Një vit nga marrëveshja Kosovë – Serbi, “Në vend të normalizimit, shtensionim i situatës”

Përgatiti: Arton Hamiti

Saktësisht para një viti, me ndërmjetësimin e Bashkimit Evropian, kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, dhe Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, arritën Marrëveshjen për normalizimin e marrëdhënieve që deri atëherë njihej si “plani franko-gjerman”.

Vetëm 20 ditë pasi palët e pranuan marrëveshjen, në Ohër u pajtuan për një aneks-dokument për zbatimin e saj.

Por, nga 11 pika, pas 365 ditësh vetëm dy u zbatuan pjesërisht e një plotësisht – ajo për themelimin e Komisionit për mbikëqyrjen e zbatimit të Marrëveshjes.

Pas 11 muajve nga dakordimi, Kosova dhe Serbia i njohën targat e automjeteve të shteteve respektive, teksa më 2 maj, kryeministri kosovar dhe presidenti serb miratuan “Deklaratën për Personat e Zhdukur”.

Marrëdhëniet e fqinjësisë së mirë, zgjidhja e mosmarrëveshjeve, specifikisht me mjete paqësore dhe përmbajtja nga kërcënimet apo përdorimi i forcës, ishin disa nga pikat e Marrëveshjes për Normalizim.

Megjithatë, ajo çka pasoi në terren gjatë vitit 2023, ishte pothuajse krejtësisht e kundërta.

Në fund të majit pasi kryetarët e zgjedhur shqiptarë të komunave me shumicë serbe tentuan qasje në objektet komunale, pati kundërshtime nga qytetarë serbë.

Më 29 maj protestuesit me mjete të forta, koktej molotovi e armë zjarri, sulmuan pjesëtarët KFOR-it, Policinë dhe ekipe të mediave.

Pas tensioneve të fundmajit, Bashkimi Evropian vendosi masa ndëshkuese ndaj Kosovës, të cilat vazhdojnë të jenë në fuqi.

Vetëm pak ditë më pas, forcat serbe rrëmbyen tre zyrtarë të Policisë së Kosovës. Nga ekzekutivi kosovar vazhdojnë të insistojnë se më 14 qershor forcat serbe ishin futur në territorin e Kosovës dhe kishin rrëmbyer policët. Ata u liruan pas procesimit nga autoritetet në Beograd.

Me qëllim shtensionimin dhe heqjen e masave, zëvendëskryeministri Besnik Bislimi dhe i dërguari i Bashkimit Evropian, Mirosllav Lajçak, më 10 korrik në Bratislavë, u pajtuan për hapat e nevojshëm.

Derisa Marrëveshja Bazë dhe Aneksi i Ohrit nuk po zbatoheshin, pa rezultate përfundoi edhe takimi i nivelit të lartë i 14 shtatorit.

Pikërisht, 10 ditë pas takimit, më 24 shtator nga grupi terrorist serb, në Banjskë të Zveçanit u vra rreshteri Afrim Bunjaku e u plagos polici Alban Rashiti.
Përgjegjësinë për organizimin e mori ish-nënkryetari i Listës Serbe, Milan Radojiçiq, derisa autoritetet kosovare këmbëngulin se prapa tij qëndron shteti i Serbisë.

Në përvjetorin e parë të Marrëveshjes për normalizim, zëvendëskryeministri Besnik Bislimi përmendi se Kosova pesë herë ka ofruar publikisht nënshkrimin e saj, gjë që u refuzua nga pala serbe.

Bashkimi Evropian nuk ka kthyer përgjigje, derisa Qeveria e Kosovës pretendon se Serbia ka shkelur tetë nene të Marrëveshjes Bazike, preambulën e saj dhe nene të Aneksit Implementues.