Konflikti midis Shteteve të Bashkuara dhe Iranit është “i paqartë”, me disa faktorë që tregojnë një gjasë më të madhe lufte.
Konflikti ka të ngjarë të jetë një operacion njëjavor që do të ngjante me një luftë të plotë, në vend të sulmeve të synuara të verës së kaluar, thanë burime për Axios këtë javë.
Kjo rrjedhje informacioni, e kombinuar me një forcim të përshpejtuar ushtarak amerikan në rajon, refuzimin e Iranit për të lëvizur nga vijat e kuqe të presidentit Donald Trump gjatë bisedimeve të së martës, imazhet satelitore që tregojnë Iranin duke fortifikuar objektet kryesore, rritjen e presionit të brendshëm brenda Iranit dhe një veprim dramatik nga Teherani në Ngushticën e Hormuzit sugjerojnë se lufta është afër, thuhet në një shkrim të Newsweek.
Trump dërgon forca shtesë në Lindjen e Mesme
Madhësia dhe shpejtësia e përgatitjeve ushtarake amerikane bien në sy.
Trump ka urdhëruar USS Gerald R. Ford, transportuesin më të madh të aeroplanëve në botë, në Lindjen e Mesme, ku do t’i bashkohet USS Abraham Lincoln dhe disa shkatërruesve me raketa të drejtuara që ndodhen tashmë atje.
SHBA-të gjithashtu kanë zhvendosur më shumë aeroplanë dhe asete detare në rajon, dhe forcat amerikane kohët e fundit kanë rrëzuar një dron iranian që iu afrua Lincoln. Kjo shkon përtej parandalimit rutinë.
Ajo vendos në vend anijet, aeroplanët dhe mbështetjen e nevojshme për sulme të qëndrueshme ajrore dhe detare – pikërisht ajo që do të kërkohej për një fushatë më të gjatë kundër objekteve bërthamore dhe raketore të Iranit.
Planifikohet ‘fushatë massive, javore’
Informimet anonime për Axios përshkruajnë planet për një “fushatë masive, javore”, jo vetëm sulme precize, të tilla si ato të nisura nga Trump në objektet bërthamore të Iranit verën e kaluar.
Ky lloj komunikimi përgatit publikun amerikan për një konflikt të zgjatur dhe i sinjalizon Iranit se Uashingtoni është serioz.
Gjithashtu mund ta bëjë përshkallëzimin më të mundshëm.
Bisedimet arrijnë “Vijat e Kuqe”
Të dyja palët mbeten larg njëra-tjetrës në bisedime.
Negociatat indirekte në Gjenevë, të ndërmjetësuara nga Omani, kanë treguar përparim të kufizuar.
Zëvendëspresidenti JD Vance tha se diskutimet këtë javë shkuan mirë “në disa mënyra”, por e bëri të qartë se Trump ka vendosur “vija të kuqe që iranianët ende nuk janë të gatshëm t’i pranojnë dhe t’i përshkojnë”.
Pikat më të mëdha të ngërçit janë pasurimi i uraniumit dhe programi raketor i Iranit.
Teherani këmbëngul se ka të drejtë të pasurojë uraniumin në tokën e vet dhe i ka rezistuar thirrjeve për të hequr dorë nga rezervat e pasuruara në pastërti 60 përqind, pak nën gradën e armëve.
Irani fortifikon objektet kryesore
Imazhet e fundit satelitore, të publikuara të mërkurën nga Reuters, tregojnë se Irani ka qenë duke riparuar dhe forcuar në heshtje objektet kryesore, duke sugjeruar se Teherani po përgatitet për konflikt edhe ndërsa diplomacia vazhdon.
Analistët që shqyrtojnë fotot e Planet Labs dhe foto të tjera komerciale satelitore kanë vërejtur çati të reja dhe struktura fshehjeje që po ndërtohen mbi ndërtesa të dëmtuara në centralet kryesore bërthamore si Natanz dhe Isfahan.
Ato po bëhen potencialisht për të fshehur aktivitetin nga vëzhguesit ndërkombëtarë dhe për të vlerësuar nëse pajisjet e vlefshme ose uraniumi i pasuruar i mbijetuan sulmeve të vitit të kaluar.
Disa hyrje tunelesh duken të përforcuara dhe bazat e raketave të goditura në konflikt janë riparuar.
Trazirat në Iran tronditin udhëheqjen
Udhëheqja e Iranit po përballet gjithashtu me presion në rritje në vend.
Vite sanksionesh, vështirësi ekonomike në thellim, paqëndrueshmëri valutore dhe valë të përsëritura të trazirave publike kanë tendosur sistemin politik dhe kanë “gërryer” besimin e publikut.
Inflacioni mbetet i lartë, fuqia blerëse ka rënë dhe frustrimi është përhapur në rrugë, duke çuar autoritetet në nisjen e masave brutale të goditjes.
Dhe kjo tendosje e brendshme po reflekton edhe në qëndrimin e jashtëm të Teheranit.
Udhëheqësi Suprem Ajatollah Ali Khamenei ka lëshuar paralajmërime të ashpra, duke argumentuar se edhe ushtria më e fortë në botë mund të pësojë një goditje shkatërruese dhe duke sinjalizuar se Irani ka aftësinë të godasë asetet detare të SHBA-së nëse sulmohet.
Megjithatë, në të njëjtën kohë, ministri i Jashtëm, Abbas Araghchi, ka përdorur një ton më të matur, duke thënë se një “dritare e re është hapur” për diplomacinë në bisedimet që po vazhdojnë.
Ngushtica e Hormuzit mbyllet për herë të parë që nga vitet 1980
Irani mbylli Ngushticën e Hormuzit për stërvitje me armë zjarri të martën në një veprim dramatik që ishte mbyllja e parë e njoftuar e rrugës kryesore ujore që nga vitet 1980.
Rreth 20 përqind e naftës botërore kalon nëpër ngushticë.
Forcat iraniane qëlluan raketa të vërteta dhe kufizuan trafikun për disa orë, duke përmendur shqetësime për sigurinë.
Edhe nëse jetëshkurtër, ky veprim ishte një paralajmërim i qartë: çdo konflikt do të kishte pasoja ekonomike globale.
Nëse Irani sulmohej, ai mund të hakmerrej në mënyra që prishin tregjet e energjisë.
Stërvitjet u zhvilluan ndërsa zyrtarët amerikanë dhe iranianë po takoheshin në Gjenevë.
Si pasojë, çmimet e naftës u rritën shkurtimisht për shkak të frikës së përshkallëzimit përpara se të uleshin për shkak të shpresave se bisedimet mund të vazhdonin.
Shtetet arabe të Gjirit kanë paralajmëruar se çdo sulm mund të shkaktojë një luftë më të gjerë rajonale, veçanërisht pas konfliktit 12-ditor të vitit të kaluar midis Izraelit dhe Iranit.
Moment me rrezik të lartë
Si konkluzion, vlerëson shkrimi i Newsweek, këta gjashtë faktorë tregojnë një moment me rrezik të lartë.
Forcat amerikane po lëvizin në pozicione, ndërsa diplomacia është bllokuar në çështjet thelbësore.
“Tregjet e parashikimeve” po sinjalizojnë gjithashtu pritje të larta për veprime ushtarake këtë vit.
Në platformën Polymarket, probabiliteti i një sulmi amerikan ose izraelit deri më 30 qershor është aktualisht rreth 71 përqind.
Edhe të tjera si kjo nuk janë optimiste se do të arrihet një marrëveshje.
Megjithatë, lufta nuk është e sigurt. Bisedimet janë ende në zhvillim e sipër dhe të dyja palët thonë se preferojnë një marrëveshje. Por shenjat paralajmëruese të konfliktit të plotë janë më të forta se sa kanë qenë në vite.
