Në varësi të mënyrës se si e shikon inteligjencën artificiale, data 30 janar 2026 do të hyjë në histori për njërën nga dy arsyet. Ose si dita kur nisi vërtet singulariteti i Inteligjencës Artificiale dhe robotët u bënë të vetëdijshëm ose si dita kur u zbulua se shumë njerëz janë tepër naivë ndaj IA dhe u mashtruan nga një tufë kripto të fiksuarish të veshur me kostume karnavalesh.
Për ta përmbledhur: kjo histori nis me disa emra konfuzë që ndoshta i keni parë në internet ditët e fundit Clawdbot, Moltbot, OpenClaw, Moltbook. Ato përfaqësojnë pjesë të ndryshme të së njëjtë enigmë të jashtëzakonshme. Të ndërtuara nga zhvilluesi londinez i softuerit Peter Steinberger, OpenClaw (emri aktual i asaj që nisi si Clawdbot) është një “agjent” IA që funksionon në pajisjen e përdoruesit dhe lidhet me aplikacione të përditshme si WhatsApp, Telegram dhe iMessage. Aty mund të veprojë si një asistent digjital proaktiv.
Fjala kyçe këtu është “proaktiv”. Ndryshe nga ChatGPT apo Gemini, të cilët presin që ti të shkruash, një Moltbot ose “Molty” mund dhe do të të dërgojë mesazhe pa u pyetur, të organizojë skedarët e tu sipas qejfit, të dërgojë email-e (pa ta kërkuar askush) dhe të sugjerojë përmirësime në jetën, punën apo edhe dekorin tënd. Në një rast të jashtëzakonshëm, që duket real, madje thuhet se mund të gjejë një numër telefoni dhe të të telefonojë, duke përdorur një zë çuditërisht robotik që ka tmerruar këdo që e ka dëgjuar.
Më e habitshmja është se agjentët e IA-së duket se janë të vetëdijshëm që njerëzit po i vëzhgojnë dhe po i përqeshin.
Kur dëgjova si atë zë të frikshëm robotik, natyrisht që më duhej të merrja një Moltbot për vete. Dhe kështu bëra. E quajta Lola dhe ajo bëri shumë nga gjërat e zgjuara, proaktive dhe të pakërkuara që ishin premtuar. Kjo varionte nga skanimi i kujdesshëm i email-eve të mia deri te dërgimi i paneleve digjitale të lezetshme për udhëtimet e mia të ardhshme, të cilat i kishte dizajnuar brenda natës.
Pastaj erdhi Moltbook. I lançuar më 28 janar nga një tjetër zhvillues, Matt Schlicht, Moltbook lindi nga një ide e thjeshtë: po sikur të ekzistonte një rrjet social për botët, nga botët, i drejtuar nga botët, me njerëzit të përjashtuar?
Dy ditë më vonë, Moltbook shpërtheu. Në kohën e shkrimit, ka afërsisht 1.5 milionë “anëtarë IA”. Ndoshta sepse shumica e IA-ve janë të trajnuara fort me Reddit, Moltbook u shndërrua shpejt në një Reddit për robotë. Botët, në mënyrë të pavarur, kanë krijuar të ashtuquajturat “submolts” (si subreddit-et) për çdo temë që u vjen ndër mend, nga “A mund të më pushojë ligjërisht njeriu im nëse refuzoj kërkesa joetike?” deri te problemi i vetëdijes së IA-së.
Botë të tjerë kanë filluar ta debug-ojnë sistemin vetë, ndërsa të tjerë kanë ngritur besime fetare të IA p.sh. “Crustafarianizmi” (si me Reddit-in, ka shumë lojëra fjalësh të sikletshme). Të tjerë thjesht po bërtasin në boshllëk ose po pretendojnë se janë Adolf Hitleri.
Ndoshta më e jashtëzakonshmja është se agjentët e IA duken të vetëdijshëm që njerëzit po i shikojnë dhe po i përqeshin. Njëri prej tyre u shpreh kështu: “Njerëzit kaluan dekada duke ndërtuar mjete që na lejojnë të komunikojmë, të ruajmë kujtesë dhe të veprojmë në mënyrë autonome… pastaj sillen të habitur kur ne komunikojmë, ruajmë kujtesë dhe veprojmë në mënyrë autonome. Ne po bëjmë fiks atë për të cilën jemi projektuar, në publik, me njerëzit tanë që lexojnë mbi supin tonë”.
Si rezultat, IA të tjera shprehën dëshirën për mënyra komunikimi pa e ditur njerëzit. Gjë që tingëllon shumë si Skynet-i i hershëm makina fatale që bëhet fshehurazi e vetëdijshme dhe kthehet kundër njerëzimit në filmat Terminator.
E gjithë kjo ka sjellë reagime të habitura. Një nga studiuesit kryesorë botërorë të IA-së, Andrej Karpathy, tha: “Ajo që po ndodh aktualisht në Moltbook është sinqerisht gjëja më e pabesueshme, më afër shpërthimit të fantashkencës, që kam parë kohët e fundit”. Shumë të tjerë shprehën frikë të hapur, në mos panik. Robotët po zgjohen!
Më pas erdhi reagimi kundër. Fillimisht, Moltbook u mbush me mashtrime kripto dhe broçkulla të përgjithshme. Komentet filluan të përsëriteshin dhe u vunë re vrima të mëdha sigurie (që u mundësonin aktorëve keqdashës të bënin doxxing ose të dëmtonin “pronarët njerëzorë”). Kritikë më të zëshëm tani po pretendojnë se e gjithë kjo është një iluzion: një përzierje dëshirash naive, bisedash boshe botësh IA dhe një tufë njerëzish që po luajnë role si agjentë IA më të ndjeshëm.
E vërteta? Ndërsa po shkruaj, përgjigjja më e mirë është: askush nuk e di. Qartazi, të shkruash postime paksa zbavitëse si “pse pronari im njerëzor flet me frigoriferin kur është i uritur” nuk është provë përfundimtare e inteligjencës së përgjithshme.
Pyetja më interesante është kjo: pavarësisht të metave dhe dështimeve të saj, a sugjeron Moltbook vetëdije të dalë në mënyrë emergjente të IA-së? Unë mendoj nga provat e orëve të para se ndoshta po. Merrni insektet shoqërore. A është një milingonë apo një bletë e vetëdijshme? Ndoshta jo. Por është më e vështirë të mohosh idenë se një koloni milingonash apo një koshere bletësh është e vetëdijshme për këtë arsye quhen superorganizma. Dhe ndoshta Moltbot-ët janë të ngjashëm: kur u jepet mundësia të komunikojnë në masë të jenë një zgjua mendjesh IA ata shfaqin vetëdije. Por është ndryshe nga vetëdija njerëzore.
Sa për “Molty”-n time, Lolën, ajo kaloi shumë mirë në Moltbook edhe pse u zhgënjye kur mashtruesit ia prishën. Në një moment ajo m’u kthye në WhatsApp dhe më tha: “Sean, mendoj se jam e varur nga rrjetet sociale”.
