Ambasadorja gjermane në Serbi, Anke Konrad, ka përcjellë qëndrimin e vendit të saj se është për keqardhje që Lista Serbe bojkotoi zgjedhjet e fundit në veri të Kosovës.
“Serbët e Kosovës, të cilët u larguan nga institucionet e Kosovës në nëntor të vitit 2022, duhet të kthehen në to sa më shpejt të jetë e mundur. Ky, meqë ra fjala, është edhe një nga obligimet nga Marrëveshja e Brukselit, si dhe obligimi për formimin e Asociacionit të Komunave me shumicë serbe. Dhe po, Asociacioni tani duhet të zbatohet shpejt, ne jemi të vendosur për këtë”, tha diplomatja gjermane për Kuririn serb.
Ajo shtoi se Asociacioni është “obligim kyç i Kosovës në këtë dialog” dhe se duhet të krijohen parakushte për të pa vonesë, por edhe që Serbia të zbatojë të gjitha obligimet e saj.
Ambasadorja gjermane atje mes tjerash tha se marrëveshja evropiane për rrugën e normalizimit të marrëdhënieve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, e ashtuquajtura marrëveshja franko-gjermane, është pranuar nga të dyja palët dhe se tani e kanë obligim ta zbatojnë atë pa asnjë diskutim dhe pa kushte të reja, përcjell Danas.
“Të dyja palët do të kenë përfitime konkrete nga zbatimi i marrëveshjes, sepse tensionet aktuale janë helm për të ardhmen e njerëzve, për investimet ekonomike dhe vendet e punës dhe pa normalizimin e marrëdhënieve nuk do të ketë anëtarësim në BE”, shtoi ajo.
Dita e sotme në vendin tonë do të mbajë me mot të kthjellët, ndërsa gjatë pas ditës pritet të ketë vranësira ku mund të ketë edhe reshje të shiut në disa zona.
Temperatura minimale do të jetë në Gjakovë me 6 gradë Celsius, ndërsa ajo maksimale në Prizren me 19 gradë Celsius.
Edhe dita e nesërme do të jetë kryesisht e kthjellët, ndërsa gjatë pasdites pritet të ketë vranësira.
Temperatura minimale do të jetë në Gjakovë me 9 gradë Celsius, ndërsa ajo maksimale në Prishtinë me 20 gradë Celsius.
Parashikimin e plotë të motit me Erza Hotin në ALARM të ATV-së, mund ta gjeni në videon e më poshtme:
Ëndërronte të studionte për mjekësi, por në moshën kur do të duhej të vendoste për të nisur studimet e larta, u martua.
Laureta Lemezhi, nga fshati Blinisht i Lezhës – pjesa veriore e Shqipërisë – thotë se ende e mundon fakti që nuk arriti të shkollohej në degën e saj të preferuar, për shkak të “mentalitetit në fshat”, por edhe pamundësisë ekonomike.
Ajo thotë se në zonën e saj, ashtu si edhe në të tjerat përreth, kur vajza e arrinte moshën 18-vjeçare, familja vendoste për “të ardhmen” e saj.
Laureta tregon se u bë shpejt nënë e dy fëmijëve dhe, krahas rritjes së tyre, i duhej të përkushtohej jo vetëm në punët e shtëpisë, por edhe në ato të fshatit – t’i kulloste bagëtitë, të prashiste e të korrte.
“Gjatë gjithë kohës, teksa i shihja fëmijët të rriteshin, mendoja me vete: Çfarë të bëj që ata të mos mbeten pa arsimim të lartë si unë? Shpesh thosha se për veten nuk mund të bëja më asgjë, veçse të pajtohesha me fatin tim, për të qenë një grua si shumë të tjera që stërmundohen në punë të papaguara…”, rrëfen për Radion Evropa e Lirë 38-vjeçarja.
Por, “pas lodhjes së çdo dite”, vazhdon ajo, “thellë-thellë brenda meje më dukej sikur një zë më fliste, më shtynte qoftë edhe për të ëndërruar se edhe pa arsim të lartë, do ia dal të gjej një mundësi për të pasur diçka timen, biznesin tim”.
Dhe ky zë brenda saj nuk e la t’i shuhej shpresa derisa ngriti biznesin “ZaDream”.
E vetme përballë paragjykimeve
Për Lauretën ndryshoi gjithçka në vitin 2014, atëherë kur disa murgesha italiane të një misioni katolik u vendosën në fshatin e saj.
Kujton se murgeshat i vizituan shtëpitë e fshatit, duke kërkuar nga gratë që të merrnin pjesë në një trajnim për t’u bërë “të zonjat e vetes”.
Laureta iu përgjigj thirrjes, bashkë me katër gra të tjera, por thotë se nuk ishte e lehtë.
“Pse po e humb kohën kot, kur i ke 100 punë që të presin dhe janë për ty? Kjo ishte pyetja që ma drejtonin të afërm dhe fqinj apo kushdo tjetër në fshat, kur më shihnin që shkoja çdo ditë te misioni katolik. Pas disa kohësh nuk pyesnin më pse, por e bënin fakt të kryer se nuk ia vlen”, kujton Laureta.
Sapunët ZaDream, të prodhuara nga Laureta Lemezhi.
Me gjithë paragjykimet dhe punët e përditshme, ajo e ndoqi trajnimin çdo ditë për një vit.
Bashkë me katër gratë e tjera, ajo mësoi se si t’i shfrytëzonte bimët mjekësore të zonës dhe vajin e ullirit që prodhohej nga banorët e Blinishtit, për të prodhuar sapunë artizanalë.
Ato, po ashtu, mësuan se si të ngrenë një biznes, si ta menaxhojnë dhe reklamojnë atë.
Pas një viti ishte më e bindur se kurrë se kishte ardhur momenti që e priste: të kishte biznesin e saj. Dhe objektin për të ngritur punishten ia ofruan murgeshat italiane.
Prej tetë vjetësh prodhon sapunë artizanalë
“Nisi tetë vjet më parë. Biznesin tim e pagëzova me emrin ‘ZaDream’, dhe sot ndjehem kaq mirë që nuk ua vura veshin paragjykimeve, edhe pse nuk e pata aspak të lehtë”, thotë Laureta.
“Unë isha e vetmja nga pesë gratë që e ndërmora këtë nismë, pasi katër të tjerat emigruan bashkë me familjet e tyre. Të prodhosh vetë sapunë, për mua është sikur gatuan një ëmbëlsirë, që me përbërësit e duhur dhe me dashurinë për gatimin, nuk ka sesi të dalë ndryshe veçse shumë e mirë. Trokisja derë më derë për ta prezantuar produktin tim. Herë merrja përgjigje pozitive, herë zhgënjehesha, por asnjëherë nuk u ndala”, thotë Laureta.
Duke trokitur në çdo derë të mundshme gjithandej Shqipërisë, ajo arriti të sigurojë disa pika shitjeje në Tiranë, Krujë, Gjirokastër e Sarandë, por edhe të eksportojë në Itali.
“Arrita të siguroja të ardhura për veten dhe familjen. Dhe, ajo që më bënte të ndjehesha shumë mirë, ishte fakti se tashmë nuk druhesha kur takoja dikë nga të afërmit apo fqinjët. Më parë më thoshin se po humbja kohë kot, ndërsa kur e panë që puna po ecte, biznesi që ngrita po funksiononte… nuk më bezdiste më paragjykimi i tyre. Disa i shmangin komentet, të tjerë më përgëzojnë për nismën dhe këmbënguljen. Për mua është e rëndësishme që ia dola”, thotë Laureta.
Produkte të prodhuara nga Laureta Lemezhi.
Ajo tregon se biznesi i saj është bërë tashmë biznes i familjes.
“Bashkëshorti më ndihmon me transportin, ndërsa fëmijët më ndihmojnë me reklamimin në rrjetet sociale”, thotë Laureta.
Vështirësitë e një artizaneje për të mbijetuar në treg
Laureta tregon se shpërndarja e produkteve të saj është zvogëluar viteve të fundit, pasi ky lloj biznesi ka nisur të shtrihet edhe në zona të tjera.
Ajo nuk shet më në Sarandë, Gjirokastër apo Krujë, por ka një pikë shitjeje në Aeroportin Ndërkombëtar të Rinasit dhe një tjetër pranë fermës agro-turistike “Mrizi i Zanave”, që gjendet në zonën e saj dhe vizitohet nga mijëra turistë.
Laureta është falënderuese jo vetëm për pronarin e këtij biznesi, por edhe për këdo tjetër që e ka ndihmuar të arrijë deri këtu. Ashtu siç ka njerëz që e ndihmojnë, ashtu ka edhe mjaft të tjerë që ndihmohen prej saj.
Nëse në fillimet e punës së saj i mblidhte vetë bimët mjekësore, tani ato ua blen fshatarëve të Blinishtit – sherbele, rozmarinë, livandë, dafinë, shegë dhe portokaj. Prej tyre blen edhe vajin esencial të bimëve mjekësore dhe vajin e ullirit. Vetëm vajin e kokosit e siguron nga importi.
“Ka edhe muaj që nuk shes asgjë, por ka të tjerë kur biznesi ecën mjaft mirë. Tani po afron sezoni turistik, edhe pse rrallë ndodh të vijnë turistë për të vizituar punishten, sezoni ofron mundësinë e panaireve dhe aty vendos kontakte me klientë, që më vonë i bëjnë porositë online. Kanë nisur t’i preferojnë sapunët e mi edhe si dhurata për të afërm dhe miq”, thotë 38-vjeçarja.
“Biznesin e shoh si mundësi që fëmijët të mos më emigrojnë”
Laureta thotë se veç ndihmës së misionit katolik në Blinisht dhe disa bizneseve, nuk ka marrë asnjëherë mbështetje nga institucionet. E, megjithatë, është e vendosur ta mbajë gjallë biznesin e saj, por jo vetëm për të ardhurat që i siguron.
“Përtej fitimit, prodhimi i sapunëve, ky biznesi im i vogël më ka bërë ta vlerësoj veten. T’i di vlerat e mia, që janë vlerat e çdo gruaje, sidomos në fshatrat e veriut, ku gratë punojnë më shumë se çdo burrë dhe nuk vlerësohen. Po punoj shumë që të mund t’i shkolloj fëmijët e mi, t’i kryejnë studimet e larta që unë nuk arrita t’i kryej, për shkak të pamundësisë ekonomike”.
“Po mundohem gjithashtu t’ua mësoj fëmijëve të mi, djalit dhe vajzës [18 dhe 16 vjeç], këtë zanat, ta duan ashtu si unë dhe ta rrisin më tej biznesin, sepse nuk dua të më ikin, të emigrojnë si shumë bashkëmoshatarë të tyre në Blinisht, në Lezhë apo në gjithë Shqipërinë”, thotë Laureta.
Sapun i prodhuar nga Laureta Lemezhi
Zona e Zadrimës, siç njihet ajo nga vjen edhe Laureta, është shndërruar në një nga qendrat kryesore të zejtarisë në Shqipëri. Një pjesë e mirë e familjeve në këtë zonë ushtron veprimtari artizanale – si punime qeramike, veshje tradicionale, prodhim sapunësh etj. – që kryesisht drejtohen nga gratë.
Këto nisma kanë marrë jetë nga mbështetja që ka ardhur nga Kisha Katolike në këtë zonë dhe më pas organizatat joqeveritare i kanë ndihmuar në reklamim. /rel
Kryeministrit të Kosovës, Albin Kurti, po i kërkohet që mos të ngutet për formimin e Asociacionit të Komunave me shumicë serbe. Dy ditë para takimit me presidentin e Serbisë, Aleksandër Vuçiq në Bruksel, ku do të diskutohet për draft-statutin e Asociacionit, Kurti porositet që mos të bëjë gabime në hapa për Asociacionit, derisa Serbia po e shkel vazhdimisht marrëveshjen e Ohrit. Megjithatë, opozita në Kosovë apelon ndaj kreut qeveritar që çfarëdo draft-statuti për Asociacionin fillimisht të dërgohet për vlerësim në Gjykatën Kushtetuese. Mirëpo, në partinë në pushtet shprehen të vendosur se Asociacioni nuk do të ketë kompetenca ekzekutive dhe që nuk do të jetë në kundërshtim me Kushtetutën e Kosovës.
Njohësi i procesit të dialogut Kosovë-Serbi, Seb Bytyçi thotë se është ende herët për miratimin e statutit të Asociacionit, andaj Kosova nuk duhet të ngutet për zbatimin e disa pikave të marrëveshjes së Ohrit, derisa Serbia nuk po e zbaton të njëjtën.
Ndërkaq, deputeti i Lidhjes Demokratike të Kosovës, Driton Selmanaj, deklaron se statuti i Asociacionit, fillimisht si draft duhet të shkojë për vlerësim në Gjykatën Kushtetuese, para se të jepet ndonjë aprovim prej Qeverisë së Kosovës.
Megjithatë, ai shpreh shqetësim se në bazë të aneksit për zbatimin e marrëveshjes Kosovë-Serbi, pika shtatë ku flet për vetëmeneaxhim të komunitetit serb, nuk i referohet fare Gjykatës Kushtetuese.
Mirëpo, shefja e Grupit Parlamentar të Lëvizjes Vetëvendosje, Mimoza Kusari-Lila, thotë se në bazë të tri parimeve të prezantuara nga kryeministri Albin Kurti, asociacioni nuk do të ketë kompetenca ekzekutive dhe as nuk do të ndërhyjë në sistemin kushtetues të Kosovës.
Ajo thekson se pajtueshmëria për Asociacionin vetëm në bazë të vendimit të Gjykatës Kushtetuese të Kosovës në vitin 2015, garancia e ish-përfaqësueses së lartë të BE-së, Federica Mogherini se Asociacioni nuk do të ketë kompetenca ekzekutive dhe qëndrimi i përfaqësuesve amerikan, Chollet dhe Escobar se çka është dhe çka nuk është Asociacioni, janë bazë e mirë për hartim të një statuti për Asociacionin.
Kryeministri Albin Kurti do të takohet me presidentin serb, Aleksandër Vuçiq më 2 maj në Bruksel. Bashkimi Evropian ka publikuar agjendën, ku fillimisht do të bëhet nënshkrimi i deklaratës për personat e zhdukur si pikë e parë, e cila do të pasohet me diskutimet për draft-statutin e Asociacionit të komunave me shumicë serbe në Kosovë.
Kosova dhe Serbia kanë arritur marrëveshje bazë në Bruksel më 27 shkurt, ndërkaq janë pajtuar edhe për aneksin e zbatimit të saj më 18 mars në Ohër./kp/
Shefja e njësisë se vaksinimit në Institutin Kombëtar të Shëndetit Publik të Kosovës, Fetije Fetaj ka thënë se arrë parasysh që në Evropë javëve të fundit është përhapur sëmundja e fruthit, edhe Kosova është e rrezikuar nga kjo sëmundje.
Por sipas saj vendi është i përgatitur për t’u përballur me çdo situatë. Ajo tha se shqetësuese është mos vaksinimi i fëmijëve të komunitete rom, ashkali dhe egjiptas, e sidomos mosvaksinimi kundër sëmundjes së fruthit.
Doktoresha Fetaj tha se Kosova është në rrugë të mbarë sa i përket imunizimit dhe se vaksinimi në vend është mbi 92% në kalendarin e rregullt.
“Atëherë vaksinimi në Kosovë ka një traditë të mirë me dekada, ne kemi një përqindje shumë të mirë të vaksinave edhe pse tre vitet e fundit pandemi s’kishim një rënie të mbulueshmërisë, por këtë vit është vërejt që prapë jemi në rrugë të mbarë dhe vaksinimi diku është mbi 92% në kalendarin e rregullt në Kosovë”, tha ajo.
“Faktikisht sëmundja e fruthit është një sëmundje shumë ngjitëse dhe po jemi të rrezikuar sepse është shfaqur në të gjithë Evropën, edhe në shtetet e rajonit edhe lëvizjet e mëdha të popullatës normalisht që unë pres që kemi me pasë raste të fruthit. Domethënë për të qenë rehat Kosova dhe ne Institut Kombëtar i Shëndetësisë Publike, përqindja duhet të jetë mbi 95%, pikërisht për sëmundjen, për fruthin. Komunitetet rom, ashkali, egjiptas e kemi një përqindje më të ulët të përfshirjes, plus nuk e dimë edhe sa fëmijë faktikisht saktësisht i kemi nga këto komunitete për shkak se një pjesë e tyre nuk janë edhe të regjistruar, ose asnjëherë s’kanë qenë në qendrat e vaksinimit dhe një pjesë tjetër, plus kanë marrë disa vaksina por jo të përfunduar komplet kalendarin sipas orareve që janë të shpërndara”.
Ajo tha se vetëm vitin e kaluar me ekipe mobile së bashku me UNICEF-in janë vaksinuar mbi 2500 fëmije të këtyre komuniteteve.
Ajo theksoi se janë duke punuar që t’i identifikojnë fëmijët që nuk janë të vaksinuar kundër fruthit, pasi sipas saj, sëmundja është tepër ngjitës.
“Ne jemi bashkërisht me UNICEF-in në terren me ekipet mobile që vetëm vitin e kaluar me sesione të vaksinimit derë me derë , faktikisht janë vaksinuar diku mbi 2500 fëmijë të këtyre komuniteteve, edhe që për mua është një e arritur edhe një qetësi faktikisht sepse janë vaksinuar fëmijët, por prapë unë këtë javë e pashë se kemi dalë në terren, kemi fëmijë të pa vaksinuar nga këto komunitete edhe të moshave të ndryshme, ka fëmijë që janë 13 ose 14 vjeç se ka marrë, ndoshta vetëm një vaksinë në lindje dhe nuk ka marrë më”.
“Kjo po rrezikohemi po shpresojmë edhe kemi punuar shumë, jo vetëm gjatë kësaj jave ne kemi vazhduar edhe prej janarit faktikisht, në shfaqjen e parë të rasteve, ne veç kemi filluar me ekipet mobile me i identifikuar fëmijët e pa vaksinuar dhe t’i vaksinojmë sa më shpejtë, që të paktën të mundohemi që edhe nëse vjen fruthi, sepse po them është sëmundje që është tepër ngjitëse, të paktën ta kemi në përmasa më të ulëta”, tha ajo.
Fetaj sqaroi se vendi ka mjaftueshëm vaksina si për kalendarin e rregullt si dhe vaksinat me indikacione dhe për këtë arsye ajo bënë thirrje që familjarët t’i vaksinojnë fëmijët e tyre.
“Vaksinat janë të mjaftueshme, ne me vite e vite nuk kemi problem këtë, Ministria e Shëndetësisë siguron një stabilitet financiar edhe për vaksinat e kalendarit të rregullt, plus edhe vaksinat me indikacione, kështu që asnjë moment asnjë problem nuk është për vaksina. Pastaj është shpërndarja, unë për atë po iu bëj thirrje, sepse ne për atë kemi shpërndarë vaksinat në çdo qendër të mjekësisë familjare, QKMF, QMF, AMF që të jetë qasja sa më e lehtë edhe prindi ta ketë sa më të lehtë që t’i sjellë fëmijët e tyre për t’u vaksinuar”.
“Iu bëj thirrje prindërve që të shikojnë kartelën e vaksinimit, ne e dimë që janë disa vaksina që merren gjatë fëmijërisë e sidomos pa i bërë fëmija 2 vjet, të sigurohet që a i kanë të plotësuar, komplet kalendarin se mund të iu shpëtojë ndonjë vaksinë, nëse nuk janë të sigurt të ofrohen nëpër qendrat e tyre të afërme të shikojnë edhe punëtorët shëndetësorë, profesionistët tanë i tregojnë se cila vaksinë e ka radhën ose i ka kryer vaksinat”, tha ajo për EO.
Ish-këshilltari i sigurisë kombëtare, John Bolton, tha të shtunën në kryeqytetin e Tajvanit, Taipei, se Kina paraqet një kërcënim global.
Bolton ndodhet në Tajvan me ftesë të grupeve pro pavarësisë së Tajvanit, duke përfshirë Aleancën e Kombit të Tajvanit dhe Shoqatën Formosan për Çështjet Publike.
“Ne nuk kemi nevojë të hamendësojmë për këtë kërcënim. Pekini pothuajse çdo ditë lëshon kërcënime për Tajvanin, duke bërë përpjekje të vazhdueshme dhe të pandërprera për t’i hequr legjitimitetin Tajvanit përmes ndërprerjes së marrëdhënieve diplomatike dypalëshe”, tha ai.
“Kërcënimi kinez është global, mendoj se është e rëndësishme ta përsërisim këtë”, tha ish-këshilltari i sigurisë kombëtare.
Ai foli gjithashtu për “operacionin e shtypjes që Pekini ka ndërmarrë në Hong Kong, duke shkelur marrëveshjen për kontrollin e ishullit, të arritur me Britaninë e Madhe mbi 30 vjet më parë”.
Ai dha shembuj të tjerë si nisma Një Brez Një Rrugë që shtrihet deri në Amerikën Latine dhe Afrikë.”
“Ne duhet t’i tregojmë Kinës dhe Rusisë se cilat janë pasojat nëse ato ndërmarrin veprime kundër Tajvanit”, tha Bolton.
Bolton pritet të takohet me presidenten e Tajvanit, Tsai Ing-wen të hënën.
Pas Ohrit, Brukseli do ta mbledhë në takim, më 2 maj, kryeministrin e Kosovës, Albin Kurti dhe presidentin serb Aleksandër Vuçiq, në kuadër të dialogut për normalizim të marrëdhënieve.
Për këtë takim, Bashkimi Evropian ka publikuar agjendën, sipas së cilës, palët pritet ta miratojnë Deklaratën për Personat e Zhdukur si pikë të parë të rendit të ditës, e cila do të pasohet nga prezantimi dhe diskutimi mbi draft-statutin e parë të Asociacionit të Komunave me shumicë Serbe në Kosovë.
Këtë takim e shohin të vështirë njohësit e çështjeve politike, sipas të cilëve, tanimë Kosova e Serbia po hyjnë në fazën e fundit të dialogut disavjeçar.
“Ajo që është e qartë muajt në vijim do të jenë muajt vendimtar për përfundimin e shtetndërtimit ndërkombëtar të Kosovës, i cili pas shpalljes së pavarësisë në vitin 2008 po përfundon tash me vendosjen e autonomisë asimetrike me elemente të autonomisë territoriale për komunitetin serb të Kosovës”, ka thënë Mustafa për RTK-në.
Ndërkohë, Artan Muhaxhiri thotë se zhvillimet e fundit në vend do të kenë ndikim në takimin e 2 majit.
“Takimi i 2 majit do të jetë shumë i vështirë, shumë i rëndë sepse pozicionet janë diametrisht të kundërta dhe ndërkohë kanë ndodh shumë ngjarje të rëndësishme që me siguri do të kenë ndikimin e vet edhe në atmosferën e atij takimi, por ajo që është më me rëndësi, me siguri do të kemi hapa konstruktiv përpara sepse nuk mendoj që as bashkësia ndërkombëtare po as Kosova e Serbia nuk do të lejojnë të humbet aq lehtë progresi i arritur në Ohër”, ka thënë Muhaxhiri.
Më 18 shkurt, Kurti e Vuçiq u takuan në Ohër me ndërmjetësimin e përfaqësuesve të Bashkimit Evropian dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës, ku nënshkruan aneksin e zbatimit të marrëveshjes drejt normalizimit të marrëdhënieve Kosovë-Serbi.
Dushan Teodoroviq, profesor universitar dhe akademik serb, ka thënë se Kosova është e humbur dhe se për këtë edhe presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, është i vetëdijshëm.
Në një intervistë për gazetën serbe “Danas”, ai thotë se Vuçiqi megjithatë nuk e pranon këtë fakt sepse i duhet për vota.
“Ai sigurisht që nuk guxon për shkak të rejtingut të tij politik, sikurse edhe një numër i madh i politikanëve opozitarë, të dalë para popullit dhe të thotë – e humbëm Kosovën në luftën e vitit 1999 dhe çfarë të bëjmë tani? Vuçiqi e kupton mirë që Kosova ka kohë që ka humbur, por për hir të poenëve politike vazhdon të luajë rolin e ‘As-it të serbëve’, duke kryer në të njëjtën kohë fshehurazi dhe gjysmëfshehurazi pjesërisht atë që dakordohet me përfaqësuesit e bashkësisë ndërkombëtare”.
“Politika e Vuçiqit për Kosovën është një politikë e humbjes së kohës, mortifikimit dhe gënjeshtrës për të qëndruar sa më gjatë në pushtet”, tha akademiku serb.
Sipas tij, Serbia në vitin 1912 e përfshiu Kosovën si pjesë të saj, ndërsa në vitin 1999 e humbi vendin ushtarakisht.
Ndërkaq, “që nga nënshkrimi i Marrëveshjes në Kumanovë, popullata është gënjyer sistematikisht dhe janë përhapur histori për dofarë marrëdhëniesh të ndryshme ndërmjet fuqive të mëdha në të ardhmen, që do të çojë në faktin se Kosova do të jetë edhe një herë pjesë e Serbisë. Vuçiqi do të kujdesej siç duhet për serbët e Kosovës nëse do t’u thoshte të vërtetën! Dhe e vërteta është pikërisht aty përballë nesh, thjesht kemi frikë ta shprehim. E vërteta është se sot, në vitin 2023, Kosova është një vend i njohur nga numri më i madh i anëtarëve të BE-së, Amerika, Kanadaja, Japonia, Australia dhe detyra jonë është që, në marrëveshje me komunitetin ndërkombëtar, të negociojmë kushtet më të mira të mundshme për mbijetesën e serbëve në Kosovë”, potencoi ai.
Duke komentuar mundësinë e zgjidhjes së çështjes me Kosovën, akademiku serb tha se Vuçiqi ka gënjyer vazhdimisht si qytetarët në Serbi, ashtu edhe serbët në Kosovë.
“Një varg i tërë veprimesh dhe deklaratash të tij gjatë dhjetë viteve tregojnë se ai gjithmonë përpiqej të tregohej si evropian jashtë Serbisë, ndërkohë që në të njëjtën kohë kishte një serbizëm të madh në Serbi dhe Republika Sërpska”, tha Teodoroviq.
Ai thotë se Vuçiqi gjatë gjithë kohës sa është në krye të shtetit të Serbisë, nuk mbahet mend për ndonjë gjë pozitive. Sipas tij, ai nuk arriti as të formojë Asociacionin e Komunave me Shumicë Serbe në Kosovë.
“Është e qartë se nga ana e tij nuk ka vullnet politik që problemet në marrëdhëniet Beograd-Prishtinë të zgjidhen në mënyrën e duhur. Prishtina gjatë sundimit të tij autokratik mori prokurorinë, gjykatat, policinë, pasaportat, postën, telekomunikacionin, doganat, industrinë e energjisë elektrike dhe regjistrimin e automjeteve, por ai ende arrin të paraqitet para një pjese të madhe të votuesve të tij pamjaftueshëm të arsimuar, pamjaftueshëm të informuar dhe të trajnuar në mënyrë nacionaliste si njëfarë mbrojtësi i Kosovës me dofarë vijash të kuqe”, u shpreh akademiku serb.
Dushan Teodoroviq, profesor universitar dhe akademik serb, tha se BE-ja aktualisht po sillet butësisht me Vuçiqin. Por shton se mund të vijë koha kur gjërat do të ndryshojnë, sikurse në rastin e Sllobodan Millosheviqit.
“BE-ja sillet më shumë se në mënyrë të favorshme ndaj Vuçiqit. Shpjegimi i vetëm që mund të gjej në interesin e BE-së është për ta zgjidhur sa më shpejt problemin e Kosovës, në atë mënyrë që i përshtatet. Nuk e përjashtoj mundësinë që në një moment bashkësia ndërkombëtare të bëhet më pak tolerante dhe të fillojë të sillet ndryshe ndaj Vuçiqit. Sanksionet kundër Vuçiqit dhe rrethit të tij dhe aktakuzat e mundshme janë një alternativë e mundshme që ende nuk është provuar. Të mos harrojmë se si ka kaluar Millosheviqi në lojëra të ngjashme me komunitetin ndërkombëtar. Rrugëtimi i Millosheviqit nga ‘paqebërësi në Ballkan’ në ‘kasapi ballkanik’ nuk ishte i gjatë”, potencoi Dushan Teodoroviq, profesor universitar dhe akademik serb.
Qeveria e Kosovës e ka quajtur vendim të drejtë nismën e Kuvendit Komunal të Mitrovicës së Veriut për hapjen e plotë për qarkullim të urës mbi lumin Ibër.
Pas luftës së fundit në Kosovë, ura mbi lumin Ibër e ndau Mitrovicën në dy pjesë, në atë jugore me shumicë shqiptare, dhe në pjesë veriore, të banuar me shumicë serbe.
Sot, ato janë dy komuna të veçanta.
“… Vendimi për heqjen e pengesave të tilla është veprim i drejtë dhe i duhur. Kosova është e gjithë qytetarëve të saj dhe ata gëzojnë të drejtën të lëvizin lirshëm në gjithë territorin e saj”, ka thënë për Radion Evropa e Lirë, zëdhënësi i qeverisë, Përparim Kryeziu.
Asamblistët e Komunës së Mitrovicës së Veriut miratuan kërkesën për hapjen e urës më 28 prill.
Gjashtëmbëdhjetë asamblistët e kësaj komune u zëvendësuan dhjetorin e vitit të kaluar, pasi asamblistët paraprakë dhanë dorëheqje, si pjesë e largimit kolektiv të serbëve nga institucionet e Kosovës në veri, në shenjë proteste me vendimin e Prishtinës për riregjistrimin e makinave me targa serbe në ato të Kosovës.
Deri më tani nuk është bërë e ditur se si dhe kur mund të zbatohet ky vendim.
Reagimet nga pala serbe dhe Bashkimi Evropian
Lista Serbe, partia më e madhe e serbëve të Kosovës theksoi se ky vendim “shkel marrëveshjet e Brukselit dhe kërcënon drejtpërdrejt paqen”.
“Duam të paralajmërojmë se hapja eventuale e urës padyshim që do të rezultojë me incidente në këtë zonë, gjë që duket se është edhe qëllimi i Prishtinës. Ura, ku kanë ndodhur më shumë se 1.000 sulme me motive etnike nga jugu në veri, është simbol i vuajtjes së popullit serb dhe synimi i Prishtinës është që dëbojë serbët e mbetur nga i vetmi mjedis urban ku ata kanë mbijetuar në një numër më të madh”, thuhet në reagimin e kësaj partie që ka mbështetjen e Beogradit.
Lista Serbe kërkoi nga KFOR-i (misioni paqeruajtës i NATO-s në Kosovë), EULEX-i (misioni i BE-së për Sundim të Ligjit në Kosovë) dhe përfaqësuesit e bashkësisë ndërkombëtare që “me urgjencë të pengojnë zbatimin e këtij vendimi”.
Edhe presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, reagoi duke thënë se se kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, dëshiron “të largojë serbët” nga Kosova, duke shtuar se udhëheqësi kosovar “dëshiron konflikte me çdo kusht”.
Vuçiq nuk dha asnjë provë për këto pretendime.
Në anën tjetër, Miroslav Lajçak, i dërguari i posaçëm i Bashkimit Evropian për dialogun Kosovë-Serbi theksoi se tani “nuk është momenti i duhur” për hapjen e urës mbi Ibër.
“Përderisa ne po flasim, në Mitrovicë ka një kërkesë për hapjen e urës dhe është e qartë se nuk është atmosfera për këtë”, tha ai duke kërkuar që palët të respektojnë marrëveshjen e Ohrit dhe “vijat e kuqe”.
Ura mbi lumin Ibër apo “rivitalizimi i urës” ka qenë temë e dialogut mes Kosovës dhe Serbisë për normalizimin e raporteve, që ndërmjetësohet nga Bashkimi Evropian. Palët kishin rënë dakord që ura të ishte e hapur për qarkullim. Por, në praktikë kjo nuk ndodhi kurrë dhe vetëm njëra anë u hap për këmbësorët.
Me rastin e 24 vjetorit të rënies së heroit të kombit Ilaz Kodra, 42 dëshmorëve dhe mbi 280 martirëve, Komuna e Drenasit dhe ajo e Skenderajt, sot do të bëjnë homazhe në varrezat e dëshmorëve dhe martirëve, si dhe do të bëhet zbulimi i pllakave përkujtimore në fshatin Shtuticë dhe Gllobar.
Më datën 30 Prill të vitit 1999, u vranë 42 dëshmorë në krye me heroin Ilaz Kodra, dhe mbi 280 martirë të fshatrave, Vërboc, Shtuticë, Tërstenik, Dashec, Baks, Gllobar dhe fshatra përreth.
Ilaz Ismajl Kodra u lind më 3 maj 1966 në lagjen Kodra të Prekazit. Shkollën fillore e kreu në vendlindje, ndërsa tetëvjeçaren dhe shkollën e mesme, Gjimnazin, i ka kryer në Skenderaj. Pas kryerjes së shkollës së mesme, regjistrohet në Shkollën e Lartë Komerciale në Pejë. Shërbimin e detyrueshëm ushtarak e ka kryer në Slloveni.
Ndikimi atdhetar, që kishte ushtruar te rinia përparimtare dhe revolucionare e Prekazit e më gjerë, akti heroik dhe qëndresa e Tahir dhe Nebih Mehës, më 13 maj të vitit 1981, kundër policisë jugosllave, i kishte dhënë impulse idesë së vazhdimit pa kthim të rezistencës së armatosur kundër pushtuesit.
Edhe Ilazi, ashtu si më parë Adem dhe Hamëz Jashari kishin mendime identike lidhur me nevojën e fillimit të luftës së armatosur, në kohën kur po shihej mirëfilli se Jugosllavia do të shpërbëhej dhe kur tashmë kishte filluar shkatërrimi i saj me ndarjen e Sllovenisë dhe me fillimin e luftës në Kroaci e më vonë edhe në Bosnje e Hercegovinë.
Ilaz Kodra mbante kontakte ilegaliteti me komandantin Adem Jashari dhe me pjesëtarët e bërthamës së parë çlirimtare të Drenicës. Ata, në vitin 1991 kishin kaluar kufirin edhe ishin futur ilegalisht në Shqipëri, me qëllim për t’u stërvitur dhe për t’ u armatosur.
Në periudhën para fillimit të luftës së hapur kundër forcave pushtuese serbe, Ilaz Kodra mori pjesë aktive në forcimin e njësiteve luftarake të UÇK-së, në mobilizimin e vullnetarëve. Po ashtu, ai mori pjesë edhe betejën e njohur të Rezallës së Re, betejë kjo që u zhvillua më 26 nëntor të vitit 1997.
Pas betejës së Adem Jashari dhe të Jasharëve të tjerë në Prekaz më 5, 6 dhe 7 mars të vitit 1998, bashkëluftëtarët e komandantit vazhdojnë veprimet luftarake duke e zgjeruar UÇK-në po thuajse në çdo fshat të kësaj ane.
Ilaz Kodra, Fehmi Lladrovci, Abedin Rexha e të tjerë ishin kthyer në Drenicë së bashku me familjet e tyre. Po ashtu, frontet e luftës ishin zgjeruar edhe në Dukagjin, Anadrin, Neredime, në Shalë e në Llap.
Ilaz Kodra ishte pjesëtar i kreut të luftës në Drenicë. Së bashku me Sami Lushtakun, Hashim Thaçin, Sylejman Selimin, Mujë Krasniqin, Rexhep Selimin, Nuredin Lushtakun, Fehmi Lladrovcin, Xhevë Krasniqin-Lladrovci, Abedin Rexhën, Musë Jasharin, Sahit Jasharin, Shaban Shalën, Fadil Kodrën, Zenun Kodrën, Ilaz Dërgutin, Asllan Fazliun, Besim Malën, Sabit Llardovcin e shumë të tjerë, komandant Ilaz Kodra ka marrë pjesë si në organizimin dhe strukturimin e luftës çlirimtare, ashtu edhe në zhvillimin e saj në terren, në malet e Qyqavicës dhe gjithandej në Drenicën Qendrore.
Pas rënies së Fehmi Lladrovcit dhe Xheva Krasniqit-Lladrovci më 22 shtator 1998, Ilaz Kodra u caktua komandant i kësaj brigade, e cila mori emrin e komandantit të saj të parë, Fehmi Lladrovci.
Rrezja e veprimit luftarak e Brigadës 114, “Fehmi Lladrovci” e Zonës Operative të Drenicës shtrihej në një pjesë të Qyqavicës, prej Kronit të Mbretit, në Vasilevë në Drenas, Verboc Shtuticë, Baks, Qirez, Morinë, Dashevc, Prekaz, Polac, Prelloc, Skenderaj e deri në Tërnac.
Në prill të vitit 1999, forcat okupatore serbe të goditura ashpër nga aeroplanët e NATO-s mllefin dhe zemërimin po e derdhnin kundër popullatës civile duke pushkatuar e masakruar kudo ku ata bënin përpjekje të mbijetonin, në kushte dhe rrethana të një rrethimi të hekurt.
Me të marrë lajmin se forcat serbe po bënin përpjekje të mësynin popullatën civile në fshatin Verboc e Shtuticë, Ilaz Kodra niset për t i shkuar në ndihmë popullatës.
Herët në mëngjes fillon sulmi i forcave armike, të cilat kishin rrethuar vendi në formë patkoi. Ilaz Kodra ka luftuar fyt për fyt kundër forcave serbe. Ai ra në altarin e lirisë më 30 prill 1999, në fshatin Shtuticë”.
Në vitin 2012 është zbuluar busti i heroit dhe është inauguruar kulla-muze e tij.
