Inspektorati Qendror i Punës, në bashkëpunim me Organizatën Ndërkombëtare të Punës (International Labour Organization), ka mbajtur konferencën ku ka bërë prezantimin dhe demonstrimin e Sistemit Elektronik për Menaxhimin e Rasteve të Inspektoratit të Punës. Ky sistem i ri synon të modernizojë mënyrën e inspektimit të punës në Kosovë, duke rritur efikasitetin, transparencën dhe mbrojtjen e të drejtave të punëtorëve përmes digjitalizimit të plotë të proceseve inspektuese, raporton Ekonomia Online.
Ministri në detyrë i Punës, Familjes dhe Vlerave të Luftës Çlirimtare theksoi rëndësinë strategjike të këtij projekti për shtetin dhe punëtorët.
“Ky nuk është thjesht një projekt teknologjik që ne po e bëjmë, por është një investim për siguri dhe është për një investim për dinjitetin dhe për të drejtat e punës së çdo punëtori në vendin tonë. Në vitet e fundit, Kosova ka bërë përparim të rëndësishëm në harmonizimin e legjislacionit tonë me kornizën përkatëse të fushës së sigurisë në punë, në përputhje me Bashkimin Evropian dhe konventat e Organizatës Ndërkombëtare të Punës. Janë transpozuar mbi dhjetëra direktiva dhe janë ndërtuar mekanizma të rinj institucionalë për mbrojtjen e punëtorëve. Megjithatë, sfida jonë kryesore vazhdon të mbetet edhe zbatimi efektiv i legjislacionit tonë”, ka thënë ai.
“Pikërisht këtu hyn rëndësia e këtij organizimi dhe këtij digjitalizimi që po e prezantojmë sot. Sot po vendosim themelet e një sistemi modern, efikas dhe transparent në inspektimin e punës. Përmes sistemit elektronik për menaxhimin e rasteve, inspektorët tanë do të kenë mundësi të regjistrojnë inspektimet në kohë reale, të analizojnë më mirë të dhënat, të reduktojnë procedurat administrative dhe të fokusohen më shumë në punën në terren. Ky sistem do të ndihmojë që vendimmarrja të bazohet në evidencë dhe analizë të riskut, duke na mundësuar të identifikojmw më shpejt sektorët me rrezikshmëri të lartë dhe të reagojmë efektivisht aty ku punëtorët kanë më shumë nevojë për ne. Të nderuar pjesëmarrës, digjitalizimi i Inspektoratit të Punës sjell përfitime konkrete për të gjithë: për punëtorët, për bizneset, por edhe për vetë institucionet tona. Përfitimi kryesor është rritja e efikasitetit dhe transparencës së sistemit të inspektimit. Për punëtorët, kjo do të thotë mbrojtje më e shpejtë dhe më efikase e të drejtave të tyre, trajtim më i strukturuar i rasteve, rritje të sigurisë dhe dinjitetit në punë dhe më shumë besim tek institucionet. Për bizneset, digjitalizimi sjell procedura më të qarta, komunikim më të lehtë me institucionet, reduktim të barrës administrative dhe më shumë parashikueshmëri dhe shërbime në proceset e inspektimit. Një sistem modern dhe transparent sjell gjithashtu kushte më të drejta konkurruese për bizneset që respektojnë ligjin dhe standardet e punës”.
“Një nga objektivat tona është edhe rritja e transparencës dhe llogaridhënies institucionale. Çdo proces bëhet më i matshëm, më profesional dhe më i standardizuar. Po ashtu, digjitalizimi do të na ndihmojë në luftimin e ekonomisë joformale, identifikimin më të shpejtë të shkeljeve dhe orientimin e inspektimeve aty ku rreziku është më i lartë. Të nderuar pjesëmarrës, financimi sot nuk është fundi i reformës që ne po e bëjmë në Inspektoratin apo në ministrinë tonë, është fakt fillimi i një transformimi thelbësor të sistemit të punës dhe inspektimit në Republikën e Kosovës“, tha ai.
Ambasadori i Suedisë në Kosovë, Jonas Westerlund, vlerësoi qasjen e re të integrimit institucional dhe rëndësinë e të dhënave në inspektime.
“Duke lidhur inspektoratin me administratën tatimore, Agjencinë e Shoqërisë së Informacionit dhe agjencinë e regjistrimit të bizneseve, Kosova tani po ndërton një sistem dixhital të integruar, i cili mundëson inspektime më të zgjuara, koordinim më të mirë dhe trajtim më të drejtë për punëtorët dhe bizneset. Kjo qasje pasqyron praktikat e përdorura prej kohësh në Suedi, ku inspektimet e bazuara në të dhëna mbrojnë punëtorët, duke u lejuar njëkohësisht bizneseve që respektojnë rregullat të zhvillohen. Tani, kemi lexuar gjithashtu raportin vjetor të Inspektoratit të Punës për vitin 2025, i cili përmban shifra mbresëlënëse. Janë kryer mbi 10,800 inspektime dhe janë arritur më shumë se 44,000 punëtorë. Sigurisht, disa nga këto të dhëna zbulojnë gjithashtu disa nga sfidat”, tha ai.
“Kemi 620 aksidente në vendin e punës, 621 lëndime dhe 19 vdekje, kryesisht në ndërtim. Gjithashtu, në raport kemi identifikuar 6,600 shkelje të ligjit të punës. Këtu, ne besojmë me përvojën nga Suedia se duhet të fokusohemi në parandalim më të fortë, pajtueshmëri më të mirë dhe një angazhim të ripërtërirë kombëtar për sigurinë dhe dinjitetin e punëtorëve. Në këtë kontekst, ne gjithashtu njohim vendimin e ministrit Hoti të prillit 2026 për të intensifikuar inspektimet në vendet e ndërtimit, si përgjigje ndaj rreziqeve dhe fataliteteve të larta. Ky sistem i ri do të ketë sukses vetëm nëse keni bashkëpunim të mirë midis institucioneve, punëdhënësve dhe punëtorëve. Suedia është krenare që mbështet këtë transformim dhe përgëzon Inspektoratin e Punës dhe ILO-n për udhëheqjen e tyre, u shpreh ai.
Koordinatori për Zhvillim i Kombeve të Bashkuara në Kosovë, Steven O’Malley, theksoi rëndësinë e reformës në forcimin e institucioneve publike.
“Sot shënohet një hap shumë i rëndësishëm përpara në modernizimin institucional të Kosovës. Sistemi elektronik i menaxhimit të rasteve të inspektimit të punës është më shumë se thjesht një inovacion teknik. Ai gjithashtu reflekton një angazhim më të gjerë për forcimin e institucioneve publike, përmirësimin e llogaridhënies dhe ofrimin e shërbimeve më të mira për qytetarët dhe për bizneset. Sistemet efektive të inspektimit të punës janë thelbësore, siç kemi dëgjuar tashmë, për promovimin e kushteve të sigurta të punës, për mbrojtjen e të drejtave të punëtorëve dhe për nxitjen e konkurrencës së drejtë në tregun e punës. Me digjitalizimin e këtyre proceseve, institucionet e Kosovës po bëhen më efikase, më transparente dhe më të bazuara në prova. Është gjithashtu inkurajuese që ky reformim tashmë po prodhon rezultate të prekshme”, tha ai.
Ndwrsa, koordinatori i Organizatës Ndërkombëtare të Punës (International Labour Organization) në Kosovë, Blerim Murtezi, u ndal tek sfidat e së kaluarës dhe përfitimet e sistemit të ri.
“Për vite me radhë, inspektimet e punës janë zhvilluar kryesisht me dokumente fizike, me raportim manual dhe të fragmentuar. Dhe kjo nuk ka qenë vetëm një sfidë administrative. Kjo ka ndikuar drejtpërdrejt në efikasitetin e inspektimeve, në cilësinë e të dhënave, dhe në aftësinë e institucioneve siç është Ministria e Punës për të reaguar me kohë, sidomos në sektorët me rrezikshmëri të lartë.
Pikërisht për t’i përgjigjur këtyre sfidave është zhvilluar sistemi elektronik për menaxhimin e inspektimeve të punës, i cili tashmë është testuar 1130 herë nga inspektorët e punës në të gjitha rajonet e Kosovës në një periudhë prej 4-muajsh. Dhe siç do ta shohim pas pak live, sistemi eliminon dokumentet fizike dhe i mundëson inspektorit që të kryejë gjithë procesin direkt në terren përmes tabletit. Nga evidentimi i shkeljeve, deri te raportimi dhe gjenerimi automatik i procesverbaleve dhe statistikave.
Me fjalë të tjera, kjo nënkupton më pak kohë në administratë dhe shumë më shumë kohë në terren, më pak burokraci dhe shumë më shumë fokus në sigurinë dhe të drejtat e punëtorëve. Por pilotimi na ka treguar qartë edhe sfidat që duhet t’i adresojmë. Sistemi duhet të vazhdojë të përmirësohet bazuar në përvojën reale të inspektorëve në terren, si dhe ndryshimet ligjore që vazhdojnë të ndodhin në fushën e punës. Po ashtu, mbetet esencial bashkëpunimi ndërinstitucional, dhe shfrytëzoj rastin të falënderoj ATK-në dhe ARBK-në, si dhe ASHI-n, të cilët i kemi prezentë sot, në mënyrë që shkëmbimi i të dhënave dhe ndërlidhja e bazave të vazhdojë të funksionojë në kohë reale”, tha ai.
