Category: Lajme

Ish-kryetari i Odës Ekonomike të Kosovës, Safet Gërxhaliu ka paralajmëruar për pasoja të mundshme ekonomike në vend si rezultat i zhvillimeve të fundit në Lindjen e Mesme, duke theksuar se rritja e çmimeve dhe çrregullimet në tregjet globale mund të prekin drejtpërdrejt edhe Kosovën.

Gërxhaliu në një intervistë për Ekonomia Online, tha se lufta në Lindjen e Mesme po krijon ndryshim në shumë dimensione.

“Është më se e vërtetë që pas sulmeve të Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe Izraelit në Iran dhe ajo çfarë është duke ndodhur në Gjirin Persik, bota nuk është më ajo çka ka qenë më parë. Gjërat janë duke ndryshuar në shumë dimensione, jo vetëm në aspektin gjeostrategjik, jo vetëm në aspektin politik, por edhe në aspektin ekonomik dhe social. Vetë fakti që kemi të bëjmë me vende të cilat janë prodhuesit më të mëdhenj dhe eksportuesit më të mëdhenj të derivateve të naftës, këto shtete të Gjirit Persik e dëshmon rëndësinë strategjike të tyre. Vetë fakti që partnerët më të mëdhenj të blerjes së kësaj nafte janë ekonomitë më të zhvilluara në botë, duke filluar nga Kina, duke filluar nga India, Pakistani dhe shumë shtete të tjera, dhe ato janë të varura nga kjo naftë, e dëshmon më së miri faktin e çrregullimit të tregut global në furnizim të derivateve të naftës. Bota nuk njeh distancë. Ajo çfarë sot ndodh në Amerikë apo në Kinë apo në vende të tjera, bartet me shpejtësi në vende të ndryshme të botës dhe në këtë drejtim edhe Kosova nuk mund të jetë e pa goditur”, tha ai.

Ai thotë se ngërçi politik është një prej gjërave më negative që i ka ndodhur Kosovës për vitin 2026.

“Ajo çka e vështirëson situatën më shumë në Kosovë, është fakti që Kosova po hyn me krizë në krizë dhe jemi tani në një ngërç politik. Dhe mungesa e stabilitetit politik edhe nga viti 2025 i vazhduar në vitin 2026 është më e keqja që i ka ndodhur Kosovës në këtë kohë të turbulencave globale. Në vend që të kemi një angazhim më aktiv, që të gjenden forma për të minimizuar pasojat e ngritjes së çmimeve në këtë mënyrë dhe efektit të tyre në ekonominë e Kosovës, ne ende tutje merremi me politikë. Dhe e tëra kjo po e dëmton sot edhe standardin e qytetarëve, por edhe më tepër ekonominë dhe zhvillimin ekonomik”, u shpreh ai.

Gërxhaliu sqaroi edhe çështjen e inflacionit dhe se një gjë e tillë sipas tij është më e lartë se sa vendet e rajonit dhe se po ndikon në stagflacion.

“Dhe çka e bën më të veçantë në këtë situatë Kosovën është fakti që derisa vendet e rajonit dhe vendet evropiane kanë rezervat e produkteve strategjike dhe të produkteve elementare, ndoshta në një periudhë kohore 60 apo 70 ditore me normativa evropiane duhet të jetë 90 ditë – Kosova nuk e ka një siguri të tillë dhe e bën situatën shumë më të brishtë sesa në vendet tjera. Prandaj definitivisht është duke u rritur norma e inflacionit në vende të ndryshme. Kosova e ka pasur një normë shumë të lartë krahasuar me vendet evropiane apo dyfishin e inflacionit 6%, dhe e tëra kjo që është duke ndodhur me rritjen e inflacionit në botë po ndikon në një stagflacion, i cili është kombinimi më fatal për një qëndrueshmëri ekonomike. Që krahas rritjes së inflacionit dhe ngritjes së çmimeve të produkteve qoftë bazike qoftë elementare, e kemi do të thotë edhe ngecjen e zhvillimit dhe e tëra kjo do të jetë vërtet një goditje për mbarë botën dhe ajo do të reflektohet edhe në Kosovë”, thekson ai.

Ai thotë se situata po cilësohet normale derisa, sipas tij, pasojat do të shihen në të ardhmen.

“Është me rëndësi të kuptohet e vërteta që lufta dihet kur fillon por kurrë nuk dihet kur mbaron. Sa më tepër do të zgjasë, me siguri rreziku do të jetë më i madh, por e tëra kjo duhet të jetë një këmbanë për politikanët kosovarë që të mendojnë më tepër për shtet dhe për ardhmëri, sesa lufta për pushtet dhe për pozita qeveritare. Sepse vërtet, derisa vendet e rajonit dhe evropiane janë në një situatë emergjente, në Kosovë si duket kjo situatë pranohet si një gjë normale që do ta dëmtojë më vonë ardhmërinë, sepse dikur do të jetë vonë për të tentuar të bërë diçka. Është koha për veprim”, potencon ai.

Gërxhaliu përmendi edhe formimin e këshillit emergjent duke shtuar se situata është më serioze se sa paraqitet.

“Është e vërtetë që Kosova nuk ka ndikim apo nuk ka fuqi për të ndikuar në Gjirin Persik, por Kosova duhet t’i bëjë detyrat e shtëpisë. Në këtë drejtim besoj që është koha kur duhet të kemi një këshill emergjent që do të merret me këtë situatë të krijuar. Është koha kur ekspertët e fushës ekonomike duhet ta japin kontributin e vet duke dhënë propozime. A duhet të kemi një ngrirje të akcizës, a duhet të kemi përgjysmim të akcizës në produkte strategjike, a duhet të ngrihet apo të kemi një lëvizje në tatimin mbi vlerën e shtuar? Kjo duhet të jetë një prioritet. Dhe e dyta, nuk është më pyetja a do të kemi ngritje të çmimeve, por problemi më i madh do të jetë se cili do të jetë zinxhiri furnizues dhe a do të ketë mallra qoftë ushqimore qoftë të produkteve të tjera. Prandaj besoj që sot situata është shumë më serioze sesa që e mendojnë dhe si mendojnë politikanët kosovarë”, u shpreh tutje Gërxhaliu.

Gjykata Kushtetuese pritet që së shpejti të marrë një vendim lidhur me çështjen e dekretit të presidentes dhe procesin e zgjedhjes së kreut të shtetit, një zhvillim që konsiderohet kyç për tejkalimin e ngërçit aktual institucional në vend.

“Kjo kërkesë është duke u shqyrtuar. Vendimi do të merret pasi që të shqyrtohen të gjitha aspektet kushtetuese të pretendimeve të bëra në kërkesë nga pala parashtruese, në përputhje me Kushtetutën, Ligjin për Gjykatën Kushtetuese dhe Rregulloren e punës së Gjykatës”, thuhet në përgjigjen e Gjykata Kushtetuese e Kosovës për FrontOnline.

Në të njëjtën kohë, në media është raportuar se vendimi i mundshëm i kësaj gjykate mund të përfshijë një afat prej 60 ditësh për kryeministrin Albin Kurti, me qëllim që t’i jepet hapësirë institucioneve për zgjedhjen e presidentit dhe shmangien e një krize më të thellë politike.

Lidhur me këtë çështje, njohës të Kushtetutës kanë dalë me qëndrime, duke interpretuar bazën ligjore të një afati të tillë dhe rolin që mund të ketë Gjykata Kushtetuese në orientimin e zgjidhjeve politike brenda kornizës kushtetuese.

Ish-gjyqtari i Gjykatës Kushtetuese, Kadri Kryeziu, për FrontOnline ka vlerësuar se dekreti i presidentes për shpërndarjen e Kuvendit ka qenë në përputhje me Kushtetutën, ndërsa vendimi i mundshëm i Gjykatës për një afat 60-ditor synon të ruajë balancat institucionale dhe të shmangë pasojat e pariparueshme.

Sipas Kryeziut, roli i Gjykatës Kushtetuese është që të garantojë funksionimin e drejtë të rendit kushtetues dhe të mbajë ekuilibrin mes institucioneve shtetërore.

“Dekreti i Presidentes ka qenë ligjor dhe legjitim. Gjykata Kushtetuese e ka për detyrë me i ruajtur balancat shtetërore. Nëse ajo ka konsideruar se zbatimi i këtij dekreti ka efekte të pariparueshme, atëherë ka marrë një vendim udhëzues për t’i dhënë hapësirë subjekteve politike për zgjedhjen e Presidentit”, ka deklaruar ai.

Ai ka theksuar se presidentja Vjosa Osmani nuk ka bërë shkelje kushtetuese, duke argumentuar se veprimet e saj kanë qenë të bazuara në dispozitat e Kushtetutës.

“Jo absolutisht, Osmani nuk ka bërë shkelje Kushtetuese, sepse nuk ka pasur zgjedhje tjetër, edhe sipas nenit 85, pika 6 të Kushtetutës”, u shpreh Kryeziu.

Profesori i së drejtës kushtetuese, Kolë Krasniqi, për FrontOnline ka komentuar zhvillimet e fundit rreth vendimit të mundshëm të Gjykatës Kushtetuese lidhur me afatin 60-ditor për zgjedhjen e presidentit, duke theksuar se ky afat është i lidhur drejtpërdrejt me fillimin e procedurës parlamentare.

Sipas tij, afati prej 60 ditësh duhet të llogaritet nga momenti kur ka nisur procedura për zgjedhjen e presidentit, konkretisht kur janë paraqitur kandidatët dhe janë verifikuar nga komisioni përkatës i Kuvendit.

“Procedura ka filluar në momentin kur janë paraqitur dy kandidatë dhe komisioni për verifikim i parlamentit ka konstatuar se ata i plotësojnë kriteret për zgjedhje. Prej atij momenti fillon të rrjedhë afati deri në 60 ditë”, ka deklaruar Krasniqi.

Ai theksoi se, ndonëse Kushtetuta nuk e përcakton në mënyrë eksplicite këtë afat, në praktikë është respektuar periudha 60-ditore si standard kushtetues.

“Kushtetuta nuk i ka dhënë afat të prerë, por është respektuar afati 60-ditor, pavarësisht interpretimeve të ndryshme. Gjykata Kushtetuese vetëm sa i ka implementuar këto rregulla kushtetuese”, u shpreh ai për FrontOnline.

Krasniqi ka vlerësuar gjithashtu se presidentja ka vepruar në përputhje me kompetencat e saj, duke argumentuar se Kuvendi i Kosovës nuk ka arritur të procedojë në kohë zgjedhjen e kreut të shtetit.

“Presidentja kishte të drejtë, pasi Kuvendi nuk e ka proceduar me kohë zgjedhjen e Presidentit. Megjithatë, Gjykata ka dy opsione dhe duket se po mundohet të gjejë zgjidhje të reja në këtë situatë”, shtoi ai.

Në fund, Krasniqi paralajmëroi se zhvillimet aktuale mund të çojnë drejt një epilogu politik me zgjedhje të reja në vend.

“Unë besoj se do të ketë zgjedhje të reja”, përfundoi ai.