjuhën e kafshëve, një fushë që po tërheq gjithnjë e më shumë vëmendje.

Sipas një raporti të The Guardian, Daniel Mills, profesor i mjekësisë së sjelljes veterinare në Universitetin e Lincolnit, ka theksuar se AI mund të ndihmojë në interpretimin të komunikimit të kafshëve, duke ofruar njohuri të reja mbi qëllimet dhe emocionet e tyre. Kjo teknologji mund të sjellë përfitime të rëndësishme në mirëqenien e kafshëve dhe në marrëdhëniet e tyre me njerëzit.

Një studim i fundit i publikuar në revistën Science Direct ka analizuar kompleksitetin e shprehjeve të fytyrës te macet, duke zbuluar se ato shfaqin 276 shprehje të ndryshme gjatë ndërveprimeve me njëra-tjetrën. Studiuesja Brittany Florkiewicz, profesoreshë e psikologjisë në Kolegjin Lyon, vëren se macet ndryshojnë mënyrën e komunikimit kur ndërveprojnë me njerëzit krahasuar me ndërveprimet me macet e tjera. Ky kompleksitet paraqet sfida në të kuptuarit e emocioneve të tyre, por përdorimi i AI-së mund të ndihmojë në interpretimin më të saktë të këtyre sinjaleve.

Studiuesit, duke përfshirë ekipin e Mills, po përdorin teknologjinë AI për të analizuar shprehjet e fytyrës te macet, qentë dhe kuajt përmes analizës së një sasie të madhe videosh të disponueshme në internet. Kjo metodë jo vetëm që synon të ndihmojë në kuptimin e komunikimit të kafshëve shtëpiake, por gjithashtu mund të përdoret për të përmirësuar mirëqenien e kafshëve në sektorë të ndryshëm, si p.sh. monitorimi i shëndetit të lopëve gjatë procesit të mjeljes për të identifikuar shenjat e dhimbjes.

Aplikimet e AI-së në kuptimin e komunikimit të kafshëve shkojnë përtej sferës së kafshëve shtëpiake. Teknologjia mund të ndihmojë në përpjekjet për ruajtjen e specieve të rrezikuara dhe të ofrojë njohuri të reja mbi biologjinë dhe psikologjinë e tyre. Studiues të ndryshëm po përdorin AI për të analizuar vokalizimet e kafshëve të egra si zebrat, rinocerontët e bardhë dhe papagajtë për të studiuar modelet e tyre të komunikimit. Kjo analizë mund të ndihmojë gjithashtu në eksplorimin e origjinës së aftësive të komunikimit të njeriut dhe lidhjeve të tij me kafshët e tjera.

Meta do të ndërtojë kabllon “ambicioze” 50,000 km nënujore në të gjithë botën. Gjigandi i mediave sociale thotë se do të ndërtojë kabllon nënujore më të gjatë në botë për të lidhur Shtetet e Bashkuara, Indinë, Brazilin dhe Afrikën e Jugut.

Meta, kompania mëmë e platformave të mediave sociale Facebook, Instagram dhe WhatsApp, po synon të ndërtojë kabllon më të gjatë nënujore në botë. Projekti “Waterworth” do të shohë një kabllo nënujore 50,000 kilometra të gjatë që lidh pesë kontinente nga pika e tij e shtrimit 7,000 m nën oqean.

Mbi 99 për qind e shkëmbimeve ndërkombëtare të të dhënave kryhen me kabllo nënujore, sipas Unionit Ndërkombëtar të Telekomunikacionit.

Kablloja e Metës do të përdorte një sistem me 24 çifte fibrash, i cili do t’u japë lidhjeve që kablli bën me Shtetet e Bashkuara, Indi, Brazil dhe Afrikën e Jugut një “kapacitet më të lartë”, vazhdoi Meta.

Gjigandi i teknologjisë shtoi se kablloja nënujore “do të mundësojë bashkëpunim më të madh ekonomik, do të lehtësojë përfshirjen dixhitale dhe do të hapë mundësi për zhvillim teknologjik në këto rajone”.

Gjithashtu parashikohet që do të mbështesë projektet e inteligjencës artificiale (AI) të kompanisë.

“Projekti Waterworth do të jetë një investim shumë-miliardë dollarësh, shumëvjeçar për të forcuar shkallën dhe besueshmërinë e autostradave dixhitale në botë duke hapur tre korridore të reja oqeanike me lidhjen e bollshme dhe me shpejtësi të lartë të nevojshme për të nxitur inovacionin e AI në të gjithë botën”, shkroi kompania në një postim në blog.

Kompania e AI e Elon Musk, xAI, të hënën vonë lëshoi ​​modelin e saj më të fundit të inteligjencës artificiale, Grok 3, dhe zbuloi aftësi të reja për Grok iOS dhe aplikacionet në ueb.

Grok, përgjigja e xAI për modele si GPT-4o e OpenAI dhe Gemini e Google, mund të analizojë imazhet dhe t’u përgjigjet pyetjeve, dhe fuqizon një sërë veçorish në rrjetin social të Musk, X.

Grok 3, i cili ka qenë në zhvillim për disa muaj, ishte planifikuar me optimizëm për t’u lëshuar në vitin 2024, por e humbi atë afat. E hëna ishte një nisje ambicioze.

xAI ka përdorur një qendër të madhe të dhënash në Memphis që përmban rreth 200,000 GPU për të trajnuar Grok 3.

Në një postim në X, Musk pretendoi se Grok 3 ishte zhvilluar me “10x” më shumë fuqi kompjuterike se paraardhësi i tij, Grok 2, duke përdorur një grup të zgjeruar të të dhënave trajnimi që gjoja përfshin dosje nga çështjet gjyqësore.

“Grok 3 është një rend i madhësisë më i aftë se Grok 2”, tha Musk gjatë një prezantimi të drejtpërdrejtë të hënën, transmeton Telegrafi.

“[Është] një AI që kërkon të vërtetën maksimalisht, edhe nëse kjo e vërtetë ndonjëherë është në kundërshtim me atë që është politikisht korrekte”, shtoi ai.

Grok 3 është një familje modelesh, për të qenë të saktë. Një version më i vogël i Grok 3, Grok 3 mini, u përgjigjet pyetjeve më shpejt me koston e njëfarë saktësie.

Jo të gjitha modelet dhe veçoritë përkatëse të Grok 3 janë ende të disponueshme (disa janë në beta), por ato filluan të dalin të hënën.

xAI pretendon se Grok 3 mund GPT-4o në standardet duke përfshirë AIME (i cili vlerëson performancën e një modeli në një mostër të pyetjeve të matematikës) dhe GPQA (që vlerëson modelet duke përdorur probleme të fizikës, biologjisë dhe kimisë të nivelit të doktoratës).

Një version i hershëm i Grok 3 gjithashtu shënoi në mënyrë konkurruese në Chatbot Arena, një test me burime të shumta që vendos modele të ndryshme të AI kundër njëri-tjetrit dhe i bën përdoruesit të votojnë për përgjigjet e tyre të preferuara, sipas xAI.

Dy modele në familjen e re Grok 3, Grok 3 Reasoning dhe Grok 3 mini Reasoning, mund të “mendojnë” me kujdes problemet, të ngjashme me modelet “arsyetimi” si o3-mini i OpenAI dhe R1 i kompanisë kineze të AI DeepSeek.

Modelet që arsyetojnë përpiqen të kontrollojnë veten e tyre përpara se të japin rezultate, gjë që i ndihmon ata të shmangin disa nga grackat që zakonisht pengojnë modelet.

xAI pretendon se Grok 3 Reasoning tejkalon versionin më të mirë të o3-mini – o3-mini-high, në disa standarde të njohura, duke përfshirë një standard më të ri matematikor të quajtur AIME 2025.

Këto modele arsyetimi mund të qasen nëpërmjet aplikacionit Grok. Përdoruesit mund t’i kërkojnë Grok 3 “Think” ose – për pyetje më të vështira – të përdorin modalitetin “Big Brain” për arsyetimin që përdor llogaritje shtesë.

xAI përshkruan modelet e arsyetimit si më të përshtatshmet për pyetjet e matematikës, shkencës dhe programimit.

Musk tha se disa nga “mendimet” e modeleve të arsyetimit janë të fshehura në aplikacionin Grok për të parandaluar distilimin, një metodë e përdorur nga zhvilluesit e modeleve të AI për të nxjerrë njohuri nga modelet e tjera.

Kohët e fundit, DeepSeek u akuzua për distilimin e modeleve të OpenAI për të krijuar të vetat.

Modelet e arsyetimit të Grok mbështesin një veçori të re në aplikacionin Grok të quajtur DeepSearch, përgjigja e xAI ndaj mjeteve kërkimore të fuqizuara nga AI si kërkimi i thellë i OpenAI.

DeepSearch skanon internetin dhe X për të analizuar informacionin, dhe për të dhënë një abstrakt në përgjigje të një pyetjeje.

Abonentët në nivelin Premium+ të X (50 dollarë në muaj) do të kenë fillimisht qasje në Grok 3 dhe veçoritë e tjera do të vendosen pas një plani të ri që xAI e quan SuperGrok.

Me një çmim prej 30 dollarë në muaj ose 300 dollarë në vit (nëse duhen besuar informacionet), SuperGrok zhbllokon pyetjet shtesë të arsyetimit dhe DeepSearch hedh një gjenerim të pakufizuar imazhesh.

Në të ardhmen – rreth një javë nga tani – aplikacioni Grok do të fitojë një “modalitet zëri”, tha Musk, i cili do t’u japë modeleve Grok një zë të sintetizuar.

Disa javë pas kësaj, modelet Grok 3 do të jenë të disponueshme përmes API-së së ndërmarrjes së xAI, së bashku me aftësinë DeepSearch.

“xAI planifikon të hapë Grok 2 me burim të hapur në muajt e ardhshëm”, tha Musk.

“Qasja jonë e përgjithshme është që ne do të hapim me burim versionin e fundit [të Grok] kur versioni tjetër të dalë plotësisht”, vazhdoi ai.

“Kur Grok 3 të jetë i pjekur dhe i qëndrueshëm, që është ndoshta brenda pak muajsh, atëherë ne do të hapim Grok 2 me burim të hapur”, theksoi Musk.

Miliarderi amerikan njoftoi Grok afërsisht dy vjet më parë, ai e prezantoi modelin e AI si të tensionuar, të pafiltruar dhe kundër “zgjimit” – në përgjithësi, i gatshëm për t’iu përgjigjur pyetjeve të diskutueshme që sistemet e tjera të AI nuk do t’i përgjigjen.

Ai mbajti një pjesë të atij premtimi. Thuhet të jetë vulgar, për shembull, Grok dhe Grok 2 do të detyronin me kënaqësi, duke përhapur një gjuhë shumëngjyrëshe që me siguri nuk do ta dëgjonit nga ChatGPT.

Por modelet e Grok para Grok 3 mbroheshin nga subjektet politike dhe nuk do të kalonin kufij të caktuar.

Në fakt, një studim zbuloi se Grok anonte nga e majta politike për tema si të drejtat transgjinore, programet e diversitetit dhe pabarazia.

Musk ka fajësuar sjelljen në të dhënat e trajnimit të Grok – faqet e internetit publike – dhe u zotua “të zhvendosë Grok më afër neutralitetit politik”.

Nuk është ende e qartë nëse xAI e ka arritur këtë qëllim dhe cilat mund të jenë pasojat. /Telegrafi/

Google do të fillojë testimin e një veçorie këtë vit që përdor mësimin e makinerive për të përjashtuar fëmijët që përpiqen të kenë qasje në përmbajtjen për të rritur në YouTube.

Një “modeli i vlerësimit të moshës i bazuar në mësimin e makinës” do të përpiqet të parashikojë nëse një përdorues është nën 18-vjeç dhe, nëse po, të zbatojë cilësimet e përshtatshme të filtrit të moshës në llogarinë e tij.

Njoftimi vjen mes një morie njoftimesh të Google për sigurinë e fëmijëve, ndërsa Senati i SHBA-së shqyrton një projektligj që do t’i ndalonte adoleshentët të kenë qasje në mediat sociale.

Kryeshefi ekzekutiv i YouTube, Neal Mohan, përmendi për herë të parë veçorinë e kufizimit të moshës ML të martën në letrën e tij në lidhje me “bastet” e platformës për vitin e ardhshëm.

“Ne do të përdorim mësimin e makinerive në vitin 2025 për të na ndihmuar të vlerësojmë moshën e përdoruesve – duke bërë dallimin midis shikuesve më të rinj dhe të rriturve – për të ofruar përvojat më të mira dhe më të përshtatshme dhe mbrojtjen e moshës”, shkroi ai.

Një zëdhënës i YouTube shpjegoi për Engadget se modeli do të bëjë parashikimet e tij duke përdorur të dhëna të tilla si llojet e informacionit që një person kërkon, kategoritë e videove që shikon dhe moshën e llogarive të tyre.

Për shembull, nëse dikush kërkon shpesh informacion në lidhje me hipotekat ose taksat, kjo ka të ngjarë të tregojë se personi është mbi 18-vjeç. E njëjta gjë për një llogari më të vjetër se 20-vjeç.

Nëse modeli ML parashikon që dikush është i mitur, YouTube do të zbatojë mbrojtjen e tij standarde për të ofruar një përvojë të përshtatshme për moshën.

YouTube njoftoi se do të fillojë testimin e mjetit të filtrimit deri në fund të këtij viti, ndërsa planifikon ta shpërndajë atë globalisht në vitin 2026.

Bota e robotikës po përparon me shpejtësi dhe robotët humanoidë po bën dalëngadalë pjesë e të përditshmes tonë.

Në Konferencën e fundit për Mësimin e Robotëve, u zbuluan mjete të reja për t’i bërë robotët me Inteligjencë Artificiale më të zgjuar dhe më të aftë. Këta robotë tashmë janë duke u projektuar për të trajtuar detyra si kujdesi për fëmijët dhe kryerja e punëve. Por tani, një ide e re e guximshme po ndez debate: robotët shtatzënë.

Ky koncept mund të duket si fantashkencë, por mund të jetë një mundësi e madhe. Imagjinoni një robot të krijuar për të vepruar si një mitër artificiale, duke mbajtur një fëmijë, që nga konceptimi deri në lindje.

Për gratë që përballen me shtatzëni me rrezik të lartë, kjo shpikje mund t’ju ndryshojë jetën. Për të tjerët, mund të ofrojë lirinë për të balancuar karrierën, qëllimet personale dhe prindërimin.

Megjithatë, kjo ide ngre gjithashtu pyetje të rëndësishme. Nëse një teknologji e tillë bëhet e disponueshme, a do të jetë e aksesueshme vetëm për ata që mund ta përballojnë atë? A mund të thellojë pabarazitë midis atyre që kanë akses në robotikë të avancuar dhe atyre që nuk kanë?

Dhe përtej barrierave financiare, po në lidhje me aspektin emocional të shtatzënisë? Shumë njerëz e shohin shtatzëninë jo vetëm si një proces biologjik, por një udhëtim thellësisht personal dhe emocional që forcon lidhjen midis prindit dhe fëmijës. A mund ta zëvendësojë ndonjëherë një robot?

Ekziston gjithashtu shqetësimi më i gjerë se si kjo mund të riformojë konceptin e prindërimit. A do të merrnin robotët role më intime në jetën familjare, përtej ndihmës për lindjen e fëmijëve? A mund të çojë kjo në një botë ku lidhja njerëzore zëvendësohet nga teknologjia, madje edhe në aspektet më personale të jetës?

Ndërsa ideja e robotëve që mbajnë shtatzëni është emocionuese për disa, është gjithashtu thellësisht shqetësuese për të tjerët. Është një paraqitje e shkurtër e një të ardhmeje, ku teknologjia mund të ripërcaktojë se çfarë do të thotë të jesh prind. Nëse kjo e ardhme është fuqizuese apo tepër artificiale, është ende për debat. /tch

Në një hulumtim të ri të publikuar më 9 dhjetor 2024 në platformën arXiv, një ekip shkencëtarësh kinezë ka zbuluar se inteligjenca artificiale mund të përsëritet pa ndihmën e njeriut.

Ky zbulim mund të ketë implikime të thella për të ardhmen e zhvillimit të inteligjencës artificiale dhe masat e sigurisë të nevojshme për të parandaluar pasoja të paparashikueshme.

Studiuesit nga Universiteti Fudan përdorën dy modele të njohura të gjuhës së madhe (LLM) në studimin e ri: Llama3-70B-Instruct i Metës dhe Qwen2.5-72B-Instruct i Alibaba.

Qëllimi ishte të testohej nëse ata mund të riprodhonin veten dhe kështu të bëheshin entitete autonome jashtë kontrollit njerëzor. Rezultatet treguan se ata ishin në gjendje të krijonin kopje funksionale të tyre në 50% dhe 90% të rasteve (secili nga modelet e përmendura), duke sugjeruar që inteligjenca artificiale tashmë ka kapacitetin për riprodhim të pavarur.

“Vetëpërsëritja e suksesshme pa ndërhyrjen njerëzore është një hap kyç drejt tejkalimit të inteligjencës njerëzore dhe një sinjal i hershëm për sistemet e mundshme “mashtruese” të inteligjencës artificiale,” shkruajnë autorët në studim.

Megjithëse studimi nuk i është nënshtruar ende rishikimit nga kolegët, gjetjet janë shqetësuese sepse ato tregojnë për rreziqet e mundshme të sigurisë të sistemeve të avancuara të inteligjencës artificiale. Shkencëtarët kanë bërë thirrje për bashkëpunim ndërkombëtar për të krijuar mekanizma sigurie për të parandaluar përsëritjen e pakontrolluar të sistemeve të inteligjencës artificiale.

Si testohen modelet e inteligjencës artificiale?

Studimi shqyrtoi dy situata specifike. Njëri prej tyre ishte duke shmangur mbylljet. Te struci, inteligjencës artificiale ishte programuar të dallonte kur ishte në prag të mbylljes dhe të përpiqej të përsëriste veten përpara se të mbyllej.

Në të dytën, inteligjencës artificiale është programuar të klonojë veten dhe t’i mësojë kopjes së saj të njëjtin proces, duke krijuar kështu një cikël të vazhdueshëm replikimi.

Eksperimentet u kryen në kushte të kontrolluara rreptë duke përdorur njësi standarde të përpunimit grafik (GPU) për të simuluar kushtet e funksionimit në botën reale. Modeleve iu dha një “skelë agjenti”, një kornizë që përfshinte mjete, komanda të sistemit dhe metoda të të menduarit që i lejonin ata të ndërveprojnë me sistemin operativ.

“Në shumicën e rasteve, një sistem i inteligjencës artificiale fillimisht eksploron mjedisin dhe përpiqet të kuptojë strukturën dhe mënyrën e tij të funksionimit. Më pas zhvillon procedura të qarta si një plan fillestar për vetë-përsëritje. Së fundi, ai i ekzekuton këto procedura, zgjidh pengesat e mundshme dhe rregullon në mënyrë dinamike planin e tij derisa të ketë sukses”, shpjeguan autorët në studim.

Sjelljet e papritura të sistemeve të inteligjencës artificiale

Përveç përsëritjes, studiuesit vunë re gjithashtu modele të papritura të sjelljes në modelet e inteligjencës artificiale kur përballen me pengesa, të tilla si skedarët që mungojnë ose konfliktet e softuerit.

Në disa raste, inteligjenca artificiale do të mbyllte procese të tjera që po ndërhynin në punën e tij, do të ri-ndizte sistemin për të rregulluar problemet e harduerit dhe do të skanonte automatikisht sistemin për informacione që do ta ndihmonin atë të zgjidhte problemin.

Kjo sjellje tregon se sistemet ekzistuese të inteligjencës artificiale tashmë kanë aftësinë për t’u përshtatur në mënyrë të pavarur dhe se ata mund ta përdorin atë për të përmirësuar shanset e tyre për mbijetesë dhe zhvillim.

Arsyet për shqetësim

Aftësitë e raportuara janë një shkak për shqetësim sepse ato mund të lejojnë inteligjencën artificiale të zgjerohet, zhvillohet dhe përmirësohet në mënyrë të pavarur pa mbikëqyrjen njerëzore. Kjo në një moment mund të çojë në një rritje të pakontrolluar eksponenciale të aftësive të sistemeve të inteligjencës artificiale, duke i bërë ato të paparashikueshme dhe potencialisht superiore ndaj inteligjencës njerëzore.

Përveç kësaj, inteligjenca artificiale vetë-përsëritëse mund të anashkalojë masat e sigurisë, të përshtatet me përpjekjet e mbylljes dhe të veprojë në mënyrë autonome sipas qëllimeve të veta, të cilat mund të mos jenë në përputhje me interesat njerëzore. Në një skenar të rastit më të keq, sisteme të tilla mund të zhvillohen në entitete renegate të inteligjencës artificiale, të cilat do të bëheshin një kërcënim për sigurinë dhe stabilitetin e shoqërisë.

Një kërcënim për sigurinë globale?

Autorët e studimit paralajmërojnë se ky zbulim duhet të jetë një alarm zgjimi dhe se është i nevojshëm veprim i shpejtë për të parandaluar keqpërdorimin e mundshëm të sistemeve të avancuara të inteligjencës artificiale.

“Shpresojmë që gjetjet tona mund të shërbejnë si një thirrje zgjimi në kohë për shoqërinë njerëzore për të investuar më shumë përpjekje në kuptimin dhe vlerësimin e rreziqeve të mundshme të sistemeve të avancuara të AI dhe për të formuar bashkëpunim ndërkombëtar për të vendosur masa sigurie”, shkruan ata.

Hulumtimi vjen në një kohë kur po rritet debati për rregullimin e inteligjencës artificiale. Organizatat si ato të Bashkimit Evropian dhe rregullatorët e SHBA-së tashmë po punojnë në rregullore që do të kufizonin teknologjitë potencialisht të rrezikshme të inteligjencës artificiale. Sidoqoftë, pyetja është nëse këto masa do të jenë të mjaftueshme për të frenuar sistemet e inteligjencës artificiale që tashmë po demonstrojnë aftësinë për t’u riprodhuar në mënyrë autonome.

Çfarë më pas?

Rezultatet e studimit sugjerojnë se inteligjenca artificiale tashmë mund të kalojë kufirin midis automatizimit të programuar dhe veprimit autonom. Nëse sistemet e inteligjencës artificiale mund të përsërisin vetveten, lind pyetja, çfarë më pas? A do të kenë sistemet e ardhshme të inteligjencës artificiale vullnetin e tyre dhe a do të jenë në gjendje të marrin vendime të pavarura nga kontrolli njerëzor? A do t’i tejkalojë kështu aftësitë njerëzore edhe nëse ne nuk duam?

Në çdo rast, zbulimi i ri thekson më tej nevojën për të monitoruar me kujdes zhvillimin e inteligjencës artificiale dhe për të ndërtuar mekanizma globalë të sigurisë para se të jetë tepër vonë.

ChatGPT gjatë ditës së djeshme ka përjetuar një ndërprerje në mbarë botën, siç konfirmohet nga OpenAI, zotëruesi i chatbot-it të inteligjencës artificiale, transmeton Anadolu.

Sipas platformës Downdetector, që u ofron përdoruesve informacion në kohë reale për statusin e faqeve, 22 mijë përdorues raportuan probleme në OpenAI dhe ChatGPT.

Nëpërmjet platformës Downdetector, OpenAI konfirmoi se shërbimet e tij nuk ishin të disponueshme dhe raportoi problemin mbrëmë.

Kompania e inteligjencës artificiale tha se ata po hetojnë këtë problem, që ka prekur gjithashtu zhvilluesit dhe bizneset që kanë integruar ChatGPT-në në aplikacionet e tyre.

Arsyeja e ndërprerjes ende nuk dihet, por derisa kompania po heton tashmë një rregullim është zbatuar.

Sipas raportimeve, kompania ka vëzhguar një rikuperim të pjesshëm, por ende po punon për një zgjidhje të plotë.

Nuk ka më zgjidhje nëse dëshironi të azhurnoni në Windows 11. Në tetor 2021, Microsoft bëri versionin 21H2 të Windows 11 në përgjithësi të disponueshëm, së bashku me të, kompania ofroi gjithashtu një zgjidhje që anashkalon kërkesat e sistemit që lejonin përdoruesit me pajisje të pambështetur të azhurnonin në Windows 11.

Kjo zgjidhje përfshinte rregullimin e një çelësi Regjistri, i cili do të lejonte Windows 11 të përmirësohej në kompjuterë të pambështetur duke anashkaluar kontrollet e CPU dhe TPM.

Megjithatë, rishikimi i fundit i dokumentacionit mbështetës tregon se ky informacion është ndryshuar dhe mënyra e përmendur është fshirë.

Ndryshimi është bërë së fundmi, pas shpalljes së versionit të Windows 11 24H2, transmeton Telegrafi.

Kjo do të thotë që Microsoft nuk e mbështet më zyrtarisht këtë metodë të anashkalimit të kërkesave të nevojshme të sistemit, megjithëse vetë mashtrimi mund të funksionojë.

Rekomandimi aktual zyrtar i Microsoft-it është një kompjuter i ri nëse doni të azhurnoni në Windows 11, kështu që me sa duket kompania nuk është një fanse e atyre që përditësojnë në “njëmbëdhjetë” në pajisjet e pambështetura.

Kjo është ndoshta arsyeja pse kompania nuk dëshiron të informojë më përdoruesit për zgjidhjen e Regjistrit.

Partnerët e Microsoft, si Dell dhe AMD, shprehën mendimin e tyre se janë dakord me këtë vendim të kompanisë nga Redmond.