ATV

Author: ATVLive

  • Për të pestin vit radhazi, Interex dhe Spitali Amerikan në mbështetje të shëndetit të grave

    Për të pestin vit radhazi, Interex dhe Spitali Amerikan në mbështetje të shëndetit të grave

    Një nismë që shkon përtej ndërgjegjësimit, duke u ofruar grave mundësi konkrete për kontrolle falas dhe kujdes ndaj shëndetit të tyre

    Tetori Rozë është më shumë se një muaj simbolik. Është një kujtesë e rëndësishme për çdo grua që shëndeti duhet të jetë prioritet dhe se kujdesi i hershëm mund të bëjë një ndryshim të madh.

    Duke besuar se kujdesi për shëndetin është një përgjegjësi që kërkon veprime konkrete, Interex, në bashkëpunim me Spitalin Amerikan, vazhdon për të pestin vit radhazi fushatën në mbështetje të grave dhe ndërgjegjësimit për kancerin e gjirit.

    Këtë vit, ashtu si edhe në vitet e kaluara, kjo nismë u mundëson grave të përfitojnë echo dhe mamografi falas në Spitalin Amerikan. Mundësia është e hapur jo vetëm për punonjëset e Interex, por edhe për të gjitha klientet dhe gratë e tjera që dëshirojnë të kujdesen për shëndetin e tyre.

    Për të përfituar nga kjo mundësi, gratë mund të vizitojnë cilëndo pikë të Interex-it, ku mund të lënë të dhënat e tyre personale. Çdo e interesuar për kontrollë, pas plotësimit të të dhënave personale në Interex, duhet ta caktojë vetë terminin duke kontaktuar në numrat:

    • AHK 1: 049 935 312
    • AHK 2: 048 60 50 50

    Të dhënat mund të dorëzohen vetëm deri më 31 tetor në pikat Interex. Duke pasur parasysh fluksin e madh të termineve gjate kësaj periudhe, këto termine nund të shtyhen deri më 31 dhjetor.

    Përmes kësaj nisme, Interex synon që mesazhi i Tetorit Rozë të mos mbetet vetëm në fjalë, por të shndërrohet në një mundësi reale për gratë. Sepse informimi, kontrolli me kohë dhe qasja në shërbime shëndetësore janë hapa të rëndësishëm në kujdesin ndaj vetes.

    Pesë vite angazhim janë dëshmi e vazhdimësisë së këtij përkushtimi dhe e bindjes se përgjegjësia ndaj komunitetit nuk matet vetëm me atë që një kompani ofron, por edhe me ndikimin pozitiv që krijon në jetën e njerëzve.

    **Interex – sepse kujdesi për ty ka rëndësi, çdo ditë.**

  • IPKO Cyber Security Conference IV: Siguria kibernetike në agjendën e biznesit dhe lidershipit

    IPKO Cyber Security Conference IV: Siguria kibernetike në agjendën e biznesit dhe lidershipit

    Më 7 tetor, IPKO organizon edicionin e katërt të Konferencës për Siguri Kibernetike, e cila mbahet në Klan Arena dhe sjellë së bashku drejtues biznesesh, liderë të industrisë së telekomunikimit nga Kosova dhe rajoni, ekspertë ndërkombëtarë të sigurisë kibernetike dhe kompani globale të teknologjisë.

    Në një mjedis ku kërcënimet kibernetike po bëhen gjithnjë e më komplekse, siguria kibernetike nuk është më vetëm përgjegjësi e ekipeve të IT-së. Ajo është bërë çështje e vazhdimësisë së biznesit, mbrojtjes së të dhënave, reputacionit dhe vendimmarrjes në nivel bordi të organizatave.

    Ky edicion do të fokusohet në tri fusha: zhvillimet dhe prioritetet e sigurisë kibernetike në rajon, mbrojtjen e infrastrukturës digjitale dhe ndikimin e inteligjencës artificiale në sigurinë e organizatave.

    Paneli rajonal “Zhvillimi i Sigurisë Kibernetike në Rajon”, do të bëjë bashkë drejtues të operatorëve të telekomunikimit nga Kosova dhe rajoni për të diskutuar sfidat e përbashkëta, investimet dhe prioritetet strategjike, si dhe rolin e industrisë së telekomunikimit në ndërtimin e një infrastrukture digjitale më të sigurt dhe më rezistente.

    Nga perspektiva strategjike, diskutimi do të kalojë te mekanizmat konkretë të mbrojtjes. Paneli profesional “Rëndësia e Linjës së Parë të Mbrojtjes” do të trajtojë rëndësinë e mbrojtjes në nivelin DNS si një nga linjat e para të identifikimit dhe parandalimit të kërcënimeve kibernetike. Në panel do të marrin pjesë ekspertë nga Whalebone, Fortinet, Cisco dhe IPKO.

    Një fokus i veçantë këtë vit do t’i kushtohet edhe marrëdhënies ndërmjet inteligjencës artificiale dhe sigurisë kibernetike. Fortinet dhe Cisco do të zhvillojnë dy masterclass-e të specializuara, duke adresuar si mundësitë, ashtu edhe sfidat e reja që AI po sjell për sigurinë e organizatave.

    Programi do të përfshijë gjithashtu prezantimin “Statistikat e Incidenteve dhe Zgjidhjet Parandaluese” nga IPKO dhe Kosovo Cyber Team, si dhe prezantime nga ekspertë të Nagra dhe Utopia, duke sjellë perspektiva konkrete mbi kërcënimet, parandalimin dhe zhvillimet teknologjike në këtë fushë.

    Kosovo Cyber Team do të realizojë edhe demonstrime live të skenarëve të incidenteve kibernetike dhe mënyrave të identifikimit e parandalimit të tyre, ndërsa hapësira ekspozuese do të bëjë bashkë kompani dhe partnerë ndërkombëtarë të industrisë, përfshirë Whalebone, Utopia, Fortinet, Strix, Cisco, Nagra, DEFCON dhe Netscope.

    Me edicionin e saj të katërt, konferenca vazhdon të forcojë dimensionin e saj rajonal dhe të krijojë një hapësirë ku lidershipi i biznesit, industria e telekomunikacionit dhe ekspertiza ndërkombëtare takohen për të diskutuar sfidat që po formësojnë sigurinë dhe qëndrueshmërinë digjitale të së ardhmes.

    IPKO Cyber Security Conference IV
    7 tetor 2026 | Klan Arena, Prishtinë
    Regjistrimi: 08:30 – 09:30

  • “Zbulimi i hershëm shpëton jetë” – mesazhi që këtë tetor vjen në 2 milionë shishe të Ujit Rugove

    “Zbulimi i hershëm shpëton jetë” – mesazhi që këtë tetor vjen në 2 milionë shishe të Ujit Rugove

    Në kuadër të Muajit të Ndërgjegjësimit për Kancerin e Gjirit, Korporata Rugove ka nisur një fushatë të veçantë ndërgjegjësimi, duke lansuar 2 milionë shishe të Ujit Rugovë me tiketa rozë dhe me një mesazh që synon të arrijë te sa më shumë njerëz: “Zbulimi i hershëm shpëton jetë.”

    Përmes kësaj iniciative, Korporata Rugove synon që një produkt i përditshëm të shërbejë edhe si një kujtesë e rëndësishme për shëndetin. Gjatë gjithë muajit, tiketat rozë do të jenë pjesë e shisheve të Ujit Rugove, duke përcjellë mesazhin e rëndësisë së kontrolleve të rregullta dhe zbulimit të hershëm të kancerit të gjirit.

    Kanceri i gjirit mbetet një ndër sfidat më të mëdha shëndetësore për gratë në mbarë botën. Ndërgjegjësimi, kontrollet e rregullta dhe diagnostikimi në fazat e hershme janë pjesë e rëndësishme e kujdesit për shëndetin.

    Përmes këtij mesazhi, fushata synon të nxisë një bisedë më të hapur rreth shëndetit të gjirit dhe t’i inkurajojë gratë që të jenë të vëmendshme ndaj shëndetit të tyre, të mos i neglizhojnë kontrollet dhe të kërkojnë këshillë mjekësore kur kanë shqetësime.

    Kështu, ngjyra rozë bëhet pjesë e përditshmërisë përmes miliona shisheve që do të shpërndahen gjatë këtij muaji, duke e kthyer një produkt të zakonshëm në një kujtesë të thjeshtë, por me rëndësi të madhe: kujdesi për shëndetin fillon me vëmendjen dhe kontrollet në kohë.

    2 milionë shishe. Një mesazh i vetëm.
    Zbulimi i hershëm shpëton jetë. 🎀

  • Takimi Trump-Xi në Uashington, partnerë jo rivalë

    Takimi Trump-Xi në Uashington, partnerë jo rivalë

    NGA AKADEMIK. PROF. ANASTAS ANGJELI

    Mbërritja e Xi Jinping në Uashington shënon një moment të rëndësishëm në marrëdhënien më vendimtare dhe njëkohësisht më delikate të ekonomisë botërore. Donald Trump e priti homologun kinez personalisht në bazën ajrore Andrews, një gjest i pazakontë që i dha vizitës një peshë të veçantë simbolike. Xi, nga ana e tij, deklaroi se Kina dhe Shtetet e Bashkuara “duhet të jenë partnere, jo rivale” dhe se fuqizimi i Kinës mund të ecë paralelisht me ambicien e Trumpit për ta bërë Amerikën përsëri të madhe. Por ceremonia nuk duhet ngatërruar me pajtimin. Trump dhe Xi nuk u takuan për t’i dhënë fund konkurrencës mes dy vendeve. Ky takim, shënon një përpakje në vazhdim për të përcaktuar kufijtë e saj, në mënyrë që rivaliteti ekonomik, teknologjik dhe ushtarak të mos kthehet në një krizë që as Uashingtoni, as Pekini nuk mund ta kontrollojnë.Prandaj dhe thenia “në se bashkpunojmë, fitojmë te gjithë” duket kuptimplote dhe nga ky takim.

    ÇFARE U ARRIT?

    Rezultati më i rëndësishëm ishte arritur që përpara se dy presidentët të uleshin në tryezën e bisedimeve. Sekretari amerikan i Thesarit, Scott Bessent, dhe zëvendëskryeministri kinez He Lifeng ranë dakord ta zgjasin deri më 10 janar 2027 armëpushimin tregtar që përfundonte në nëntor. Marrëveshja ruan përkohësisht uljen e tarifave dhe ndalon vendosjen e kufizimeve të reja tregtare.

    Ky vendim nuk përbën një marrëveshje të re të madhe tregtare. Është më shumë një shtyrje e përplasjes. Megjithatë, për tregjet dhe kompanitë ndërkombëtare, edhe kjo ka rëndësi sepse gjatë përshkallëzimit të mëparshëm, tarifat reciproke kishin kaluar nivelin 100 %, duke kërcënuar furnizimet, prodhimin dhe çmimet në shumë vende.

    Presidenti Trump mund ta paraqesë zgjatjen si provë se presioni i tij ndaj Pekinit funksionon. Xi mund ta paraqesë si dëshmi se Kina nuk u detyrua të tërhiqej dhe se dialogu në nivel të barabartë është mënyra e vetme për të menaxhuar marrëdhënien. Të dy fitojnë politikisht nga qetësia e përkohshme, por secili i flet një publiku të ndryshëm.

    Takimi i Uashingtonit është vazhdim i drejtpërdrejtë i bisedimeve të 14-15 majit në Pekin. Atje, dy udhëheqësit shpallën synimin për të ndërtuar një marrëdhënie “konstruktive të stabilitetit strategjik”. Pas këtij formulimi diplomatik qëndronte ideja e thjeshtë se SHBA dhe Kina do të vazhdojnë të konkurrojnë, por duhet të mbajnë të hapura kanalet politike, ekonomike dhe ushtarake që parandalojnë një konflikt të pakontrolluar. Në Pekin u krijuan një Bord i Tregtisë dhe një Bord i Investimeve. Kina u zotua, sipas Shtëpisë së Bardhë, të blinte 200 avionë Boeing dhe të paktën 17 miliardë dollarë produkte bujqësore amerikane në vit deri më 2028. U diskutuan gjithashtu hapja më e madhe e tregut kinez, investimet kineze në sektorë amerikanë jo të ndjeshëm, furnizimi me minerale të rralla dhe kufizimet amerikane mbi mikroçipat e avancuar.

    Pekini ishte i rëndësishëm edhe sepse krijoi skenarin e takimit të fundit. Trump e ftoi publikisht Xi-në në Shtëpinë e Bardhë më 24 shtator, ndërsa të dyja palët e paraqitën vazhdimin e dialogut si pjesë të një procesi dhe jo si një ngjarje të vetme. Megjithatë, jo të gjitha zotimet e majit janë kthyer në rezultate të matshme. Përvojat e marrëveshjeve të mëparshme kanë treguar se shifrat e shpallura për blerjet kineze mund të mos realizohen plotësisht. Për këtë arsye, suksesi i Uashingtonit nuk duhet matur vetëm me vlerën e kontratave të reja, por edhe me mekanizmat që do të kontrollojnë zbatimin e tyre.

    Pavarësisht viteve të tarifave dhe thirrjeve për “shkëputje”, ekonomitë amerikane dhe kineze mbeten të lidhura. Në vitin 2025, tregtia dypalëshe e mallrave arriti rreth 414.6 miliardë dollarë. Deficiti amerikan me Kinën ra në rreth 202.7 miliardë dollarë, ose 31.8 % më pak se një vit më parë, por u ulën edhe eksportet amerikane drejt tregut kinez.

    Kjo tregon kufirin e politikës tarifore. SHBA-ja importon më pak drejtpërdrejt nga Kina, por një pjesë e prodhimit dhe e tregtisë është zhvendosur në vende të treta, jo domosdoshmërisht në fabrikat amerikane. Në të njëjtën kohë, kompanitë kineze po kërkojnë tregje të reja dhe eksportet e Kinës drejt pjesës tjetër të botës kanë vazhduar të rriten. Në thelb, dy fuqitë po ndjekin strategji të kundërta sigurie ekonomike. Uashingtoni dëshiron të zvogëlojë varësinë nga Kina për mikroçipat, bateritë, mineralet kritike dhe produkte të tjera strategjike. Pekini dëshiron të zvogëlojë varësinë e vet nga teknologjia amerikane dhe të ruajë avantazhin që ka në prodhim dhe në përpunimin e mineraleve të rralla. Pikërisht për këtë arsye, ndarja e plotë e dy ekonomive është shumë e kushtueshme, ndërsa kthimi te marrëdhënia e vjetër e bashkëpunimit të pakufizuar është politikisht i pamundur. Takimi i Uashingtonit kërkon një rrugë të ndërmjetme: tregtia vazhdon, por sektorët strategjikë mbeten të mbrojtur.

    DHE ME TEJ…

    Inteligjenca artificiale është një nga çështjet e reja qendrore. Shtetet e Bashkuara dëshirojnë të ruajnë epërsinë në mikroçipat më të avancuar dhe në sistemet e inteligjencës artificiale. Kina kundërshton kufizimet që pengojnë kompanitë e saj të blejnë teknologji amerikane dhe kërkon shtyrjen ose lehtësimin e disa prej tyre. Një kompromis i gjerë teknologjik është pak i mundshëm, sepse të dyja palët e shohin inteligjencën artificiale si burim fuqie ekonomike dhe ushtarake.

    Megjithatë, Uashingtoni dhe Pekini mund të krijojnë një mekanizëm komunikimi për incidente të rënda ose rreziqe të përbashkëta të inteligjencës artificiale. Një marrëveshje e tillë nuk do ta ndalte garën, por mund të ulte rrezikun e keqkuptimeve.

    Mineralet e rralla përbëjnë kartën më të fortë ekonomike të Pekinit. Kina kontrollon një pjesë shumë të rëndësishme të përpunimit global të këtyre materialeve, të nevojshme për elektronikën, automjetet elektrike dhe sistemet e mbrojtjes. SHBA kërkon vazhdimësi në furnizime; Kina kërkon në këmbim më pak presion mbi kompanitë dhe teknologjinë e saj. Kjo varësi reciproke është një arsye kryesore pse asnjëra palë nuk dëshiron t’i rikthehet luftës së hapur tregtare. Nëse tregtia është tema më e dukshme, Tajvani mbetet tema më e rrezikshme. Gjatë takimit të majit, Xi i tha Trumpit se Tajvani është çështja më e rëndësishme në marrëdhëniet kino-amerikane dhe paralajmëroi se një menaxhim i gabuar mund të çojë në përplasje.

    Pekini e konsideron ishullin pjesë të Kinës dhe nuk e përjashton përdorimin e forcës për bashkim. Kina dëshiron që Trump të deklarojë se SHBA “kundërshton” pavarësinë e Tajvanit, një formulim më i fortë se qëndrimi tradicional amerikan se Uashingtoni “nuk e mbështet” atë. Për Pekinin ky nuk është ndryshim i vogël gjuhësor, por një sinjal politik. Për Tajvanin dhe aleatët e SHBA në Azi, çdo ndryshim do të ngrinte pyetjen nëse siguria e ishullit mund të përdoret si monedhë shkëmbimi në negociatat tregtare.

    Nuk pritet që Trump të ndryshojë zyrtarisht politikën amerikane. Megjithatë, edhe pa një marrëveshje, mënyra se si ai flet për pavarësinë e Tajvanit, shitjet e armëve dhe rolin e SHBA-së mund të ndikojë në llogaritjet e Pekinit. Në këtë fushë, paqartësia mund ta parandalojë konfliktin, por mund edhe të ushqejë keqkuptime. Në tryezë ishin dhe u diskutuan edhe Irani, Ngushtica e Hormuzit, Ukraina dhe Koreja e Veriut. Në Pekin, Trump dhe Xi ranë dakord se Irani nuk duhet të ketë armë bërthamore dhe se Ngushtica e Hormuzit duhet të mbetet e hapur për lëvizjen e energjisë. Kina, si blerëse e madhe e naftës iraniane, ka ndikim ekonomik, por nuk dëshiron të shfaqet si zbatuese e strategjisë amerikane.

    Këto mosmarrëveshje tregojnë se rivaliteti SHBA–Kinë ka kaluar kufijtë e tregtisë. Ai lidhet me cështjen se kush përcakton rregullat ndërkombëtare, kontrollon teknologjitë e së ardhmes dhe ushtron ndikim mbi rajonet strategjike. Uashingtoni dëshiron ta ruajë epërsinë e rendit të krijuar nën udhëheqjen amerikane; Pekini kërkon një rend ku fuqia kineze të njihet dhe të kufizohet më pak.

    Takimi i 24 shtatorit duhet vlerësuar, dhe Rrezultati i tij më realist është ruajtja e qetësisë, pra zgjatja e armëpushimit tregtar, disa ulje të kufizuara tarifash, blerje të reja bujqësore, komunikim më i mirë ushtarak dhe ndoshta fillimi i dialogut mbi sigurinë e inteligjencës artificiale.

    Çështjet strukturore do të vazhdojnë të mbeten të pazgjidhura. Kontrollet amerikane mbi teknologjinë, epërsia kineze në mineralet kritike, statusi i Tajvanit dhe konkurrenca për ndikim global nuk mund të zgjidhen në një takim të vetëm. Edhe nëse vizita të tilla prodhojnë deklarata të ngrohta, të dyja qeveritë do të vazhdojnë të përgatiten për një rivalitet afatgjatë. Takimi në Uashington, mes SHBA dhe Kinës, shënon një përpjekje për ta kthyer një përplasje të mundhme në një rivalitet të administrueshëm. Arritja kryesore nuk është zgjidhja e problemeve, por pranimi se kostoja e humbjes së kontrollit do të ishte shumë më e madhe për të dyja palët dhe njëkohësisht edhe për pjesën tjetër të botës. Prandaj nga ky takim dhe bashkëpunim, përfitojnë të gjithë, e gjithë bota.

  • Problemet ekonomike të Evropës diskutohen në Dublin

    Problemet ekonomike të Evropës diskutohen në Dublin

    NGA AKADEMIK, PROF. ANASTAS ANGJELI

    Edhe pse mbledhja e ECOFIN-it (takimi i Ministarve të Financave të Bashkimit Evropian) zhvilluar më 18 dhe 19 shtator në Dublin ishte jofarmale, dhe për pasojë, ministrat nuk mund të miratonin akte ligjore apo vendime detyruese në emër të Këshillit të BEsë, ai u konsiderua nje takim i rëndësishëm dhe me peshë…

    Funksioni i takimit ishte të përcaktonte orientimet politike dhe të përgatiste terrenin për mbledhjen formale të tetorit. Por diskutimet e këtij takimi zbuluan me qartësi dilemat kryesore të ekonomisë evropiane, pra si të përballohet një goditje e re energjetike pa cenuar disiplinën fiskale, si të krijohen banka dhe tregje kapitali të afta për të financuar investimet e kontinentit dhe si të shndërrohet inteligjenca artificiale nga një teknologji e rregulluar me kujdes në një burim real produktiviteti. Sigurisht, që takimi i Dublinit nuk dha zgjidhjet përfundimtare, por tregoi se në cilin drejtim po kërkohen keto zgjidhje dhe se ku vazhdojnë të qëndrojnë mosmarrëveshjet.

    PO CILAT ISHIN ÇESHTJET E RENDESISHME QE U DISKUTUAN?

    Çështja më urgjente ishte rritja e çmimeve të energjisë dhe ndikimi mbi familjet, bizneset dhe inflacioni. Disa vende, mes tyre Gjermania dhe Austria, mbështetën idenë e një qasjeje të koordinuar ndaj fitimeve të jashtëzakonshme të kompanive energjetike, përfshirë mundësinë e një takse të posaçme. Megjithatë, mes vendeve anëtare nuk u krijua konsensus dhe Komisioni Evropian nuk paraqiti një mekanizëm të përbashkët evropian. Kjo ishte njëkohësisht çështja më e dukshme dhe rezultati më i kufizuar i takimit. Asnjë taksë evropiane mbi fitimet e jashtëzakonshme nuk u miratua.

    Duke qenë se taksat mbeten kryesisht kompetencë kombëtare, një ndërhyrje e përbashkët kërkon jo vetëm vullnet politik, por edhe një marrëveshje të vështirë institucionale. Presidenca irlandeze synon që diskutimi të vazhdojë në nivel teknik dhe politik, me mundësinë që çështja të rikthehet në ECOFIN-in formal të tetorit. Megjithatë, nga Dublini doli një orientim relativisht i qartë për mënyrën se si duhet të reagojnë qeveritë. Nëse do të nevojiten masa për të mbrojtur familjet më të cenueshme dhe ndërmarrjet e ekspozuara, ato duhet të jenë të përkohshme, të shënjestruara dhe në përputhje me rregullat fiskale të BE-së.

    Kjo do të thotë shmangie e subvencioneve të përgjithshme, të cilat kushtojnë shumë, përfitojnë edhe ata që nuk kanë nevojë dhe mund të ushqejnë më tej kërkesën e inflacionin. Ky formulim pasqyron mësimet e krizës së mëparshme energjetike. Evropa kërkon të ruajë aftësinë për të reaguar ndaj emergjencave, por pa e kthyer çdo tronditje në një zgjerim të pakufizuar të shpenzimeve publike. Problemi është se një politikë e tillë është më e lehtë për t’u shpallur sesa për t’u zbatuar. Sa më i fortë të jetë presioni social, aq më e vështirë bëhet për qeveritë të kufizojnë ndihmën vetëm te grupet që kanë vërtet nevojë.

    Tema e dytë madhore ishte aftësia e sistemit financiar evropian për të mbështetur konkurrueshmërinë. Bankat e BE-së mbeten përgjithësisht të qëndrueshme, por operojnë në një hapësirë të fragmentuar nga kufijtë kombëtarë, rregulloret dhe tregjet e kapitalit ende të paplota. Në të njëjtën kohë, Evropa përballet me një hendek të madh investimesh në energji, mbrojtje, digjitalizim dhe teknologji të avancuara. Në Dublin u shpreh mbështetje për heqjen e pengesave ndaj veprimtarisë bankare ndërkufitare, për konsolidimin e sektorit dhe për thjeshtimin e disa detyrimeve rregullatore e raportuese. Synimi është krijimi i institucioneve që mund të konkurrojnë me bankat e mëdha amerikane dhe të mobilizojnë më mirë kursimet evropiane në shërbim të investimeve produktive. Megjithatë, edhe këtu nuk pati një marrëveshje ligjore. Për më tepër, ekziston një debat real.

    Bankat kërkojnë më pak barrë administrative dhe më shumë hapësirë për rritje, ndërsa autoritetet mbikëqyrëse paralajmërojnë se ulja mekanike e kërkesave për kapital nuk garanton më shumë kredi për ekonominë. Kapitali i liruar mund të përfundojë në dividendë ose riblerje aksionesh, në vend që të financojë sipërmarrjet dhe inovacionin. Prandaj, sfida nuk është thjesht të krijohen banka më të mëdha, por një sistem financiar më i integruar. Pa tregje më të thella kapitali, kursimet evropiane do të vazhdojnë të kërkojnë mundësi jashtë kontinentit, ndërsa kompanitë evropiane do të mbeten më të varura nga kredia bankare dhe më pak të afta për të financuar rritjen e shpejtë.

    INTELIGJENCA ARTIFICIALE, A PO ARRIN EVROPA TA PERDORE TEKNOLLOGJINE QE KA VENDOSUR TA RREGULLOJE?

    Diskutimi i së shtunës mbi inteligjencën artificiale kishte një domethënie të veçantë. Për disa vite, debati evropian është përqendruar kryesisht te rregullat, siguria dhe mbrojtja e të drejtave. Në Dublin, vëmendja u zhvendos drejt një cështje tjetër. A po arrin Evropa ta përdorë teknologjinë që ka vendosur të rregullojë? Fondi Monetar Ndërkombëtar paraqiti efektet e mundshme të inteligjencës artificiale mbi produktivitetin, tregun e punës, administratën publike, konsumin e energjisë dhe raportet gjeopolitike. Ministri irlandez i Financave, Simon Harris, e vendosi theksin te përdorimi ende i kufizuar i teknologjive ekzistuese, veçanërisht në shërbimet publike. Ndërsa komisioneri Valdis Dombrovskis paralajmëroi se Evropa nuk duhet të përsërisë dështimin e epokës së internetit, kur krijoi rregulla dhe tregje të rëndësishme, por shumë pak kompani digjitale me peshë globale.

    Nga ky diskutim nuk doli një fond i ri, një objektiv detyrues apo një ndryshim i Aktit Evropian për Inteligjencën Artificiale. Por nga ana tjetër mund të themi se u kristalizua një mesazh politik. Evropa duhet të kalojë nga faza e rregullimit tek ajo e zbatimit. Kjo kërkon investime në infrastrukturë kompjuterike, aftësi profesionale, kërkim shkencor dhe modernizimin e administratave publike, pa lënë mënjanë rreziqet sociale dhe shpërndarjen e pabarabartë të përfitimeve. Në këtë pikë shfaqet një nga kontradiktat më të mëdha evropiane. Kontinenti ka universitete, qendra kërkimore, industri të zhvilluara dhe një treg prej qindra milionë konsumatorësh. Por fragmentimi, mungesa e kapitalit për zgjerim dhe ritmi i ngadaltë i vendimmarrjes e bëjnë të vështirë shndërrimin e këtyre avantazheve në kompani globale.

    Inteligjenca artificiale mund ta rrisë produktivitetin, por vetëm nëse përhapet përtej disa korporatave të mëdha dhe përdoret nga administratat, ndërmarrjet e vogla dhe sektorët tradicionalë të ekonomisë. Në takimin e Eurogrupit, i cili i parapriu diskutimeve të ECOFIN-it, ministrat shqyrtuan gjithashtu rritjen ekonomike, produktivitetin dhe gjendjen e tregjeve financiare. Me pjesëmarrjen e sekretarit të përgjithshëm të OECD-së, Mathias Cormann, debati u përqendrua te investimet, inovacioni, reduktimi i fragmentimit dhe thellimi i Tregut të Përbashkët. Vlerësimi i përgjithshëm ishte se ekonomia evropiane mbetet e qëndrueshme, por përballet me rritje më të dobët, kosto më të lartë financimi dhe rreziqe inflacioniste të lidhura me energjinë.

    Përfaqësuesit e Eurogrupit dhe Bankës Qendrore Evropiane nuk panë shenja të çrregullimit të tregjeve apo të një fragmentimi të rrezikshëm brenda zonës euro, pavarësisht rritjes së normave të interesit të borxhit sovran. Ky optimizëm i kujdesshëm nuk e fsheh problemin strukturor. Evropa nuk vuan nga mungesa e diagnozave. Raporte, strategji dhe deklarata të panumërta kanë identifikuar prej kohësh dobësitë e saj siç janë produktivitet të ulët, investime të pamjaftueshme, treg të fragmentuar dhe varësi teknologjike. Ajo që mungon është shpejtësia e zbatimit. Edhe në Dublin, konsensusi ishte më i lehtë për t’u arritur mbi objektivat e përgjithshme sesa mbi instrumentet konkrete. Vlera e takimit të Dublinit duhet matur pikërisht mbi këtë bazë.

    Ky takim nuk miratoi një taksë të përbashkët energjetike dhe nuk krijoi një program të ri evropian për inteligjencën artificiale. Por përcaktoi drejtimin e debatit. Ndihmë energjetike më të shënjestrua, më shumë integrim financiar, banka të afta të veprojnë në shkallë evropiane dhe përdorim më të shpejtë të inteligjencës artificiale në ekonomi e administratë. Në muajt e ardhshëm do të shihet nëse ky orientim dhe çfarë u diskuta në Dublin, do të shndërrohet në politikë. ECOFIN-i i tetorit do të jetë prova e parë, veçanërisht për çmimet e energjisë dhe paketën bankare. Nëse vendet anëtare mbeten të ndara sa herë që debati kalon nga parimet te kostot dhe përgjegjësitë, Dublini do të mbetet një tjetër takim ku Evropa i përshkroi saktë problemet e saj.

    Nëse, përkundrazi, diskutimet prodhojnë masa konkrete, ai mund të kujtohet si momenti kur BE-ja filloi të lidhte menaxhimin e krizave të menjëhershme me transformimin afatgjatë të ekonomisë së saj.

  • Teuta Sadiku humbë motren në moshë të re, lajm trishtues

    Teuta Sadiku humbë motren në moshë të re, lajm trishtues

    Aktorja Teuta Sadiku ka dhënë lajmin e dhimbshëm se motra e saj, e cila ishte gjithashtu aktore, ka ndërruar jetë në moshë të re.

    Lajmin e ka bërë të ditur vetë Sadiku përmes një shkrimi, ku ka shprehur dhimbjen për humbjen e motrës së saj.

    “Motra jem ma e bukra na la sot, si jetohet pa ty nuk e di”, ka shkruar ajo. Për detajet rreth varrimit, aktorja ka bërë të ditur se do të informojë më vonë, shkruan “Kosovarja”.

    Familjarët dhe të afërmit e saj po përballen me këtë humbje të rëndë. Ngushëllime familjes për humbjen e më të dashurës së tyre.

  • Prishtina Dental Week 2026 hapet në Kolegjin AAB duke sjellë në Kosovë ekspertizë ndërkombëtare në stomatologji, inovacion digjital dhe përsosmëri klinike

    Prishtina Dental Week 2026 hapet në Kolegjin AAB duke sjellë në Kosovë ekspertizë ndërkombëtare në stomatologji, inovacion digjital dhe përsosmëri klinike

    Tri ditë të shkëmbimit shkencor ndërkombëtar do ta vendosin Prishtinën në qendër të zhvillimeve bashkëkohore në stomatologji, duke mbledhur klinicistë, akademikë dhe profesionistë të shquar të fushës për të diskutuar të ardhmen e endodoncisë, implantologjisë, ortodoncisë, stomatologjisë restauruese, inteligjencës artificiale dhe proceseve digjitale të punës në praktikën klinike.

    Prishtina Dental Weekend 2026 – VISION 5.0 hapet zyrtarisht nesër në Kolegjin AAB në Prishtinë, duke shënuar fillimin e tri ditëve të shkëmbimit shkencor, edukimit klinik dhe bashkëpunimit profesional ndërkombëtar, nga 18 deri më 20 shtator 2026.

    I organizuar në kuadër të bashkëpunimit me Fakultetin e Stomatologjisë të Kolegjit AAB, kongresi bashkon profesionistë të stomatologjisë, akademikë, studiues, studentë dhe përfaqësues të industrisë në një program të fokusuar në një çështje qendrore: si mund të shndërrohen përparimet shkencore dhe inovacioni teknologjik në stomatologjinë bashkëkohore në kujdes më cilësor, më të sigurt dhe më të parashikueshëm për pacientët?

    Hapja e kongresit përbën një tjetër hap të rëndësishëm në zhvillimin e Prishtinës si një qendër e edukimit stomatologjik dhe e shkëmbimit profesional në rajon.

    Fakulteti i Stomatologjisë i Kolegjit AAB, i themeluar në vitin 2016, e ka vendosur edukimin e bazuar në dëshmi shkencore, trajnimin klinik, kërkimin shkencor dhe inovacionin në qendër të misionit të tij akademik. Programi i studimeve në stomatologji ndërthur formimin teorik me trajnimin praktik klinik dhe të nxënit e orientuar drejt kërkimit shkencor.

    Kjo qasje synon të përgatisë profesionistë të stomatologjisë të aftë për të integruar njohuritë bashkëkohore shkencore, teknologjitë e reja dhe praktikën klinike në funksion të standardeve moderne të kujdesit ndaj pacientit.

    Programi shkencor ndërkombëtar

    Programi shkencor i vitit 2026 sjell në Prishtinë ekspertë të njohur nga Kosova, Evropa dhe komuniteti më i gjerë stomatologjik i rajonit të Mesdheut, duke ofruar një platformë të rëndësishme për shkëmbimin e njohurive, përvojave dhe praktikave bashkëkohore. Përmes një sërë ligjëratash dhe prezantimesh, programi trajton disa nga fushat më të rëndësishme dhe me zhvillimin më të shpejtë të stomatologjisë moderne.

    Ndër ligjëruesit e shquar ndërkombëtarë është Dr. Emna Hidoussi, specialiste e endodoncisë, profesoreshë e stomatologjisë konservative dhe endodoncisë, si dhe hulumtuese nga Tunizia.

    Kontributi i saj shkencor në kuadër të kongresit do të përqendrohet në temën “Sfidat endodontike në traumën dentare: nga ruajtja e pulpës deri te menaxhimi i rasteve komplekse.”

    Në prezantimin e saj do të trajtohen qasjet bashkëkohore ndaj traumave dentare, me fokus të veçantë në ruajtjen e pulpës dentare dhe menaxhimin klinik të rasteve komplekse endodontike. Përmes përvojës së saj klinike dhe akademike, Dr. Hidoussi sjell një perspektivë të rëndësishme në programin shkencor, duke kontribuar në pasurimin e diskutimeve profesionale mbi sfidat dhe zhvillimet e fundit në endodonci dhe kërkimin shkencor.

    Në programin e implantologjisë do të marrë pjesë edhe Dr. Tome Piperevaliev, kirurg oral dhe ligjërues ndërkombëtar në fushën e stomatologjisë nga Maqedonia e Veriut.

    Prezantimi i tij, “Implantimi i menjëhershëm në implantologji: nga ekstraksioni i menjëhershëm deri te ngarkimi i menjëhershëm funksional”, do të trajtojë qasjet dhe strategjitë klinike bashkëkohore për vendosjen e menjëhershme të implanteve dentare, duke u fokusuar në kalimin nga ekstraksioni i dhëmbit drejt rehabilitimit të menjëhershëm funksional.

    Kjo temë pasqyron një nga tendencat kryesore të implantologjisë bashkëkohore: shkurtimin e kohës së trajtimit, pa kompromentuar parimet biologjike, saktësinë kirurgjikale dhe parashikueshmërinë e rezultateve klinike.

    Një vëmendje e veçantë në kuadër të kongresit i kushtohet edhe rasteve komplekse ortodontike, me fokus në qasjet bashkëkohore për diagnostikimin, planifikimin e trajtimit dhe menaxhimin klinik të tyre.

    Prof. Assoc. Dr. Donika Ilijazi Shahiqi, specialiste e ortodoncisë, akademike dhe ligjëruese nga Kosova, do të prezantojë temën “Menaxhimi interceptiv i kaninëve maksilarë të impaktuar palatinalisht: nga diagnostikimi i hershëm deri te vendimmarrja klinike.”

    Prezantimi do të fokusohet në rëndësinë e diagnostikimit të hershëm dhe ndërhyrjes terapeutike në kohën e duhur në menaxhimin e impaktimit palatinal të kaninëve maksilarë. Në mënyrë të veçantë, do të trajtohet integrimi i vlerësimit klinik dhe imazherik, përcaktimit të diagnozës, vlerësimit të prognozës dhe vendimmarrjes terapeutike, me synim hartimin e një plani të individualizuar dhe afatgjatë të trajtimit.

    Pjesëmarrja e Prof. Assoc. Dr. Ilijazi Shahiqi në programin shkencor pasqyron kontributin e stomatologjisë akademike dhe ekspertizës ortodontike nga Kosova në një platformë ndërkombëtare të shkëmbimit të njohurive dhe përvojës profesionale. Ajo është pjesë e stafit akademik të Fakultetit të Stomatologjisë të Kolegjit AAB.

    Inteligjenca artificiale dhe teknologjitë digjitale në stomatologji

    Një nga temat më inovative dhe me perspektivë të programit shkencor është integrimi i inteligjencës artificiale dhe teknologjive digjitale në praktikën klinike stomatologjike.

    Të shtunën, Dr. Angelo Cardarelli do të prezantojë temën “Kirurgjia implantare e drejtuar, e asistuar nga inteligjenca artificiale: nga rehabilitimi i një dhëmbi të vetëm deri te rehabilitimi i plotë i harkut dentar.”

    Prezantimi do të fokusohet në rolin e inteligjencës artificiale dhe planifikimit digjital në kirurgjinë implantare të drejtuar, duke trajtuar aplikimin e këtyre teknologjive në raste me shkallë të ndryshme të kompleksitetit klinik, nga vendosja e një implanti për rehabilitimin e një dhëmbi të vetëm deri te rehabilitimi i plotë implanto-protetik i harkut dentar.

    Kjo tematikë është veçanërisht relevante në kuadër të zhvillimit të stomatologjisë drejt flukseve të integruara digjitale të punës, ku të dhënat klinike dhe imazherike integrohen në procesin e planifikimit dhe ekzekutimit të trajtimit. Ky fluks përfshin imazherinë tredimensionale, planifikimin virtual të trajtimit, planifikimin e pozicionit tredimensional të implanteve, kirurgjinë implantare të drejtuar dhe rehabilitimin protetik të asistuar nga teknologjitë digjitale, me synim rritjen e saktësisë, efikasitetit dhe parashikueshmërisë së rezultateve klinike.

    Dr. Antonio Linares, specialist në periodontologji, doktor i shkencave me gradë doktorature evropiane, fitues i Çmimit ITI André Schroeder në Implantologji, si dhe ligjërues dhe pedagog ndërkombëtar, do të trajtojë qasjet e reja në terapinë implantare.

    Prezantimi i tij, “Teknologjitë e reja në terapinë implantare: nga navigimi dinamik deri te qasjet e bazuara në skela për rigjenerimin kockor”, do të fokusohet në zhvillimet më të fundit teknologjike në fushën e implantologjisë, duke përfshirë navigimin dinamik dhe qasjet inovative për rigjenerimin e indit kockor.

    Kjo tematikë pasqyron drejtimin më të gjerë shkencor të kongresit: ndërlidhjen e saktësisë kirurgjikale me teknologjitë digjitale, konceptet rigjenerative dhe parimet biologjike, me synim avancimin e planifikimit dhe realizimit të terapisë implantare dhe përmirësimin e parashikueshmërisë së rezultateve klinike.

    Stomatologjia restauruese dhe mikrostomatologjia

    Në kuadër të kongresit do të marrë pjesë edhe Dr. Abdelrahman Tawfik nga Egjipti, specialist në stomatologjinë restauruese të avancuar dhe mikrostomatologji, si dhe ligjërues dhe pedagog ndërkombëtar.

    Kontributi i tij shkencor do të përqendrohet në stomatologjinë mikroskopike dhe qasjet minimalisht invazive, duke trajtuar zbatimin e zmadhimit optik, saktësisë klinike dhe parimeve të ruajtjes maksimale të strukturave të shëndosha dentare në praktikën bashkëkohore të stomatologjisë restauruese.

    Pjesëmarrja e Dr. Tawfik i shton programit shkencor një dimension të rëndësishëm në fushën e stomatologjisë së precizionit, duke vënë në pah rolin e teknologjisë së zmadhimit dhe të teknikave bashkëkohore në rritjen e kontrollit klinik, ruajtjen e indeve dentare dhe optimizimin e rezultateve të trajtimit restaurues.

    Në programin e stomatologjisë restauruese do të jetë i pranishëm edhe Dr. Filippo Cardinali, i cili në prezantimet e tij do të trajtojë koncepte bashkëkohore në endodonci dhe stomatologji restauruese.

    Ndër temat kryesore do të jetë “Obturimi i sistemit të kanaleve rrënjësore për rezultate endodontike të orientuara drejt pacientit: materialet dhe protokollet e kondensimit hidraulik të ftohtë me sealer biokeramik Ceraseal.”

    Programi shkencor trajton gjithashtu marrëdhënien ndërmjet qasjes restauruese direkte dhe asaj indirekte, me sesionin “Restaurimet direkte kundrejt restaurimeve indirekte për rehabilitimin përfundimtar të molarëve: ndjekja afatgjatë klinike, vendimmarrja terapeutike dhe roli i modelimit të bazuar në liner/matricë biokeramike te pacientët në rritje.”

    Në tërësi, këto sesione trajtojnë një çështje themelore të stomatologjisë restauruese bashkëkohore: si mund të përzgjedhin klinicistët materialet dhe protokollet terapeutike në përputhje me karakteristikat individuale të rastit klinik, rezultatet e pritshme dhe afatgjata të trajtimit, si dhe nevojat specifike të pacientit.

    Stomatologjia estetike dhe rezultatet natyrale

    Në kuadër të kongresit do të jetë i pranishëm edhe Dr. Ormir Bushati, dentist estetik dhe ligjërues nga Shqipëria, i cili do të prezantojë temën “‘Dhëmbët tuaj duken bukur’ apo ‘Keni bërë dhëmbët’ — Protokolli im në stomatologjinë estetike.”

    Prezantimi do të trajtojë kërkesën gjithnjë e më të madhe për rezultate estetike natyrale në stomatologjinë bashkëkohore, duke u fokusuar në parimet klinike që mundësojnë harmonizimin e estetikës me funksionin dhe me karakteristikat individuale të pacientit.

    Dr. Bushati është konfirmuar si pjesë e programit ndërkombëtar të ligjëruesve të Prishtina Dental Weekend 2026.

    Më shumë se një kongres: edukim, bashkëpunim dhe shkëmbim klinik

    Programi treditor shkon përtej formatit tradicional të ligjëratave dhe prezantimeve shkencore. Pjesëmarrësit do të kenë mundësi të angazhohen në prezantime shkencore, edukim klinik, rrjetëzim profesional dhe sesione praktike, duke krijuar një mjedis ku njohuritë dhe evidenca shkencore mund të përkthehen në qasje konkrete dhe të zbatueshme në praktikën klinike.

    Programi përmbyllet të dielën, më 20 shtator, me punëtori të dedikuara të udhëhequra nga Dr. Filippo Cardinali dhe Dr. Angelo Cardarelli, të cilat do t’u mundësojnë pjesëmarrësve të thellohen në koncepte të përzgjedhura klinike përmes një qasjeje më praktike, interaktive dhe të orientuar drejt aplikimit.

    Kombinimi i ligjëratave shkencore me edukimin praktik klinik pasqyron qasjen më të gjerë të AAB College ndaj edukimit në stomatologji, e cila synon të ndërthurë formimin teorik me trajnimin praktik, përvojën klinike dhe zbatimin e parimeve të praktikës së bazuar në evidencë.

    Kolegji AAB në Prishtinë si pikë takimi për stomatologjinë ndërkombëtare

    Rëndësia e Prishtina Dental Weekend shkon përtej tri ditëve të zhvillimit të kongresit. Gjatë edicioneve të mëparshme, aktiviteti ka mirëpritur qindra profesionistë të stomatologjisë dhe pjesëmarrës nga vende të ndryshme, duke u konsoliduar si një takim periodik profesional për komunitetin stomatologjik në Kosovë dhe në rajon.

    Sipas të dhënave zyrtare të historikut të kongresit, secili prej edicionit të dytë dhe të tretë ka regjistruar më shumë se 1 200 pjesëmarrës.

    Edicioni i vitit 2026 e zgjeron këtë traditë përmes një programi që bashkon klinicistë dhe akademikë nga disiplina të ndryshme të stomatologjisë dhe nga vende të ndryshme. Në këtë kuadër, kongresi shërben si një hapësirë për shkëmbimin e njohurive shkencore, përvojave klinike dhe praktikave profesionale.

    Për Kosovën, organizimi i këtij aktiviteti krijon një mundësi të rëndësishme për forcimin e lidhjeve me komunitetin ndërkombëtar të stomatologjisë. Njëkohësisht, ai hap perspektiva të reja për bashkëpunim akademik, shkëmbim shkencor, edukim të vazhdueshëm profesional dhe rrjetëzim ndërkombëtar.

    Për profesionistët që vijnë nga jashtë vendit, Kolegji AAB në Prishtinë ofron një mjedis ku ekspertiza e konsoliduar evropiane dhe rajonale ndërvepron me komunitetet akademike dhe klinike në zhvillim. Ky ndërveprim krijon terren për dialog profesional, ndarjen e përvojave dhe zhvillimin e bashkëpunimeve të reja në fushën e stomatologjisë.

    VISION 5.0: Pesë hapa përpara

    Tema e kongresit të këtij viti, “VISION 5.0 – Pesë hapa përpara”, pasqyron orientimin e programit drejt së ardhmes së stomatologjisë dhe zhvillimeve që do të formësojnë praktikën klinike të gjeneratës së ardhshme.

    Inteligjenca artificiale, flukset digjitale të punës, kirurgjia implantare e drejtuar, navigimi dinamik, mikrostomatologjia, procedurat rigjenerative, endodoncia bashkëkohore dhe trajtimet estetike të orientuara drejt pacientit nuk përfaqësojnë më koncepte teknologjike të veçuara. Ato po integrohen gjithnjë e më shumë në praktikën klinike dhe po bëhen pjesë përbërëse e stomatologjisë moderne.

    Në këtë kontekst, kongresi ofron një platformë për të diskutuar jo vetëm çfarë mund të ofrojë stomatologjia sot, por edhe mënyrën se si klinicistët, pedagogët dhe studiuesit mund të përgatiten për kërkesat, teknologjitë dhe qasjet që do të karakterizojnë praktikën stomatologjike të së ardhmes.

    Një urë lidhëse mes akademisë dhe praktikës klinike

    Për Kolegjin AAB, organizimi i një aktiviteti shkencor ndërkombëtar të kësaj përmase përputhet me angazhimin e deklaruar të Fakultetit të Stomatologjisë për zhvillimin e arsimit, kërkimit shkencor, inovacionit dhe avancimin e kujdesit për shëndetin oral.

    Misioni i Fakultetit mbështetet në edukimin teorik dhe praktik të bazuar në evidencë shkencore, zhvillimin e kërkimit klinik dhe bazë, si dhe në krijimin dhe avancimin e njohurive të reja në fushën e stomatologjisë.

    Në këtë kuadër, kongresi krijon një hapësirë të natyrshme ndërveprimi ndërmjet akademisë, profesionit të stomatologjisë dhe komunitetit shkencor ndërkombëtar.

    Studentët përfitojnë nga ekspozimi ndaj perspektivave klinike dhe qasjeve bashkëkohore të ekspertëve ndërkombëtarë, ndërsa stomatologët praktikues dhe akademikët kanë mundësinë të ndajnë përvojat e tyre, të diskutojnë zhvillimet teknologjike dhe të krijojnë lidhje profesionale që mund të shtrihen përtej kohëzgjatjes së kongresit.

    Tri ditë. Një komunitet ndërkombëtar i stomatologjisë

    Nga ceremonia e hapjes të premten, më 18 shtator, përmes sesioneve shkencore dhe programit profesional të së shtunës, deri te punëtoritë praktike të së dielës, Prishtina Dental Weekend 2026 është konceptuar mbi një parim të thjeshtë:

    E ardhmja e stomatologjisë ndërtohet përmes dijes, bashkëpunimit dhe inovacionit të përgjegjshëm.

    Me ekspertë që trajtojnë fusha të tilla si endodoncia, ortodoncia, implantologjia, periodontologjia, stomatologjia rigjenerative, stomatologjia restauruese dhe estetike, mikrostomatologjia dhe inteligjenca artificiale, kongresi ofron një platformë të gjerë shkencore për profesionistët që synojnë të thellojnë njohuritë mbi teknologjitë, metodologjitë dhe qasjet klinike që po formësojnë praktikën bashkëkohore të stomatologjisë.

  • Publikohet aktgjykimi i plotë i dënimit të Thaçit dhe të tjerëve

    Publikohet aktgjykimi i plotë i dënimit të Thaçit dhe të tjerëve

    Trupi Gjykues sot shqiptoi aktgjykimin në çështjen gjyqësore të Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit. Trupi Gjykues konstatoi se të katër të akuzuarit ishin penalisht përgjegjës për krimet e luftës të ndalimit arbitrar kundër 385 personave, trajtimit mizor kundër 49 personave, torturës kundër 303 peronave dhe vrasjes së paligjshme kundër 96 personave.

    Trupi Gjykues i shpalli të akuzuarit të pafajshëm për krime kundër njerëzimit pasi Prokurori i Specializuar nuk arriti të vërtetonte jashtë dyshimit të arsyeshëm se ishte kryer sulm i përhapur gjerësisht ose sistematik kundër një popullate civile. Gjithashtu të akuzuarit u shpallën të pafajshëm në lidhje me një numër incidentesh krime lufte.

    Trupi Gjykues dënoi Hashim Thaҫin me 25 vjet burgim, Kadri Veselin me 18 vjet burgim, Rexhep Selimin me 13 vjet burgim dhe Jakup Krasniqin me 25 vjet burgim, duke llogaritur edhe kohën e kaluar në paraburgim.

    Aktgjykimi i plotë (KËTU)

  • Vendet e fundit në Bachelor po plotësohen me shpejtësi – Kolegji AAB hap konkursin për studimet Master!

    Vendet e fundit në Bachelor po plotësohen me shpejtësi – Kolegji AAB hap konkursin për studimet Master!

    Interesimi i lartë për studime në Kolegjin AAB po vazhdon edhe gjatë afatit të dytë të regjistrimit. Vendet e fundit në programet Bachelor po plotësohen me shpejtësi, ndërsa tashmë është hapur edhe konkursi për regjistrimin e studentëve të rinj në nivelin Master.

    Si institucioni më i madh jopublik i arsimit të lartë në vend, Kolegji AAB vazhdon të jetë ndër zgjedhjet kryesore të të rinjve që synojnë arsimim cilësor dhe përgatitje profesionale në përputhje me kërkesat e tregut të punës.

    Programet bashkëkohore të studimit, stafi i kualifikuar akademik, infrastruktura moderne dhe mundësitë për zhvillim praktik e profesional janë vetëm disa nga arsyet që çdo vit sjellin mijëra studentë në kampuset e Kolegjit AAB.

    Kandidatët që ende nuk e kanë përfunduar regjistrimin në nivelin Bachelor duhet të aplikojnë sa më shpejt, pasi në programet më të kërkuara kanë mbetur vetëm vendet e fundit.

    Në të njëjtën kohë, të diplomuarit që synojnë ta avancojnë karrierën dhe të fitojnë njohuri të specializuara mund të aplikojnë tashmë në programet Master, të hartuara për t’iu përgjigjur zhvillimeve dhe kërkesave të reja profesionale.

    Aplikimet janë të hapura, ndërsa kandidatët mund të aplikojnë online ose të vizitojnë kampuset e Kolegjit AAB për informacione dhe asistencë gjatë procesit të regjistrimit.

    Mos e lini për momentin e fundit – siguroni vendin tuaj dhe bëhuni pjesë e Kolegjit AAB!

    Apliko online: https://applyonline.aab-edu.net/
    Tel: 048-999-006

  • Samiti i 18 i BRICS-it në Nju Dehli

    Samiti i 18 i BRICS-it në Nju Dehli

    AKADEMIK PROF. ANASTAS ANGJELI

    Samiti i 18-të në Nju Delhit përfaqësojë më shumë sesa një takim të përvitshëm diplomatik. Ai reflekton kërkesën në rritje të fuqive të reja ekonomike për të pasur një rol më të madh në përcaktimin e rregullave të sistemit ndërkombëtar. Nga ana tjetër, ky samit, nxori në pah kontradiktat e një grupimi që përfshin rivalë strategjikë, eksportues dhe importues energjie, demokraci dhe regjime autoritare dhe në të njëjtën kohë kompleksitetin e marrëdhënieve ndërmjet vendesh që gjenden në anë të ndryshme të konflikteve ndërkombëtare të periudhës së sotme.

    ÇFARË PËRFAQËSON BRISC?

    Në burimet zyrtare indiane, BRICS numëron 11 shtete anëtare: pesë themeluesit, Brazili, Rusia, India, Kina dhe Afrika e Jugut, katër vendet që iu bashkuan në vitin 2024, Egjipti, Etiopia, Irani dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, Indonezinë, e pranuar në vitin 2025, si dhe Arabinë Saudite, ndonëse statusi formal i kësaj të fundit mbetet i paqartë në raportimet ndërkombëtare. Krahas anëtarëve të plotë, është krijuar edhe një rreth prej dhjetë vendesh partnere, Bjellorusia, Bolivia, Kuba, Kazakistani, Malajzia, Nigeria, Tajlanda, Uganda, Uzbekistani dhe Vietnami, duke i dhënë grupimit një shtrirje edhe më të gjerë në Euroazi, Afrikë, Amerikën Latine dhe Azinë Juglindore. Ky zgjerim e ka shndërruar BRICS-in në një grupim që përfaqëson rreth 48,5% të popullsisë botërore, kundrejt më pak se 10% të G7. Në terma të fuqisë blerëse, vendet e BRICS prodhojnë rreth 40,7% të GDP botërore, krahasuar me 28,4% të G7; megjithatë, në vlerë nominale, G7 vazhdon të kryesojë, me rreth 54,5 trilionë dollarë, kundrejt afro 32 trilionëve të BRICS. Edhe në tregtinë e mallrave diferenca është ngushtuar, BRICS siguron afërsisht një të katërtën e eksporteve botërore, ndërsa G7 ruan një epërsi të vogël. Në teknologji, pamja është më e ndërlikuar, G7, sidomos Shtetet e Bashkuara, vazhdon të mbizotërojë në investimet private dhe modelet më të avancuara të inteligjencës artificiale, por Kina, motori teknologjik i BRICS, kryeson botën në aplikimet për patenta dhe botimet shkencore mbi inteligjencën artificiale, duke synuar te ngushtoje hendekun cilësor.

    ÇFARE ISHTE KY SAMIT?

    Detyra e Indisë në samitin e BRICS-it, më 12–13 shtator nuk ishte thjesht të mirëpriste udhëheqësit e një grupimi tashmë të zgjeruar. Nju Delhi synojë të tregojë se BRICS është ende në gjendje të arrijë qëndrime të përbashkëta dhe të prodhojë forma konkrete bashkëpunimi, pikërisht në një kohë kur zgjerimi rrezikon t’ia zbehë qëllimin fillestar. Tema zyrtare e samitit ishte “Ndërtimi i qëndrueshmërisë përmes inovacionit, bashkëpunimit dhe zhvillimit të qëndrueshëm” dhe ishte orientuar qëllimisht drejt zhvillimit dhe jo drejt përplasjeve ideologjike. Miratimi unanim i Deklaratës së Nju Delhit që në ditën e parë përbëri një sukses të rëndësishëm diplomatik për Indinë. Konsensusi nuk ishte aspak i garantuar. Përshkallëzimi i konfliktit në Lindjen e Mesme kishte krijuar përplasje të forta mes Iranit dhe Emirateve të Bashkuara Arabe, ndërsa lufta në Ukrainë, marrëdhëniet me Shtetet e Bashkuara dhe interesat e ndryshme kombëtare vazhdonjnë të krijojnë blloqe të ndryshme brenda BRICS.

    Megjithatë, vetë deklarata zbulon edhe natyrën thelbësore të BRICS. Një hapësirë ku nga njëra anë artikulohet pakënaqësia me rendin ndërkombëtar ekzistues dhe nga ana tjetër mbetet shumë më i kujdesshëm kur duhet të përcaktojë një alternativë të përbashkët. Forca e tij buron nga pesha politike, ekonomike dhe demografike e vendeve anëtare, kurse dobësia, nga vështirësia për ta shndërruar këtë peshë në veprim të bashkërenduar.

    REFORMIM, JO BRAKTISJE

    Pika më e qartë e Samitit në Nju Delhi ishte reforma e qeverisjes globale. Udhëheqësit e BRICS kërkuan një sistem ndërkombëtar më përfaqësues dhe një reformim të gjerë të Organizatës së Kombeve të Bashkuara, përfshirë Këshillin e Sigurimit. Kina dhe Rusia përsëritën mbështetjen për aspiratat e Indisë dhe Brazilit për një rol më të madh në OKB, ndërsa deklarata njohu edhe kërkesat e kahershme të Afrikës për përfaqësim më të fuqishëm.

    Kryeministri Narendra Modi e përshkroi rendin ekzistues si një piramidë, në majën e së cilës vazhdojnë të përqendrohet vendimmarrja, ndërkohë që shtetet që preken më shumë prej tyre kanë mundësi të kufizuara për të ndikuar. Sipas tij, reforma e Këshillit të Sigurimit duhet të shoqërohet me ndryshime më të gjeradhe nje reformim në Fondin Monetar Ndërkombëtar dhe Bankën Botërore.

    Kjo agjendë nuk duhet interpretuar thjesht si refuzim i multilateralizmit. BRICS kërkon më shumë multilateralizëm, por një multilateralizëm më pak të përcaktuar nga institucionet dhe raportet e forcës të krijuara pas Luftës së Dytë Botërore. Deklarata e Nju Delhit kërkon më shumë fuqi vote dhe përfaqësim për ekonomitë në zhvillim në FMN dhe Bankën Botërore. Në të njëjtën kohë, ajo mbron Organizatën Botërore të Tregtisë dhe kërkon rikthimin e plotë të mekanizmit të saj për zgjidhjen e mosmarrëveshjeve.

    Mund të thuhet se BRICS (të paktën në mënyrë të hapur) nuk propozon të braktisë sistemin ekzistues ndërkombëtar, por ta riekuilibrojë atë. India, në veçanti, ka kundërshtuar përpjekjet për ta përkufizuar grupimin si një aleancë të mirëfilltë kundër Perëndimit. Nju Delhi mban marrëdhënie të ngushta me SHBA dhe Evropën, ruan partneritetin e vjetër me Rusinë dhe përpiqet të stabilizojë marrëdhënien e vështirë me Kinën. BRICS i ofron Indisë një hapësirë për autonomi strategjike dhe bashkëpunim me shumë qendra fuqie, pa u rreshtuar përfundimisht me asnjërën.

    SAMITI: EKONOMIA PËRPARA IDEOLOGJISË

    India u përpoq gjithashtu ta orientonte samitin drejt çështjeve konkrete ekonomike. Deklarata parashikon bashkëpunim më të fortë në tregti, financimin e zhvillimit ekonomik, sigurinë ushqimore dhe energjetike, inteligjencën artificiale dhe infrastrukturën publike digjitale. Bëhet thirrje për zinxhirë furnizimi më të qëndrueshëm dhe kritikë për tarifat e njëanshme, sanksionet dhe masat e tjera ekonomike shtrënguese që vendet anëtare i konsiderojnë të papajtueshme me të drejtën ndërkombëtare. Pavarësisht deshirave dhe spekulimeve të vazhdueshme, BRICS nuk shpalli krijimin e një monedhe të përbashkët. Zyrtarët indianë sqaruan se një propozim i tillë nuk është aktualisht në shqyrtim. Objektivi më realist është nxitja e tregtisë dhe investimeve në monedhat kombëtare, si dhe përmirësimi gradual i ndërveprimit mes sistemeve të pagesave ndërkufitare.

    India ka propozuar edhe lidhjen e mundshme të monedhave digjitale të bankave qendrore për pagesat ndërkufitare. Në teori, një mekanizëm i tillë mund të ulë kostot e transaksioneve dhe varësinë nga kanalet ekzistuese financiare. Në praktikë, pengesat politike, rregullatore dhe teknike mbeten të mëdha, ndërsa përdorimi i monedhave digjitale zyrtare është ende i kufizuar. Ky dallim nuk është thjesht teknik. BRICS nuk është në prag të zëvendësimit të dollarit me një monedhë të re. Përpjekja e tij është më graduale dhe më pak spektakolare, synon ndërtimin e kanaleve shtesë të pagesave, përmes të cilave vendet anëtare mund të tregtojnë në monedhat e tyre. Për Rusinë dhe Iranin, kjo do të ofronte mbrojtje nga sanksionet perëndimore. Për Indinë dhe anëtarët e tjerë, do të sillte diversifikim, pa kërkuar një shkëputje të plotë nga sistemi financiar i mbështetur te dollari.

    Banka e Re për Zhvillim mbetet arritja institucionale më konkrete e grupimit. Sipas të dhënave të saj, ajo ka miratuar rreth 42,9 miliardë dollarë financime për 139 projekte. Deklarata e Nju Delhit kërkon që banka të zgjerojë financimin në monedhat vendase dhe të forcojë rolin e saj në infrastrukturën e qëndrueshme dhe zhvillimin afatgjatë.

    Megjithatë, hendeku mes ambicieve të BRICS dhe kapacitetit të tij institucional mbetet i konsiderueshëm. Banka e Re për Zhvillim ka rëndësi, por përmasat e saj janë ende modeste krahasuar me Bankën Botërore dhe me nevojat financiare të vendeve në zhvillim. Prova e vërtetë nuk do të jetë numri i angazhimeve të renditura në deklaratë, por gatishmëria e shteteve anëtare për të siguruar burimet që i kthejnë ato në projekte reale.

    KONSENSUS NËN HIJEN E LUFTËS

    Deklarata e përbashkët shprehu “shqetësim të thellë” për përshkallëzimin e konfliktit në lindjen e mesme dhe Iran, dhe bëri thirrje për “përmbajtje maksimale” dhe theksoi dialogun, konsultimet dhe diplomacinë. Mund të themi se deklarata nuk i ngarkoi përgjegjësi të drejtpërdrejtë asnjë shteti. Ky formulim i matur e bëri të mundur në një arë mase unanimitetin, por njëkohësisht tregoi kufijtë e diplomacisë së BRICS. Konsensusi nuk u mbështet te një interpretim i përbashkët i konfliktit, por te një gjuhë mjaftueshëm e gjerë për t’u lejuar vendeve anëtare të ruanin qëndrimet e tyre.

    Kjo gjë nuk do të thotë se marrëveshja ishte pa peshë. Në një kohë kur forumet diplomatike shpesh vetëm riprodhojnë ndarjet gjeopolitike, vendosja e Iranit, Emirateve të Bashkuara Arabe, Rusisë, Kinës, Indisë dhe shteteve të tjera pas së njëjtës deklaratë ka një domethënie politike. Megjithatë, pajtimi mbi disa parime të përgjithshme nuk duhet ngatërruar me një politikë të jashtme të përbashkët apo me krijimin e një mekanizmi paqeje të BRICS. I njëjti kujdes vlen edhe për Ukrainën. India vazhdon të këmbëngulë te dialogu dhe diplomacia, ndërsa Modi ngriti përsëri nevojën për t’i dhënë fund konfliktit gjatë bisedimeve me presidentin rus Vladimir Putin. Por BRICS mbetet i paaftë të zhvillojë një qëndrim të hollësishëm kolektiv, sepse anëtarët e tij ndryshojnë thellësisht në marrëdhëniet me Moskën dhe Perëndimin.

    INDIA MES KINËS DHE RUSISË

    Një pjesë e diplomacisë më të rëndësishme të samitit u zhvillua jashtë seancave zyrtare. Vizita e presidentit kinez Xi Jinping ishte e para në Indi pas shtatë vjetësh. Kjo vizitë krijoi mundësinë për të stabilizuar marrëdhëniet mes dy fuqive më të mëdha të Azisë. Në takimin dypalësh, Modi dhe Xi ranë dakord se dallimet nuk duhet të shndërrohen në mosmarrëveshje të pakontrollueshme dhe shprehën mbështetje për një zgjidhje të drejtë dhe të pranueshme nga të dyja palët për çështjen e kufirit. Diskutuan gjithashtu pabarazitë strukturore në tregti, pasiguritë në zinxhirët e furnizimit dhe nevojën për qasje më të parashikueshme në tregje. Këto deklarata nuk përbëjnë ende një rivendosje strategjike të marrëdhënieve. Ekzistojnë ende mosmarrëveshje kufitare të cilat mbeten të pazgjidhura, mosbesimi i ndërsjellë vazhdon dhe India e sheh me shqetësim epërsinë ekonomike e politike të Kinës brenda BRICS. Megjithatë, takimi tregon përse grupimi ka rëndësi edhe kur deklaratat e tij nuk prodhojnë ndryshime të menjëhershme. Samite të tilla shërbejnë si hapësirë diplomatike ku shtetet rivale mund të menaxhojnë marrëdhëniet pa pretenduar se dallimet janë zhdukur.

    Marrëdhëniet e Indisë me Rusinë pasqyrojnë të njëjtin ekuilibër të kujdesshëm. Modi dhe Putin diskutuan energjinë, tregtinë dhe Ukrainën, ndërsa India ritheksoi rëndësinë e dialogut dhe të sigurisë së tregtisë detare. Nju Delhi kërkon të ruajë lidhjet historike me Moskën, por pa lejuar që këto marrëdhënie t’ia kufizojnë alternativat diku tjetër. BRICS i shërben pikërisht këtij qëllimi dhe i mundëson Indisë të bashkëpunojë me Rusinë dhe Kinën, ndërkohë që vazhdon partneritetet me vendet perëndimore.

    NJË KOALICION MË I MADH

    Zgjerimi i BRICS ka shtuar shtrirjen gjeografike dhe dukshmërinë ndërkombëtare të tij dhe njëkohësisht e ka bërë grupimin edhe më të vështirë për t’u drejtuar. Vendet anëtare pajtohen se Jugu Global meriton një zë më të fuqishëm, por jo domosdoshmërisht mbi formën që duhet të marrë rendi i ri. Disa e shohin BRICS kryesisht si një instrument për kufizimin e ndikimit perëndimor, të tjerë si një platformë negociuese për reformimin e institucioneve ekzistuese. India i përket kryesisht qasjes së dytë. Theksi i saj te teknologjia, financimi i zhvillimit, siguria ushqimore, qëndrueshmëria energjetike dhe reforma institucionale synon t’i japë BRICS një identitet praktik që nuk mbështetet vetëm te kundërvënia ndaj Perëndimit. Kjo qasje e bën grupimin më tërheqës edhe për shtetet që kërkojnë më shumë autonomi, por nuk duan të detyrohen të zgjedhin mes kampeve gjeopolitike rivale.

    Këtu mund të qëndrojë edhe roli më i rëndësishëm i BRICS. Ai nuk ka nevojë të shndërrohet në një aleancë të unifikuar për të ndikuar në politikën ndërkombëtare. Përmes bashkërendimit të kërkesave për reformën e OKB-së, përfaqësim më të madh në institucionet financiare dhe më shumë hapësirë politikëbërëse për vendet në zhvillim, grupimi mund të ndryshojë vetë termat e debatit global. Ekzistenca e tij pasqyron një botë ku fuqia po shpërndahet në më shumë qendra dhe ku shtetet perëndimore nuk mund të presin më që përparësitë e tyre ta përcaktojnë vetvetiu agjendën ndërkombëtare. Megjithatë ndikimi nuk duhet ngatërruar detyrimisht me kohezionin. Deklarata e Nju Delhit dëshmoi se BRICS mund të flasë ende njëzëri, por me kusht që zëri të jetë mjaftueshëm i gjerë për të përfshirë interesa shpesh të kundërta. Suksesi diplomatik i Indisë ishte ruajtja e konsensusit pa i detyruar shtetet anëtare të pranonin qëndrime të papërballueshme për to. Çmimi i këtij suksesi ishte një dokument më i fortë në aspirata të përbashkëta sesa në angazhime detyruese. Prandaj, rëndësia e samitit të Nju Delhit nuk do të matet me gjatësinë e deklaratës dhe as me parashikimet për ardhjen e menjëhershme të një rendi pasperëndimor, por me pyetje dhe cështje shumë më konkrete. A do të financojë BRICS më shumë projekte zhvillimi? A do t’i lehtësojë pagesat ndërkufitare? A do t’i zvogëlojë pengesat tregtare mes anëtarëve? A do të ketë bashkëpunin në fushën e teknologjisë? A do të ndërtojë koalicione efektive për reformimin e institucioneve ndërkombëtare? BRICS është sot një realitet tepër i madh për t’u shpërfillur. Por nga ana tjetër mbetet tepër i përçarë për të vepruar si një pol i vetëm gjeopolitik. Nju Delhi i shfaqi të dyja këto realitete njëherësh. Grupimi ka fituar një zë më të fuqishëm në çështjet botërore, por çështja vazhdon të mbetet nqs përtej deklaratave të samiteve, a do të arrihet ta shndërrojë zërin në veprim të përbashkët?!.