Kryeministri i Republikës së Kosovës, Albin Kurti, ka udhëtuar sot për Francë, ku do të marrë pjesë në Forumin e Paqes që organizohet në kryeqytetin francez, Paris. Me ftesë të Presidentit të Francës, Emmanuel Macron, i cili do ta bëjë edhe hapjen e Forumit, të enjten në mbrëmje Kryeministri Kurti do të jetë pjesë e darkës me krerët e shteteve dhe qeverive pjesëmarrëse në këtë Forum.
Ndërsa të shtunën, më 11 nëntor, duke filluar nga ora 10:00, në kuadër të ditës së dytë të Forumit të Paqes, Kryeministri Kurti do të marrë pjesë në panelin e diskutimit me temën “Krijimi i paqes dhe ndërtimi i një bote më të sigurt”, ndërkohë që gjatë qëndrimit atje do të zhvillojë disa takime.
Raporti i Komisionit Evropian për Kosovën një vëmendje i ka kushtuar edhe luftës që ka bërë Kosova kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar, duke theksuar se vendi ynë është në mes të një faze të hershme në luftën kundër këtyre dy dukurive.
Sipas Raportit, Kosova është në mes të një faze të hershme dhe një niveli të përgatitjes në luftën kundër korrupsionit.
“Është bërë përparim i kufizuar gjatë periudhës raportuese dhe korrupsioni mbetet një çështje shqetësuese. Ndërsa vitin e kaluar Kuvendi miratoi legjislacion të rëndësishëm kundër korrupsionit dhe korniza ligjore për konfiskimin penal është avancuar, mbetet shumë për të bërë për të zbatuar legjislacionin kundër korrupsionit. Pavarësisht përmirësimit të performancës së Agjencisë për Parandalimin e Korrupsionit, mjetet parandaluese kundër korrupsionit të përcaktuara në legjislacion ende nuk janë përdorur plotësisht. Kosova duhet të shtojë përpjekjet për të pasur hetime më proaktive, vendime gjyqësore përfundimtare dhe konfiskim përfundimtar të aseteve. Kosova është në një fazë të hershme në luftën kundër krimit të organizuar. Është bërë përparim i kufizuar në hetimin dhe ndjekjen penale të rasteve të krimit të organizuar. Kosova ka miratuar një strukturë të re organizative policore dhe ka përmirësuar kapacitetet e inteligjencës dhe analizës. Operacionet e zbatimit të ligjit kundër krimit të organizuar vazhduan. Përkundër kësaj, mjetet e fuqishme të parapara me Kodin Penal dhe Ligjin për kompetencat e zgjeruara të konfiskimit ende nuk janë shfrytëzuar plotësisht. Lufta kundër krimit të organizuar në veri të Kosovës vazhdon të jetë sfiduese”, thuhet në raport.
Pjesë nga raporti:
Lufta kundër korrupsionit
Kosova është në mes të një faze të hershme dhe një niveli të përgatitjes në luftën kundër korrupsionit. Gjatë periudhës raportuese, Kosova ka bërë progres të kufizuar. Kosova miratoi një kornizë të re rregullative për auditimin e partive politike dhe financimin e fushatës. Mbetet shumë për të bërë për të zbatuar legjislacionin kundër korrupsionit të miratuar së fundmi, duke përfshirë Ligjin për Agjencinë për Parandalimin e Korrupsionit, Ligjin për deklarimin e pasurisë dhe legjislacionin për partitë politike dhe financimin e fushatës. Korniza ligjore për konfiskimin penal është mjaft e avancuar, duke përfshirë Ligjin për kompetencat e zgjeruara të konfiskimit. Megjithatë, ligji mbetet kryesisht i pazbatuar dhe vlera e aseteve të konfiskuara përfundimisht mbetet e ulët. Ligji për Byronë Shtetërore për Verifikimin dhe Konfiskimin e Pasurive të Pajustifikuara, i cili synon të vendosë një sistem të konfiskimit pa dënim, është në pritje në Gjykatën Kushtetuese. Nevojiten përpjekje të vazhdueshme për të pasur hetime më proaktive, vendime gjyqësore përfundimtare dhe konfiskim përfundimtar të aseteve. Dënimet plotësuese që ndalojnë ushtrimin e funksioneve publike ose të profesioneve të tjera, veçanërisht për ata që janë dënuar për vepra të lidhura me korrupsionin, nuk zbatohen mjaftueshëm. Pavarësisht përmirësimit të performancës së Agjencisë për Parandalimin e Korrupsionit, mjetet parandaluese kundër korrupsionit të përcaktuara në legjislacion ende nuk janë zbatuar plotësisht, veçanërisht miratimi i planeve të integritetit në institucionet publike, “korrigjimi” i legjislacionit, vlerësimet e rrezikut dhe përdorimin praktik të procedurave të sinjalizimit në sektorin publik dhe privat.
Në përgjithësi, korrupsioni mbetet një çështje shqetësuese serioze. Ekziston nevoja për një përgjigje të fuqishme të drejtësisë penale ndaj rasteve të korrupsionit të nivelit të lartë. Në këtë drejtim, shkarkimi i shefit të Njësisë së Hetimeve Speciale të Policisë së Kosovës është shkak për shqetësim, duke dërguar një sinjal negativ për përkushtimin e Kosovës për të luftuar korrupsionin. Rekomandimet e Komisionit nga viti i kaluar janë përmbushur vetëm pjesërisht, dhe për këtë arsye mbeten të vlefshme. Në vitin e ardhshëm Kosova në veçanti duhet:
→ të forcojë më tej kapacitetet e Agjencisë për Parandalimin e Korrupsionit në aspektin e personelit dhe ekspertizës, për t’u siguruar që ajo mund të kryejë në mënyrë efektive mandatin e saj; institucionet përkatëse duhet të miratojnë dhe zbatojnë planet e integritetit dhe procedurat e brendshme të sinjalizuesve (përfshirë sektorin privat);
→ të forcojë më tej efikasitetin e regjimit të konfiskimit penal; duhet të promovojë përdorimin sistematik të konfiskimit të zgjatur dhe ‘të rregullt’ nga ndjekja penale dhe policia; duhet të rrisë nivelin e specializimit/ekspertizës në sekuestrimin dhe konfiskimin e pasurisë; duhet të krijojë një fond konfiskimi;
→ të forcojë më tej zbatimin e ligjit dhe ndjekjen penale, si dhe bashkëpunimin multidisiplinar dhe një qasje të bazuar në objektiva për të siguruar hetime proaktive dhe për të luftuar në mënyrë efektive rastet e korrupsionit të nivelit të lartë; të kryejë në mënyrë sistematike hetime financiare gjatë hetimeve penale; duhet të garantojë sigurinë e gjyqtarëve dhe prokurorëve.
Progresi në dialogun me Serbinë, mund ta ndihmojë Kosovën drejt anëtarësimit në Bashkimin Evropian.
Veç kësaj, hap i rëndësishëm për Kosovën, sipas presidentes së Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, vlerësohet të jetë edhe krijimi i Asociacionit të komunave me shumicë serbe, mund të jetë një hap i madh përpara për Kosovën.
“Mendoj se është e rëndësishme që Kosova të ketë një qëllim shumë të qartë lidhur me anëtarësimin në BE, që ne të jemi të qartë se çfarë presim nga Kosova. Ne diskutuam, kur isha në rajon, për zbatimin e draft-statutit për Asociacionin e komunave me shumicë serbe, dhe ky zbatim do të ishte një hap i madh përpara. Është në interes së Kosovës”, tha Ursula von der Leyen.
Në linjë të njëjtë me të, ishte edhe komisionari për Zgjerim i BE-së, Oliver Varhelyi.
“Ndjenja jonë është se për Kosovën rruga drejt BE-së po vjen përmes një dialogu të suksesshëm. Ata duhet t’i dyfishojnë përpjekjet e tyre për ta bërë dialogun të suksesshëm”, tha Varhelyi.
Paraprakisht, në takimin e kolegjit të 27 komisionarëve evropianë u miratua paketa e zgjerimit dhe raportet individuale të progresit për të gjitha shtetet e përfshira në këtë proces.
Raportet e progresit u miratuan për dhjetë shtete, përfshirë gjashtë shtetet e Ballkanit Perëndimor – Kosovën, Shqipërinë, Serbinë, Maqedoninë e Veriut, Bosnjë e Hercegovinën dhe Malin e Zi.
Përveç në pjesën e shpjegimit të shkallëve të vlerësimit, në raportin e Komisionit Evropian për Kosovën për vitin 2023, asnjëherë tjetër nuk përmendet shkalla më e lartë e vlerësimit “progres shumë i mirë”.
Joprogresi ose mungesa e progresit, përveç pjesës së shpjegimit të shkallëve, përmendet 29 herë, gjatë raportit 132-faqësh.
Derisa “përparim i mirë” përmendet vetëm gjashtë herë, në shumicën e herëve, dokumenti i miratuar të mërkurën në Bruksel, konstaton “përparime të limituara” dhe “disa përparime”.
Krejt në fillim, dokumenti konstaton mosmarrëveshje dhe mungesë bashkëpunimi ndërmjet pushtetit dhe opozitës në Kuvend, të cilat mes tjerash kanë penguar agjendën legjislative dhe kanë vonuar emërimet në organe të caktuara.
Lidhur me reformën në administratën publike, raporti thotë se nuk janë zbatuar mjaftueshëm rekomandimet nga raporti paraprak. Ndërsa, shprehet shqetësimi se ndryshimet në Ligjin për zyrtarët publikë rrezikojnë krijimin dhe përkeqësimin e boshllëqeve ekzistuese në kapacitetet administrative.
Dokumenti thekson se Kosova është ende në fazë të hershme të zhvillimit të një sistemi të drejtësisë që funksionon mirë – teksa përmendet nevoja për veprime, për rezultate të prekshme.
Krahas konstatimit se korrupsioni mbetet çështje shqetësuese dhe vlerësimit për përparim të kufizuar në luftimin e tij, raporti thekson nevojën për shtim të përpjekjeve për, siç shkruan, “hetime më proaktive, vendime përfundimtare të gjykatave dhe konfiskim përfundimtar të aseteve”.
Theks të veçantë dokumenti i kushton edhe mos-ndryshimeve të kërkuara të ligjit për luftimin e financimit të terrorizmit dhe shpëlarjes së parave.
Në aspektin ekonomik, raporti përmend se ringjallja ekonomike u zbut ndjeshëm më 2022, për shkak të uljes së investimeve dhe ngadalësimit të rritjes së konsumit nga familjet, si pasojë e inflacionit të lartë.
Ndërlidhur, përmenden sfidat e sektorit privat si pasojë e sfidave strukturore të gjata, si shkalla e lartë e joformalitetit, shkalla e lartë e korrupsionit dhe në përgjithësi sundimi i dobët i ligjit.
Në përgjithësi, raporti konstaton se Kosova duhet t’i përmirësojë kapacitetet e saja administrative dhe bashkërendimin ndërmjet gjithë sektorëve, për të arritur zbatim efektiv të standardeve që kërkohen për integrim në Bashkimin Evropian.
Profesori Atdhe Hetemi është ngarkuar me detyrën e drejtorit ekzekutiv të Institutit të rikrijuar për krimet e luftës.
“Atdhe Hetemi është ligjërues në departamentin e shkencave politike në Universitetin e Prishtinës, ai ka përfunduar doktoratën në universitetin e Ghent-it në Belgjik me fokus në historinë politike të Ballkanit Perëndimor, ka më shumë se 15 vjet përvojë profesionale, të përqendruar kryesisht në punë hulumtuese dhe hartim të politikave”, tha kryeministri Kurti.
Gjatë mbledhjes së Qeverisë, kryeministri tha se dokumentimi i krimeve të luftës është detyrë morale e Republikës.
“Plagët janë ende të njoma, ato janë të hapura për mijëra familjarë të mbi 1600 personave të zhdukur gjatë luftës. Gjatë këtij viti janë kryer gërmime vlerësuese në 11 lokacione në territorin e Republikës së Kosovës. Prej tyre, pesë lokacione kanë rezultuar me gjetjen dhe zhvarrosjen e të paktën gjashtë viktimave të luftës”, tha Kurti.
Instituti për krimet e luftës ishte themeluar për herë të parë në vitin 2011, megjithatë, nuk kishte funksionuar dhe ishte mbyllur në vitin 2018. E sipas ministres së Drejtësisë, së shpejti pritet të hartohet rregullorja e brendshme, përmes së cilës do të bëhet ndarja e departamenteve përkatëse.
“Do të bëhet rregullorja e brendshme shumë shpejt, e cila do të përcaktojë edhe stafin që do të jetë kompetent për këtë, ndarja e departamenteve dhe pastaj secili departament do t’i marrë përgjegjësitë, por njëra nga përgjegjësitë është edhe matja e dëmeve të shkaktuara nga krimet e luftës”, tha ministrja e Drejtësisë, Albulena Haxhiu.
Mes tjerash, në këtë mbledhje, Qeveria mori vendim për shqyrtimin e nismës për ndryshimin dhe plotësimin e Marrëveshjes për Ekstradim ndërmjet Kosovës dhe Italisë. Bislim Bislimi u emërua sekretar i përgjithshëm në Ministrinë e Kulturës Rinisë dhe Sportit, ndërsa u miratuan edhe 6 vendime për shpronësim të pronave të paluajtshme, të cilat pritet të shfrytëzohen për realizim të projekteve të ndryshme.
Ish-ambasadori i Kosovës në Maqedoninë e Veriut, Gjergj Dedaj, për të tretën ditë me radhë ka vazhduar dëshminë e tij në gjykimin ndaj Thaçit dhe të tjerëve.
Dedaj, i cili ka përsëritur disa herë kërkesën që dëshmia e tij të jetë në seancë private, po dëshmon kryesisht rreth ngjarjeve që kishin ndodhur në Qirez gjatë vitit 1998.
Por, kërkesa e tij nuk u aprovua, madje të martën trupi gjykues nxori një vendim për një proces gjyqësor të hapur, i cili ndër të tjera i urdhëron mbrojtjen dhe Prokurorinë t’i rishikojnë procesverbalet e seancave të mbyllura brenda afateve të përcaktuara.
“Kërkesa duhet të mbajë parasysh nevojën për të siguruar kryerjen e procesit në seanca publike, sa më shumë që të jetë e mundur, por edhe mbrojtjen efektive të personave, për të cilët janë miratuar masa mbrojtëse. Gjykatës do t’i dorëzojnë versione të redaktuara publike të parashtrimeve në të njëjtën kohë me versionet konfidenciale, përveç në rast se ka arsye bindëse për të kundërtën”, thuhet në vendimin e Gjykatës Speciale.
Ish-hetuesja në Tribunalin e Hagës, tani profesoreshë në Universitetin e Amsterdamit, Nevenka Tromp, thotë se një nga elementet më të rëndësishme të sundimit të ligjit në çdo proces gjyqësor, është transparenca.
Sipas saj, gjykimi ndaj ish-krerëve të UÇK-së duhet të zhvillohet sa më shumë në seanca publike.
“Prokurorët besoj kanë arsye të mira që shumë dëshmi t’i shpërfaqin brenda dyerve të mbyllura, por kur kemi të bëjmë me gjykime në këso raste që konsiderohen të mëdha, atëherë kërkohet më shumë transparencë dhe është më me rëndësi. Pse? Sepse është fokus i madh i audiencës, sidomos në Kosovë, Serbi dhe në gjithë regjionin. Është shumë e rëndësishme të kuptohet se pse ish-liderët e UÇK-së po gjykohen për krime lufte në territorin e Kosovës, kur e dimë që Serbia gjatë asaj kohe ka qenë kundër popullsisë shqiptare që ka qenë shumicë. Pa transparencë, publiku i Kosovës, ai i Serbisë, edhe bota evropiane do të jetë e privuar nga fakte shumë të rëndësishme se pse po zhvillohet ky gjykim”, tha Tromp.
Nga prilli kur edhe nisi gjykimi ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit e Jakup Krasniqit, shumica e seancave kanë qenë të mbyllura për publikun.
Ndërkohë, Dedaj, që është dëshmitari i 33-të i Zyrës së Prokurorit të Specializuar, gjatë dy seancave të para kishte thënë që ka kërkuar që të mbyllet për publikun, dhe se nuk kishte pasur njohuri për procese gjyqësore.
Komisioni Evropian ka publikuar Raportin për Kosovën për vitin 2023. Një pjesë e këtij raporti flet për ekonominë dhe sektorët e saj në këtë rast, për sigurimet. Ky raport përmend përparimet në zgjidhjen dhe uljen e automjeteve të pasiguruara dhe të paregjistruara në Kosovë që vite më parë ishte mbi 200 mijë.
Ky problem është zgjidhur falë vendosjes së stikersave që është bërë nga bashkëpunimi i Byrosë Kosovare të Sigurimit me institucionet e Kosovës.
Ky raport përmend edhe problemet që i ka Kosova me mos anëtarësimin në Kartonin e Gjelbër.
Raporti përmend edhe procesin e liberalizimit të sigurimeve i cili ende nuk ka filluar dhe modeli i ri i bazuar në rrezik për rregullimin e sigurimit të makinave tarifat nuk janë futur.
“Përkundër disa përparimeve në automjetet e pasiguruara dhe të paregjistruara, Kosova vazhdon mbeten jashtë sistemit të kartonit jeshil. Si rezultat, sigurimi kërkohet për të regjistruar jashtë vendit automjetet që hyjnë në Kosovë dhe automjetet me targa të Kosovës që dalin nga Kosova. Kjo vazhdon të përfaqësojnë një barrë financiare”, thuhet në raport.
Kryetari i PDK-së, Memli Krasniqi dhe ai i LDK-së, Lumir Abdixhiku së fundmi janë marrë në mbrojtje nga Policia e Kosovës, pas informacioneve për kërcënime të mundshme nga grupe terroriste serbe.
Eksperti i sigurisë, Drizan Shala, në një intervistë në emisionin A LIVE në ATV, e potencoi se mbrojtja e tyre ka të bëjë me çështjen e veriut, mirëpo sipas tij, duhet ende të presim vlerësimet e Policisë se për çfarë bëhet fjalë.
“Se si ka ardhë dhe cilat janë shkaqet dhe motivet që kanë shtyrë, tani më sipas vetë liderit të opozitës, Krasniqi, e potencoj që ndërlidhet me çështje të pjesës veriore, por ne do duhej të mos t’iu japim ndonjë paragjykim apo ndonjë përfundim të asaj, por do duhej të presim vlerësimet të cilat i bënë Policia e Kosovës, të rrezikshmërisë për person përkatës të cilët janë nën mbrojtjen e shtetit të Kosovës”, tha Shala.
Ai përmendi se në përjashtim të liderit të LDK-së dhe PDK-së, lideri i AAK-së këtë të drejtë e ka gëzuar më herët, për shkak është jashtëzakonisht i rrezikuar në bazë të vlerësimeve që i bën
njësia përkatëse në kuadër të Policisë së Kosovës.
“Sipas asaj që tani më Policia e Kosovës në bazë të rrugëve operative ka identifikuar dhe ka analizuar informacionet ku në bazë të analizimit të atyre informacioneve është konstatuar dhe është vlerësuar nga njësia përkatëse në kuadër të Policisë së Kosovës që dy liderët opozitarë të LDK-së dhe të PDK-së, do të duhej t’u shtohet masa e sigurisë nga ana e shtetit. Pra, njësia e mbrojtjes së afërt t’i asistojë, t’i shoqërojë gjatë aktiviteteve të tyre të përditshme. Sa i përket liderit të tretë opozitar të Haradinajt, ai veç se e ka të gëzuar kontekstin e ofrimit të mbrojtjes së sigurisë me qenë se është jashtëzakonisht i rrezikuar në bazë të vlerësimeve që i bën njësia përkatëse në kuadër të Policisë së Kosovës”, tha Shala. /atvlive.tv
Intervistën e plotë të tij në A LIVE e gjeni në videon më poshtë:
Kryetari i Sindikatës së Sektorit Privat të Kosovës, Jusuf Azemi, në një lidhje të drejtpërdrejt në emisionin A LIVE në ATV, tha se gjendja e punëtorëve në sektorin privat në Kosovë sa i përket sigurisë është shumë e rëndë.
Sipas tij, më e keqja është se nuk është ndërmarrë asnjë hap për ta reduktuar numrin e vdekjeve të punëtorëve në vendin e punës.
“Vetë fakti që shifrat na tregojnë se në Kosovë kemi katërfish, numri më i madh i vdekjeve në punë se sa në rajon, bën me dije se realisht gjendja e punëtorëve të sektorit privat të Kosovës, është një gjendje shumë e rëndë, një gjendje e cila jo që po përmirësohet, por përkundrazi po përkeqësohet. Vetë fakti që në vitet e fundit kemi shifra shumë të mëdha të vdekjeve në vendin e tyre të punës, por më e rënda është ajo se ne nuk kemi ndërmarrë asnjë mekanizëm adekuat që së paku ta ulim këtë numër të rasteve të vdekjes, sepse jemi të vetëdijshëm që gjithkund në botë vdesin punëtorët, por në një numër më të vogël”, tha Azemi. /atvlive.tv
Intervistën e plotë të tij në A LIVE e gjeni në videon më poshtë:
Njohësi i marrëdhënieve të punës, Ardian Megjani, në emisionin A LIVE në ATV, tha se Kosova inkorporon vlerat evropiane për të drejtat e punëtorëve, mirëpo sipas tij, ende nuk janë vetëdijesuar punëtorët për të drejtat e tyre që burojnë nga ligjet në fuqi.
“Në aspektin e ligjeve, ne inkorporojmë vlerat evropian për të drejtat e punëtorëve, duke filluar nga krijimi i marrëdhënieve të punës, pushimet në punë, pushimet mjekësore, vjetore, ditore, javore, siguria dhe shëndeti në punë që është një nga elementet kryesore. Fakti, se a kanë njohuri punëtoret mbi këto të drejtat, mendoj që lë mjaft për të dëshiruar, por jo vetëm në aspektin e sigurisë dhe shëndetit në punë apo në marrëdhënie pune, mirë po besoj që në përgjithësi nuk jemi si shoqëri aq e vetëdijesuar sa i përket të drejtave tona që burojnë me ligjet në fuqi”, tha Megjani. /atvlive.tv
Intervistën e plotë të tij në A LIVE e gjeni në videon më poshtë:
