ATV

Author: K.B.

  • Sa gjatë mund të rrinë njerëzit pa gjumë?

    Sa gjatë mund të rrinë njerëzit pa gjumë?

    Mungesa e gjumit rrit rrezikun e një sërë problemesh shëndetësore, duke përfshirë diabetin, sëmundjet e zemrës, obezitetin dhe depresionin, sipas Qendrave Amerikane për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve.

    Në vitin 1963, 17-vjeçari Randy Gardner kaloi një periudhë të pabesueshme prej 11 ditësh e 25 minutash pa gjumë.

    Libri i Rekordeve Guinness nuk e regjistron më këtë sukses: ata ndaluan së pranuari aplikime në vitin 1997 për shkak të, siç shpjeguan ata, “rreziqeve të mëdha që lidhen me mungesën e gjumit”, shkruan Livescience , siç raportohet nga City Magazine .

    Cilat janë rreziqet? Çfarë u ndodh atyre që vuajnë nga mungesa e gjumit për një kohë të gjatë?

    “Mungesa e gjumit është kumulative”

    Gjumi është kritik për funksionet ekzekutive, emocionale dhe trupore, dhe mungesa e gjumit rrit rrezikun e një sërë problemesh shëndetësore, duke përfshirë diabetin, sëmundjet e zemrës, obezitetin dhe depresionin, sipas Qendrave Amerikane për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve.Ekspertët thonë se njerëzit kanë nevojë për gjashtë deri në tetë orë gjumë çdo ditë. Megjithatë, nuk është e pazakontë që njerëzit, veçanërisht studentët, të qëndrojnë zgjuar gjithë natën dhe kështu të mos flenë për 24 orë.

    Në këtë fazë, bëhet e vështirë të dallosh midis gjumit dhe zgjimit, thotë Dr. Oren Cohen, një mjek i mjekësisë së gjumit në Spitalin Mount Sinai të Nju Jorkut. Kur jeni zgjuar 24 orë në ditë, aktiviteti i trurit tregon sinjale se jeni në prag të gjumit dhe zgjimit, edhe pse dukeni zgjuar, thotë Cohen.

    Quhet mikrogjumë. Njerëzit që nuk flenë për periudha të gjata kohore mund të duken zgjuar, por truri i tyre në mënyrë të pavetëdijshme hyn në një gjendje gjumi jonormal, që përfshin intervale me përqendrim të dobët ose edhe halucinacione.”Gjumi merr kontrollin, truri në mënyrë të pashmangshme bie në gjumë. Njerëzit shpesh më thonë ‘Nuk kam fjetur me javë të tëra’, por kjo është pothuajse e pamundur”, thotë Dr. Alon Avidan, i cili drejton Qendrën për Çrregullimet e Gjumit në Universitetin e Kalifornisë, Berkeley.

    Cohen shtoi se e kishte të vështirë të besonte që dikush mund të qëndronte zgjuar për më shumë se 24 orë pa pasur episode të tilla.

    Megjithatë, është e vështirë të përcaktohet me saktësi se sa gjatë dikush mund të qëndrojë zgjuar dhe si ndodhin efektet anësore. Mungesa kronike e gjumit – në të cilën një individ nuk fle për periudha të gjata kohore – është aq katastrofike saqë konsiderohet joetike ta studiosh atë te njerëzit, thotë Avidon. Mbajtja e detyruar zgjuar përdoret si një metodë torture psikologjike.Edhe pse periudhat e gjata të privimit nga gjumi nuk mund të studiohen, ka raportime për njerëz me një sëmundje të rrallë trashëgimore të quajtur pagjumësi fatale familjare.

    Këta pacientë kanë një mutacion gjenetik që shkakton grumbullimin e një proteine ​​anormale në tru, gjë që përkeqëson gjumin me kalimin e kohës. Trupat e tyre fillojnë të përkeqësohen dhe ata përfundimisht vdesin për shkak të depozitave të proteinave që dëmtojnë qelizat e trurit. Shumica e pacientëve vdesin nga ky çrregullim brenda një mesatareje prej 18 muajsh.

    “Për çdo orë gjumë të humbur, nevojiten tetë orë gjumë për t’u rikuperuar”

    Studimet e kryera te minjtë në vitin 1989 treguan se kafshët mund të kalojnë midis 11 dhe 32 ditëve pa gjumë para se të ngordhin.Një studim njerëzor i vitit 2019 i botuar në revistën Nature and Science of Sleep zbuloi se pjesëmarrësit në eksperiment mund të ruanin një nivel relativisht normal të vigjilencës dhe vëmendjes deri në 16 orë. Por pas 16 orësh ka një rënie të ndjeshme të vëmendjes, e cila është rritur te pjesëmarrësit që vuanin nga pagjumësia kronike.

    Një studim i vitit 2000 zbuloi se mungesa e gjumit për 24 orë uli koordinimin sy-dorë deri në 0.1 përqind të alkoolit në gjak. Pasojat e mungesës së gjumit pas 24 orësh përfshijnë uljen e kohës së reagimit, të folurit e paqartë, uljen e aftësisë për vendimmarrje, uljen e kujtesës dhe koordinimit, nervozizmin dhe shikimin dhe dëgjimin më të dobët, sipas Klinikës së Clevelandit.Pas 36 orësh, njerëzit kanë rritur shënuesit e inflamacionit në gjakun e tyre, dhe ka një çekuilibër të hormoneve dhe një ngadalësim të metabolizmit, deklaroi klinika. Ka pak kërkime mbi atë që ndodh pas 72 orësh, por dihet që njerëzit bëhen anksiozë, të depresionuar, fillojnë të kenë halucinacione dhe kanë probleme me funksionet ekzekutive.

    Një studim i mjekëve amerikanë tregoi se mungesa e gjumit rrit mbingarkesën në punë dhe numrin e gabimeve mjekësore. Rezidentët e kirurgjisë në Izrael treguan impulsivitet të shtuar, procese njohëse më të ngadalta dhe funksione ekzekutive të reduktuara pas një turni 26-orësh, sipas një studimi të vitit 2021 të botuar në revistën Medical Education.

    Punëtorët që punojnë me turne janë gjithashtu në rrezik të efekteve të mungesës së gjumit, sepse shpesh nuk flenë mjaftueshëm, nuk mund të krijojnë një rutinë gjumi dhe shpesh duhet të flenë gjatë orëve të ditës, gjë që nuk është e natyrshme për ciklin njerëzor.Çelësi është të dish se nuk mund ta kompensosh thjesht mungesën e gjumit më vonë. Mungesa e gjumit është kumulative, që do të thotë se ata që nuk flenë mjaftueshëm grumbullojnë një lloj “gjumi të gjatë”. Për çdo orë gjumë të humbur, nevojiten tetë orë të plota gjumë për t’u rikuperuar, paralajmëron Avidon.

    Kufizimi i gjumit është gjithashtu i rrezikshëm: Edhe pse pasojat në aftësinë për t’u përqendruar mund të jenë serioze, ndonjëherë ne vetë nuk i vërejmë ato, ashtu si dikush mendon se është në gjendje të ngasë makinën edhe pse është nën ndikimin e alkoolit. Këta njerëz nuk e dinë se nuk mund të përqendrohen mjaftueshëm mirë, thotë Cohen.

  • DhTIK kërkon ndryshimin e Ligjit për Pronën Publike

    DhTIK kërkon ndryshimin e Ligjit për Pronën Publike

    Dhoma e Tregtisë dhe Industrisë Kosovë, ka shprehur shqetësimin e thellë për problemet e shumta, si pasojë e bllokadës së gjatë të shkaktuar nga Ligji për Pronën Publike, bëhet e ditur në komunikatën për media.

    Drejtori ekzekutiv, Kushtrim Ahmeti ka thënë se kriza e gjatë institucionale, ka thelluar edhe më shumë problemet për numër të madh të kompanive.

    Në takimin e DhTIK, bëhet e ditur se Ahmeti theksoi po ashtu se, bllokada ka ulur fuqinë ekonomike të bizneseve, duke rrezikuar numër të madh të punëtorëve, rritje të çmimeve, rritje enorme të importeve nga Serbia dhe Maqedonia e Veriut, si dhe probleme tjera zinxhirore.

    “Shumë kompani tashmë kanë hequr dorë nga rritja e investimeve në Kosovë, te tjerat po shikojnë për investime jashtë vendit, si dhe po jepet një mesazh negativ për investime të jashtme”, ka thënë ai.

    Në takim anëtari i bordit, Idriz Zejnullahu dhe dy anëtarët e grupit të punës, Faton Nuredini dhe Binak Kalludra, kanë prezantuar para të pranishmëve detaje në lidhje me problemet që bllokada i ka shkaktuar sektorit minerar.

    Të pranishmit janë pajtuar për nevojën emergjente në ndërmarrje të masave për të ndryshuar Ligjin e Pronës Publike.

  • Aksidentohet automjeti i eskortës së kryeministrit malazez, rasti i tretë brenda vitit

    Aksidentohet automjeti i eskortës së kryeministrit malazez, rasti i tretë brenda vitit

    Në qytetin Skrbusha afër Kolashinit, dje rreth orës 16:30, ndodhi një aksident trafiku që përfshinte një automjet zyrtar Mercedes, automjetin e parë në eskortën e personit të mbrojtur dhe një automjet pasagjerësh BMW të drejtuar nga shtetasi ukrainas V.S. (21), raporton RTCG.

    Në aksident u plagosën tre oficerë policie, njëri prej të cilëve pësoi lëndime të rënda trupore.

    “Pas përfundimit të hetimit dhe marrjes së masave dhe veprimeve të përcaktuara me ligj, me urdhër të prokurorit të shtetit në Prokurorinë Themelore të Shtetit në Kolashin, shtetasi ukrainas V.S. u privua nga liria me dyshimin për kryerjen e një vepre penale të veprave të rënda kundër sigurisë së transportit publik (neni 348, paragrafi 3 i Kodit Penal)”, njoftoi dje Drejtoria e Policisë.

    Policia deklaroi se i dyshuari do të çohet në Prokurorinë Themelore të Shtetit në Kolashin për juridiksion dhe veprime të mëtejshme, dhe se trafiku në atë pjesë të rrugës është rivendosur.

    Dy incidente të tjera që përfshijnë automjetet që shoqëronin Kryeministrin Milojko Spajiq janë regjistruar më parë, raporton Danas.rs.

    I pari ndodhi më 24 mars 2025 në Podgoricë, ku përfshihej një automjet që i përkiste firmës ligjore të avokates Ana Xhukanoviq dhe një automjet që shoqëronte Kryeministrin, duke shkaktuar dëme materiale.

    Policia informoi prokurorinë për incidentin. Çështja përfundoi para një gjyqtari për kundërvajtje.

    Incidenti i dytë ndodhi kur ish-Ministri i Bujqësisë dhe ish-deputeti nga Partia Demokratike e Socialistëve Petar Ivanoviq preu një konvoj automjetesh që shoqëronin Kryeministrin, pas së cilës ai ndoqi konvojin deri në ndërtesën e Qeverisë së Malit të Zi.

    Për shkak të këtij incidenti, Ivanoviç u nxor edhe para një gjyqtari të Gjykatës së Kundërvajtjeve. Megjithatë, Ivanoviç u lirua nga akuzat para Gjykatës së Kundërvajtjeve në Podgoricë se kishte bllokuar rrugën e automjeteve që shoqëronin kryeministrin Milojko Spajiç dhe se kishte fyer oficerët e policisë që shoqëronin kryeministrin.

  • Merz uron Kurtin: Merrni vendimet e duhura për integrimin euroatlantik të Kosovës

    Merz uron Kurtin: Merrni vendimet e duhura për integrimin euroatlantik të Kosovës

    Kancelari i Gjermanisë, Friedrich Merz, ka uruar kryeministrin e Kosovës, Albin Kurti, për rizgjedhjen e tij në krye të Qeverisë së Republikës së Kosovës.

    Përmes letrës, Merz shprehet se mezi pret të punojë me Kurtin, për të thelluar më tej marrëdhëniet e ngushta midis dy shteteve.

    “Ju përgëzoj ngrohtësisht për rizgjedhjen tuaj. Pres me padurim të punoj me ju për të thelluar më tej marrëdhëniet e ngushta dhe miqësore midis vendeve tona”, thotë Merz, sipas njoftimit të lëshuar nga Qeveria gjermane.

    Ndër të tjera, kancelari gjerman kërkon nga kryeministri të marrë vendimet e duhura dhe të nevojshme për integritetin e vazhdueshëm euroatlantik. Po ashtu, ai ka përmendur edhe dialogun me Serbinë.

    “Ju dhe qeveria juaj përballeni me detyra sfiduese. Jam i bindur se, me përvojën tuaj, do të merrni vendimet e duhura dhe të nevojshme për integrimin e vazhdueshëm euroatlantik të Kosovës. Kjo përfshin përparim të mëtejshëm në dialogun e normalizimit me Serbinë, të ndërmjetësuar nga BE-ja”.

    “Ju lutem të jeni të sigurt se Kosova ka një partner të fortë dhe të besueshëm në Gjermani në këto përpjekje. Ju uroj fat të mbarë dhe sukses në mandatin tuaj të vazhdueshëm”,thuhet në telegramin e urimit të kancelarit të Gjermanisë”, ka thënë Merz.

  • Nëna dhe dy fëmijë përplasën nga makina para kopshtit në SHBA – Shpëtojnë mrekullisht

    Nëna dhe dy fëmijë përplasën nga makina para kopshtit në SHBA – Shpëtojnë mrekullisht

    Një nënë dhe dy fëmijët e saj në New Jersey shpëtuan mrekullisht pasi u përplasën nga një makinë ndërsa po dilnin nga kopshti.

    Një video e publikuar nga kamerat e sigurisë së kopshtit tregon momentin kur Patrice Pisani del nga dera e kopshtit së bashku me dy djemtë e saj. Papritmas, një makinë me shpejtësi të lartë u afrua drejt tyre, ndërsa nëna tentoi të tërhiqte fëmijët.

    Ajo arriti të nxirrte njërin nga djemtë nga rruga disa sekonda para se makina të godiste një shtyllë. Më pas makina goditi nënën dhe fëmijën më të madh në pjesën e pasme, duke bërë që të binin në tokë.

    Si pasojë, djali më i vogël pësoi djegie në këmbë, nëna u godit në shpinë dhe qafë, ndërsa djali më i madh pësoi lëndime të lehta.

    Shoferja 68-vjeçare, Angela Arrigo, u arrestua dhe akuzohet për drejtim mjeti nën ndikimin e alkoolit dhe rrezikim të mirëqenies së një fëmije.

  • Për shkak të Ramazanit, Drejtoria e Arsimit në Prishtinë ndryshon orarin e mësimit

    Për shkak të Ramazanit, Drejtoria e Arsimit në Prishtinë ndryshon orarin e mësimit

    Drejtoria e Arsimit e Komunës së Prishtinës ka njoftuar ndryshime në organizimin e procesit mësimor në shkollat e kryeqytetit, për shkak të muajit të shenjtë të Ramazanit dhe në respekt të nxënësve dhe stafit që agjërojnë.

    Sipas njoftimit, mësimi do të fillojë nga ora 07:30, ndërsa kohëzgjatja e mesndërrimit dhe pushimet e gjata janë reduktuar. Qëllimi i këtyre ndryshimeve është që dita mësimore të përfundojë më së largu deri në orën 17:00, pa u zvogëluar numri dhe kohëzgjatja e orëve, duke ruajtur cilësinë dhe vazhdimësinë e procesit mësimor.

    Drejtoria e Arsimit thekson se këto masa kanë për qëllim lehtësimin e nxënësve dhe stafit gjatë periudhës së agjërimit, duke garantuar një organizim të përshtatshëm dhe efikas të mësimit në shkollat e kryeqytetit.

  • PSG gëzon tifozët: Mesazh i veçantë me rastin e Ramazanit

    PSG gëzon tifozët: Mesazh i veçantë me rastin e Ramazanit

    Futbollistët e Paris Saint-Germain u dërguan një urim të veçantë myslimanëve në mbarë botën për Ramazanin.

    Një video e shkurtër u postua në kanalet zyrtare të mediave sociale të klubit, në të cilën lojtarët e PSG-së thonë: “Gëzuar Ramazanin nga familja jonë tek familja juaj”, duke uruar paqe, shëndet dhe bekime në muajin e shenjtë të Ramazanit.

    Videoja tërhoqi shpejt vëmendjen dhe shkaktoi reagime të shumta pozitive nga tifozët, të cilët vlerësuan gjestin e klubit dhe lojtarëve të tij, duke theksuar rëndësinë e respektimit të kulturave dhe traditave të ndryshme.

    Me këtë veprim, PSG demonstroi edhe një herë dimensionin e saj global dhe afërsinë me tifozët në mbarë botën.

  • Vetëdorëzohet në Policinë e Prizrenit, i dënuari me mbi tri vjet burg për narkotikë

    Vetëdorëzohet në Policinë e Prizrenit, i dënuari me mbi tri vjet burg për narkotikë

    Policia në Prizren, ka njoftuar se duke vepruar sipas një plani taktik-operativ, pa ndërprerë kanë kërkuar personin e shpallur në kërkim sipas tri urdhërarresteve, i dënuari me inicialet A. Q., mashkull nga Prizreni, është vetëdorëzuar në Qendrën e Paraburgimit.

    I njëjti, sipas Policisë ka qenë në kërkim me tri urdhëresa dhe ishte i dënuar gjithsej me 3 vjet e 110 ditë burg efektiv, me vendim të plotfuqishëm të Gjykatës Themelore të Prizrenit.

    “I arrestuari është dënuar me 3 vjet e 110 ditë burg, në tri raste të ndryshme, për veprën penale ‘blerja, posedimi, shpërndarja dhe shitja e paautorizuar e narkotikëve, substancave psikotrope dhe analoge’, sipas nenit 267, paragrafi 2 i KPRK-së”, thotë PK.

  • Hamza takon ambasadorin austriak, flasin për zhvillimet e fundit në vend

    Hamza takon ambasadorin austriak, flasin për zhvillimet e fundit në vend

    Kryetari i Partisë Demokratike të Kosovës, Bedri Hamza, priti në takim Ambasadorin e Austrisë në Kosovë, Georg Schnetzer.

    Gjatë takimit, Hamza shprehu mirënjohje për përkrahjen e vazhdueshme që Austria i ka dhënë Kosovës ndër vite, si në aspektin politik, ashtu edhe në atë ekonomik, duke e vlerësuar rolin e saj si një partner i rëndësishëm në proceset shtetformuese dhe zhvillimore të vendit.

    Duke folur për zhvillimet aktuale politike, Hamza theksoi se mbetet për t’u parë qasja e partive të tjera në fazën e ardhshme, duke shtuar se stabiliteti institucional dhe bashkëpunimi janë thelbësore për tejkalimin e sfidave politike.

  • Këto zakone ndihmojnë në parandalimin e rritjes së sheqerit në gjak gjatë natës

    Këto zakone ndihmojnë në parandalimin e rritjes së sheqerit në gjak gjatë natës

    Nivelet e glukozës në gjak rriten dhe bien natyrshëm gjatë ditës dhe natës, edhe kur jeni në gjumë. Por rritjet e vazhdueshme gjatë natës shpesh lidhen me atë që hani para gjumit.

    Ndryshime të thjeshta në rutinën e mbrëmjes mund të ndihmojnë që sheqeri në gjak të qëndrojë më i qëndrueshëm gjatë gjumit. Të ngrënit shumë pranë orës së gjumit, sidomos një vakt i pasur me karbohidrate, mund të shkaktojë rritje të sheqerit në gjak gjatë natës. Përpiquni të hani më herët në mbrëmje dhe zgjidhni një darkë më të lehtë dhe me më pak karbohidrate.

    Zgjidhni një vakt që ju mban të ngopur deri në mëngjes dhe që siguron lëndët ushqyese që trupi ka nevojë për pushim dhe rigjenerim gjatë gjumit. Nëse është e mundur, përfundoni ngrënien të paktën dy deri në tre orë para gjumit.

    Kjo i jep trupit kohë për tretje dhe ndihmon që niveli i glukozës në gjak të stabilizohet para se të flini. Edhe një shëtitje e shkurtër pas vaktit mund të ndihmojë në uljen e nivelit të glukozës në gjak. Aktiviteti fizik i rregullt ndihmon gjithashtu në kontrollin e peshës dhe në uljen e stresit, gjë që kontribuon në stabilitetin e sheqerit në gjak me kalimin e kohës.

    Provoni të ecni rreth lagjes pas darkës ose thjesht të lëvizni brenda shtëpisë për të shtuar hapat. Nuk është e nevojshme të bëni ushtrime intensive, aktiviteti shumë i rëndë mund ta rrisë sheqerin në gjak.

    Mbajeni lëvizjen të lehtë dhe relaksuese. Nëse keni nevojë për një ushqim të vogël para gjumit, shmangni ëmbëlsirat dhe karbohidratet e rafinuara. Zgjidhni një alternativë ushqyese që përmban proteina për të parandaluar rritjet ose uljet e sheqerit në gjak. Përfshirja e yndyrnave të shëndetshme dhe fibrave mund të ndihmojë gjithashtu që uria të mos ju zgjojë gjatë natës.

    Shembuj të mirë janë një grusht arra, një porcion i vogël kos grek, një vezë e zier, një mollë e prerë me pak gjalpë kikiriku. Pijet me kafeinë si kafeja, pijet e gazuara dhe çaji i zi mund të ndikojnë negativisht në gjumë. Po ashtu, pijet me sheqer ose pijet alkoolike të përziera mund të rrisin sheqerin në gjak pasi të keni rënë në gjumë.

    Stresi mund të prishë gjumin dhe të rrisë nivelin e sheqerit në gjak. Krijimi i një rutine qetësuese para gjumit mund të ndihmojë në të dyja drejtimet.